Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus

An crescente Charitate Timor decrescat.

Multas hac de re sententias refert S. Doctor. Prima est, crescente charitate quo ad habitum, crescere etiam Timorem quo ad habitum, quia habitus gratuiti sunt aequales; At quo ad usum, crescente charitate, decrescere Timorem; quantoque magis urget usus charitatis, tanto minus vigere usum Timoris, et illud experimento apparet: Homo enim initio suae conversionis multa ex timore facit, sed cum gustaverit Spiritum devotionis, et dulcedinis, quae est in amore, approximans ad statum perfectionis, iam ad bene operandum magis trahitur liberalitate amoris, quam stimuletur poenalitate timoris.

In hoc modo tamen invenit S. Doctor implicantiam; si enim magnitudo habitus dignoscitur ex magnitudine actuum; decrescentibus actibus, debet argui decrescere etiam habitum; vel si habitus crescit; et intendentur etiam actus.

Secunda sententia est, Timorem quidem, nedum poenalem, imo Initialem decrescere crescente charitate, quia iste Timor communicat cum servili, operans metu etiam poenarum: Timorem vero filialem non minui crescente Charitate; quia quanto magis aliquis Deum amat, tanto Divinam refugit offensam. Haec est opinio D. Thomae.

Sed contra arguit S. Doctor; quia timor filialis, quo quis timet Deum offendere, poenam habet, et multum affligitur anima illa formidine. Beatus autem Ioannes prima, cap. 4. dicit: Perfecta charitas foras mittit Timorem, propter adnexam poenalitatem,

Tertia igitur opinio est, duplicem esse usum timoris gratuiti. Alter est quo cor hominis sollicitatur e consideratione suae fragilitatis: Alter, quo humiliatur e consideratione suae parvitatis, et divinae maiestatis; et primus usus minuitur, cum charitas perficitur, quia confidentia consurgit ex perfectione charitatis, ut iam homo dicat illud Apostoli: Quis nos separabit a Charitate Christi? Alter vero usus crescit, charitate crescente, sicut timoris habitus: Unde quanto quis habet plus de Spiritu amoris, tanto plus habet de Spiritu timoris.

Assero primo, crescente charitate, minui Timorem quo ad anxietatem.

Probatur a S. Doctore, ex illa prima Ioan. 4. et D. Augustino Tract. 9. ibi.

Probatur secundo a S. Doctore; quia quanto crescit charitas in aliquo, tanto magis is sperat: Ergo minus timet separari a Deo, quia strictius Deo alligatur.

Tandem crescente amore, crescit delectatio: Ergo minuitur Poena.

Assero secundo, crescente charitate, crescere reverentialem timorem.

Probatur a S. Doctore primo. Augmentata causa, augetur effectus; sed fides, et amor causant timorem gratuitum: Ergo fide, et charitate crescente, crescit Timor gratuitus. Hac ratione utitur etiam D. Thomas sed moderatur eam S. Bonavent. ut supra.

Secundo. Quanto aliquis amat, tanto arctius tenet bonum, et illud aestimat; et si excedit, reveretur.

Tandem. Quanto alicuius intensior est charitas, tanto maior sollicitudo ad serviendum Deo, ne Dei voluntatem offendat, iuxta id Micheae 6. Indicabo tibi o homo quid sit bonum, et quid Deus requirat a te. Et postea: et sollicitum ambulare cum Deo tuo, quanto autem est maior sollicitudo, tanto maior est timor amittendi bonum.

Respondet S. Doctor, non omnem sollicitudinem esse ex timore: sollicitudo enim, qua quis animo erigitur, ut Deo inserviat, oritur ex Charitate.

Dices: Sollicitus est is etiam ne offendat.

Respondet S. Doctor, illam esse sollicitudinem diligentiae, quae in viris perfectis non adeo haerentem habet timorem, nisi ad aliquod tempus, dum ex consideratione divinorum iudiciorum animo concutiuntur.

Ex his elicit alium modum respondendi quaestioni, quod usus alicuius habitus dupliciter dicitur crescere, vel decrescere: Primo intensione: Secundo numero actuum. Igitur crescente charitate, decrescit timor filialis actuum numero; quia vir perfectus non eget sollicitari tam saepe, sicut imperfectus, qui tum ratione culpae praeteritae, ne forte adhuc remissa sit; tum ratione futurae ne ex fragilitate recidat, anxiatur.