Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus

MAGISTER sent. 3. dist. 23. D. Thom. hic Albertus in 3. dist. 23. art. 5. Richard. art. 4. quaest. 1. et alii fere Theologi, quibuscum allegatur communiter etiam D. Bonav. dicunt, fidem, charitate formatam, esse veram virtutem, quia reddit actus suos perfectos ad Deum: at vero fidem informem non esse simpliciter virtutem, quia non reddit actum suum perfectum, quibus videtur arridere D. August. lib. 4. cont. Iulianum cap. 3. Vide Pasqualigum disp. 36. sect. 2. Lugum disp. 15. sect. 2. Merac. disp. 22. sect. 1. Morandum tract. un. quaest. 12.

ASSERO primo; Fidem, charitate non formatam, esse propriissime virtutem.

PROBATUR a D. Bonav. primo ex D. Augustino de vera innocentia, ita asserente.

SECUNDO, quia circa difficilia, necessaria est menti rationali ars, aut virtus ex 2. Ethic. cap. 3. sed articuli fidei sunt creditu difficiles, et creduntur a peccatoribus; ergo eis ad hoc necessaria, confertur ars, vel virtus. Non ars: Ergo virtus fidei.

TERTIO. Difficilius est credere articulos, quam contineri a libidine, sed ad hoc necessaria est virtus. Ergo et ad illud; sed homo etiam peccator credit per fidem informem: ergo haec est virtus.

QUARTO. Quod essentialiter opponitur vitio, et peccato, est virtus; sed actus fidei informis directe, et essentialiter opponitur vitio haeresis, et infidelitatis: Ergo.

QUINTO. Cui convenit ratio specifica, convenit et generica, sed fidei informi convenit ratio specifica fidei, quae est captivare intellectum in obsequium Christi: ergo et ratio generica virtutis. Hinc igitur deducit S. Doct. et cum eo caeteri, fidem informem esse virtutem essentialiter, tamen imperfectam, quia non habet perfectam operationem ex defectu extrinseci, idest charitatis, quacum facit unum ad meritum, unum inquam physice accidentale, sed moraliter essentiale. Et hoc modo loquuntur etiam Caietanus, et Aragon. ad art. 4. D. Thomae.

ASSERO secundo, hoc sensu, fidem informem non esse perfectam virtutem.

PROBATUR a D. Bonav. primo, quia dicitur mortua Iacobi primo, sensu dicto quaest. 20.

SECUNDO, quia virtus perfecta est, quae bene, perfecteque operatur ex D. August. apud Magistrum dist. 23.

ADVERTIT tamen S. Doct. ad 4. non esse eandem rationem fidei informis in peccatore fideli, et fidei partialis in haeretico, qui aliquos articulos tantum credit; nam haec deficit ab essentia, cum non habeat rationem formalem, idest assensum exhibitum articulis sub ratione primae veritatis dicentis; nam tantum unum Dei affectum negans, iam negat Deum veracem.

ALIQUA argumenta solvit S. Doct. quaest. 1. Primum est in eodem genere sunt extrema, et medium; nam medium participat naturam extremorum. Sed fides est medium inter opinionem, et scientiam, ut ait Hugo: ergo in eodem genere est cum extremis: sed scientia, et opinio non sunt virtutes: Ergo neque fides.

RESPONDET S. Doct. primo, fidem esse medium inter haec, quoad certitudinem, non est autem ob id necesse, ut sit in eodem genere proximo, cum extremis.

RESPONDET secundo, Maiorem esse falsam in moralibus, nam medium saepe est virtus, et extrema sunt vitia.

OBIICIES secundo. Habitus distinguuntur per actus, et actus per obiecta. In hoc autem distinguitur virtus, et scientia ex Aristotele 6. Metaph. t. 8. quod virtus est in bonum, et scientia in verum. Sed fides est in verum sub ratione veri: Ergo non est virtus. Minor probatur, quia actus fidei est assentiri primae veritati.

RESPONDET S. Doct. verum esse obiectum fidei, ut salubre ad vitam aeternam, quia enim est verum obscurum, exigit alium habitum diversum a scientia; et quia est salutiferum, ideo directe ad salutem ordinat, et ideo habet rationem virtutis, quia respicit veritatem obscuram captivando intellectum, et illum ordinat ad salutem libere; ideo est virtus.

OBIICIES tertio. Vituperabile est homini rationali, velle aliquid sine ratione; sed fides non requirit rationem: Ergo.

Respondet S. Doct. falsam maiorem, ubi authoritas supplet rationem; nunc autem fides credit Deo revelanti, etiamsi obiectum sit obscurum, et hoc quidem est laudabile, et rationabile.

OBIICIES quarto. Quanto aliquis actus habet rationem nobiliorem, tanto est virtuti vicinior: Ergo credere per rationem cogentem plus spectat ad virtutem, quam credere absque ratione; at assensus necessarius non est virtus: Ergo multo minus fides, quae nulla ratione nixa assentitur, erit virtus.

RESPONDET S. Doct. negando Maiorem si loquamur de credulitate nixa ratione naturali, quae saepe fallit, itaque studiosius est credere absque ratione veritati primae revelanti, etiamsi ea videantur irrationalia. Multa enim sunt revelata, quae contraria sunt philosophiae, ut omnino continere, mendicare, etc. Similiter credere unam essentiam in tribus Personis: Duas naturas cum una subsistentia, etc.