Summa Theologiae Moralis, vol. I: De Principiis

235. Sancitur lex quando decernitur sancta i. e. inviolabilis ; unde sanctio (bekrachtiging) est id quod legem firmat et urget. Hinc

1. apud iuristas hodiernos sanctio non raro vocatur actus, quo rex vel reipublicae praeces subscripto nomine legem veluti complet et firmam reddit, ita ut promulgari et obligare possit ; unde iste actus promulgationem et denuntiationem legis praecedit ;

2. apud moralistas potius est coactio seu coercitio poenalis qua lex firmatur et urgetur. Spectari potest a) active (tamquam vis coactiva), scil. actus seu decretum legislatoris quo legem violantibus malum seu poena statuatur, vel e contra et legem observantibus bonum seu praemium ; et b) passive, scil. ipsa coactio poenalis aut retributio poenae, — vel et denegatio aut concessio praemii, — quae legi additur ad eam firmandam et ad compensandum detri-

obtinere sola minatione ac obligatione poenae. Quodsi obiciatur poenam supponere culpam, respondent non necessario supponere culpam in foro conscientiae, sed sufficere culpam iuridicam in foro externo et coram lege humana : transgressionem ordinis a lege constitutam. Ita censere dicuntur Suarez, Billuart, Noldin, Koch, Wernz, Prümmer, Maroto, Vermeersch, A. Janssens. — S. Thomas admisisse leges mere poenales constat ex II-II, q. 186, a. 9, ad 1.

mentum quod ex legis violatione societati provenit : poena, vel et praemium a legislatore statutum, in illis qui transgrediuntur eam, vel eam observant.

236. Differt ab obligatione sanctio : 1) illa ad vim directivam legis, haec ad vim coactivam pertinet ; 2) illa aeque omnes afficit subditos, haec primo per se et immediate solos legis transgressores ; 3) illa per se est conformis inclinationi voluntatis ad bonum, haec per se repugnat voluntati et eius naturali inclinationi ad bonum opponitur ; 4) obligatio est ligatio ad bonum ordinis, sanctio est immediata privatio alicuius boni.

237. Sanctio itaque est legis et obligationis complementum. Cuius finis est triplex :

a) ut subditi ad legis observantiam efficaciter moveantur : ipsa enim legis cognitio atque obligationis conscientia hominem, prout nunc est illecebris concupiscentiae obnoxius, ad legis custodiam sufficienter non inducit ;

b) ut ordo moralis retributione praemii compleatur, ac praesertim retributione poenae restituatur : ordo enim iustitiae exigit ut violationi legis poena retribuatur ad aequalitatem restituendam ; vel et aliquando petit ut observationi legis praemium concedatur ;

c) ut subditi contra legislatorem rebelles eius auctoritati subiiciantur, eo quod contra suam voluntatem cogantur malum subire, qui legi voluntariae se subiicere recusarunt. Qui insurgit contra aliquem ordinem, ait S. Thomas, reprimi debet a principe ordinis (I-II, q. 87, a. 1).

Lex igitur, ut efficaciter nos moveat et ad finem dirigat, sanctione firmetur oportet.

Cuius duplex est influxus : 1) antecedenter sub respectu praeventivo, quando ante actus positionem, ope promissionis vel minarum inducit homines ad servandam legem ; unde sanctionis scopus est ut lex servetur : ita est ad correctionem ;

2. consequenter sub respectu retributivo, quando post factum retribuitur praemium vel poena bene vel male agentibus : ita est ad coercitionem.

Hinc a) in statu comminationis, finis primarius sanctionis est emendatio vel praeservatio, uno verbo : vitatio peccati ; b) in statu executionis, finis principalis est restitutio ordinis ; at secundarium potest habere emendationem.