Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus
Gaudenzio da Brescia (1612–1672)
Reuerendi patris Gaudentij Bontempi, ... Palladium theologicum, seu Tota theologia scholastica in septem tomos distributa. Ad intimam mentem d. Bonauenturae seraphici doctoris ... Tomus quintus, De virtutibus
First published 1676
Bontempi's Palladium theologicum (Lyon 1676) is a complete scholastic theology composed ad mentem D. Bonaventurae, arranged in seven tractatus on the order of the Secunda secundae. This fifth volume, De virtutibus, treats the theological virtues (faith, hope, charity, with their gifts, beatitudes and fruits), the cardinal virtues and their opposite vices, and the states and offices of men (religious and prelates, bishops, princes), including the extensive disputations on contracts, religion, vows, fortitude, temperance and the judicial process. It is a significant example of the Bonaventurian scholastic school and a counterpart to the Thomist manuals of the period.
Tractatus I: PRIMUS DE VIRTUTIBUS THEOLOGICIS
Proemium I: Prooemium
Disputatio I: DE FIDE
Quaestio I: Quid FIDES significet, et quid sit
Quaestio II: Quodnam sit FIDEI obiectum
Quaestio III: An obiectum FIDEI sit aliquod complexum
Quaestio IV: An FIDEI obiectum possit esse falsum
Quaestio V: An obiectum FIDEI possit esse evidens scientifice
Quaestio VI: An FIDES sit de his, de quibus habetur visio in via
Quaestio VII: An articuli FIDEI sint evidenter credibiles
Quaestio VIII: An credibilia recte per articulos sint disposita
Quaestio IX: Utrum articuli FIDEI, decursu temporum, creverint
Quaestio X: Utrum FIDES creverit quoad lumen
Quaestio XI: An Fides creverit certitudine
Quaestio XII: An Fidei articuli exponendi sint auctoritate aliqua, quae sit infallibilis magistra, et quae sit
Quaestio XIII: Quae sint notae verae Ecclesiae, apud quam stat authoritas exponendi FIDEM
Quaestio XIV: Quidnam sit necessario credendum, necessitate medii
Quaestio XV: Quae sint credenda necessitate praecepti
Quaestio XVI: An teneamur FIDEM confiteri, et quando
Quaestio XVII: An liceat de FIDE disputare, et quando
Quaestio XVIII: An Fides sit in Intellectu
Quaestio XIX: An Fides perficiatur per Charitatem, tanquam per formam
Quaestio XX: An certum sit, FIDEM sine CHARITATE manere
Quaestio XXI: An, et quomodo FIDES sit VIRTUS
Quaestio XXII: An FIDES sit UNA VIRTUS
Quaestio XXIII: An FIDES sit prima Virtutum
Quaestio XXIV: An FIDES sit certior quacumque scientia; vel habitu quocumque intellectivo
Quaestio XXV: An quis certo scire possit, se FIDEM habere
Quaestio XXVI: In quibusnam sit FIDES
Quaestio XXVII: An FIDES sit Donum DEI substantialiter
Quaestio XXVIII: Utrum differentia FIDEI, et aliorum actuum naturalium a supernaturalibus moralibus proveniat semper ex obiecto
Quaestio XXIX: De FIDEI effectibus
Quaestio XXX: De DONO INTELLECTUS
Dubitatio I: An INTELLECTUS sit donum Spiritus Sancti
Dubitatio II: Utrum DONUM INTELLECTUS possit esse simul cum FIDE
Dubitatio III: An DONUM INTELLECTUS consistat in contemplatione Creatoris, et Creaturae
Dubitatio IV: Utrum DONUM INTELLECTUS insit omnibus habentibus gratiam, et an his solis
Dubitatio V: Qua sit necessitas, et utilitas DONI INTELLECTUS
Dubitatio VI: Utrum* **DONO INTELLECTUS** *respondeat sexta beatitudo, scilicet Beati mundo corde, etc.
Dubitatio VII: An* **DONO INTELLECTUS** *respondeat, inter fructus Spiritus Sancti, Fides
Quaestio XXXI: De Dono Scientiae
Dubitatio I: An* **SCIENTIA** *sit donum Spiritus Sancti
Dubitatio II: An scientia sit de rebus Divinis
Dubitatio III: An donum scientiae sit speculativum
Dubitatio IV: An Dono Scientiae respondeat tertia Beatitudo: Beati, qui lugent, etc.
Disputatio II: De Infidelitate
Quaestio I: Quid, et quale peccatum sit INFIDELITAS
Quaestio II: An opera omnia Infidelium sint peccata
Quaestio III: Utrum infideles possint compelli ad FIDEM audiendam
Quaestio IV: An cogi queant Infideles ad FIDEM nostram, sufficienter propositam, amplectendam
Quaestio V: An Infideles non baptizati, cogi queant ad relinquendos errores, vel ritus, rationi naturali contrarios
Quaestio VI: An permittendi sint ritus Infidelium
Quaestio VII: An liceat cum infidelibus pacisci de eorum ritibus tolerandis
Quaestio VIII: An Infideles, non baptizati, possint retinere potestatem supra Fideles, et an possint ea privari
Disputatio III: De Haeresi
Quaestio I: Quid sit HAERESIS
Quaestio II: An dubitans de articulis FIDEI sit haereticus
Quaestio III: An, qui actu opinativo mero assentitur articulo FIDEI, sit haereticus
Quaestio IV: An, et Quae Ignorantia excuset ab Haeresi
Quaestio V: Qua pertinacia ad HAERESIM requiratur
Quaestio VI: An, ut quis censeatur Haereticus, necesse sit, ut fuerit baptizatus, et fidelis
Quaestio VII: Utrum Ecclesia cogere possit haereticos ad FIDEM Catholicam recipiendam
Quaestio VIII: De alio medio, quo utitur Ecclesia contra haereticos prohibendo eorum Libros
Quaestio IX: An teneamur haereticorum conversationem vitare
Quaestio X: Quae excommunicatio haereticis infligatur
Quaestio XI: De aliis Poenis spiritualibus haereticorum
Quaestio XII: De poenis temporalibus Haereticorum
Disputatio IV: De Spe
Quaestio I: Quid sit SPES
Quaestio II: Quodnam sit obiectum materiale SPEI
Quaestio III
Quaestio IV: An SPE certo obiectum exhibeatur, et speretur
Quaestio V: An Spes sit Virtus
Quaestio VI: An SPES sit Virtus Theologica
Quaestio VII: An aliquando SPES sit informis
Quaestio VIII: An SPES oriatur ex meritis
Quaestio IX: An Spes praecedat Charitatem
Quaestio X: Quodnam sit SPEI subiectum proximum
Quaestio XI: Utrum SPES maneat in Beatis
Quaestio XII: An detur praeceptum sperandi in DEUM
Dubitatio I: UNICA. An urgeret hoc praeceptum, cui revelata esset damnatio certa
Disputatio V: De Dono Timoris
Quaestio I: An TIMOR sit Habitus distinctus a SPE
Quaestio II: Quodnam sit TIMORIS obiectum
Quaestio III: An mundanus Timor semper sit malus
Quaestio IV: An Timor servilis sit honestus, et Donum Dei
Quaestio V: An Timor servilis expellatur, gratia adveniente
Quaestio VI: An Timor Initialis, et Filialis differant specie
Quaestio VII: An crescente Charitate Timor decrescat
Quaestio VIII: An Timor gratuitus maneat in patria
Quaestio IX: An Paupertas Spiritus respondeat DONO TIMORIS
Quaestio X: De Effectibus, et praecepto TIMORIS DEI
Disputatio VI: De Desperatione
Quaestio I: UNICA. Cuius potentiae actus sit DESPERATIO, et quod peccatum
Disputatio VII: De Praesumptione
Quaestio I: Quid sit PRAESUMPTIO, et quale peccatum
Disputatio VIII: De Charitate
Quaestio I: Quid sit CHARITAS
Quaestio II: Quodnam sit Charitatis obiectum
Quaestio III: An Charitas sit proprie Dei amicitia
Quaestio IV: Utrum Charitas sit Habitus creatus
Quaestio V: An Charitas sit una specialis Virtus
Quaestio VI: An Charitas sit una specie specialissima
Quaestio VII: An Charitas sit virtutum praestantissima
Quaestio VIII: An Charitas sit Forma Virtutum
Quaestio IX: An praeter Charitatem infusam detur alia charitas, nostris actibus acquisita
Quaestio X: An Charitas possit esse informis
Quaestio XI: An CHARITAS augeatur, et quomodo
Quaestio XII: An, et quomodo CHARITAS huius vitae sit perfecta
Quaestio XIII: An Charitas corrumpi queat, et quomodo
Quaestio XIV: Quaenam sit subiectum Charitatis proximum
Quaestio XV: An solus Deus ex Charitate diligendus sit; an etiam proximus
Quaestio XVI: An Charitas sit ex Charitate diligenda
Quaestio XVII: An omnia dona gratuita sint C*HARITATE *diligenda
Quaestio XVIII: An irrationalia ex C*HARITATE *sint diligenda
Quaestio XIX: An homo debeat seipsum ex CHARITATE diligere
Quaestio XX: An homo debeat corpus suum ex Charitate diligere
Quaestio XXI: An peccatores sint ex Charitate diligendi
Quaestio XXII: An necesse sit ex CHARITATE diligere inimicos
Quaestio XXIII: An teneamur CHARITATIS effectus in hostes ostendere, et quosnam
Quaestio XXIV: An ex CHARITATE Angeli sint diligendi
Quaestio XXV: An Daemones, et Damnati sint CHARITATE diligendi
Quaestio XXVI: Utrum convenienter quatuor, diligenda ex CHARITATE, enumerentur
Quaestio XXVII: An eodem habitu CHARITATIS diligantur Deus, et Proximus
Quaestio XXVIII: Utrum in CHARITATE sit ordo
Quaestio XXIX: Utrum DEUS sit magis diligendus, quam proximus
Quaestio XXX: Utrum homo debeat ex CHARITATE plus Deum diligere, quam se ipsum
Quaestio XXXI: Utrum Natura magis inclinet ad DEUM amandum, quam nosmetipsos
Quaestio XXXII: An debeat Homo magis se, quam proximum diligere
Quaestio XXXIII: An diligenda sit magis proximi salus aeterna, quam vita nostra
Quaestio XXXIV: Utrum unus proximus sit magis alio diligendus
Quaestio XXXV: Utrum magis debeat diligi Filius, quam Pater
Quaestio XXXVI: Utrum homo debeat ex CHARITATE magis diligere Matrem, quam Patrem
Quaestio XXXVII: Utrum homo debeat magis diligere coniugem, quam parentes, et Filios
Quaestio XXXVIII: An ordo CHARITATIS attendatur penes affectum, et effectum
Quaestio XXXIX: Utrum ordo CHARITATIS maneat in patria
Quaestio XL: Utrum Charitatis sit magis proprium amare, quam amari
Quaestio XLI: Utrum Amor sit idem, ac Benevolentia
Quaestio XLII: An debeat, possitque DEUS in via amari ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente, et omnibus viribus
Quaestio XLIII: An Divinae dilectionis sit aliquis modus habendus
Quaestio XLIV: An Charitas debeat in patria dilatari
Quaestio XLV: Utrum sit magis meritorium diligere inimicum, quam amicum
Quaestio XLVI: An homo, in quantulacumque CHARITATE constitutus, teneatur mortem subire pro CHRISTO
Quaestio XLVII: An habentes CHARITATEM perfectam, teneantur ea, quae sunt perfectionis, implere
Quaestio XLVIII: Quomodo, et quando obliget praeceptum dilectionis DEI
Quaestio XLIX: An teneatur homo in primo instanti usus rationis ad DEUM converti
Quaestio L: Quomodo, et quando obliget praeceptum dilectionis proximi
Disputatio IX: De effectibus internis Charitatis, GAUDIO, PACE, et MISERICORDIA
§ I: De Gaudio
Quaestio I: An GAUDIUM sit Effectus Charitatis, et Qui
Quaestio II: Utrum GAUDIUM sit virtus
§ II: De Pace
Quaestio I: UNICA. Quid sit PAX
§ III: De Misericordia
Quaestio I: Quid sit MISERICORDIA
Quaestio II: Quae, et qualis Virtus sit MISERICORDIA
Disputatio X: De effectibus externis Charitatis
§ I: De Beneficentia
Quaestio I: UNICA. Quid sit BENEFICENTIA
§ II: De Eleemosyna
Quaestio I: An dare ELEEMOSYNAM sit actus Charitatis
Quaestio II: Utrum convenienter ELEEMOSYNARUM genera distinguantur
Quaestio III: Utrum ELEEMOSYNA sit in praecepto
Quaestio IV: An praeceptum sit, in communibus necessitatibus largiri pauperibus superflua
Quaestio V: An teneatur quis aliquando facere eleemosynam de necessariis ad statum, extra necessitatem proximi extremam
Quaestio VI: An extreme indigenti debeatur eleemosyna ex iustitia
Quaestio VII: An Eleemosyna fieri debeat ex rebus iuste possessis
§ III: De correctione Fraterna
Quaestio I: An CORRECTIO FRATERNA sit praecepta
Quaestio II: An ordo correptionis fraternae, etiam in Religionibus, sit praeceptus, ut prius correptio fiat secreta
Disputatio XI: De Odio
Quaestio I: Quodnam sit obiectum ODII, et quid ipsum sit
Quaestio II: Quod, et quale peccatum sit odium
Disputatio XII: De Acedia
Quaestio I: Quid sit ACEDIA, et quodnam eius obiectum
Disputatio XIII: De Invidia
Quaestio I: Quid sit INVIDIA, et quodnam eius obiectum
Quaestio II: Quam prava sit INVIDIA
Disputatio XIV: De Discordia, et Contentione
Quaestio I: Quid sit DISCORDIA, et quale peccatum
Quaestio II: Quale, et quantum peccatum sit Contentio
Disputatio XV: De Schismate
Quaestio I: Quale peccatum sit SCHISMA
Quaestio II: Quantum peccatum sit SCHISMA
Quaestio III: Quenam poenae SCHISMATICIS debeantur
Disputatio XVI: DE BELLO
Quaestio I: An bellum aliquod possit esse iustum
Quaestio II: Quae conditiones ad bellum iustum requirantur
Quaestio III: A quibusnam BELLUM geri possit
Disputatio XVII: De Rixa, et Seditione
Quaestio I: Quid RIXA, et quale peccatum
Quaestio II: Quid sit seditio
Disputatio XVIII: De Scandalo
Quaestio I: Quid, et quotuplex sit SCANDALUM
Quaestio II: An SCANDALUM sit speciale peccatum
Quaestio III: Quaenam sint facienda, et quae omittenda ad vitandum scandalum
Quaestio IV: An liceat resoluto in malum grande, suadere minus malum
Disputatio XIX: De Dono Sapientiae
Quaestio I: Quale donum sit SAPIENTIAE
Quaestio II: Quae sit utilitas, et necessitas huius Doni
Quaestio III: Qua ratione DONUM SAPIENTIAE A Deo obtineatur
Quaestio IV: De illuminatione, quam affert Sapientia
Quaestio V: De Sapientiae spiritualibus deliciis
Quaestio VI: Quo pacto stultitia opponatur Sapientiae
Quaestio VII: An septima Beatitudo respondeat dono Sapientiae
Disputatio XX: De Prudentia
Quaestio I: Quid sit PRUDENTIA
Quaestio II: An PRUDENTIA sit virtus
Quaestio III: Quaenam sint PRUDENTIAE munera
Quaestio IV: Quinam sint PRUDENTIAE participes
Quaestio V: Quomodo acquiratur, Prudentia et amittatur
Quaestio VI: De partibus Virtutis PRUDENTIAE
Quaestio VII: Quomodo ex Angelica Hierarchia eruantur quaedam regulae prudentiae, statui Monastico et Politico Applicabiles
§ I: De Prudentia, quam viri votis sollemnibus obstricti, ex primo Angelorum choro sibi vindicent
§ II: De Regimine Praelatorum Ecclesiae, ex Hierarchia Secunda Choro Primo, Dominationibus assimilato
§ III: De Prudentia Iudicum, Virtutibus comparata, ex ordine secundo Hierarchiae secundae
§ IV: De regimine Principum, Potestatibus similium
§ V: De Prudentia singularium ex Hierarchia infima
Quaestio I: An una sit PRUDENTIA pro omnibus Virtutibus moralibus
Disputatio XXI: De Dono Consilii
Quaestio I: Quid sit donum CONSILII; Et quod ipsius Munus
Quaestio II: Qualiter DONUM CONSILII mentem ordinet
Quaestio III: An Donum CONCILII maneat in patria
Quaestio IV: An quinta Beatitudo respondeat Dono Consilii
Disputatio XXII: De vitiis Contrariis Prudentiae
Quaestio I: De PRAECIPITATIONE
Quaestio II: De INCONSIDERATIONE
Quaestio III: De INCONSTANTIA
Quaestio IV: De Negligentia
Quaestio V: De prudentia Carnis
Quaestio VI: De ASTUTIA
Quaestio VII: De DOLO
Quaestio VIII: De FRAUDE
Quaestio IX: De sollicitudine temporalium
Quaestio X: De sollicitudine Futurorum
Quaestio XI: De praeceptis PRUDENTIAE
Disputatio XXIII: De Iustitia
Quaestio I: An Ivs sit obiectum IUSTITIAE
Quaestio II: Quid sit IUSTITIA
Quaestio III: An IUSTITIA sit virtus specialis
Quaestio IV: In quo subiecto IUSTITIA consistat
Quaestio V: An IUSTITIA sit Virtutum moralium praestantissima
Quaestio VI: Quale peccatum sit INIUSTITIA, et quomodo committatur
Quaestio VII: An Iudicium sit IUSTITIAE actus
Quaestio VIII: Qua ratione iustum sit Iudicis publicum Iudicium
Quaestio IX: Quo pacto illicitum sit iudicium privatum de proximo
Quaestio X: An Distributiva IUSTITIA a Commutativa differat specie
Disputatio XXIV: De Restitutione
Quaestio I: Quid sit RESTITUTIO
Quaestio II: An sit necessaria RESTITUTIO ad salutem
Quaestio III: Quis RESTITUERE teneatur
Dubitatio I: An sit vera causa damni is, sine quo aduc illud secutum esset
Dubitatio II: De causis indirectis damni
Dubitatio III: An ille, qui ter, vel quater promisit restituere, et non restituit, sit absolvendus ante restitutionem
Quaestio IV: Cui RESTITUTIO facienda sit
Quaestio V: Quidnam debeat restitui
Dubitatio I: An bona fortunae sint eadem restituenda
Dubitatio II: Quo pacto RESTITUTIO facienda pro bonis corporis
Dubitatio III: An, et quomodo RESTITUTIO Famae, et Honoris sit facienda
Dubitatio IV: De restitutione bonorum animae
Dubitatio V: Quando restituenda sit res acquisita per contractum
Dubitatio VI: Quando nam debeant restitui acquisita per donationem
Dubitatio VII: Quando debeant restitui acquisita titulo praescriptionis
Dubitatio VIII: Quando restituendum, acquisitum titulo mercedis pro functione officii
Dubitatio IX: An restituenda merces meretricii
Dubitatio X: Quando sint restituenda, acquisita aucupio, piscatione, et venatione
Dubitatio XI: Quando restituenda sint, quae sunt acquisita per usum rerum communium
Dubitatio XII: An acquisita ludis illicitis, sint restituenda
Dubitatio XIII: Quaenam sint restituenda ratione inventionis
Dubitatio XIV: De restitutione bonorum, Vi, Dolo, aut prava intentione impeditorum
Dubitatio XV: An teneatur quis restituere fraudata vectigalia
Dubitatio XVI: Quaenam Forma servanda sit in iusto tributo
Quaestio VI: Quantum sit Restituendum
Quaestio VII: Quando sit restituendum, et de causis ab ea excusantibus
Dubitatio I: Utrum ingressus in Religionem excuset a Restitutione
Dubitatio II: An Cessio bonorum excuset a restitutione
Dubitatio III: De causis excusantibus a Restitutione ex parte creditoris
Dubitatio IV: De causis excusantibus a restitutione ex parte rei
Dubitatio V: De causis excusantibus a Restitutione ex parte publicae potestatis
Quaestio VIII: Ubi sit Restituendum
Quaestio IX: Quomodo sit restituendum
Quaestio X: Quo ordine restituendum
Quaestio XI: Quid sit Acceptatio Personarum, et quale peccatum
Quaestio XII: An, et quomodo sit peccatum acceptionis personarum eligere indignos, vel minus emeritos ad beneficia
Quaestio XIII: An Acceptio personarum habeat locum in exhibitione honoris, et reverentiae
Quaestio XIV: An acceptio personarum inveniat locum in Iudicum sententiis
Dubitatio I: An possit IUDEX absque nota acceptationis personarum adhaerere amicorum Favori, quando ius est dubium inter Doctores
Disputatio XXV: De Homicidio
Quaestio I: Quid sit Homicidium, et quotuplex
Quaestio II: De homicidio a proposito doloso, insidioso, et proditorio
Quaestio III: An Mandans, eadem culpa, et poena cum Mandatario gravandus sit
Quaestio IV: An conatus homicidii, et aliorum, eadem poena cum delicto patrato, sit puniendus
Quaestio V: Quae sint poenae Homicidii voluntarii
Quaestio VI: An liceat occidere hominem cum moderamine inculpatae tutelae, ad sui, vel suarum rerum defensionem
Dubitatio I: An liceat aliquem occidere ad conservandum honorem, non fugiendo etc.
Dubitatio II: An teneatur in aliquo casu invasus occidere aggressorem
Dubitatio III: An liceat ob defensionem propriorum bonorum occidere furem
Dubitatio IV: An ad defensionem Pudicitiae liceat Invasorem occidere
Quaestio VII: An, et quomodo MONOMACHIA sit illicita
Quaestio VIII: An liceat Marito occidere Uxorem deprehensam in adulterio, et patri filiam, et fratri Sororem simul cum proco
Quaestio IX: An liceat seipsum interimere
Dubitatio I: An liceat mortificationibus vitam nobis decurtare
Dubitatio II: An liceat ad vitandum peccatum, vel aliud malum, se occidere
Dubitatio III: An liceat pro vita proximi, se morti tradere
Dubitatio IV: Quando nam teneamur pro salute animarum mori
Quaestio X: An liceat Matri gravidae, ad salvandam vitam suam, procurare foetus abortum
Quaestio XI: De Homicidio casuali
Quaestio XII: An possit IUDEX morte damnare innocentem, qui in iudicio probatus est reus
Quaestio XIII: An possint Principes dare licentiam occidendi bannitos
Quaestio XIV: De Restitutione debita ex homicidio, vel mutilatione
Quaestio XV: An liceat aliquando mutilatio membri
Quaestio XVI: An liceat alium carceri mancipare, aut verberare
Disputatio XXVI: De Furto, et Rapina
Quaestio I: Quid sit Dominium
Quaestio II: Sitne licitum, habere proprium dominium rerum
Quaestio III: Quid sit FURTUM
Quaestio IV: Quae quantitas requiratur ad mortale in Furto
Dubitatio I: Quae sit quantitas gravis furti Filiorum, uxoris, et Religiosorum
Quaestio V: An Furtum sit mortale quando, pluribus minimis factis furtiolis, supervenit particula, faciens rem gravem
Quaestio VI: An in extrema, vel urgenti necessitate liceat aliena auferre
Quaestio VII: De Furtis Religiosorum
Quaestio VIII: An possint extrahi homines in mancipia, et vendi
Quaestio IX: An servi possint se Dominis eripere
Quaestio X: An liceat privata authoritate eripere, quod est nostrum
Quaestio XI: De poena Furum
Quaestio XII: De Restitutione furtorum
Disputatio XXVII: De IUDICE
Quaestio I: An sit necessaria in IUDICE potestas
Quaestio II: An IUDEX sequi debeat veritatem, et ideo esse sapiens
Quaestio III: An acta IUDICIS, non habentis titulum verum, sed putativum tantum, sint valida, ita ut neque ipse peccet
Quaestio IV: An possit PAPA se alicuius iudicio subiicere
Quaestio V: An bonitas sit IUDICI necessaria
Quaestio VI: De exteriori puritate manuum Iudicis
Quaestio VII: An IUDICES excommunicati peccent iudicando; et invalide iudicent
Quaestio VIII: De ordine a IUDICE servando
Dubitatio I: De modo procedendi per Denunciationem
Dubitatio II: De modo procedendi per Accusationem
Dubitatio III: De modo procedendi per Inquisitionem
Disputatio XXVIII: De Reo
Quaestio I: De deductione Rei ad Tribunal
Quaestio II: An teneatur Reus confiteri delictum, semiplene probatum
Quaestio III: An REUS, in uno crimine infamatus, possit de aliis etiam interrogari
Quaestio IV: An convictus de crimine, possit interrogari de sociis occultis, de quibus nulla est infamia
Quaestio V: An Reus, negans iniuste verum crimen, propter quod erat damnandus poena pecuniaria, teneatur solvere, et sitne restitutioni obnoxius
Quaestio VI: An Reus, negans veritatem indebite, quandamnaretur, teneatur retractare ante finem Iudicii
Quaestio VII: An si Reus iterum interrogetur, possit solam responsionem relatiuam dare, dicendo, ut respondi
Quaestio VIII: Quomodo se gerere debet REUS in examine, a Iudicis pressus iniquis interrogationibus
Quaestio IX: An liceat REO alium Iudicem appellare
Quaestio X: An, et quomodo REUS se defendere possit
Quaestio XI: An Reus possit fugere, et quomodo, ac quando
Disputatio XXIX: DE TESTIBUS
Quaestio I: An teneatur aliquando quis ferre testimonium
Quaestio II: Qui possint esse T*ESTES *in iudicio
Quaestio III: De Iniustitia falsorum Testium
Quaestio IV: Quae poenae statutae sint falsis Testibus
Disputatio XXX: De Advocato
Quaestio I: Qui possint, et debeant hoc munere fungi
Quaestio II: De peccatis Advocati pravi
Quaestio III: An teneatur ADVOCATUS de culpa leui
Quaestio IV: An Advocatus, conductus ad annos, sit Honorario dignus eo anno, quo nil egit
Quaestio V: An teneatur Advocatus defendere Clientem gratis in gravi necessitate
Quaestio VI: An possit Advocatus recipere munera
Disputatio XXXI: De Notario et Tabellione
Quaestio I: De Notarii, et Tabellionis Iustitia, vel iniustitia
Disputatio XXXII: De Contumelia
Quaestio I: Quid sit Contumelia, et unde oriatur
Quaestio II: Quomodo Christianum oporteat se gerere contumeliis lacessitum
Disputatio XXXIII: De Detractione
Quaestio I: Quid sit Detractio, et quotuplex
Quaestio II: An detractio sit peccatum mortale
Quaestio III: An sit mortale revelare crimen occultum uni, vel duobus viris prudentibus, qui id tacebunt
Quaestio IV: An Detractio materialis, quae fit ex loquacitate, sit mortifera
Quaestio V: An tacere bonum denigratum, sit mortale
Quaestio VI: De variis casibus, quibus detractio videtur excusari
Quaestio VII: An liceat aliquando alterum de falso infamare, aut occultum eius crimen aperire
Quaestio VIII: An liceat crimen, notorium in uno loco, narrare in alio, ubi non est notum
Quaestio IX: An liceat crimen occultum alicuius ad vitanda tormenta aperire
Quaestio X: An possit aliquis se ipsum infamare
Disputatio XXXIV: De Susurratione, Irrisione, et Maledictione
Quaestio I: De Susurrationis malitia
Quaestio II: De malitia Irrisionis
Quaestio III: De Maledictionibus
Tractatus II: E CONTRACTIBUS
Proemium I: Prooemium
Disputatio I: PRIMA. De CONTRACTIBUS in genere
Quaestio I: Quid, et quotuplex CONTRACTUS sit
Quaestio II: An ad valorem Contractus requiratur intentio contrahendi, et se obligandi
Quaestio III: Quomodo Error, seu dolus vitiet Contractum
Quaestio IV: Quomodo metus irritet Contractus
Quaestio V: De Contractibus conditionalibus
Quaestio VI: De obligatione, quae resultat ex valido Contractu
Quaestio VII: Quae personae Contractus inire queant; et quae non
Quaestio VIII: An, et quando liceat a contractu resilire, altera parte repugnante
Disputatio II: De acquisitione Dominii in Personas, et Res alias, per Divisionem Rerum Acquisitas
Quaestio I: Quo iure facta sit prima rerum divisio, et subiectio
Quaestio II: De acquisitione DOMINII in Barbaros
Quaestio III: De acquisitione DOMINII in irrationalia
Disputatio III: De Promissione
Quaestio I: Quid sit PROMISSIO, et quomodo differat a DONATIONE
Quaestio II: Utrum simplex PROMISSIO acceptata, obliget ex iustitia
Quaestio III: An PROMISSIO mere interna, facta homini, obliget
Quaestio IV: An Promissio externa, antequam acceptetur, obliget
Quaestio V: An PROMISSIO ob turpem causam obliget
Disputatio IV: DE DONATIONE
Quaestio I: Quid sit DONATIO, et quotuplex
Quaestio II: Qui possint donare, et quid
Quaestio III: De revocationibus donationum
Disputatio V: De Emptione, et Venditione
Quaestio I: Quid sit EMPTIO, et VENDITIO
Quaestio II: Quae persona emere, et vendere queant
Quaestio III: Quae res vendi possint
Quaestio IV: Quotuplex sit rerum pretium
Quaestio V: An liceat ex quibusdam causis minuere infra minimum pretium, vel supra summum augere
Quaestio VI: An ratione lucri cessantis, vel damni emergentis possit pretium augeri ultra summum
Quaestio VII: Utrum liceat carius vendere supra summum pretium, expectata solutione, quam numerata pecunia
Quaestio VIII: An licita sint Stocolia, et Barocolia Italice, Stocch Hispanice MOHATRA
Quaestio IX: Quo usque Emptio, et Venditio in Monopoliis sit illicita
Quaestio X: An teneatur venditor defectum rei gravem aperire
Quaestio XI: An res vendita, non adhuc tradita, pereat emptori
Quaestio XII: De rescissione venditionis, et emptionis ratione doli etc
Quaestio XIII: An licita sit venditio cum pacto retrovendendi
Disputatio VI: De mutuo et Usura
Quaestio I: Quid sit Mvtuvm, et Usvra, et cur haec sint peccatum
Quaestio II: An sit USURA mutuare, ut mihi, cum opus habuero, remutues, aut iusto pretio a me emas
Quaestio III: An liceat mutuare cum pacto, ut qui recipit mutuum, conferat officium, vel beneficium Ecclesiasticum
Quaestio IV: An sit USURA accipere ultra sortem qualecumque etiam aliud emolumentum praeter pecuniam
Quaestio V: An, et quid accipere queat mutuans ratione periculi, et lucri cessantis
Quaestio VI: An liceat mutuare triticum, vel aliquid aliud cum pacto, ut restituatur in eadem mensura, etiamsi pretium tempore restitutionis creverit
Quaestio VII: An, et quomodo restituendum lucrum, Usura acquisitum
Quaestio VIII: An liceat petere mutuum ab Usurario
Disputatio VII: DE CENSIBUS
Quaestio I: Quid sit Census, et quotuplex
Quaestio II: An Census possit licite vendi
Quaestio III: Ex quibus rebus iure naturae CENSUS vendi queat
Quaestio IV: Ad quantum Tempus CENSUS vendi queat
Quaestio V: Quae conditiones ad CENSUM requirantur
Disputatio VIII: DE CAMBIIS
Quaestio I: Quid sit CAMBIUM, et quotuplex
Quaestio II: An in CAMBIO minuto liceat accipere aliquid supra valorem nummi, lege definitum
Quaestio III: An in CAMBIO locali, sive per litteras, quando Campsor prior accipit, ut alibi restituat, possit aliquid lucrari
Quaestio IV: An CAMBIUM sit licitum, cum pro Campsario respondet Procurator Campsoris cum pecuniis ipsius Campsoris
Quaestio V: An dicta Recambia solum liceat ratione lucri cessantis, vel damni emergentis
Quaestio VI: An solutiones, et provisiones, quas Campsores accipiunt sint licitae
Disputatio IX: De Contractu Societatis
Quaestio I: In quo consistat CONTRACTUS SOCIETATIS, et quaenam requirantur, ut sit iustus
Quaestio II: An, et quomodo cum Societatis contractu possint uniri alii contractus
Quaestio III: An liceat contractus, per quem, securo capitali, accipitur annuatim certum aliquod lucrum
Disputatio X: De Emphyteusi, Locatione, Conductione, et Feudo
Quaestio I: Quid sit EMPHYTEUSIS
Quaestio II: Quid sit Locatio
Quaestio III: Quid sit FEUDUM, et quotuplex
Disputatio XI: De Testamentis
Quaestio I: Quid sit TESTAMENTUM, et quotuplex
Quaestio II: Quae solemnitas requiratur ad Testamentum clausum, et apertum
Quaestio III: Qui possint, et debeant testari, aut haeredes institui
Quaestio IV: An possit haeres institutus in testamento, e defectu solemnitatis invalido iure civili, haereditatem in conscientia foro adire, spoliando haeredem succedentem ab intestato
Quaestio V: Quibus modis Testamentum est revocabile
Quaestio VI: Quam obligationem subeunt Haeredes, testamento instituti
Disputatio XII: De Legatis
Quaestio I: Quid, et Quotuplex sit Legatum
Quaestio II: An legata debeant solvi illis omnibus, quibus fiunt, et quomodo
Quaestio III: Quae res possunt legari
Quaestio IV: Quid sit Legatum Pium, seu Privilegiatum
Quaestio V: Quibus modis legata sint caduca, ita ut Haeres non teneatur ea solvere
Tractatus III: E RELIGIONE
Proemium I: Prooemium
Disputatio I: PRIMA. De RELIGIONE in genere
Quaestio I: Quid sit RELIGIONIS Virtus
Quaestio II: An Religio sit Virtus
Quaestio III: An LATRIA, seu RELIGIO sit virtus specialis
Quaestio IV: An RELGIO sit Virtus Cardinalis
Quaestio V: Quam late pateant actus Religionis
Quaestio VI: An RELIGIO sit necessaria
Quaestio VII: An vera RELIGIO esse debeat una
Disputatio II: DE DEVOTIONE
Quaestio I: Quid sit Devotio, et quotuplex
Disputatio III: DE ORATIONE
Quaestio I: Quid sit Oratio
Quaestio II: Quotuplex sit ORATIO
Quaestio III: An ORATIO sit necessaria
Quaestio IV: An Oratio sit non modo impetratoria, sed et satisfactoria, et meritoria
Quaestio V: Quae conditiones ad perfectam Orationem requirantur
Quaestio VI: Quid Oratione petendum: ubi Exponuntur petitiones Orationis Dominicae
Quaestio VII: Quis debeat orare
Quaestio VIII: Quis sit Orandus
Quaestio IX: Pro quibus sit orandum
Quaestio X: Quomodo sit orandum
Quaestio XI: De modo illo orandi Horis Canonicis
Dubitatio I: An Attentio sit necessaria ad officium ex praecepto recitandum
Dubitatio II: An satisfaciat recitans Officium aliud pro
Dubitatio III: An interrumpere partes eiusdem Horae
Dubitatio IV: An omittens omnes horas unius Diei, plura committat peccata
Dubitatio V: An recitans in Choro Divinum officium voce valde demissa, ita ut non audiatur, satisfaciat
Dubitatio VI: An Canonici confabulantes in Choro sint capaces distributionum
Dubitatio VII: An qui privatim officium recitat, debeat seipsum audire
Dubitatio VIII: An qui dicit officium notabili syllabarum abscissione, seu detruncatione satisfaciat
Dubitatio IX: An qui partem officii magnam dicit animo non satisfaciendi satisfaciat
Dubitatio X: Quaenam sit gravitas materiae in omissione Horae Canonicae
Disputatio IV: DE ADORATIONE
Quaestio I: An Latria sit in genere virtutis alicuius
Quaestio II: An Latria sit distincta a Dulia
Quaestio III: De Locis sacris, adorationibus destinatis
Disputatio V: DE SACRIFICIO
Quaestio I: Quid sit SACRIFICIUM
Quaestio II: Quaenam requirantur, ut SACRIFICIUM sit rectum
Quaestio III: An Sacrificium sit de iure naturae
Quaestio IV: An praeter Sacrificium sint offerendae primitiae
Disputatio VI: De Decimis
Quaestio I: An sint Decimae solvendae
Quaestio II: E quibus rebus sunt solvendae decimae
Quaestio III: Quibus, et a quibus solvendae decimae
Quaestio IV: Ubi et quando solvendae sunt Decimae
Quaestio V: Qua Authoritate exigenda sit decimarum solutio
Tractatus IV: E VOTIS
Proemium I: Prooemium
Disputatio I: PRIMA. DE VOTO
Quaestio I: Quid sit VOTUM, et quae eius conditiones
Quaestio II: Quae deliberatio ad VOTUM requiratur
Quaestio III: An promittens Deo aliquid, et sciens obligationem, tamen habens intentionem non se obligandi, Voto teneatur
Quaestio IV: An promissio Votiva soli Deo fiat
Quaestio V: Quomodo error, vel ignorantia circa VOTUM causet involuntarium:
Quaestio VI: An metus incussus reddat Votum invalidum
Quaestio VII: An res necessaria possit esse materia Voti
Quaestio VIII: An VOTUM sit de aliquo bono tantum
Quaestio IX: An VOTUM sit tantum de meliori, an vero etiam de minus bono
Quaestio X: An VOTUM de re, quae potest habere bonum, et malum eventum, valeat
Quaestio XI: An aliqua obligatio oriatur ex VOTO, et quae sit
Quaestio XII: An impuberes Votis teneantur
Quaestio XIII: Qua et qualis sit potestas VOTA irritandi
Quaestio XIV: De potestate Religiosorum Praelatorum ad VOTA irritanda
Quaestio XV: An vir possit irritare omnia Vota uxoris, ultra Votum castitatis
Quaestio XVI: An possit vir irritare Votum Castitatis ab uxore emissum absque licentia, constante matrimonio, et pro tunc implendum
Quaestio XVII: Utrum possit Vir irritare Vota Uxoris, sine sua licentia emissa, implenda tempore soluti matrimonii
Quaestio XVIII: An possit vir irritare Vota uxoris, ante matrimonium emissa
Quaestio XIX: *An Vota uxoris, absque licentia viri facta, soluto matrimonio reviviscant.*
Quaestio XX: *An possit vir irritare Vota uxoris ex sua licentia edita: omisso votum Castitatis.*
Quaestio XXI: An possit maritus Votum Castitatis uxoris, ex licentia sua editum, revocare
Quaestio XXII: An Vir possit irritare Vota Uxoris, edita sub praecedenti dominatione patris, vel primi viri
Quaestio XXIII: An possit Uxor aliqua viri vota irritare, et quae
Quaestio XXIV: An parentes, vel Tutores valeant irritare omnia Votum Filiorum impuberum
Quaestio XXV: An Pater, et Curator valeant irritare Vota filiorum puberum personalia
Quaestio XXVI: Quae Vota realia, aut mixta puberum valeant a patre irritari
Quaestio XXVII: Quibus competat facultas irritandi Vota puberum et impuberum
Quaestio XXVIII: Quae Vota servorum valeant Domini irritare
Quaestio XXIX: An sit in Ecclesia potestas Vota dispensandi
Quaestio XXX: An ad dispensationem exigatur causa, et quae
Quaestio XXXI: An, et quomodo facienda sit Votorum commutatio
Quaestio XXXII: An commutatio requirat causam
Quaestio XXXIII
Disputatio II: SECUNDA. DE STATU RELIGIONIS, SEU DE VOTIS SOLEMNIBUS
§ I: De votis Religiosorum in communi
Quaestio I: In quo solemnia vota a simplicibus differant
Quaestio II: An VOTA solemnia sint necessaria ad statum Religiosi
Quaestio III: An, et quomodo hic status sit Sanctus
Quaestio IV: An tria Paupertatis, Castitatis, et Obedientiae vota, sint Religione essentialia
Quaestio V: An Pontifex valeat in Votis solemnibus dispensare
Quaestio VI: Qui recipiendi sint ad Religionem
Quaestio VII: De NOVITIIS
Quaestio VIII: Quae requirantur ad professionem in Religione
Quaestio IX: An, et qualiter teneantur Religiosi ad perfectionem
Religiosum teneri ad perfectionem non quidem actu habendam, sed procurandam, communiter concedunt Doctores cum D. Bonavent. lib. 1. de profectu religiosi, cap. 1. et in qq. super Regulam, quaest. 16. et p. p. de Eccl. Hierarch. cap. 2. 3. et 4. et part. 4. cap. 4. LI. 1 D. Thom. 1. 2. quaest. 184. art. 5. ad 2. et quaest. 186. art. 2. et 9. et ibi Caietanus, Abul. quaest. 144. in cap. 9. Matthaei: Astensis sum. 2. part. tit. 47. art. 1. quaest. 3. Carthus. de reform. claustr. lib. 1. art. 1. D. Antonin. 3. part. tit. 16. cap. 1. §. 1. Angelus verb. Religiosus, num. 27. Sylvester ibi 1. quaest. 3. Armilla n. 3. Tabiena quaest. 4. Navar. com. 1. de Regular. num. 10. disto 10. Corduba in reg. S. Francisci, cap. 1. quaest. 3. dicto 2. Viguer. lib. Instit. cap. 7. §. 1. Azor lib. 11. tract. 1. Instit. cap. ult. quaestio 11. Valentia disp. 10. quaest. 4. puncto 4. Bannes prima secundae, quaest. 53. art. 3. dub. 3. Manuel qq. regul. tract. 3. quaest. 48. art. 1. Beltram. tract. de voto paupert. cap. 3. Sanchez in Decal. Tom. 2. lib. 6. cap. 5. Ratio D. Bonavent. est, quia haec est Schola virtutum. Ideo Christus ait, Matth. 19. Si vis, etc. Haec sententia multis Religiosis est terribilis, ut ait Bassaeus V. obed. num. 17. cum Navar. com. 1. de Reg. num. 10.
Non tamen ad omnem perfectionem sectandam tenentur cuncti, sed iuxta regulae suae conditionem. Ita D. Bonavent. in epistola ad Provinciales, et Custodes, et locis allatis, et D. Thom. quaest. 186. art. 2. et reliqui cum SS. DD.
Ratio D. Bonaventurae locis adductis, est, quia religiones ex Institutoris mente, et sedis Apostolicae confirmatione institutae sunt, sicut acies ordinatae ad finem aliquem assequendum adhibitis certis mediis: Ergo illis tantum insistendum; alioqui non erit unquam alicuius religiosi firmum exercitium virtutum.
Est autem difficultas: An hoc sit peculiari praecepto nobis iniunctum.
Assero, non esse peculiare praeceptum. Est sententia D. Bonavent. qui locis citatis, et ubique perfectionem per observantiam regulae iniungit, atque declarat. Ideo et Caietanus quaest. 186. art. 6. Corduba cap. 1. Regulae, quaest. 3. dict. 3. qui videntur asserere, esse peculiare praeceptum, concludunt, contemptum regulae, et huius obligationis tendendi ad perfectionem, esse inseparabiles.
Probatur primo a D. Bonav. de profect. relig. cap. 1. nam Apoc. 2. Christus increpans illum Praelatum, qui tepidor iam factus erat, ait: Habeo adversus te pauca: quia charitatem primam reliquisti: quapropter poenitentiam age, et prima opera fac.
Ibi nil aliud iniungitur, nisi ut prima opera virtutum, praecipue charitatis, resumat, et viam interruptam per avia recalcet: Ergo sufficit ea opera charitatis ad finem facere. Sic enim et Eccles. 9. dicitur: Quodcunque potest manus tua, instanter operare; et hoc dicitur etiam saecularibus, quibus tamen nullus dicet, iniunctum esse distincto praecepto perfectionem: Alioqui oporteret omnia peccata mortalia esse duplicata, quod nullus etiam timoratus dicet. Sic etiam religiosus quoties vota, aut praecepta violat, gemina mortalia patraret, quod est inauditum, neque sunt peccata adeo multiplicanda sine causa, ut monet Sanchez num 5.
Quaestio autem est, quandonam peccetur contra hanc obligationem?
D. Thomas quaest. 186. art. 2. et 9. et Caietanus eo art. 2. et 9. D. Antoninus, Angelus, Armilla, Valentia, adducti num. 1. dicunt, tunc contraveniri, quando est contemptus consiliorum, quibus pervenitur ad perfectionem, et Valentia disp. 10. quaest. 4 puncto 5. col. penult. cum Caietano explicant, hunc contemptum esse, quando Religiosus ideo regulas transgreditur, quod nolit illis subiici. Loquntur autem Caietanus de religiosis, et saecularibus, ut notat Azor tract. 1. lib. 11. cap. ult. quaestio 11.
At Sylvester verb. religio 1. quaest. 3 Tabien. quaest. 4. Corduba in Reg. cap. 1. quaest. 3. dicto 3. dicunt, contemnere, esse non aestimare, itaque eum religiosam contemnere perfectionem, qui non habet intentionem tendendi ad illam; Etsi talis non peccet ex contemptu, sed ex negligentia, vel cupiditate. Eodem modo loquuntur D. Antoninus, Angel. et Sylvest. n. 1. allegati cum D. Thom. quaest. 184. art. 5. ad 2. religiosos esse mendaces, quoties a perfectione, quam profitentur, animum revocant. Ubi Caietanus in fine, et Navar. Commentar. 1. de regular. num. 10. censent, D. Thomam hoc in loco, sentite, hoc esse peccatum mortale; alioqui nullum esset discrimen inter religiosos, et saeculares: nam et hi peccant mortaliter contemnentes consilia, et ita inanis esset quaestio de obligatione Religiosi, ratione sui status, qui est schola perfectionis.
D. Bonaventura in Compend. Theol. verit. lib. 5. cap. 6. ait, Religiosum teneri ad perfectionem, quia omnia renunciantur: saeculares vero ad praecepta, sine quibus non habetur Charitas. Eadem fere habet in Apolog. Paup. cap. 3. resp. prima, ubi ait, perfectionem religiosi esse in observantia consiliorum Evangelii. Hanc autem sic explicat, ut sicuti perfectio omnibus necessaria, est observatio mandatorum; ita perfectio Evangelica religiosi sit euitate etiam ea, quae sunt occasiones peccatorum, quae numerantur a D. Ioanne epist. 1. cap. 2. Quidquid est in mundo, aut est concupiscentia carnis, aut concupiscentia oculorum, aut superbia vitae. Vitantur autem incentiva concupiscentiae carnis Voto castitatis, Matth. 19. Sunt Eunuchi, etc. Incentiva concupiscentiae oculorum, consilio Christi, Matth. 19. Si vis perfectus esse, etc. Vex superbia, consilio eiusdem Christi, Matth. 16. Qui vult venire post me, abneget semetipsum, etc. Voto obedientiae, quod non extenditur ad omnia voluntatis obiecta, ut late ostendi cum D. Bonav. Tract. de voto, disp. 1. sect. 2. quaest. 2. et in hac triplici declinatione a malo, et origine eius, primam partem Evangelicae perfectionis consistere, et Sacra Scriptura insinuat et SS. Patres Religionum Institutores affirmant.
Igitur in his declinationibus a malo, et occasionibus eius primam partem Evangelicae perfectionis collocat.
Secunda vero stat in prosecutione boni supererogativi per vitam activam, et contemplativam ad Deum, per vehementem charitatem ad proximum, per grandem beneficientiam erga inimicos, de qua Matth. 5. Benefacite his, qui oderunt vos. Estote perfecti, etc.
TERTIA in supererogativa perpessione adversitatum, ex laeto animo eas tolerando, ut dicitur Iacobi 1. Omne gaudium existimate, cum in varias tentationes incideritis.
Illa quidem prima tria cadere sub voto ait. Ideo S. P. Franciscus regulam tradit: Regula fratrum minorum haec est, sanctum Domini nostri Evangelium observare, vivendo in obedientia, sine proprio, et in castitate.
ALIA vero tria ponit admonitorie desideranda, commendans: Attendant fratres, quod super omnia desiderare debent habere spiritum Domini, et sanctam eius operationem, orare semper ad Deum puro corde, et habere humilitatem, et patientiam in infirmitate, et tribulatione, et diligere eos, qui nos persequuntur.
SUBINFERT vero, ad perfectionem obligari ex voto religiosos, et aliquos ratione status, idest Episcopos, qui ad perfectionis actus est astrictus.
HANC autem perfectionem in votorum, et praeceptorum regulae observantia ponit, concluditque: Ex his omnibus aperte clarescit, quod religionis votum in statu perfectionis collocat.
Ex his deduco duo illa asserta, quae sequuntur.
PRIMUM assero, perfectionem, Christianis sufficientem, esse servare Praecepta.
Probatur a S. Doctore, 1. ex Matth. 19. Si vis ad vitam ingredi, serva mandata. Hanc esse scalam ait S. Doctor ad Graduale Missae.
DEINDE id probat loco cit. ex D. Prospero de vita contemplativa, lib. 1. cap. 15. Perfecti sunt, qui volendo, quod Deus vult, nullis peccatis, quod Deus offenditur, acquiescunt.
Idem testimonium affert de septem Itineribus, itinere 4. dist 4. art. 3.
ADDIT illud Deuter. 18. Perfectus eris, et absque macula coram Domino tuo, ubi Glossa absque macula criminali.
SI tamen proponat, non exequi consilia, solum esse veniale asserunt Sanchez lib. 6. cap 5. num. 8. cum Caietano quaest. 186. art. 2. Corduba ad Reg. cap. 1. quaest. 3. disp. ult. Valentia disp. 10. quaest. 4. puncto 4 Azor lib. 11. Instit. cap. ult. quaestio 11.
Quoad Religiosos.
SYPPONO ex D. Bonavent. lib. 5. Compend. Theol. verit. cap. 69. et 70. Perfectionem hanc addere observantiam consiliorum, quae a praeceptis differunt ex natura sua, quia consilium est persuasio melioris boni supererogationis.
DUODECIM autem Consilia in Evangelio S. Doctor reperit.
PRIMUM est paupertatis, Matth. 19. Si vis perfectus esse, etc. Lucae 14. Qui non renunciat omnibus, etc.
SECUNDUM obedientiae, Matth. 23. Super cathedram moysi, etc. omnia, quae dixerint, etc.
TERTIUM castitatis, Matth. 19. Sunt Eunuchi, qui se ipsos castraverunt, etc.
QUARTUM beneficentiae in inimicos extra necessitatem, Matth. 5. Benefacite, etc.
QUINTUM mansuetudinis Matth. 5. Si quis te percusserit in maxilla una, praebe illi et alteram: et qui vult tecum in iudicio contendere, et tunicam noli prohibere.
SEXTUM est misericordiae supererogationis, Luce 6. Omni petenti te, tribue.
SEPTIMUM, simplicitatis verborum, Matth. 5. Sit sermo vester est, est: non, non.
OCTAVUM vitandi occasiones remotas peccati, Matth. 5. et 18. Si oculus tuus, etc.
NONUM, finis perfecta intentio, Matth. 5. Luceat lux vestra, etc.
DECIMUM, conformitas perfecta ad doctrinam, Matth. 23. Alligant enim onera.
UNDECIMUM vitandae sollicitudinis 1. Cor. 7. Rom. 12. Lucae 10.
DUODECIMUM corripiendi etiam de venialibus, nam quo ad mortalia est praecepta correctio, et ordo eius. Ex his consiliis aliqua sunt promissa votis; alia admonitionibus suadentur.
ASSERO ergo, Religioso necessariam perfectionem esse eam, quae in votis, et praeceptis regulae, ac superiorum Constitutionibus consistit: Consilia vero, et admonitiones reliquas omittere volentem Religiosum, non illico peccare mortaliter dicetem; Ita et Bassaeus V. obed. 17. Sanchez lib. 6. cap. 5. et Azor tract. 1. lib. 1. cap. 11. quaestio 11.
Probatur ratione ducta e D. Bonavent. locis citatis. Status perfectionis necessaria est ille, qui in regula necessarius exprimitur; caeterae vero, cum simplices sint admonitiones, non inducunt mortale: Non enim novi peccatum, nisi per legem. Itaque solum erit mortale ex gravi contemptu, ut colligit Caietanus ad art. 2. quaest. 186. ex D. Thom. Et idem censent Azor tom. 1. lib. 11. cap. ult. quaestio 11. Sanchez lib. 6. cap. 5. num. 9. Itaque si contemptus sit levis; culpa tantum venialis erit.
ADDO tamen cum Sanchez lib. 6. cap 4. num. 18. et cap. 5. num. 9. ex D. Bonavent. in epistola ad quemdam Provincialem, et in altera ad ministros, et Custodes, fore mortiferum illud propositum ob periculum transgrediendi etiam praecepta, et vota, et ob scandala, quae inducet molestias, inquietudines, quas invehent, exempli gratia, si nolit orationes, silentium, et solitudinem servare, aliaque regulae monita sancta. Subscribit Bassaeus cit.
ADDIT Sanchez num. 10. peccare lethaliter religiosum contra hoc praeceptum, si servans regulam, et vota, intendat non attingere perfectionem vitae religiosae, neque finem per illam intentum.
Probatur quia habet intentum contrarium attingendi finem promissum, et hoc voluit S. Doctor, dicens, ad perfectionem supererogationis necessarium esse saltem habere desiderium, scilicet, ut non habeatur ad minus contraria intentio. Idem censet Corduba in cap. 1. Regulae, quaest. 3.