Summa Theologiae Moralis, vol. I: De Principiis

S. Th. II-II, q. 17, a. 2.

803. Obiectum materiale spei est id quod speramus ; hoc autem obiectum est duplex : unum principale seu primarium quod propter se speramus et ratione cuius cetera speramus, et hoc est ipse Deus ut finis supernaturalis a nobis possidendus, nam cetera omnia ut remissionem peccatorum, gratiam, etc. non speramus nisi secundum quodod in innt ordinem ad Deum, ut ad illum tamquam finem supernaturalem nostrum pervenire possimus vel melius perveniamus. Alterum est obiectum secundarium, et hoc sunt omnia media quae ad beatitudinem conducunt.

804. Thesis. Obiectum materiale primarium spei est Deus possidendus. — Probatur :

a) In S. Scriptura spes describitur constanter in relatione ad vitam aeternam ; vocatur spes vitae aeternae (Tit. I, 2 ; II, 13), — et spes gloriae filiorum Dei (Rom. V, 2) ; — est spes quae vitam illam expectamus quam Deus daturus est his qui fidem suam nunquam mutant ab ea (Tob. II, 18), et qua scimus quod similes Deo erimus quia videbimus Deum sicut est (I Ioh. III, 2) ; — est spes quae incedit, i. e. penetratur usque ad interiora velaminis, i. e. usque ad abscondita, ubi praecursor pro nobis introivit Iesus (Hebr. VI, 18). Ex quibus omnibus apparet vitam aeternam esse obiectum principale spei, unde Mt. VI, 33 : « Quaerite primum regnum Dei, et omnia adicientur vobis ». — Quo posito, sic ratiocinamur¹ : Idem est obiectum quod speramus obtinere, et id in quo quiescimus quando illud obtinuimus. Atqui obiectum principale in quo quiescimus in vita aeterna est ipse Deus. Ergo ipse Deus est obiectum principale spei. Unde Ps. LXXII, 25 : « Quid mihi est in coelo et a te quid volui super terram ?... Deus cordis mei et pars mea Deus in aeternum ».

b) Obiectum materiale spei est id omne quod attingi potest per obiectum formale ; sed obiectum materiale primarium est illud quod est obiecto formali proportionatum. Iamvero obiectum formale, omnipotentia Dei auxilians, est infinitum. Ergo obiectum materiale quod ipsi proportionatur, non potest esse nisi bonum infinitum ; ac proinde est ipse Deus.

805. Sententia non probanda. — Censent quidam theologi obiectum principale spei non esse Deum a nobis possidendum, sed ipsam Dei visionem vel possessionem, seu actum quo Deus possidemus². Contra quam sententiam non tantum militant duae rationes allatae n° praec., verum etiam facit quod obiectum primarium virtutis theologicae non est nisi Deus, et nullo modo aliquid creatum (cfr. n. 800, e) ; et quod sperans non quaerit Deum propter possessionem, secus poneret finem ultimum in creatura, sed quaerit possessionem Dei propter Deum. Restat ergo ut visio et possessio Dei sit tantum conditio requisita ut Deus attingatur ac possideatur, et applicatio Dei possidendi et beatificantis facta nobis³.

806. Obiectum materiale secundarium spei sunt omnia quae ad beatitudinem conducunt. Et quidem obiectum secundarium per se sunt media supernaturalia quae ex natura sua ad beatitudinem ducunt, nimirum gratia sanctificans simul cum virtutibus supernaturalibus et Spiritus S⁴ donis, remissio peccatorum, gratiae sacramentales et gratiae actuales. Obiectum autem per accidens sunt omnia bona creata etiam naturalia et temporalia (quae per se ad beatitudinem sunt indifferentia et ad illum ex natura sua non tendunt), quatenus aliquando in quibusdam circumstantiis ad beatitudinem nos aliquo modo conducere possunt ; unde et in oratione dominica ea petimus.

807. Animadversiones. — 1ª Ut aliquid sperari possit, requiritur ut sit futurum simul et arduum. Illa quidem non sunt motivum spei, sed sunt conditiones ad obiectum materiale requisitae, sicut obscuritas est conditio obiecti materialis fidei.

2ª « Motus est ad proprium terminum proportionatum mobili. Et ideo spes directe respicit proprium bonum, non autem quod ad alium pertinet. Sed praesupposita unione amoris ad alterum (quo aliquis alterum habet ut unum sibi et alterum se), iam aliquis potest sperare et desiderare aliquid alteri sicut sibi ; et secundum hoc potest aliquis sperare alteri vitam aeternam, in quantum est ei un tus per amorem » (a. 3).