Summa Theologiae Moralis, vol. I: De Principiis
Benedictus Henricus Merkelbach (1871–1942)
Summa Theologiae Moralis ad mentem D. Thomae et ad normam iuris novi
First published 1935
Volume I (De principiis) of Benedictus Henricus Merkelbach's Summa theologiae moralis sets out the foundations of Catholic moral theology within a Thomistic framework. It treats human acts, conscience, law, sin, and merit in relation to the canon law of its period. The present edition follows the Paris text published by Desclée de Brouwer in 1935 and includes the Latin text with an English translation. It comprises the first volume of the three-volume Summa.
Prologus
Introductio I: Theologia Moralis Generalis: Introductio
Tractatus I: Tractatus de ultimo actu humanorum fine seu de beatitudine
Introductio
Quaestio I: DE FINE ULTIMO IN COMMUNI
Quaestio II: DE BEATITUDINE OBIECTIVA
Quaestio III: DE BEATITUDINE FORMALI
Quaestio IV: DE QUALITATIBUS BEATITUDINIS
Quaestio V: DE MODO OBTINENDI BEATITUDINEM
Tractatus II: De actibus humanis in se
Introductio
Pars I: De actibus humanis secundum esse materiale et psychologicum
§ I: De conditione actuum humanorum
Caput I: De elemento subiectivo actus humani
Quaestio I: De voluntario
Articulus I: De voluntario in se
Articulus II: De voluntario tum positivo et directo, tum negativo et indirecto
Articulus III: De voluntario in se et in causa
Quaestio II: De impedimentis voluntarii seu de involuntario
Articulus I: De violentia
Articulus II: De metu
Articulus III: De concupiscentia
Articulus IV: De ignorantia
Quaestio III: De libero
Quaestio IV: De impedimentis liberi
Articulus I: De passionibus
Articulus II: De habitu et consuetudine
Articulus III: De impedimentis liberi remotioribus
Caput II: De elemento obiectivo actus humani
Quaestio I: De elemento essentiali seu obiecto
Quaestio II: De elemento accidentali seu de circumstantiis
§ II: De distinctione actuum humanorum
Quaestio I: De actibus elicitis
Quaestio II: De actibus imperatis
Pars II: De actibus humanis secundum esse morale
§ I: De moralitate actus humani in genere
Quaestio I: De essentia et speciebus moralitatis
Quaestio II: De fundamentis moralitatis
Articulus I: De intrinseca differentia boni inter et mali
Articulus II: De norma moralitatis
Articulus III: De fundamento obiectivo moralitatis
Articulus IV: De falsis systematibus circa fundamenta moralitatis
Articulus V: De facultate apprehensiva moralitatis
Quaestio III: De principiis seu fontibus moralitatis
Quaestio IV: De distinctione specifica inter actum bonum et malum
Quaestio V: De distinctione specifica inter varios actus bonos vel malos
Articulus I: De obiecto
Articulus II: De circumstantiis
Articulus III: De fine
§ II: De moralitate actuum humanorum in specie
Quaestio I: De bonitate et malitia actus interioris
Quaestio II: De bonitate et malitia actus exterioris
Quaestio III: De bonitate et malitia effectus externi
Quaestio IV: De bonitate et malitia passionum
Quaestio V: De bonitate et malitia circumstantiarum
Pars III: De actibus humanis secundum esse supernaturale et meritorium
Quaestio I: De merito praesertim supernaturali
Quaestio II: De conditionibus meriti supernaturalis
Tractatus III: De conscientia in generali
Introductio
198. Obiectum tractatus. — Post considerationem de fine et de actibus humanis in se (secundum elementum materiale et formale), agendum est 1) de actuum regulis secundum quas dirigi debent (causa exemplaris), et 2) de eorum principiis (causa efficiens). Principia sunt potentiae hominis, de quibus agit philosophia, et habitus sive boni sive mali, de quibus dicitur in tractatu de habitibus et virtutibus. Regulas autem sunt duae : remota, obiectiva et extrinseca, quae est lex, et proxima, subiectiva et intrinseca, seu immediata, quae est conscientia. Unde post tractatum de actibus humanis logice sequitur tractatus de regula ipsorum proxima, conscientia. Sicut enim sagittarius cognoscere debet regulas secundum quas recte tendere debet ad scopum, ita homo cognoscere debet regulas secundum quas actus sui ordinabiles sint ad finem ultimum.
Porro moralis generalis solummodo respicit conscientiam in generali, qualis esse debet ut sit regula actuum nostrorum et ad hoc habeat dotes requisitas ; nullo autem modo considerat singulos status particulares aut omnes conscientiae species, nec modos prudenter efformandi conscientiam aut contra ipsam peccandi : haec enim omnia iam pertinent ad moralem specialem, et quidem ad tractatum de virtute cardinali prudentiae cuius actus est conscientia recta et bene formata. In praesenti itaque dicemus de 3 quaestionibus1.
-
de conscientia morali secundum se (esse physicum seu psychologicum) ;
-
de conscientia ut est regula actuum moralium (esse morale) seu de qualitatibus ad conscientiam moralem requisitis, scil. a) de eius veritate et rectitudine ex parte obiecti ; b) de eius certitudine ex parte subiecti ;
-
de conscientia ut est regula actuum supernaturalium (esse supernaturale).