Tractatus I: PRIMUS DE VIRTUTIBUS THEOLOGICIS

Quaestio V: Quae sint opera servilia, vetita die Festo

Quae sint opera servilia, vetita die Festo.

Opus servile sic potest describi a S. Bonavent. serm. 4. in decem praecepta, et in 3. dist. 37. dub. 3. litt. D. Thom. ibidem art. 5. quaest. 2. ad 2. quos sequuntur Suarez Tom. 1. de Relig. lib. 2. de diebus festis, cap. 10. Fagundez in primum Eccl. praeceptum, lib. 1. cap. 10. num. 6. Opera servilia sunt illa, ad quorum exercitium artes moechanicae dirigunt, distinctae a liberalibus. Addunt alii, praeter D. Bonavent. etiam servos adhibere, et deputare solemus.

ITAQUE non omnia opera corporalia sunt servilia, sed solum quae moechanicis artibus exercentur, et quae per servos factitantur, secundum aliquos; sed de hoc dicam infra.

EGREGIE vero S. Doctor artes moechanicas recenset, eorumque sufficientem enumerationem, Opusculo, Reductio artium ad Theologiam, et serm. 4. in decem praecepta, cum Hugone de S. Victore lib. 2. Didasc. cap. 22.

SEPTEM igitur numerantur, Lanificium, Armatura, Agricultura, Venatio, Navigatio, Theatrica, Medicina.

HARUM sufficientiam sic promit: Omnis Ars moechanica, aut est ad solatium, sive sit ad excludendam tristitiam, sive indigentiam; aut est ad commodum, sive illud prodest, aut delectat. Si est ad solatium, et delectationem, sic est Theatrica, quae est Ars ludorum, omne ludorum genus continens, sive sit in cantibus, sive in organis, sive in figmentis, sive in gesticulatione corporis.

Si vero ordinatur ad commodum, sive profectum secundum exteriorem hominem, hoc potest esse, aut quantum ad operimentum, aut quantum ad alimentum, aut quantum ad utrunque adminiculum. Si est quantum ad operimentum; aut illud est de materia molli, et leni, sic est lanificium, et linificium, ac oloseiricum; aut est de materia forti, et sic est armatura, seu ars fabrilis armorum omnium ad defensionem, et offensionem, sive sint e metallo, sive ligno, sive lapide, ut propugnacula, Turres, etc. muri, arces, domus. Si vero iuvant quoad alimentum, hoc potest esse dupliciter, quia cibamur vegetabilibus, et sensibilibus. Si quoad vegetabilia, est agricultura. Si quoad sensibilia, sic est Venatio, Piscatio, Aucupium. Vel alio modo: Quia iuvare quoad cibum potest esse dupliciter, vel quoad ciborum genituram, et multiplicationem, et sic est agrorum cultura, aut quo ad ciborum praeparationem, et sic est Venatio, aucupium, piscatio, et omnis ars praeparatoria ciborum; quales sunt pistorum, cocorum, cauponum. Haec omnia nomine venationis includuntur, ob eius praecipuam excellentiam in exquisitis praeparandis, et copia. Si autem ad utriusque adminiculum, hoc est dupliciter, aut defectum supplendo, et sic est navigatio, sub qua continetur omnis mercatio, sive pertinentium ad operimenta, sive ad alimenta, aut removendo impedimenta, ut nocumenta; et sic est medicina, sive quae consistit in confectione electuariorum, potionum, unguentorum a pharmacopolis (qui etiam aromata, et similia praeparant ad condimenta salubria ciborum;) sic etiam Chirurgia ordinatur ad vulnerum curam, rescissionem, etc. Theatrica autem est unica. Haec S. Bonaventura opusculo adducto.

Ex quo deducit S. Doctor, non ea sola esse moechanica, quae per servos solemus exercere, sed etiam aliqua alia, ut venari, piscari, aucupari, quae etiam a nobilibus exercentur, quibus adde uti musicis instrumentis, cibos praeparare, etc. ut concedit etiam Fagundez cap. 11. num. 1. Quare non recte cap. 10. in definitione operis moechanici ponit, exerceri per servos. Melius dicuntur, omnia fere moechanica servilia, quia ad ea, saltem quoad aliqua, adhibentur servi. Sic in Venatione tendere retia, etc. et potius dicuntur mixta, et communia. Sunt etiam aliqua alia, quae ad opera animae reducuntur, ut legere, scribere, studere, et transcribere: Sunt et alia, etsi non servilia, vetita tamen ab Ecclesia, scilicet Mercatus, et Fori exercitia.

De quibus omnibus hic breviter disseram.

ASSERIT ergo primo S. Doctor serm. 4. citato, mere servilia esse vetita, seclusa necessitate.

PROBATUR ex 20. Exodi, Levit. 23. et aliis locis adductis, quaest. 4. Sequuntur D. Thom. 1. 2. quaest. 122. art. 4. ad 3. D. Antonin. 2. part. tit. 9. cap. 7. §. Quantum ad tertium, Alens. 3. part. quaest. 32. memb. 4. art. 4. Richardus 3. dist. 37. art. 2. quaest. 5. Angel. et Tabien. V. Feriae, Sylvester V. Dominica, quaest. 3. Toletus lib. 4. cap. 24. Clavis Reg. lib. 7. cap. 1. Suarez Tom. 1. de relig. lib. 2. de diebus Festis, cap. 20. Fagundez lib. 1. cap. 11. et communiter caeteri, apud Bassaeum V. Festum 2.

ASSERIT secundo, aliqua servilia esse, quae ob necessitatem ordinariam conceduntur in die Festo, ut cibos coquere, praeparare, etc. Quamvis tot labores in ciborum condimentis, et praeparationibus non essent antiquitus in usu; tamen iam consuetudine permissi sunt, ut notat Suarez cap. 21. Fagundez cap. 10. in fine, et cap. 11. a num. 19. Ratio D. Bonavent. est, quia necessitas non cogitur legibus; haec autem oprea naturalia sunt, non servilia simpliciter, et ad vivendum necessaria.

Eodem passu, et altius incedunt opera necessaria in arte medica.

NEC minus urgent alia naturae opera, ut comedere, bibere, vestire, se exuere, lavare se, etc. Ita etiam Suarez num. 2. Fagundez num. 9. cap. 11. Bassaeus loco cit. et alii apud istos.

Similiter iter facere est necessarium, non servile, sive peditando, sive equitando. Ita Angel. V. Feriae, num. 15. Rosella num. 26. Azor infra, Suarez loco cit. num. 27. Diana part. 4. tract. 4. miscel. resol. 221. Per accidens tamen potest esse vetitum, si fiat magno labore parandi equi, rheda, etc. Ita Azor Tom. 1. lib. 1. cap. 27. quaesito 8. Suarez loco cit. et alii: et Caietanus quaest. 121. art. 4. Sà in Aphorism. V. Festum, dicunt, haec servilia esse; at consuetudine permitti; et addit Sà, etiam comitati multis supellectile: Fagundez vero num. 9. id intelligi ait, cum iter facit Princeps, vel Praelatus. Addit autem Diana p. p. tract. 15. resol. 36. et part. 2. tract. 1. miscellaneor. resol. 36. et 4. part. tract. 4. resol. 221. posse agasones, et similes absque mortali, audita Missa, ducere iumenta onusta, imo onerare. Attamen si impensas onerando tempus notabile, quod debet excedere duas horas, mortale peccatum erit. Sic et alii cum Bassaeo num. 10.

VERRERE autem totam domum per multas horas, vetitum, ait Fagundez.

ASSERIT tertio S. Doctor, aliqua moechanica ad meram iucunditatem instituta, esse licita in festo. Ea vero appellat Theatrica moderata, ut cantus, et musica instrumenta. Ratio est, quia Ecclesia ob nostram infirmitatem ea permittit. Ita etiam Fagundez cap. 10. Tolet. lib. 4. cap. 24. Tannerus disp. 5. quaest. 6. num. 7. et alii apud eos, ac Bonacina punct. 2. num. 25. Bassaeus 2. num. 10.

DUBITATUR: An liceat his diebus piscatio, venatio, aucupium, et similia.

PRIMA sententia est, talia opera esse liberalia, si ob recreationem diebus festivis fiant. Ita Angelus V. Feriae, num. 26. Sylvester V. Dominica, numero 7. Sotus lib. 2. de Iustitia, quaest. 4. art. 4. Rosella V. Feriae, num. 15. et alii apud Azorum part. 1. lib. 1. cap. 27. quaesito 7. At Granado 2. 2. tract. 12. disp. 14. sect. 7. num. 65. ex Medina, Navarto, et Lopez addit, neque ob lucrum factam venationem, etc. esse opus servile, et illam solam piscationem esse servilem ait, quae sit deferendo retia, remigando, et similem laborem exercendo. Filliucius vero docet tom. 2. tract. 27. cap. 9. num. 172. venationem, et piscationem ex officio, quae tota est in corporis fatigatione, esse servilem, non eam, quae ad recreationem in industria posita est. Subscribunt Azor loco cit. omnes refert Diana part. 4. Tract. 4. miscell. resol. 222. et pugnantes attendit. Subscribit fere Bassaeus num. 12.

SECUNDA sententia omnino censet, venationem, etc. esse opus servile. Ita Suarez cap. 28. Fagundez lib. 1. cap. 11. num. 16. Licere tamen ratione consuetudinis venari, non tamen piscari, nisi ob urgentem necessitatem. Toletus vero lib. 1. cap. 24. Caietanus art. 4. quaest. 122. Sotus supra, consuetudine licere omnes aiunt.

MELIUS omnibus S. Doctor serm. citato, ait, venationem, etc. esse quidem opus servile, et vetitum, sed tamen quoad ea, quae ad victum ordinantur, licere, puta ea die capere Leporem.

QUOD sint opera servilia, probatur ex Dialectica, ubi inter artes moechanicas computantur etiam serviles. Confirmatur, quia in magno labore consistunt. Quod etiam illicita sint, probatur ex cap. licet, de feriis.

QUOD vero ad victum liceat, probatur, quia sicuti licent praeparationes condiendo, ita parando condienda. Sunt enim opera naturalia, quoad hoc necessaria.

DUBITATUR secundo: An liceat in festis barbitonsoribus radere barbas.

RESPONDET Diana p. p. Tract. 15. miscell. resol. 54. ratione parvitatis materiae eos non peccare, si unius, vel alterius barbam radant, et refert Graffium decis. part. 1. lib. II. cap. 23. Navar. cap. 13. Vegam Tom. 1. cap. 114. casu 2. Rodriguez tract. 1. c. 21. Sayrum lib. VII. cap. 2. Molfesium Tom. 1. tract. 11. cap. 17. num. 68. Azor lib. I. cap. 28. quaestio 5. Tom. 2. Addit, si omnes radant, qui occurrunt ratione consuetudinis si adsit, excusari; nam cum prohibita in die festo; sint invecta humana consuetudine, nil obstat, ea tolli per contrariam consuetudinem, toleratam a praelatis, ut notant Sotus, et Caietanus apud Reginaldum tom. 2. lib. XIX. cap. 3. et alii apud Clauim Reglam lib. VII. cap. 2. Addit Fernandez in exam. part. 1. cap. 7. alia etiam de causa excusari ob lucrum cessans, quia ob occupationes diebus ferialibus non veniunt ad tonsionem, et nititur cap. licet, ubi Pontifex concedit in festis piscationem halecum, ob hanc causam: Sed dico cum Reginaldo Tom. 2. lib. XIX. cap. ciu. num. 51. Suarez cap. 33. Diana supra, disparem esse rationem; nam expiscatio illa ideo conceditur, quia statuto anni tempore occurrit, et praeterit; sed non est idem de quotidiana tonsione; alioqui omnia fere servilia licebit frequentare.

ENIM vero Fagundez lib. I. cap. 14. cum aliis dicit, unam horam fore levem, si uno, vel altero festo tondeant; at si continuent singulis festis, fore lethale, ratione continuationis materiae. Sed hoc mihi non probatur, non enim continuatur tempus unius horae huius diei Dominici cum hora futurae Dominicae.

DUBITATUR tertio: An liceat die festo pingere.

ASSERUNT Ludovicus Lopez p. p. Institut. cap. 25. Medina Instruct. lib. I. cap. 14. id licere etiam ex lucro.

ALII negant, licere ob lucrum, sed solum absque lucro. Ita Azor Tom. 2. lib. II. cap. 27. quaestio 6. Sylvester V. Dominica, quaest. 5. Armill. V. Festum, Angelus, Rosella, Tabiena verbo feria, Saytus lib. VII. cap. 2. num. 16. et alii apud Pasqualig. decis. 142.

Pingendi artem moechanicam esse censent, et omnino vetitam Suarez cap. 26. Caietanus art. 4. Fagundez cap. 11. num. 10. qui num. 13. eam omnino prohibitam clamat, etiam gratis. Itaque hanc licentiam reprehendunt: nam pictura ars est moechanica in se, neque mutat naturam ex fine extrinseco liberali, ut dixi supra, et notat Fagundez loco citato, ac Bassaeus num. 7.

NEQUE iuvat, si aliqui nobiles eam aliquando exerceant; hoc enim per accidens est.

QUAERES quarto: An bellari sit vetitum die festo.

RESPONDETUR, esse opus moechanicum. Ita Suarez cap. 28. Fagundez num. 12. cum D. Bonavent. serm. 4. citato, et Opusc. Reductio artium ad Theol. Ars enim militaris est moechanica, ut constat ex Dialectica. Videtur tamen consuetudine inductum, ut ars gladiandi diebus festis licite discatur.

LICERE tamen potest actus bellandi ob necessitatem, ut patet ex cap. Quod non licet, de reg. iuris, in 6. ubi inter ea, quae non licent in die festo, ponitur militare, nisi ob necessitatem. Vide DD. in Bassaeo num. 13.

BELLUM sane defensivum licet, de quo intelligitur leg. omnes Iudices, Cod. de feriis, et leg. Divus, ff. de feriis. Aggressivum vero non licet ordinarie, nisi per Epikeiam in bello iusto adsit occasio victoriae.

QUAERES quinto: An transcribere sit vetitum in festo.

RESPONDETUR, transcribere non esse opus servile, etiamsi fiat ob lucrum. Ita Suarez cap. 25. Medina Instruct. lib. I. cap. 14. §. 8. Ludovicus Lopez p. p. cap. 52. Sà V. Festum, Sayrus lib. VII. cap. 2. num. 14. Fagundez lib. I. cap. 11. num. 7. Diana p. p. Tract. 15. resol. 35. adducens alios cum Bassaeo l. num. 8.

PROBATUR, quia haec actio per se est liberalis, et mentalis: Ergo ex fine lucri extrinseco non fit moechanica. Alii tamen servile opus id censent, non autem liberale. Sicut et typographo characteres ordinare. Vide Bassaeum loco cit. contra Dianam part. IV. tract. 4. resol. 62.

Dubitatio I: Qua opera iure Canonico sint vetita in festo

Qua opera iure Canonico sint vetita in festo.

OPERA multa non servilia, imo et opera plurima animae, alioqui licita, vetantur hoc iure.

PRIORIS generis duo sunt huiusmodi opera, Mercatus, et Fori, cap. 1. et ultimo de feriis, ut notant Suarez cap. 29. Fagundez cap. 12. sic et in Concilio Matisconensi II. cap. 1. actiones iudiciales prohibentur;et in Concilio Turon. cap. 40. Mercatus, et Placitum interdicuntur.

CONSONAT haec prohibitio iuri civili antiquo, nam leg. ult. ff. de feriis, dicitur, ferias dare vacationes a negotiis forensibus. Sic prohibentur, et iure nouiori Cod. de feriis, leg. 1. 2. 3. et ult.

RATIO est, quia ob iurgia, et contentiones distrahuntur homines a Dei servitio, et quia strepitus illi trahunt ad peccatum, ut notavit Suarez cap. 29. cum Panormitano cap. ult. de feriis.

PRIMUM ergo opus vetitum, est mercatus, et nomine hoc, iure intelliguntur contractus emptionum, locationum, etc. qui validi quidem, sed illiciti sunt in festo; actus vero iudiciales, et illiciti sunt, et invalidi, si in Festo sint facti.

HOS tamen contractus consuetudo iam reddit licitos; non sic actus iudiciales. Ita Suarez cap. 30. Fagundez cap. 12. num. 1. et alii apud hos.

¶ PRIMO igitur prohibentur Nundinae publicae, quae semel, vel bis in anno celebrantur: eas tamen consuetudine licitas docent Nauar. man. Lat. cap. 13. art. 4. Fagundez lib. I. cap. 12. num. 4. et alii cum Bassaeo num. 15. Potest enim consuetudo, ea, quae sunt iuris humani, abrogare, ut communiter docent Doctores.

NON potest tamen consuetudo, manente festo, tollere obligationem Missae, ut notat Fagundez num. 6. Suarez cap. 29. Nauarrus, Toletus supra, et alii.

SUNT etiam alii mercatus saepe celebrati, et sunt iure illiciti; possunt tamen consuetudine rationabili tolli. Monet autem Bassaeus, ne ad haec extendatur consuetudo, privata authoritate repens.

AD tertium genus mercatus spectant contractus quotidiani, apertis officinis, quae interdicuntur iure Canonico, quod est in viridi observantia. Ita Nauar. loco cit. Fagundez 8. Sylvester V. Dominica. Alii tamen rusticorum contractus in die festo non damnant, quibus subscribit Diana p. p. Tract. 15. resol. 34. Bass. loco cit. si diebus aliis difficile fieri possint.

NUNQUAM tamen fuit, aut est vetitum emere necessaria ad victum illius diei. Ita Caietanus art. 4. Suarez loc. cit. Fagundez num. 8. cum S. Bonavent. serm. 4. in Decal. Bassaeus num. 15. Imo nec vendere calceos esse peccatum aiunt. Ita Suarez, et Fagundez. In omnibus tamen aliatis monet S. Doctor in speculo animae, cap. 2. observandum : An universali consuetudine unumquodque illorum ab Ecclesia permittatur.

ALTERUM genus operum, quae prohibentur in festo, est opus placitum, seu iudicium forense. Significantur enim in iure canonico nomine operis placiti omnes actiones constituentes forense iudicium, ut notat Suarez cap. 19. Fagundez num. 9. Proprie enim placitum significat electionem voluntatis. Unde etiam obiectum, voluntati applicitum, dicitur placitum, Genes. 24. A Domino egressus est sermo : Non possumus extra placitum eius quidquam aliud loqui. Significat etiam mentis decretum. Sic Philosophorum, et Medicorum sententiae Placita vocantur. Et hoc modo ea, quae a Deo, vel Principe decreta sunt, Placita vocantur, Prou. 10. Labia iusta considerant placita. Et Ioan. 8. Quae placita sunt ei facio, ut observat S. Doctor ibi. Terminus etiam constitutus ad definiendum, Placitum dicitur 2. Reg. 10. Moratus est extra placitum, quod ei constituerat Rex. Quia igitur in forensi iudicio iuxta voluntatem, et arbitrium iudicis legibus regulatum, vel terminus dictum ad comparendum constituitur, vel decreta, et sententiae proferuntur, ideo tota cognitio forensis causae placitum dicitur cap. 1. de feriis, 15. quaest. 4. et cap. ultimo.

IN iudicio multae personae interveniunt, quae festa servare tenentur, quoad actiones forenses.

PARTES iudicii sunt, inchoatio causae, quae a citatione incipit, formatio processus, et terminus iudicii, seu prolatio sententiae. Et haec omnia irritantur ipso facto in diebus festis cap. ultimo de feriis. Ita docent communiter DD. Suarez cap. 30. Fagundez cap. 12. num. 12. et alii apud istos.

VALENT tamen actus iudiciales facti de consensu partium in feriis ruralibus introductis propter collectionem fructuum, ut notant Suarez, Fagundez loc. cit. et Maranata part. 4. ord. iud. dist. 16. num. 83. non vero in feriis dierum festorum in honorem Dei.

SI tamen fiant actus iudiciales pro pace publica, pro pietate, pro necessitate urgente, valent etiam in feriis Dei. Vide Fagundez num. 12. Bassaeum num. 16. ubi admittit in iuribus licere, ubi alias non convenirent.

VALENT etiam actus voluntariae iurisdictionis, ut emancipare, adoptare, liberare servos, tutores constituere, testamenta conficere, et instrumenta libertatis. Ita Sylvest. V. Dominica. Maranata 6. part. ord. iud. et alii apud Fagundez num. 14. Bassaeum num. 14.

PRIMO igitur invalida est citatio, facta die feriato ad honorem Dei, imo etiam secundum aliquos, si pro die festo citentur : alii tamen dicunt teneri comparere die sequenti. Vide Fagundez cap. 13.

SEGUNDO, nec possunt lites promoveri, examinari testes, etc. Et quidem certum est, non posse in die festo iuridicum exigi iuramentum. An vero possint testes examinari die festo, dummodo die non festo iuraverint ; videtur pars negativa certior. Vide Fagundez cap. 13. Suarez cap. 30. Bassaeum num. 20. Limitant aliqui in causa spirituali, ut matrimonii. Ita Caietanus, adducens D. Thomam 2. 2. quaest. 89. art. 10.

LIMITANT etiam alii, hanc prohibitionem non procedere in oblatione libelli contra partem iam citatam. Ita Maranata part. 6. titulo isto. Sed oppositum tenent Baldus, et multi Canonistae apud Fagundez num. 20. qui tamen in priorem sententiam inclinat.

TERTIO, sententia lata die festo, illicita, et invalida est cap. ultimo de feriis, ubi habetur : Nec processus habitus teneat, nec sententia ; et confirmatur l. ult. C. de feriis.

SIMILITER prohibetur executio die festo, ut docent Felin. in cap. ultimo de Iud. Suarez cap. 30. Ratio est, nam cap. 1. de feriis, et l. ult. C. de feriis, citatis, vetantur omnia spectantia ad forum contentiosum. Arridet Fagundez cap. 13. num. 23.

POTEST tamen insinuari appellatio. Ita indubitanter tenendum, ait Fagundez num. 24. plurimos allegans. Imo eam absolute licitam ait Bassaeus num. 18. e communiori sententia.

GRAVE dubium est : An sententia arbitri sit valida die festo.

DIFFERUNT Arbiter, et Arbitrator, nam hic est amicabilis compositor, compromissor, et mediator pacis, ut ait Suarez cap. 30. et hic potest die festo decernere. Arbiter autem est, qui de partium consensu eligitur in iudicem, ut servato iuris ordine, et facto processu ferat sententiam, et in quem sub poenae stipulatione compromittuntur partes, ut notat Fagundez num. 26. cum Maranata 4. parte, tit. Iudicium arbitrarium, et Suarez loc. cit. et hic tenetur servare iudicii ordinem, et ideo, licet possit die festo fieri compromissum, quia est contractus, tamen non potest die festo ferre sententiam.

EST etiam alius Iudex, qui dicitur Arbiter iuris, qui eligitur ex necessitate iuris, v. g. quando iudex allegatur suspectus, et hic tenetur providere, servato iuris ordine, et non potest in die festo sententiam ferre.

INQUISITORES fidei possunt contra haereticos sententiam ferre die festo, iuste, et valide. Ita Fagundez num. 28. alios citans.

EGO cum D. Bonavent. in speculo animae, cap. 2. concludo, in omnibus supradictis attendendam consuetudinem universalem, et Ecclesiae permissionem ; nam a mente Legislatoris pendet. Quod si adhuc Ecclesia prohibeat graviter, iam abstinendum concludit a vacationibus, mercatis, etc. Adde a supputationibus annuis sine necessitate. Vide Bassaeum num. 23. Pasqualig. decis. 150. sed approbant. Sylvester, Tabiena, Medina, et alii.

Tractatus I: PRIMUS DE VIRTUTIBUS THEOLOGICIS

Proemium I: Prooemium

Disputatio I: DE FIDE

Quaestio I: Quid FIDES significet, et quid sit

Quaestio II: Quodnam sit FIDEI obiectum

Quaestio III: An obiectum FIDEI sit aliquod complexum

Quaestio IV: An FIDEI obiectum possit esse falsum

Quaestio V: An obiectum FIDEI possit esse evidens scientifice

Quaestio VI: An FIDES sit de his, de quibus habetur visio in via

Quaestio VII: An articuli FIDEI sint evidenter credibiles

Quaestio VIII: An credibilia recte per articulos sint disposita

Quaestio IX: Utrum articuli FIDEI, decursu temporum, creverint

Quaestio X: Utrum FIDES creverit quoad lumen

Quaestio XI: An Fides creverit certitudine

Quaestio XII: An Fidei articuli exponendi sint auctoritate aliqua, quae sit infallibilis magistra, et quae sit

Quaestio XIII: Quae sint notae verae Ecclesiae, apud quam stat authoritas exponendi FIDEM

Quaestio XIV: Quidnam sit necessario credendum, necessitate medii

Quaestio XV: Quae sint credenda necessitate praecepti

Quaestio XVI: An teneamur FIDEM confiteri, et quando

Quaestio XVII: An liceat de FIDE disputare, et quando

Quaestio XVIII: An Fides sit in Intellectu

Quaestio XIX: An Fides perficiatur per Charitatem, tanquam per formam

Quaestio XX: An certum sit, FIDEM sine CHARITATE manere

Quaestio XXI: An, et quomodo FIDES sit VIRTUS

Quaestio XXII: An FIDES sit UNA VIRTUS

Quaestio XXIII: An FIDES sit prima Virtutum

Quaestio XXIV: An FIDES sit certior quacumque scientia; vel habitu quocumque intellectivo

Quaestio XXV: An quis certo scire possit, se FIDEM habere

Quaestio XXVI: In quibusnam sit FIDES

Quaestio XXVII: An FIDES sit Donum DEI substantialiter

Quaestio XXVIII: Utrum differentia FIDEI, et aliorum actuum naturalium a supernaturalibus moralibus proveniat semper ex obiecto

Quaestio XXIX: De FIDEI effectibus

Quaestio XXX: De DONO INTELLECTUS

Dubitatio I: An INTELLECTUS sit donum Spiritus Sancti

Dubitatio II: Utrum DONUM INTELLECTUS possit esse simul cum FIDE

Dubitatio III: An DONUM INTELLECTUS consistat in contemplatione Creatoris, et Creaturae

Dubitatio IV: Utrum DONUM INTELLECTUS insit omnibus habentibus gratiam, et an his solis

Dubitatio V: Qua sit necessitas, et utilitas DONI INTELLECTUS

Dubitatio VI: Utrum* **DONO INTELLECTUS** *respondeat sexta beatitudo, scilicet Beati mundo corde, etc.

Dubitatio VII: An* **DONO INTELLECTUS** *respondeat, inter fructus Spiritus Sancti, Fides

Quaestio XXXI: De Dono Scientiae

Dubitatio I: An* **SCIENTIA** *sit donum Spiritus Sancti

Dubitatio II: An scientia sit de rebus Divinis

Dubitatio III: An donum scientiae sit speculativum

Dubitatio IV: An Dono Scientiae respondeat tertia Beatitudo: Beati, qui lugent, etc.

Disputatio II: De Infidelitate

Quaestio I: Quid, et quale peccatum sit INFIDELITAS

Quaestio II: An opera omnia Infidelium sint peccata

Quaestio III: Utrum infideles possint compelli ad FIDEM audiendam

Quaestio IV: An cogi queant Infideles ad FIDEM nostram, sufficienter propositam, amplectendam

Quaestio V: An Infideles non baptizati, cogi queant ad relinquendos errores, vel ritus, rationi naturali contrarios

Quaestio VI: An permittendi sint ritus Infidelium

Quaestio VII: An liceat cum infidelibus pacisci de eorum ritibus tolerandis

Quaestio VIII: An Infideles, non baptizati, possint retinere potestatem supra Fideles, et an possint ea privari

Disputatio III: De Haeresi

Quaestio I: Quid sit HAERESIS

Quaestio II: An dubitans de articulis FIDEI sit haereticus

Quaestio III: An, qui actu opinativo mero assentitur articulo FIDEI, sit haereticus

Quaestio IV: An, et Quae Ignorantia excuset ab Haeresi

Quaestio V: Qua pertinacia ad HAERESIM requiratur

Quaestio VI: An, ut quis censeatur Haereticus, necesse sit, ut fuerit baptizatus, et fidelis

Quaestio VII: Utrum Ecclesia cogere possit haereticos ad FIDEM Catholicam recipiendam

Quaestio VIII: De alio medio, quo utitur Ecclesia contra haereticos prohibendo eorum Libros

Quaestio IX: An teneamur haereticorum conversationem vitare

Quaestio X: Quae excommunicatio haereticis infligatur

Quaestio XI: De aliis Poenis spiritualibus haereticorum

Quaestio XII: De poenis temporalibus Haereticorum

Disputatio IV: De Spe

Quaestio I: Quid sit SPES

Quaestio II: Quodnam sit obiectum materiale SPEI

Quaestio III

Quaestio IV: An SPE certo obiectum exhibeatur, et speretur

Quaestio V: An Spes sit Virtus

Quaestio VI: An SPES sit Virtus Theologica

Quaestio VII: An aliquando SPES sit informis

Quaestio VIII: An SPES oriatur ex meritis

Quaestio IX: An Spes praecedat Charitatem

Quaestio X: Quodnam sit SPEI subiectum proximum

Quaestio XI: Utrum SPES maneat in Beatis

Quaestio XII: An detur praeceptum sperandi in DEUM

Dubitatio VI: Utrum* DONO INTELLECTUS *respondeat sexta beatitudo, scilicet Beati mundo corde, etc.

Dubitatio VII: An* DONO INTELLECTUS *respondeat, inter fructus Spiritus Sancti, Fides

Dubitatio I: An* SCIENTIA *sit donum Spiritus Sancti

Quaestio XVII: An omnia dona gratuita sint CHARITATE diligenda

Quaestio XVIII: An irrationalia ex CHARITATE sint diligenda