Summa Theologiae Moralis, vol. I: De Principiis

S. Th. II-II, q. 25, a. 4, 5, 7.

886. Homo debet amare seipsum, tum amore naturali, quod etiam naturaliter adimplet, cum unusquisque naturaliter amet sui conservationem et felicitatem (et ita amare est commune bonis et malis) ; — tum amore supernaturali charitatis, ut manifeste supponitur in praecepto Domini, amandi scil. proximum sicut seipsum. Quamvis enim proprie dicta amicitia ad seipsum directe haberi non possit, sed aliquid maius amicitia, potest tamen amicitia haberi ad Deum, et consequenter ad alios (et nos ipsos) qui sunt Dei. Unde S. Thomas, q. 25, a. 4 :

« Cum charitas sit quaedam amicitia... dupliciter possumus de charitate loqui. Uno modo sub communi ratione amicitiae, et secundo hoc dicendum est quod amicitia proprie non habetur ad seipsum, sed aliquid maius amicitia, quia amicitia unionem quandam importat... Unicuique autem ad seipsum est unitas, quae est potior unione et alium. Unde sicut unitas est principium unionis, ita amor quo quis diligit seipsum, est forma et radix amicitiae. In hoc enim amicitiam habemus ad alios, quia ad eos nos habemus sicut ad nos ipsos... Alio modo possumus loqui de charitate secundum propriam rationem ipsius, prout scil. est amicitia hominis ad Deum principaliter, et ex consequenti ad ea quae sunt Dei : inter quae itiam est ipse homo, qui charitatem habet ; et sic inter cetera quae ex charitate diligit quasi ad Deum pertinentia, etiam seipsum ex charitate diligit ».

887. Quomodo homo seipsum diligere debet. — Vi praecepti divini homo tenetur, ex charitate sui, seipsum diligere supernaturaliter, propter Deum, non secundum naturam sensitivam et corporalem in se spectatam, et secundum corruptionem exterioris hominis in his quae repugnant rationi, sed secundum naturam rationalem seu interiorem hominem, in quantum potest esse beatitudine divina secundum animam et secundum corpus particeps. Haec est perfectissima ratio et simul unica norma et regula in amore nostri : in tantum debemus nos i. e. animam et corpus diligere, in quantum pertinemus ad Deum. Et quidem : 1) Primario animam, quae a Deo creata, per gratiam divinae effecta est consors naturae, sanguine Christi redempta, templum divinitatis et capax aeternae beatitudinis.

Hinc tenemur a) salutem animae ac sanctificationem omnibus anteponere (Mt. VI, 33), et media necessaria ad salutem adhibere, b) virtutes christianas colere, c) opera bona et meritoria secundum exemplum Christi agere (Mt. VI, 19-20), d) gratiam et media ad eam servandam et augendam maioris aestumatione quam omnia temporalia adiumenta, e) ac odio habere et unum timere peccatum quod avertit a Deo. Omnia autem bona animae, sive naturalia uti sunt eruditio, scientia, honor, fama, gloria, etc., sive etiam supernaturalia, non sunt amanda propter seipsa sed propter Deum.

2) Secundario et subordinate etiam diligere debemus corpus, non propter se sed propter Deum, in quantum est animae instrumentum ad honorem Deo praestandum et bonum operandum (Rom. VI, 13, 19), ac templum Dei gratia sanctificatum et capax quodammodo beatitudinis, quae ex animae gloria in corpus redundat (II Cor. VI, 19-20 ; XV, 42-43).

Hinc a) tenemur media ordinaria adhibere conservandi propriam vitam, integritatem membrorum et sanitatem, procurando nobis victum, indumentum, habitationem, ut corpus possit esse instrumentum aptum ad deserviendum animae et serviendum Deo ; attamen b) appetendo bonum corporis, v. g. sanitatem, voluptatem, vitam, etc., haec omnia debemus quaerere propter Deum, in gloriam Dei ; c) carnis concupiscentiam et inordinata desideria refrenare debemus ex odio peccati, et rationabilem mortificationem infligere corpori quod aggravat animam et pronum est ad rebellionem, ad illud scil. subiiciendum menti et servitio Dei (Col. III, 5 ; I Cor. IX, 27) ; d) non tamen corpus affligere ex odio corporis secundum suam naturam spectati (sic bonum est), nec quaerere mortificationem propter ipsam mortificationem (sicut nec voluptatem propter voluptatem), nec fugere omnes delectationes et voluptates, sed possumus gaudere et frui etiam terrestribus delectationibus, at iuxta rectam rationem.

888. Peccant contra charitatem sui : a) Magis per excessum, qui inordinato egotismo indulgent et privatis commodis student praecipue, plus quam bono Dei, aut exclusive, gloria Dei aut aliorum salute et utilitate posthabitis (Phil. II, 21 ; II Cor. X, 24 ; II Tim. III, 1-2). Hinc intelligitur 1) id fieri in omni peccato mortali (Ps. X, 6 ; Tob. XII, 10) ; 2) nullius boni causa licitum esse etiam venialiter peccare.

b) Magis per defectum : 1) qui bona exteriora aut corporalia ita diligunt ut contemnantur spiritualia, bonum scil. corporis bono animae praeferendo (Mt. X, 28), aut etiam bona fortunae saluti et vitae corporis anteponendo ;

2) qui negligunt media necessaria salutis aut media ordinaria conservandi propriam vitam, corporis integritatem vel sanitatem ; aut se exponunt sine sufficienti ratione periculo animae (v. g. diu differendo poenitentiam) vel corporis (v. g. mortis aut gravis morbi) ;

3) qui malum sibi optant et a fortiori sibi inferunt, v. g. directe nocendo saluti corporis, laedendo se in integritate membrorum, aut vitam corporalem sibi auferendo.

Ad istam malitiam tamen qua haec peccata opponuntur charitati erga seipsum, non est specialiter attendendum in confessione, quia includitur in omni peccato ; praeterea ista peccata semper laedunt aliud praeceptum aut virtutem, et ideo secundum aliam speciem sunt declaranda.