Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus
Gaudenzio da Brescia (1612–1672)
Reuerendi patris Gaudentij Bontempi, ... Palladium theologicum, seu Tota theologia scholastica in septem tomos distributa. Ad intimam mentem d. Bonauenturae seraphici doctoris ... Tomus quintus, De virtutibus
First published 1676
Bontempi's Palladium theologicum (Lyon 1676) is a complete scholastic theology composed ad mentem D. Bonaventurae, arranged in seven tractatus on the order of the Secunda secundae. This fifth volume, De virtutibus, treats the theological virtues (faith, hope, charity, with their gifts, beatitudes and fruits), the cardinal virtues and their opposite vices, and the states and offices of men (religious and prelates, bishops, princes), including the extensive disputations on contracts, religion, vows, fortitude, temperance and the judicial process. It is a significant example of the Bonaventurian scholastic school and a counterpart to the Thomist manuals of the period.
Tractatus I: PRIMUS DE VIRTUTIBUS THEOLOGICIS
Proemium I: Prooemium
ASTUTISSIMUS Serpens, totum prorsus perempturus hominum genus, ipsos Protoplastos adortus est, ut infecta stirps conceptum virus in totam propaginem latius diffunderet; Haud secus Heretici, hoc nostro praesertim saeculo, sectariorum feracissimo, in ipsum veritatis fontem lethale Aconitum iniicere nefario sunt ausu moliti, ut unde Christiani imperii moles altius surrexerit, inde radicitus corrueret; et negata fide, primae veritatis veracitate nixa, caetera quaeque falsitatis suspecta, facile arguerentur: Hinc pro fide inanem fiduciam, pro spe desperandam praesumptionem, pro denique charitate, dilectionis Impossibilitatem credulo Vulgo insinuant. Ita eximii hi Theologastri de Deo eloqui didicere; sic Lutherus cum sequacibus, dum in tumidam suae salutis certitudinem insolescit, Christum Dominum Barathri poenas, non minus anima, et corpore, quam divinitate subiisse, impio dogmate concludit; sic enim promit suam insaniam ad Psalm. 16. ut notat noster Boverius examine secundo de fidei unitate, art. 5. Calvinus vero, dum in imputandae sibi iustitiae praesumptionem intumescit, Christum Salvatorem in ipsius gloriae vestibulo, et inter meritorum cumulos desperabundum clamat: ita latrat ad 26. Matthaei, ut notat etiam Boverius exam. 1. Atheismo 9. De charitate denique ita sentit uterque, ut non nisi Ironice eam Deum, sicut et mandata, praecepisse perfrictis frontibus asserant in ea Evangelii verba: Si vis ingredi ad vitam, serva mandata. Hos, uti et caeteros huiusmodi, errores expungendos curarunt ex professo plurimi, et quidem efficaciter; sed cuius, vel quibus rationibus, in huius tractatus decursu patebit, dum unamquamque opinionem, errroremve ad mentem D. Bonaventurae discutere contigerit.