Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus

Certum est, huiusmodi Principes infideles, seu etiam privatas personas, esse dominii capaces. Et quidem habere dominium bonorum, definitur a Paulo III. in quadam Bulla apud Coninch. disput. 1. dub. 10. num. 160. De Dominio etiam super personas tanquam servos, certum est, illud posse apud eos esse si iusto titulo, puta belli iusti, etc. retineant servos.

E multis Scripturis ostendit S. Doct. iurisdictionem esse posse in infidelibus super fideles. Primo ex pri.: a Petri 2. Subiecti estote omni humanae creaturae propter Deum: sive Regi, tanquam praecellenti.

Deinde illo Rom. 13. Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit. Et infra: Non solum propter iram, sed etiam propter conscientiam. Tandem ex aliis epistolis Pauli id colligit S. Doctor.

Tertio ex illo Matth. 22. Reddite ergo, quae sunt Caesaris, Caesari. Hoc praeceptum inculcabant Apostoli ad eluendam calumniam, quasi nostra fides negaret Principibus obedientiam. Unde Paulus ad Titum 3: Admone illos, ut Principibus obediant. Idem praeceptum iniungebant PP. Clemens P. lib. 4. constitut. cap. 12. et lib. 7. cap. 17. Tertullianus lib. ad scapulam, cap. 2. Polycarpus apud Euseb. lib. 4. hist. cap. 14. Basil. in Moral. reg. 79. Hieron. epist. 4. Chrysostomus homil. 23. in epist. ad Rom. Origenes lib. 9. in eandem epist. Oecumenius, Nazianzenus, Epiphan. et alii, quos refert Suarez de defensione fidei, lib. 3. cap. 1.

Probatur quarto a S. Doct. ratione Apostoli. Omnis potestas est a Deo, atque ordinata; et qui ei resistit, Deo resistit, et damnationem incurrit: sed dantur iure naturae multi habentes potestatem iurisdictionis, titulo iusto, sive bello, sive consuetudine, sive praescriptione, vel translatione dominii sive in personam veram, ut est Rex; vel fictam, qualis est Respublica. Neque vero semel acquisita amittitur ob infidelitatem Principis, vel per fidem subditorum; potest enim infidelis bene regere populum fidelem Dei, etiam legibus iustis.

Confirmatur a D. Bonav. quia servire non est malum, sed meritorium: Ergo ab illa servitute non absolvimur per Baptismum.

De dominio igitur etiam reali in servos fideles probatur a S. Doct. ex illo Ephes. 6. Servi obedite Dominis carnalibus cum timore, et tremore, in simplicitate cordis vestri, sicut Christo: non ad oculum servientes, quasi hominibus placentes, sed ut servi Christi, facientes voluntatem Dei ex animo, cum bona voluntate servientes, sicut Domino, et non hominibus: Idem repetit ad Coloss. 3. ad Titum 2. Erant autem tunc principes omnes, imo et Domini privati fere omnes infideles. De servis autem dominorum infidelium loqui Petrum epist. 1. cap. 2. illis verbis: Servi subditi estote in omni timore dominis, non tantum bonis, et modestis, sed etiam discolis, observat S. Bonaventura, et Lugo num. 133. Huius rationem reddit S. Bonav. fundamento 4. cum D. August. in Psalm. 124. quia Christus non fecit de servis liberos, sed de malis servis, bonos servos, quod etiam confirmat S. August. conc. 31. in Psal. 118. et author qq. novi, et veteris testamenti, sub nomine August: quaest. 15. et in Concilio Gangrensi can. 3. relato cap. si quis servum 17. quaest. 14. anathema infligitur ei, qui, praetextu religionis, servo fugam suaserit. Fuit autem celebratum tempore Sylvestri Papae, in quo Domini gentiles plures habebant servos christianos.

Obiiciunt primo opinionis adversae authores, id prima Cor. 7. Nolite fieri servi hominum, pretio empti estis.

Respondent aliqui cum Suarez, Paulum ibi non loqui de servitute civili, vel poenali: de hac enim paulo ante dixerat: Servus vocatus es? non sit tibi curae. Et concludit: Unusquisque in quo vocatus est fratres, in hac permaneat apud Deum. Loquitur ergo de servitute vitiosa, qua unus, ut alteri obsequatur, Deum offendit: Nemo enim potest duobus dominis servire.

MELIOREM esse expositionem D. Bonau. in corpore afferunt Cornelius ibi, Lugo n. 136. et alii, intelligi verba illa de civili etiam servitute, nempe, coactos quidem in servitutem, debere illam patienter sustinere; si tamen non cogantur, et liberi esse possint, non debere, se redigere in infidelium servitutem, quia sic promptius, et expeditius, et liberius religioni vacare poterunt, et hoc innuunt verba praecedentia, ut refert S. Doct. Servus vocatus es? non sit tibi curae: sed et si potes fieri liber, magis utere, idest, si in tua libertate est, non servum esse, utere ea: si vero coactus sis, patienter sustine.

VIDETUR tamen fundamento 4. non respuere aliorum expositionem ad haec verba, nempe, etiam si posset quis e servitute egredi, meritorium esse in ea permanere; et ideo hac occasione utendum ad meritum humilitatis. Imo posse seipsos vendere ostendit S. Doct. 4. dist. 36. dub. 3. Simpliciter tamen debere subditos Principibus, et Dominis servos obedire, iniungit Apostolus prima etiam Timot. VI. Quicumque sunt sub iugo servitutis, dominos suos omni honore dignos arbitrentur, ne nomen Domini, et doctrina blasphemetur. Si quis aliter docet, et non acquiescit sanis sermonibus Domini nostri Iesu Christi: superbus est, et nihil sciens. Et hoc probat enixe ad Rom. 13.

OBIICIUNT secundo, Legem Evangelicam secum ferre libertatem: Ideo enim cum Matth. 17. tributum ab Apostolis exigeretur, interrogavit Dominus Petrum: Reges terrae a quibus accipiunt tributum, vel censum? a filiis suis, an ab alienis? Christus conclusit: Ergo liberi sunt filii. Quo loco, filiorum nomine, omnes fideles intellexisse videtur, ut indicat Lyra, et Hieronymus.

VARIAS loci illius expositiones refert Suarez lib. 1. cit. cap. 4. et lib. 4. cap. 5. et cap. 8.

RESPONDET S. Doct. immunitatem hanc sibi Christum adscribere, ut pote filio Dei per naturam. Ideo ex hoc loco Patres probant filiationem Dei naturalem, quia inde se declarat, non esse subiectum ad tributa solvenda. Ita Chrysost. et Hilar. apud Suarez cap. 5. num. 5. Hanc vero exemptionem, dicunt eum potuisse extendere ad suam familiam Apostolorum, et aliorum, qui omnia reliquerunt, et secuti sunt eum, et hoc sensu loquitur Hieronymus: praecipue vero eam Petro, et successoribus communicavit, ut significarunt verba illa: Ut autem non scandalizemuseos, solve pro me, et te, secluso enim scandalo, potuisset Petrus non solvere, communicata sibi a Christo immunitate, ut notat Lugo n. 138. cum D. Bonau. prima parte Centil. sect. 31. subscribit Tannerus disp. 1. quaest. 9. dub. 2. num. 44.

OBIICIUNT tertio ex primo Iacobi: Qui autem perspexerit in lege perfecta libertatis, ubi Glossa: Lex libertatis est lex Evangelica.

RESPONDET S. Doct. Legem Evangelicam liberos nos reddere a servitute peccati, et servitute legis antiquae, ut dicitur Rom. 8. Non accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba, (Pater.)

OBIICIUNT quarto. Lex charitatis omnes in unum componens, omnia facit communia; unde prima Cor. 3. Omnia vestra sunt, sive mors, sive vita. Et ad Ephes. et Coloss. Omnes sumus in Christo, etc.

RESPONDET S. Doct. charitatem facere nos unum per quandam communicationem gratiarum, et affectuum; non autem temporalis dominii; alioquin vetitum esset, etiam aliquos Christianos esse inaequales, puta unum Regem: alterum Ergastulum.

OBIICIUNT quinto. Maius est vinculum legis Divinae, quam humanae; sed lex Evangelica absolvit ab obligatione legis veteris divinae: Ergo.

RESPONDET S. Doct. non esse simile; nam Lex nova evacuat legem veterem, tanquam veritas figuram; non sic autem est de Lege humana, quae adiuvat ad Divinam observandam: Unde Apostolus 1. Timot. 2. mandat, ut oretur pro Principibus, ut quietam, et tranquillam vitam sub eis agamus.

OBIICIUNT sexto. Christus per se nos redimere voluit, ut in pristinam restitueret libertatem, et sibi homo subiectus esset, ut ait S. Anselmus Lib. Cur Deus homo, cap. 5. cum ergo empti simus pretio magno sanguinis Christi Domini; ipsius tantum sumus: Ergo videtur, quod Christianus, qui renatus est in Christo, adstrictus non sit alicui servituti.

RESPONDET S. Doct. nos non assequi libertatem, emptam nobis a Christo, nisi translatos in gloriam. Unde hic inchoatur libertas a culpa; sed ibi consummatur libertas a miseria, et ab omni humana potentia; Unde non sequitur, quod, si sumus empti a Christo, non simus servi alicuius hominis: Excluditur quidem dominium diaboli, vel peccati, secundum id Matth. 6. Non potestis Deo servire, et Mammonae.

EST autem adhuc controversia: an possit Ecclesia Principes infideles privare dominio temporali, quod in fideles exercent.

INDIRECTE quidem habet Ecclesia hanc potestatem, iure defensionis, et iure gubernationis, quia Ecclesia potest suos fideles ubique regere. Ita D. Thom. quaest. 10. art. 1. et Bannes, Aragon ibi, Valentia quaest. 10. p. 8. et probabile ait Tanner. disp. 1. quaest. 9. dub. 2. num. 53.

COMMUNITER vero sentiunt Doctores, Ecclesiam non habere hanc potestatem indirectam in Principes infideles, praecise ut infideles sunt, nisi redundet in fidei praeiudicium. Ita Bellarm. Tom. 1. lib. 5. de Romano Pontifice, cap. 7. Lorca, Caietanus, et alii apud Hurtadum diff. 77. sect. 2. Coninch. disp. 18. dub. 10. num. 160. Turrianus diff. 52. dub. 1. Castro Palao T. 1. tract. 4. disp. 2. p. 8. num. 6. qui alios afferunt; et Tannerus probabile censet loco citato.

REQUIRITUR ergo, ut cogatur Ecclesia a Principe infideli persequente, vel ut periculum morale persecutionis instet, ut notat Suarez sect. 5. Lugo sect. 1. num. 148. Vide etiam D. Bonau. serm. 16. in Hexaëmerone, aliqua indicantem.