Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus

Utrum homo debeat ex CHARITATE plus Deum diligere, quam se ipsum.

ASSERO, ita diligendum.

PROBATUR a D. Bonav. primo ex Deuter. 6. Matth. 22. Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et in tota anima tua, et in tota mente tua. Haec est maximum, et primum mandatum. Nulli autem alii impendendus praecipitur totus affectus: Ergo. Idem probat S. Doct. ad 14. Lucae, illis verbis: Si quis venit ad me, et non odit patrem, et matrem, etc. adhuc autem et animam suam, non potest meus esse discipulus.

DEINDE probatur ex SS. August. et Ambrosio, qui Deum prae omnibus diligendum monent, ut dixi quaestione 28.

TERTIO probatur a S. Doct. Propter quod unum quodque tale, et illud magis tale; sed propter Deum diligimus nos, et proximum; et iure ita diligendus est, quia summum bonum: Ergo magis tenemur diligere ipsum Deum. Maior est Aristoteles: Primo post, cap. 3. et 2. Metaph. t. 4.

PROBATUR quarto. Finis est magis diligendus, quam ea, quae sunt ad finem; sed Deus est finis omnium: Ergo. Maior est Aristotelis 2. Phys. text. 23.

PROBATUR quinto in corpore. Ratio recta dictat, summum bonum esse magis diligendum, quam caetera bona; sed Deus est summum Bonum: Ergo. Hoc argumento utitur Scotus, ut dicam quaestione sequenti.

OBIICIES primo. Perfectio non invertit ordinem sui perfectibilis; sed gratia est perfectio naturae, quae sine gratia magis diligit seipsam, quam Deum: Ergo gratia addita perficit, non invertit hunc ordinem.

Respondet S. Doct. naturam duo habere, et Esse primitivum, et defectum corruptionis: Id igitur, quod est primitivum, et perfectionis, perficitur; id autem, quod habet defectus, corrigitur, et emendatur. Igitur amor proprius inordinatus, est naturae corruptae, ideo corrigitur a gratia.

OBIICIES secundo. Sicut si aequalibus addas aequalia, manent aequalia; ita si addas inaequalia, manent inaequalia; sed amor nostri ante adventum gratiae praeponderat amori Dei: Ergo et post eius adventum: Ergo secundum ordinem Charitatis debemus diligere magis nos ipsos.

RESPONDet S. Doct. Maiorem veram, si aequale additum, aequaliter respiciat utrumque; at vero charitas magis respicit amorem Dei, quam illum, qui est in seipsum; unde in adventu Charitatis minuitur amor sui, et augetur amor Dei.

OBIICIES tertio. Amoris affectus sequitur cognitionem; sed magis nos cognoscimus, quam Deum: Ergo magis etiam diligimus.

Respondet S. Doct. amorem sequi ad cognitionem, non solum quoad Charitatem, sed etiam quoad bonitatis perfectionem maiorem. Igitur, licet clarius cognoscamus nos ipsos, quam Deum; tamen agnoscimus, maiorem esse bonitatem Dei, et pluris aestimandam.

Obiicies quarto. Quantum aliquis diligit Deum, tantum appetit frui Deo; et quantum appetit frui Deo, tantum appetit sui beatitudinem; et quantum appetit sui beatitudinem, tantum se diligit: Ergo tantum diligit seipsum, quantum diligit Deum.

Respondet S. Doct. affectu quidem concupiscentiae tantum aliquem diligere Deum, quantum cupit Deo frui; at amore amicitiae magis diligere Deum, quia et suam bonitatem ordinat ultimo in Deum, tanquam in finem magis amabilem, utpote bonum per essentiam, ad quod tanquam ad principium, ordinatur bonum per participationem: Enimvero amor concupiscentiae non facit pluralitatem cum amore nostri; et ideo non sequitur, quod eo amore aequaliter Deum, et nos diligimus: diligere enim nos ex charitate, non est aliud, quam summum bonum nobis optare.

Deinde respondet, negari posse Maiorem; quia potest quis optare frui Deo propter ipsum Deum, et ideo magis diligere Deum, quam suam beatitudinem, et hic est ordo Charitatis.

Obiicies quinto. Quando duo sunt finita, potest unum intendi, et alterum remitti, et ad aequalitatem redigi; sed charitas in Deum, et nos, est finita: Ergo potest fieri, ut charitas Dei remittatur, dum amor nostri intenditur a Charitate: Ergo, etc.

Respondet S. Doct. amores hos esse finitos; attamen ratione obiecti amorem Dei esse infinitum, et hac de causa non posse aequari. Neque vero est novum, quod finitum excedat infinite aliud finitum: Sic enim linea excedit punctum infinite, et ita nunquam punctum potest pervenire, ut sit lineae aequale, imo plurima, et infinita puncta nunquam facient aliquam lineae longitudinem. Ita igitur sunt bona creata respectu boni summi Animae rationalis; Itaque infinita bona creata nunquam ita amabilia erunt, quia semper bonum Divinum, etiam ut participabile mihi, semper diligetur, ut finis; atque adeo nunquam aequabitur illi amor sui, vel cuiuscumque creaturae.

Obiicies sexto. Amor est vis unitiva; non potest autem quis uniri cuicumque, magis quam sibi ipsi.

Respondet S. Doct. primo, nihil magis esse unitum nobis, quam nos secundum naturam; at non secundum affectum. Itaque potest Deus esse nobis magis inhaerens amore; et hoc secundo modo amor est vis unitiva affectu, non natura.

Respondet secundo, Deum nobis esse magis intimum, et ab eo nos magis pendere, quam a principiis intrinsecis, quia Deus naturae illabitur, eamque beat.