Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus

FUERUNT aliqui apud D. Bonau. asserentes, Virtutes omnes esse indivisim unam substantiam, multiplicatas actibus, ita vero, ut una aliarum actus habeat; unde et Iustitia est prudens, et Prudentia est iusta, Fides amat, Charitas credit, et magis Charitas, quae, ut ait Apostolus 1. Corinth. 13. Patiens est, benigna est, et enumerat ibi quindecim opera virtutum. Roborate nituntur hanc opinionem D. August. effato de moribus Ecclesiae, ubi ait: Nihil esse virtutem, nisi summum amorem Dei.

ALII dixere, Charitatem, quippe perficientem vim concupiscibilem, quae per omnes alias diffunditur vires, esse generalem virtutem, caeteras amplectentem.

VERA sententia est, Charitatem esse Virtutem specialem, ab aliis distinctam. Ita S. Bonau. D. Thom. et caeteri Theologi.

ASSERO primo, Charitatem esse virtutem specialem, ab aliis distinctam.

PROBATUR a D. Bonau. primo ex Apostolo 1. Cor. 13. Manent fides, Spes, Charitas, tria haec: Maior autem horum est Charitas. Cum igitur charitatem unam e Theologicis, et caeteris maiorem dicat; fatetur, eam esse distinctam, ut notat etiam Valentia disp. 3. quaest. 1. p. 1.

PROBATUR secundo a S. Doct. ratione, qua utitur D. Thom. Valentia loc. cit. Caspensis disp. 1. sect. 3. Fuliens. lib. 3. cap. 8. Illa est specialis virtus, quae habet speciale obiectum formale. Talis est charitas: Ergo. Minor probatur, quia tendit in Deum, quatenus in se est summum bonum supernaturalis ordinis, quod non potest naturaliter haberi. Hanc autem rationem formalem nulla alia Virtus respicit, neque moralis, ut per se patet, neque Theologica; nam Fides, et Spes, quae sunt virtutes Theologicae, sub aliis rationibus Deum respiciunt. Fides enim respicit eum, ut est prima, et summa Veritas: Spes autem Deum, ut bonum supernaturale; et obiectum beatitudinis nostrae, non utcumque; sed ut est arduum ad consequendum.

PROBATUR tertio a S. Doct. ex actibus. Habitus per actus diversi comperiuntur; sed actus charitatis sont omnino diversi ab actibus aliarum virtutum: Ergo.

PROBATUR quarto a S. Doct. ex subiecto. Virtutes Theologicae ordinatae sunt ad rectificandas potentias in ordine ad Deum; sed charitas diversam potentiam rectificat, nempe concupiscibilem; sicut Fides rationalem, et Spes irascibilem: Ergo.

PROBATUR quinto a S. Doct. per comparationem ad suum oppositum. Quia vitium oppositum charitati, nempe odium Dei, distinguitur ab omnibus aliis: Ergo ratione habitus specialis unius Virtutis oppositae; nam unum uni opponitur.

PROBATUR sexto per comparationem ad praemium. Quando aliqui sic se habent, ut quando unus perficitur, alii evacuentur, necesse est, illos habitus essentialiter differre; sed habitus Charitatis in patria perficitur, et consummatur; habitus vero Fidei, et Spei evacuantur, ut dicitur prima Corinth. 13. Ergo.

PROBATUR septimo in corpore ex principio, quod repraesentat. Ut imago Dei sit in anima expresse, oportet, ut tres potentiae distinctae reperiantur; et ut reformatae supernaturaliter habeant similitudinem; oportet, ut habitibus supernaturalibus in Deum vestiantur; sed ob imaginem creationis sunt una essentia in tribus potentiis, repraesentantes unam essentiam Divinam in tribus Personis: Ergo ut exprimat similitudinem supernaturalem, ad quam condita est Genes. 1. Creavit Deus hominem ad Imaginem, et similitudinem suam, oportet, ut essentia dotetur gratia sanctificante, et tres potentiae habitibus Theologicis, Intellectus quidem Fide; Memoria Spe; et Voluntas Charitate; Vide disp. 6. quaest. 10. in calce.

OBIICIES primo, prima Corinth. 13. Charitas patiens est, benigna, etc. Ergo est generalis.

RESPONDet S. Doct. actus aliarum virtutum elici ab eis; at imperari a charitate, quae et proprios elicit actus amandi Deum.

OBIICIES secundo Virtus est charitas, qua omne diligendum diligitur, ut ait D. Hieronymus.

RESPONDet S. Doct. hanc definitionem esse causalem, quia Charitas movet omnes virtutes ad operandum, et quod caput est, meritorie; nam sine charitate nihil prosunt ad vitam aeternam, ut dicitur 1. Cor. 13.

OBIICIES tertio ex D. Bernardo lib. de diligendo Deo, et D. August. lib. 15. de civit. cap. 22. Virtus non est aliud, quam ordo amoris.

RESPONDet S. Doct. primo, hanc esse definitionem causalem; nam charitas est Causa imperans, atque adeo sic efficiens actus aliarum virtutum: Est etiam forma; nam omnibus dat esse perfectum in genere meriti. Tandem est Finis totius legis, et praeceptorum, et Fini ultimo coniungit.

RESPONDET Respondet S. Doct. secundo, amorem illum, qui ponitur in definitione Virtutis, esse amorem cuiuscumque virtutis, non charitatem.

Obiicies quarto. Sicut se habet praeceptum charitatis ad alia praecepta; ita habitus charitatis ad alios habitus: sed praeceptum charitatis complectitur alia praecepta: Ergo et habitus charitatis omnes alios habitus.

Respondet S. Doct. Charitatem comprehendere non per identitatem, sed per quandam reductionem alia praecepta, quae ad radicem charitatis reducuntur, ut ait D. Gregor. homil. 27. in Evang. non quod, et aliae virtutes non adimpleant in suo genere praecepta, ut Temperantia abstinere a fornicatione; sed quia aliae virtutes sine charitate non exequuntur praecepta secundum executionem divinam.

Obiicies quinto. Sicut se habet obiectum charitatis ad obiecta aliarum virtutum; ita actus charitatis ad actus aliarum virtutum; sed obiectum charitatis est bonum, quod est obiectum commune omnibus obiectis aliarum virtutum: Ergo et habitus est communis.

Respondet S. Doct. Charitatem non respicere Bonum, ut est passio entis, sed summum bonum immediate; et hoc est obiectum eius materiale, quo distinguitur a virtutibus Cardinalibus, quae bonum respiciunt creatum: Neque utcumque bonum inchoatum respicit, sed sub ratione formali motiva, ut dixi quaest. 2.

Obiicies sexto. Id, quod est superfluum, non admittitur a Deo, et natura; sed aliae virtutes sunt superfluae: Ergo. Minor probatur; nam Charitas ad meritum sufficit. Ideo ait D. August. Tene charitatem, et fac quidquid vis. Sufficit etiam ad beatitudinem; nam frui, est amore inhaerere, ut ait D. August. lib. 1. de Doctrina christ. cap. 4. Ergo vel aliae virtutes superfluunt; vel Charitas ipsa est Generalis.

Respondet S. Doct. charitatem dici sufficere ad meritum, et ad praemium, propter connexionem, quam habet cum aliis virtutibus, et dotibus. Qui enim habet Charitatem, habet alias virtutes; et qui dotem correspondentem, habet etiam alias dotes. Non itaque infertur recte, superfluere alias, quia non potest aliquis mereri, nisi credat, et speret; neque est habilis ad credendum, et sperandum, nisi per Spem, et fidem.