Summa Theologiae Moralis, vol. I: De Principiis

S. Th. II-II, q. 26, a. 1, 2, 3 ; De Virt., q. 2, a. 7.

903. Notiones. — Praenotandum est aliquem plus diligi quam alterum triplici modo : a) obiective illum magis diligimus cui maius bonum volumus ; b) appetitative seu aestimative magis diligimus eum quem simpliciter praeferimus et pluris aestimamus quam alterum, ita ut magis timeamus ipsius quam alterius amicitiam amittere ; c) intensive magis diligimus eum quem affectu ferventiori, i. e. maiore actus intensitate et vehementia v. g. maiore conatu voluntatis diligimus¹.

904. Principium. Ordine charitatis Deus est simpliciter diligendus super omnia. — De essentia charitatis est ut Deum diligamus super omnia, ut dicitur Deut. VI, 5 et Mt. XXII, 37 :

1) Obiective, quia debemus Deo velle bona divina quae sunt infinita, scil. infinitas eius perfectiones quae nulli creaturae competere possunt ; et quia omnia alia ad Deum debemus referre et ipsi maiorem gloriam desiderare quam nobis vel proximo.

2) Etiam appretiative, ita ut malleus omnia perdere et pati potius quam ipsum deserere² ; etenim a) infinitum postulat plus amari quam creatura finita, et bonum commune omnium plus quam particulare proprium ; b) Deus est principium et causa beatitudinis, unde debemus diligere Deum plus quam nos vel proximum qui huius beatitudinis tantum sumus participes ; c) ratio diligendi nos et proximum est Deus, ut dictum est n. 877-878 ; unde magis amandus Deus. Hinc d) dicitur apud Lc. XIV, 26 : « Si quis venit ad me et non odit patrem suum et matrem..., adhuc autem et animam (vitam) suam, non potest meus esse discipulus » (cfr. Mt. X, 37).

3) Attamen non debemus Deum magis diligere intensive : bona enim sensibilia et praesentia aut propinqua solent nos movere vehementius quam remota, absentia et divina³.

At non potest creatura intensus diligii quam Deus, si ex charitate eodem actu diligatur, quia sic ratio diligendi creaturam est Deus dilectus, qui proinde magis diligitur.