Summa Theologiae Moralis, vol. I: De Principiis

De Auctore legis civilis.

267. Thesis. Potestas legislativa originarie est a Deo ut ab auctore naturae. — Constat a) ex Scriptura : Sap. VI, 2-4 ; Rom. XIII, 1-7 ; Prov. VIII, 15-16 ; Eccli. XVII, 14 ; — b) ex ratione : homo enim naturaliter est animal sociale ; societati autem necessaria est potestas qua regatur ; ergo haec potestas est ab auctore naturae (Cfr. Leo XIII, enc. Diuturnum, 29 iun. 1881 ; Immortale Dei, 1 nov. 1885 ; neconon Humanum genus, 20 apr. 1884).

268. Potestas communicatur a Deo ut causa principali, sed mediante multitudine ut causa instrumentali. — Communitates potestatem de se illam tradere tenetur, non ad tempus et modo revocabili, sed modo stabili in perpetuum, non ut nomine eius exercendam sed ut possidendam tamquam propriam : ita enim ex natura rerum ordinario necessarium est ad bonum regimen societatis. Tradi autem potest variis subiectis pro varia forma seu regime societatis. Si residet tota in uno, regimen est monarchicum ; si in coetu plurium optimatum optimorumque vel potentium, est aristocraticum vel oligarchicum ; si in ipsa communitate aut in coetu ex omni conditione electorum qui ab omnibus designantur, est democraticum ; — si denique simul sed partialiter residet in pluribus, est regimen mixtum quod in hodiernis nationibus viget : ita in Belgio residet partialiter in duplici coetu electorum qui leges condunt et in rege qui leges sancit vel non sancire ac promulgare potest (Const. Belg., art. 26).

Potestas existit plena in suprema auctoritate ; ab illa aliquando derivatur restricta ad quosdam subalternos, uti fit in feudis, statibus confoederatis, etc.

269. Potestas non pendet per se a fide, probitate vitae, bonis moribus, nec proinde a sexu, aetate aliisque condicionibus subiecti in quo residet.

Constat a) ex Conc. Constantiensi, sess. 8, damnante prop. 15 Wicleff ;

b) ex Scriptura : tum ex verbis Christi iubentis tributa solvere principi ethnico (Mt. XXII, 21) et obedire Pharisaeis malis et improbis (XXIII, 3) ; tum ex verbis Apostolorum qui docent principes infideles esse Dei ministros quibus est obediendum in conscientia (Rom. XIII, 5-7 ; Tit. III, 1 ; I Petr. II, 13-15) ;

c) ratione : homo non potest praecipere quia bonus sed quia superior.

Per accidens tamen a praedictis condicionibus potest pendere potestas, si ita specialiter in Iure determinetur.