Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus
Gaudenzio da Brescia (1612–1672)
Reuerendi patris Gaudentij Bontempi, ... Palladium theologicum, seu Tota theologia scholastica in septem tomos distributa. Ad intimam mentem d. Bonauenturae seraphici doctoris ... Tomus quintus, De virtutibus
First published 1676
Bontempi's Palladium theologicum (Lyon 1676) is a complete scholastic theology composed ad mentem D. Bonaventurae, arranged in seven tractatus on the order of the Secunda secundae. This fifth volume, De virtutibus, treats the theological virtues (faith, hope, charity, with their gifts, beatitudes and fruits), the cardinal virtues and their opposite vices, and the states and offices of men (religious and prelates, bishops, princes), including the extensive disputations on contracts, religion, vows, fortitude, temperance and the judicial process. It is a significant example of the Bonaventurian scholastic school and a counterpart to the Thomist manuals of the period.
Tractatus I: PRIMUS DE VIRTUTIBUS THEOLOGICIS
Proemium I: Prooemium
Disputatio I: DE FIDE
Quaestio I: Quid FIDES significet, et quid sit
Quaestio II: Quodnam sit FIDEI obiectum
Quaestio III: An obiectum FIDEI sit aliquod complexum
Quaestio IV: An FIDEI obiectum possit esse falsum
Quaestio V: An obiectum FIDEI possit esse evidens scientifice
Quaestio VI: An FIDES sit de his, de quibus habetur visio in via
Quaestio VII: An articuli FIDEI sint evidenter credibiles
Quaestio VIII: An credibilia recte per articulos sint disposita
Quaestio IX: Utrum articuli FIDEI, decursu temporum, creverint
Quaestio X: Utrum FIDES creverit quoad lumen
Quaestio XI: An Fides creverit certitudine
Quaestio XII: An Fidei articuli exponendi sint auctoritate aliqua, quae sit infallibilis magistra, et quae sit
Quaestio XIII: Quae sint notae verae Ecclesiae, apud quam stat authoritas exponendi FIDEM
Quaestio XIV: Quidnam sit necessario credendum, necessitate medii
Quaestio XV: Quae sint credenda necessitate praecepti
Quaestio XVI: An teneamur FIDEM confiteri, et quando
Quaestio XVII: An liceat de FIDE disputare, et quando
Quaestio XVIII: An Fides sit in Intellectu
Quaestio XIX: An Fides perficiatur per Charitatem, tanquam per formam
Quaestio XX: An certum sit, FIDEM sine CHARITATE manere
Quaestio XXI: An, et quomodo FIDES sit VIRTUS
Quaestio XXII: An FIDES sit UNA VIRTUS
Quaestio XXIII: An FIDES sit prima Virtutum
Quaestio XXIV: An FIDES sit certior quacumque scientia; vel habitu quocumque intellectivo
Quaestio XXV: An quis certo scire possit, se FIDEM habere
Quaestio XXVI: In quibusnam sit FIDES
Quaestio XXVII: An FIDES sit Donum DEI substantialiter
Quaestio XXVIII: Utrum differentia FIDEI, et aliorum actuum naturalium a supernaturalibus moralibus proveniat semper ex obiecto
Quaestio XXIX: De FIDEI effectibus
Quaestio XXX: De DONO INTELLECTUS
Dubitatio I: An INTELLECTUS sit donum Spiritus Sancti
Dubitatio II: Utrum DONUM INTELLECTUS possit esse simul cum FIDE
Dubitatio III: An DONUM INTELLECTUS consistat in contemplatione Creatoris, et Creaturae
Dubitatio IV: Utrum DONUM INTELLECTUS insit omnibus habentibus gratiam, et an his solis
Dubitatio V: Qua sit necessitas, et utilitas DONI INTELLECTUS
Dubitatio VI: Utrum* **DONO INTELLECTUS** *respondeat sexta beatitudo, scilicet Beati mundo corde, etc.
Dubitatio VII: An* **DONO INTELLECTUS** *respondeat, inter fructus Spiritus Sancti, Fides
Quaestio XXXI: De Dono Scientiae
Dubitatio I: An* **SCIENTIA** *sit donum Spiritus Sancti
Dubitatio II: An scientia sit de rebus Divinis
Dubitatio III: An donum scientiae sit speculativum
Cum Scientia praecipue feratur in agenda, et credenda, ut de ipsis secundum veritatem iudicium ferat, eam esse primario speculativam afferunt hic D. Thom. et D. Bonav. cap. 3. de dono scientiae: est tamen secundario practica, quia etiam ad operationem ordinatur, quatenus charitatem his, aut illis modis gignendam, tuendamque praescribit. Probat uterque Sanctus Doctor, hoc donum speculativum simul esse, et practicum, e D. Greg. 1. Moral. cap. 6. dicente: Scientia in die sua convivium facit, quia in ventre mentis ignorantiae ieiunium facit. Sed ignorantiae ieiunium non solvitur, nisi per utramque scientiam speculativam, et practicam; qui enim rerum supernaturalium ignorantiam perverse agendo contraxit, necesse est, ut non solum recte sciendo, sed et bene agendo eam expellat.
Deinde speculatio, vel praxis Scientiae desumitur a conditione obiecti; sed obiectum huius scientiae, quamvis primario speculabile, est tamen in aliquibus operabile; haec enim praestat medium, et modum, quibus praxis divinae dilectionis habeatur, imo pro hoc statu frustra esset, nisi ad charitatis exercitium illuminaret, ut habet Seraphicus ex Hugone lib. de vanitate mundi, ubi dicit: Frustra in nobis divinae cognitionis abundantia crescit, nisi in nobis divinae dilectionis flamma augescat.
Deinde Donum scientiae sequitur naturam fidei; de hac enim etiam iudicat; sed fides, licet primario nihil operetur circa suum obiectum, abunde tamen, iam perfecta, operatur per charitatem. Galat. 5.
His denique adiice convivium illud spirituale scientiae, ubi ad triplicem mensam Historiae, Allegoriae, et Anagogiae sapidissimis, et dulcissimis ferculis cibat Seraphicus totam turbam, per totum caput 3. ipsorum ibi vide, istinc enim fercula illa huc translata nativum saporem forsan amitterent.