DE ESSENTIA LEGIS NOVAE.

S. Th. I-II, q. 106 et 107.

315. Lex nova proprie et principaliter est lex interna nobis indita (q. 106, a. 1) : sicut enim lex naturalis est ipsum lumen rationis nostrae habitualiter ostendens quid sit bonum faciendum et malum vitandum et ipsa habitualis inclinatio ad bonum rationis, ita lex nova est ipsa gratia habitualis Spiritus sancti, in corde fidelium scripta, in qua tota virtus legis consistit, cum ex abundantia luminis fidei et donorum (intellectus et scientiae) et illuminationum Spiritus sancti indicet quid sit faciendum in ordine ad vitam aeternam, et ex abundantia amoris et gratiae suaviter inclinantis etiam adiuvet ad implendum.

Constat ex doctrina Apostoli qui a) ad Hebr. VIII, 8-10, dicit adimpletam prophetiam Ieremiae (XXXI, 33) de novo pacto seu testamento : « Dabo legem meam in visceribus eorum et in corde eorum scribam eam » ; unde II Cor. III, 3 : « epistola estis Christi (ministrata a nobis) et scripta non atramento sed spiritu Dei vivi, neque in tabulis lapideis sed in tabulis cordis carnalibus » ; — b) ad Rom. III, 27, 31, ipsam fidei gratiam legem appellat, eamque ut internam opponit veteri legi exteriorum operum ; — et c) VIII, 2, dicit eam legem Spiritus vitae, i. e. Spiritus sancti interne vivificantis (nam spiritus vitae est aliquid internum), quae nos liberat a lege peccati et mortis i. e. ab interna concupiscentia, quam lex vetus utpote externa vincere non poterat. Cfr. Ioh. VI, 44, 45 et Is. LIV, 13.

Secundario autem lex nova est lex externa et scripta, quatenus verbis et scriptis instruit fideles circa credenda et agenda ea quae ad gratiam disponunt vel ad eius usum spectant.

Ex quo sequitur legem novam vi sua iustificare secundum quod principaliter est ipsa gratia interius data, non autem secundum praecepta quae secundario ad ipsam pertinent (a. 2).

316. Lex nova dari non debuit ab initio (a. 3), 1) quia principaliter est gratia Spiritus sancti, quae abundanter dari non debuit nisi redemptione per Christum peracta (Ioh. VII, 39 ; Rom. VIII, 3) ; 2) quia est perfecta : non statim ad perfectionem aliquid adduci debet sed successive, et ideo debuit praecedere lex imperfecta (Gal. IV, 24) ; 3) quia est lex gratiae, et ideo oportuit quod homo relinqueretur suis viribus in V. L. ut in peccatum cadendo, suam infirmitatem cognoscens, agnosceret se gratia indigere (Rom. V, 20).

317. Lex vetus et nova sunt una specie in quantum ad unum tendunt, quod homines subdantur Deo et habeant vitam aeternam (q. 107, a. 1-4) ; sunt tamen duae gradu perfectionis in quantum Vetus est imperfecta, Nova vero perfecta quia est lex charitatis et amicitiae cum Deo.

Hinc 1) Nova implet veterem (Mt. V, 17) quia perfectum adimplet quod imperfecto deest : a) quantum ad finem qui est iustificatio hominum, quam lex vetus efficere non poterat sed praefigurabat et promittebat efficiendam nova lege ; b) quantum ad praecepta : Christus enim praecepta moralia legis non tantum confirmavit sed verum sensum illis exposuit ostendendo et interiores actus ab ipsa prohiberi, indicavit quomodo tutius observaretur, et superaddidit perfectionis consilia (Mt. V-VII) ; — 2) continetur ne vetere ut arbor in semine ; — 3) est minus gravis quam vetus (Mt. XI, 28), tum numero praeceptorum quia pauca positiva externa addit legi naturali, tum facilitate et delectabilitate amoris quacum adimpletur : quamvis enim modum operandi secundum virtutem perfectionem praecipiat et etiam in omni interiori affectu iustitiam praescribat, haec tamen non sunt gravia Deum amantibus et iustitiam habentibus.

Unde lex nova est omnino spiritualis : a) sanctionem habet spiritualem et aeternam (Mt. X, 28) ; ideo beatos eos dicit qui sunt pauperes, qui lugent, qui persecutionem patiuntur, quoniam merces eorum copiosa est in coelis (Mt. V, 3-12), et bona temporalia denuntiat impedimentum quae nos retardant a regno coelorum (Lc. VI, 24-25 ; Mt. XVI, 26) ; b) est regnum spirituale, ad quod ingrediendum requiritur fides in Evangelium, amor Dei et proximi, imitatio Christi, abnegatio sui (Mt. V, 48) ; c) cultus quem promovet, etsi externe manifestari debeat, praesertim esse debet internus (Ioh. IV, 23). Hinc sacrificia antiqua, quae in externa immolatione praecipue consisterent, abolita sunt iisque succedit sacrificium Christi, qui non solum corpus, sed animam suam immolat perfectissimis obedit (Hebr. X, 5-7). Quae vult et discipulos suos offerre spirituales hostias¹ (I Petr. II, 5 ; Mt. VI, 1).

318. Lex nova solemniter promulgata fuit in die Pentecostes, praesentibus Iudaeis ex omni natione ; qua die incepit obligare in Ierusalem, in aliis regionibus autem successive secundum tempus necessarium ut notitia legis ad illas moraliter devenire per se possit. Id autem sufficienter factum fuisse pro mundo tunc cognito, communiter creditur 40 circiter annis post mortem Salvatoris (tempore excidii Ierusalem) : tunc enim in omnem terram exiverat sonus Apostolorum (Rom. X, 18). — Non tamen ideo erat lex divulgata, cum ad omnes notitia eius nondum de facto pervenit.