Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus

Quodnam sit obiectum materiale SPEI.

CONVENIUNT omnes, primariam huius virtutis materiam esse Beatitudinem aeternam, ut vidimus in definitionibus spei, allatis a S. Bonavent. et deducitur ex illo Rom. 5. Gloriamur in spe gloriae, etc. et 1. ad Titum secundum spem vitae aeternae, quam promisit, qui non mentitur, Deus.

QUAERITUR ergo, num beatitudo formalis, quae est visio Dei, et dilectio, ac fruitio; an vero obiectiva, idest ipse Deus, sit huius virtutis obiectum.

PRIMA opinio est, Spem versari circa beatitudinem formalem proxime; circa Deum autem remote, atque adeo hanc virtutem non attingere Deum immediate in se. Ita Durandus 3. dist. 26. quaest. 2. Palud. ibi, et alii antiquiores, inter quos recentetur etiam S. Bonavent. a multis.

SECUNDA sententia, e diametro opposita, est, Spem proxime versari circa Deum; visionem vero esse meram conditionem exponentem.

TERTIA sententia, media, est, Spem versari circa Deum, et circa Beatitudinem, ut ad Deum refertur. Ita D. Thom. prima secundae, quaest. 1. art. 3. ad 3. Becanus cap. 17. quaest. 1. Poncius disp. 31. quaest. 2. Coninchyus disp. 19. dub. 3. Mastrius disp. 6. de virtutibus Theol. quaest. 17. num. 442. Caspens. disp. 1. sect. 1. num. 3. Morandus Tract. unic. quaest. 15. Tannerus disp. 2. quaest. 1. dub. 1. num. 16. Valentia disp. 2. quaest. 1. puncto 1. et alii recentes communiter; Et hoc idem volunt, qui dicunt esse Deum, ut beatitudine consequendum, ita ut Deum immediate attingamus. Ita Scotus 2. dist. 26. et 27. Gabriel dist. 26. Almainus Tract. 2. cap. 7. Suarez de spe, disp. 1. sect. 3. num. 4. Fagundez in primum praeceptum Decalogi Lib. 1. cap. 31. Tannerus disputatione 2. quaestione prima, dub. 1. num. 14. Fuliens. lib. 3. cap. 7.

HAC sane est D. Bonavent. sententia in corpore, ut constat legenti.

ASSERO primo cum hac sententia, non solam visionem ipsam, sed etiam Deum, esse obiectum materiale Spei.

PROBATUR ab authoribus allegatis cum D. Bonau. ex 15. Genes. ubi Deus ait Abrahamo: Ego protector tuus sum, et merces tua magna nimis. Hinc D. Augustinus 22. de civitate, cap. ultimo: Praemium virtutis erit ipse, qui virtutem dedit, eique seipsum promisit.

VIDETUR autem id innuere Isidorus Lib. 8. Ethymolog. cap. 2. cum ait: Spes dicitur, quasi pes progrediendi ad Deum.

ET D. Gregorius Lib. 10. moral. cap. 12. dum ait: Spes in Deum surgit solidior, quanto pro eo graviora pertuleris, ut refert S. Doctor in Pharetra Lib. 2. cap. 24.

PROBATUR ratione D. Bonavent. a Mastrio; nam Deus non tantum ratione visionis, sed etiam ratione suae bonitatis intrinsecae, est summum bonum nostrum: Ergo, ut sic, in illud tendit amore concupiscentiae; nam ipse per se nobis datur, et nobis coniungitur, ut dicitur Ioan. 14. Rom. 5. et hoc ipsum est maximum bonum nostrum.

Confirmatur fundamento 4. nam idem est obiectum Spei, quod est delectationis, quae spei succedit, re iam obtenta; sed obiectum delectationis est Deus ipse; nam voluntas delectatur de obiecto cognito, et possesso, ut ostendi prima secundae, Tract. 1. disp. 2. quaest. 7.

Confirmatur secundo, alioqui non esset Virtus Theologica, quia Deum non attingeret, ut infert Mastrius ex D. Bonavent. 3. dist. 26. art. 1. quaest. 3. et hic argumento secundo, cum responso.

ASSERO secundo, etiam beatitudinem formalem ingredi rationem obiecti huius virtutis.

PROBATUR primo a S. Doct. locis allatis Patrum, quaest. 1. multos etiam affert Lib. 2. Pharetrae, cap. 24. D. Gregorium Lib. 6. moral. cap. 14. et Lib. 10. cap. 12. August. Lib 10. confess. cap. 43. et epist. 120. Bernardum Lib. de diligendo Deo, cap. 14.

PROBATUR secundo a D. Bonavent. ratione, qua utuntur Morandus, Mastrius, et alii: nam Spes tendit in suum obiectum, quia est bonum sperantibus; sed est bonum sperantibus, ut habitum in beatitudine, seu ipsa beatitudo nobis est bona: Ergo.

PROBATUR tertio a S. Doctore argumento 3. cum responso. Idem est obiectum, quod speramus, et quod desideramus; sed desiderium est supernaturalis beatitudinis: Ergo et Spes.

OBIICIES. Amor concupiscentiae ordinat amatum ad aliud, ut finem; sed ordinate Deum ad alium finem, est perversum: Ergo.

RESPONDETUR, non esse necesse, ut id, quod amatur amore concupiscentiae, ordinetur in aliud, ut in finem; sed sufficit, ut sit volitum alii; neque est necesse, ut sit volitum propter illud: Unde bonus est hic amor, quo Deum nobis amamus. Hinc S. Augustinus, manuali, cap. 10. Accende me Domine voluntate, et concupiscentia tua, quae sancta est, et bona, et Psalm. 83. Concupiscit, et deficit anima mea in atria Domini.

RATIO est, quia non comparatur Deus, ut minus bonum, tanquam perficiendum; unde non intervenit ratio usus, a D. Augustino Lib. 83. qq. quaest. 30. reprobatus: Perversus est amor uti fruendis, at in beatitudine beata non finitur noster appetitus; sed per coniunctionem cum increata, unde tandem terminatur appetitus in Deum, ut acute respondet D. Bonau. in primo, dist. 1. in calce cit. quaest. et cum eo Arriaga disp. 27. sect. 2. Mastrius num. 448. cum suo Scoto 3. dist. 26. quaest. unic. Caspens. num. 5. et mox iterum in referenda tertia sententia quaest. 1. refricabo: Spes enim tendit in Deum visum. Hinc hymno Te Deum dicitur: AEterna fac in gloria munerari, idest, Deo.