Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus

Qua ratione iustum sit Iudicis publicum Iudicium.

IN hac re primo certum est, inter Christianos posse esse Iudicia iusta, contra errorem Vualdensium, et Anabaptistarum, ut monet Tannerus disp. 4. quaest. 4. dub. 1.

PROBATUR

PROBATUR late a S. Doct. p. 2. de Eccles. Hier. cap. 2. ubi ostendit S. Doct. Iudices, et Principes esse debere similes Virtutibus supernis, ut recte possint iudicare. Plures affert hac de re Scripturas 1. Reg. 14. ubi de Rege Davide dicitur: Tu autem Domine mi Rex, es sicut Angelus Dei, qui nec benedictione, nec maledictione movetur. Ex quo deducit, Fortem esse debere Iudicem, ut recte iudicet. Ideo Eccles. 7. Noli quaerere fieri Iudex, nisi virtute valeas irrumpere iniquitates, ne forte expavescas faciem potentis. Sap. 6. Audite Reges, et Iudices, qui iudicatis terram, vobis data est Virtus ab Altissimo. Idem habetur Psalm. 2. in novo Testamento: Erudimini, qui iudicatis terram. Ideo Exodi 32. dantur regulae iudicandi fidelibus: Non accipies munera, etc. et Deuter. 16. Non accipies personam, neque munera, quia excaecant, etc. Secundo Paral. 19. Videte quid faciatis; non enim hominum exercetis iudicium, sed Dei. Isa. 1. Iudicate pupillo, subvenite oppresso.

SIC David 1. Reg. 30. iudicavit: Eruit David omnia, quae tulerant Amalecitae, nec defuit quidquam de spoliis: Sed omnia quaecumque rapuerant, retulit, et reduxit: Et 2. Reg. 22. Quem reddet in quadruplum, ubi a propheta sancto vocatur ad iudicandum. Et Salomon 3. Reg. 3. iudicavit, cum esset Sanctus, de illis duabus meretriculis super raptum pueri. Plurima alia e Scripturis affert S. Doct. in Bibliis pauperum cap. 50. etiam pro lege gratiae.

HAEC late prosequitur etiam ad cap. 6. Sap. in ea verba: Data est a Domino potestas vobis, et virtus ab Altissimo, qui interrogabit opera vestra, quoniam cum essetis ministri regni illius non recte iudicastis, nec custodistis legem iustitiae. Ubi affert illud Rom. 13. Non est potestas nisi a Deo, Ioan. 19. Non haberes potestatem adversum me ullam, nisi tibi datum esset desuper. Illud Isa. 1. Pupillo non iudicant, et causa viduae non ingreditur ad eos. Idem lamentatur Hierem. 5.

EASDEM authoritates late prosequitur S. Doct. ad id Ioan. 19. Non haberes potestatem etc. ubi in novo Testamento a Christo, et Apostolo Rom. 13. et a D. Petro, asseritur Iudiciaria potestas.

EADEM prosequitur serm. 22. Hexaëmer. ubi observat, promissum esse Isaiae primo: Restituam iudices tuos, ut fuerunt prius: Post haec vocaberis Civitas iusti, urbs fidelis Sion in iudicio redimetur, etc. Quo fit, ut iudicia erecta in testamento Veteri, non sint destructa in Novo, quoad potestatem.

IDEO et Paulus Caesarem appellavit, Act. 25. et 26. et ideo simul cum Petro hortabatur fideles, ut iudicio Principum starent, Rom. 13. Omnis anima potestatibus subdita sit sublimioribus, etc. Non enim sine causa gladium portat; Dei enim minister est: vindex in iram ei, qui male agit, ut ostendit S. Doctor in 2. dist. 44. art. 3. quaest. 1. et prima Petri, 2. Servi subditi estote dominis, non tantum bonis, sed etiam dyscolis, etc. Ideo prima Corinth. 6. Paulus iudicia laudat.

PROBATUR latius a S. Doct. in Hexaëmer. serm. 16. ex perpetuo usu Ecclesiae iam inde a temporibus Apostolorum; Nam D. Petrus condemnavit Ananiam, et Sapphiram Act. 5. et deinceps sequentibus saeculis fuere semper Ecclesiastica, et saecularia iudicia in Ecclesia, ut ostendit Tract. de Legibus, et p. 1. Tract. 1. Disputationibus Prooemialibus. Haec constant ex veteribus monumentis Conciliorum, historiarum, et Decretorum. Solum fuit constantissime cautum, ut Ecclesiastica iudicia apud Ecclesiasticos fierent, ut constat in Decretis; et saecularia iudicia apud fideles, si possent fieri, ut tradit Apostolus prima Corinth. 6.

PROBATUR tertio a S. Doct. in 2. dist. 44. art. 2. quaest. 1. ad 1. argumento solidissimo D. Petri prima cap. 2. ubi descripto statu sanctae libertatis novi testamenti, concludit: Subiecti igitur estote omni humanae creaturae propter Deum: sive Regi, quasi praecellenti: sive Ducibus, tanquam ab eo missis ad vindictam malefactorum, laudem vero bonorum: quia sic est voluntas Dei. Hinc eruitur ratio, quam magnificat ad quartum argumentum quaest. sequentis, eaque utitur Valentia disp. 5. quaest 4 punct 2. Quod iure naturali est utile, et necessarium ad bonum Reip. non tollitur, sed stabilitur decretis Christianae Religionis; non enim Religio destruit, sed perficit ius naturae. At iudices, et iudicia sunt Christianae Reip. necessaria: Ergo. Minor probatur exemplo omnium nationum, et ex Dei ordinatione Deuter. 16. Iudices, et Magistratus constitues, ut iudicent populum. Deinde patet Minor: Nam si iudices, et iudicia non essent, quibus hominum lites terminarentur, et poenas delictis, et praemia recte exantlatis operibus politicis imponerent, maxima perturbatio, atque subversio videretur. Hac ratione latius utitur p. 2. de Ecclesiastica Hier. cap. 2. ut dicam infra.

NEC adversarii haeretici firmo nituntur fundamento.

OPPONENT enim id Matth. 5. Si quis voluerit tecum in iudicio contendere, et tunicam tollere, da ei et pallium.

RESPONDET S. Doct. ad hunc locum Lucae 6. non prohiberi iudicia; sed contentiones, et rixas, ac libidinem vindictae, ut ait S. August. epist. 5. Igitur in summa tenendum est (ait S. Doct.) quod non prohibetur correptio proximi, seu impeditio mali, vel punitio sceleris, perpetrati ab eo, qui potest, et debet praepedire, cuiusmodi est legis Minister; sed prohibetur, et cohibetur hic ulciscendi libido, et quantum ad manum, et quantum ad signum, et quantum ad animum. Eodem modo ait S. August. intelligendum id, quod ibidem dixit: Et qui te percusserit in una maxilla, praebe illi et alteram, et tamen ipse Ioan. 19. percutientem correxit, nec alteram praebuit maxillam: Similiter et Paulus Actorum 23. in maxilla ictus, respondit: Percutiet te Deus paries dealbate, et tamen animo patientissimus uterque fuit, ut observat S. Doct. loc. cit. ad locum Ioan. ex D. August. tract. 113. et epist. 5. quem vide. Sic respondet Valentia disp. 3. quaest. 16. punct. 1. col. 742. et disp. 5. quaest. 4. p. 2. et Tannerus loco citato.

OPPONUNT secundo id Matth. 7. Nolite iudicare, ut non iudicemini.

RESPONDET S. Doct. p. 1. Concil. sect. 10. ex D. August. lib. 2. de serm. Domini in monte, cap. 28. non prohiberi omne iudicium; sed temere assertum sine firma ratione. Idem censet D. Hilar. Can. 5. in Matth.

RESPONDET S. Doct. de septem Itineribus aeternitatis, Itinere primo, dist. 4. ex D. Hieronymo, doceri ordinem correctionis, ut primo nos ipsos iudicantes emendemus, eiicientes trabem de oculo nostro, antequam festucam in alterius aranea meditemur.

QUOD vero non damnet omne iudicium, habetur Ioan. 12. Nolite iudicare secundum faciem, sed iustum iudicium iudicate, ut observat ibi D. Bonavent.

OBIICIUNT etiam id prima Cor. 6. Frater cum fratre iudicio contendit: et hoc apud infideles? Iam quidem omnino delictum est in vobis, quod iudicia habetis inter vos.

RESPONDETUR, non damnari iudicium, ut dixi supra, imo institui; sed reprehendi indebitum. Quatuor autem conditiones ponunt Doctores, ut iudicium sit iustum, sic D. Thomas 2.2. quaest. 60. art. 1. et 6. D. Bonav. in 2. dist. 44. locis citatis, et lib. 1. Pharetra, cap. 45.

P R I M A est legitima authoritas, qualem habent Iudices ordinarii, aut Delegati, aut etiam Arbitri, qui iure gentium eam habent potestatem in eos, qui se illis ultro remittunt. Et talis esset etiam ille, qui speciali Dei iudicio, fungeretur eo munere, sicuti Phinees Numer. 25. occidit Madianitam, virumque Hebraeum, ut advertit S. Doct. in Bibliis pauperum, cap. 51.

Ex defectu huius conditionis dicitur Iudicium iniquum per usurpationem, ut ait D. Thom. art. 6. D. Bonau. 2. dist. 44. art. 2. quaest. 1.

F I E R I tamen potest, ut iudicium, alioqui iustum alicuius Tyranni, qui revera careat legitima potestate, obliget, si nimirum in pacifica possessione sit. Nam alias consistere pacificus Reipublicae status non posset, nisi dominanti in iis, quae iuste statuit, pareatur: Ita Valentia punct. 2. qui ait, ita sensisse ferri Victoriam, eaque est sententia D. Bonau. loc. cit. in corpore, et ad 2. ubi docet, Tyrannum, tametsi absque legitima potestate dominetur; atque adeo inique decernat ratione usurpationis, tamen esse audiendum, si iuste decernat, in vindictam malefactorum; laudem vero bonorum, ut dicitur prima Petri 2. atque adeo eius decreta esse iusta, eisque se subiicere esse iustum.

S E C V N D A conditio est, ut Iudicium sit conforme regulae Iustitiae, nempe, ut id, quod decernitur, iustum sit, etiamsi iudex non operetur ex virtute Iustitiae; sed vel politicae regulae, ne privetur, qualis erat Iudex ille Luc. 16. qui iustum sancivit tandem pro Vidua ex timore supplicii; ut observat Valentia post D. Bonau. ad eum locum. Ex defectu huius conditionis, dicitur Iudicium iniquum, neque in conscientia cogit, ut tradunt Innocentius, et Panormitanus in cap. Plerique, extra de immunitate Ecclesiae, Sylvest. verbo Sententia, quaest. 11. Sotus lib. 3. de Iustitia, quaest. 4. art. 2.

¶ T E R T I A conditio est debitus ordo iudicialis, citatio, audientia Rei, defensiones, etc.

Q V A R T A conditio, ut iudicet ex affectu Iustitiae. Ita omnes Interpretes D. Thomae quaest. 60. art. 2. Suarez 3. p. Tom. 5. disp. 4. sect. 7. Tannerus loco citato.

Adverte tamen, hanc conditionem non reddere iudicium invalidum, ut monent allegati. Ordo vero deficiens in essentialibus ipsum reddet nullum. Sed de hoc erit subdisputatio.

Q V I N T A conditio additur conformitas eius cum regulis Prudentiae. Ad hoc autem duas habere debet conditiones: altera, ut debita consideratione decernat; altera, ut non sit ex affectu pravo odii, vel alio affectu, seu munerum, etc.

¶ O P O R T E T etiam asserere, Iudicem non illico amittere potestatem, quia in mortali peccato iacet, contra Vuiclephum, cuius error damnatur in Concilio Constant. sess. 8.

P R O B A T V R late a S. Doct. in 2. dist. 44. ubi Petrus prima cap. 2. praecipit, obedire Dominis, etiam discolis. Iob 34. Regnare facit Hypocritam. Osee 13. Dabo eis Regem in furore meo. Ioan. 19. Non haberes potestatem, nisi tibi datum esset desuper. Horum exempla refert S. Doct. in Bibliis, cap. 102. Sic enim de Nabuchodonosore dicitur Danielis 4. Potestas tua in terminos universae terrae. Idem asseritur cap. 5. et Ieroboam 3. Reg. dedit Dominus regnum Israël, aliisque pravis, ut observat S. Doct. loco citato. Et Matth. 22. Reddite, quae sunt Caesaris, Caesari. Erat autem Tiberius impius, quod eleganter discurrit S. Doct. in serm. 5. Dom. 22. post Pentecosten.

R A T I O etiam est D. Bonavent. qua utitur Valentia, quia fundamentum iurisdictionis non est gratia Dei, sed voluntas eius in ordine ad gubernationem politicam, et saepe etiam ad poenam populorum, ut disserit in 2. dist. 44. art. 2.

E S T autem controversum: An iudicium iudicis reddatur mortaliter malum, eo quod feratur a iudice in peccato mortali constituto, et quidem temporibus S. Bonavent. plerique Theologi id tenebant, saltem de Iudicibus Ecclesiasticis, Alens. 3. p. quaest. 40. membr. 3. D. Thom. 4. dist. 19. quaest. 2. art. 2. Videtur suspicari D. Bonavent. in ea verba, Ioan. 8. Qui sine peccato est, mittat in eam lapidem, ubi periculum ait talibus iudicibus, magis vero in peccato publico degentibus, quia scandalizant populos, quos arguere debent, et a malo avocare.

E A M secuti sunt Paludanus 4. dist. 19. quaestione 3. artic. 3. Sylvester verbo, correctio fraterna, quaestione 16.

O P P O S I T A tamen sententia est communis: Ita D. Thom. hic, art. 2. ad 3. ubi priorem sententiam deseruit. Ita Caietanus, Sotus lib. 3. de Iustitia, quaest. 4. art. 2. Navar. in Comment. super Rubricam, de Iud. num. 42. Valentia disp. 5. quaest. 4. punct. 2. et est D. Bonau. loco citato.

A S S E R O cum D. Bonavent. esse aliquod in eo casu peccatum, non tamen statuo illud semper esse mortale, sed periculosum, ne in mortale ducat.

P R O B A T V R primo a S. Bonavent. loc. cit. ex illo Christi effato, Qui sine peccato est vestrum, mittat in eam lapidem, quem locum sic explicat Anselmus ibi, S. August. tract. 33. qui aiunt, eos indignos iudicandi mulierem afferi a Christo. Cum igitur tales iudices indigni sint, sequitur aliquo modo eos peccare, ut fatetur, ultro respondens, Valentia.

P R O B A T V R secundo a D. Bonau. lib. 1. Pharetrae, cap. 45. ex multis Patribus.

D. G R E G O R I V S homil. 26. in Evang. Durum est, ut qui nescit tenere moderamina vitae suae, iudex fiat vitae alienae, En periculum, cui se exponit homo depravatus, dum se iudicem vitae alienae ponit.

D. I S I D O R V S de summo bono, cap. 55. sent. 1. Neminem stultorum, vel improborum oportet iudicem esse: Nam stultus per ignaviam, improbus per improbitatem corrumpit, quam didicit, veritatem.

D. A V G V S T. epistol. 174. Iniquum est, ut quisque iudicare de alio velit, et iudicari de seipso nolit.

D. A M B R O S I V S in 2. Apol. David, cap. 2. Unusquisque de alio iudicaturus, de seipso prius iudicet, nec minora in alio errata condemnet, cum ipse graviora commiserit.

N E Q V E satisfacit Valentia dicens, Patres solum significare, id esse illicitum, si fine humilitate fiat. Profecto enim laxis fibris id iniquum, et periculosum ex se clamant. An vero sit mortale semper, non asserit S. Doctor.

Q V O D vero opponit fundamentum Valentia, magnum esse discrimen inter usum potestatis, ordinis, et iurisdictionis, ut hic non sit adeo gravis, sicut conficere Sacramenta indigne; fateor; sed non negabit, etiam illud esse malum.

D I S C V R R I T autem S. Doct. eleganter de Iudicum requisitis parte secunda de Eccl. Hier. cap. 2. ubi eos Virtutibus Angelicis assimilando docet: Sunt enim Virtutes, Angeli, secundi ordinis. Mediae Hierarchiae, qui sic vocantur propter fortem, et immutabilem virilitatem ad susceptionem divinarum illuminationum, nullatenus infirmam, sed viriliter in Dei imitationem reductam (ut docet S. Dionysius cap. 8. de coelesti Hier.) Deiformem motum non derelinquentem, sed firmiter ferentem in superessentialem, et potentificam virtutem deiformiter provenientem. Haec omnia ad eos, qui potestatem iudicandi obtinuerunt, referenda docet.

NAM, ut pax, et concordia in Christi Ecclesia habeatur, iustitia a Domino est ordinata. Iustitia vero, et Pax se invicem concomitantur; nam dicit Psalmista: Suscipiant montes pacem populo, et colles iustitiam; quia non esset pax in montibus, idest, superbis hominibus, nisi esset iustitia in collibus, idest, in bonis, et humilibus Praelatis, et Iudicibus, in quibus virilitas, seu virtuositas angelica requiritur, ut nec benedictione, nec maledictione a rectitudine iustitiae dimoveantur, sicut de David 2. Reg. 14. Tu autem Domine mi Rex, es sicut Angelus Dei, qui nec maledictione, nec benedictione movetur. Fortis igitur, et virilis esse debet iudex, ne timore, odio, vel amore, a vigore iustitiae deflectatur. Ided datur consilium Ecclesiastici 7. Noli quaerere fieri iudex, nisi virtute valeas irrumpere iniquitates, ne forte expavescas faciem potentis. Et Sap. 6. Audite Reges, et Iudices, qui iudicatis terram, vobis data est virtus ab Altissimo, etc.

DEINDE Virtutibus similes esse debent Iudices in virtuosa iustitiae defensione, ut dicitur Ecclesiastici 4. Pro Iustitia agonizare, et usque ad mortem certa pro iustitia. Nam quando subditi vident Praelatos pusillanimes, et tepidos, facile perterrentur, ut dicitur Zach. 13. Percutiam pastorem, et dispergentur oves. Ideo dicitur Ezech. 3. Ut adamantem, et silicem posui te, ne timeas eos; ubi Marinus Brixiensis, ut magnesem, quia Iudex debet esse fortis, ut adamas, et simul benignus attrahens, ut ait S. Doctor. Igitur viriliter agant, ne eis dicatur id Ezech. 13. Non ascendistis ex adverso.

TERTIO Virtutibus comparantur, ob Divinae sapientiae imitationem, quam debent Iudices in suis sententiis prae oculis tenere. Humana enim sapientia divinae iustitiae tenetur imitari virtutem. Ideo Sap. 6. Diligite lumen sapientiae, qui praeestis populis, ne dicant illud Hierem. 5. Forsan pauperes, et stulti ignorant viam Domini, et iudicium Dei sui. Ibo ergo, etc. Isa. 56. Nescierunt saturitatem, ipsi Pastores ignoraverunt intelligentiam. Ideo dicitur de Virtutibus, quod viriliter per susceptionem illuminationum reducuntur ad Dei imitationem. Nam, qui illuminantur a Deo, absque offendiculo iustitiam exequuntur, et hoc dicitur Psalm. 88. Domine in lumine vultus tui ambulabunt, et in iustitia exaltabuntur.

QUARTO Virtutibus sunt similes in celeritate expediendi causas pauperum; Nam vera Iustitia, cum fuerit nota iudici, non est ab executione retardanda, imo statim definienda, et promulganda, et hoc praecipue in causis pauperum, quarum dilatio eis nociva multipliciter est; et ideo dicuntur Virtutes Deiformem motum non derelinquere, quia virtuosi Iudices, cognita causa pauperis, iudicare non differunt; sicut nec Deus, de quo dicitur Ecclesiastici 35. Dominus non elongabit, sed iudicabit iustos, et faciet iudicium, et fortissimus non habebit in illis patientiam.

QUINTO debent esse Virtutibus similes, non onerati muneribus, quae ideo vetantur Exodi 23. Deuter. 16. quia excaecant, et enervant virtutem Iustitiae. Ideo Virtutibus similantur, quae ad Potentificam, et superessentialem virtutem perveniunt, idest, in suis motibus, et actibus, solum Deum, non proprium commodum intuentur. Admonentur enim 2. Paralip. 19. Videte quid faciatis. non enim hominum exercetis iudicium, sed Dei, ut etiam supra monui.

SEXTO Virtutibus coelicis similentur, ob celerem, et virilem oppressorum liberationem. Hi enim Angeli sunt, qui tenentur daemones coercere, ut Tob. 8. Apprehendit Raphael daemonium, et Dan. 6. Misit Deus Angelum suum, et conclusit ora Leonum. Sunt enim aliqui potentes, crudeles, ut daemones, innocentium oppressores. Ideo dicitur Proverb. 24. Erue eos, qui ducuntur ad mortem: et Iob 29. Eo quod liberassem pauperem vociferantem, et pupillum, cui non erat adiutor, conterebam molas iniqui, et de faucibus eius eruebam. Veluti primo, Reg. 17. dicitur David eruisse oves, et agnos e faucibus Leonis, et Ursi. Sic praecipit Deus, Isa. 1. Iudicate pupillo, subvenite oppresso, etc.

TANDEM Virtutibus similes esse debent Angelicis, quae miraculis patrandis destinantur, restituendo oculos erutos, pedes detruncatos, etc. Sic enim et Iudices bona inique ablata, famae, corporis, fortunae, debent restituenda curare viriliter, et latrones iniquos ad satisfactionem compellere, et hoc figuratur facto David: Omnia quae tulerant Amalecitae, nec defuit quidquam de spoliis, sed omnia quaecumque rapuerant retulit, et reduxit. Et 2. Reg. 12. Quem (decrevit) reddet in quadruplum, et 3. Reg. 3. Salomon raptum infantem matri reddidit.

PERGIT eleganter Potestatibus Principes, et Reges assimilare. Sunt autem Potestates Angeli, quorum speciali potentia adversae potestates coercentur, ne tantum laedant, quantum vellent. Ait autem S. Dionysius de caelestibus Potestatibus, cap. 8. de coelesti Hier. Sanctarum Potestatum cognominatio docet potestatem, et bene ornatam, et inconfusam circa divinas susceptiones ordinationem, non tyrannice inferiora virtutes potestativa praecipitantem, sed potenter in divina reducentem, et ad potentificam causalem potentiam, quantum fas est, assimilantem, et ad Deum, qui princeps est, omnis potestatis secundum hierarchicam dispositionem inferiora convertentem, divinam, et lucentem potentiam in inferioribus resplendere facientem, etc.

Unde Angeli illius ordinis refrenant, et coercent omnes, hierarchicam praelationis, et subiectionis ordinationem impedientes. Unde praelationis potestatem a subditis contemni non permittunt, et subditos violentet opprimi non sinunt. In his omnibus Principes debent caelestes Potestates imitari, ut sapienter regant, ordinate vivant, et potenter malum reprimant, et vindicent, innocentibus parcant, et iniuriam fieri personis miseris non permittant.

ITAQUE similes erunt Potestatibus, quia amore Iustitiae animati, omnem malitiam in reptobis ulciscuntur, et perturbatores pacis persequuntur, sicut dicitur Machab. 3. de Iuda. Vide Seraphicum lingua Angelica percurrentem caetera.

ITERUM, atque iterum hunc discursum resumens part. 4. de Ecclesiastica Hier. cap. 3. Iudices terrae coelis assimilat. Coelis ideo etiam primi Ecclesiae iudices Apostoli assimilati fuere Psal. 18. et sic Psal. 21. Annuntiabunt caeli iustitiam eius. Sane nequeunt impii iustitias Domini repraesentare; dicitur enim Psalm. 49. Peccatori autem dixit Deus; quare tu enarras iustitias meas? Sed coeli, idest, viri caelestes, quorum conversatio in caelis est. Ponam igitur parallelos inter Iudices, et caelos.

Et primo quidem, caeli sunt corpora adeo sincera, ut inter sapientes disputetur: an ex materia, et forma componantur; quippe incorruptibiles; ubi enim materia, ibi potentia ad novas formas, atque adeo ad corruptionem. Sic Iudices esse debent adeo ab omni terrena concretione segregati, ut de iis dubitetur; an carne, et sanguine concreti sint, ut affectiones parentum, vel amicorum non sentiant, ac dici queant, veluti: Rex Salem Melchisedech sine patre, sine matre, sine genealogia, sic enim incorruptibiles a muneribus, a precibus, et a terroribus esse debent.

DEINDE, Coeli sunt substantiae subtilissimae, diaphanae, transmittentes lumen, quo perfunduntur. Ita et Iudices esse debent integritate, puritate, ac innocentia, adeo praecellenti, effulgentes, ut lumen coeleste transfundant mundo praeclatis vitae exemplis.

TENVIS substantiae, ac fluidae,sunt coeli, iuxta Seraphici, ac Recentiorum Astronomorum sententiam, ita tamen in suo loco in orbem Mathematice consistentes, ac si are firmissimi solidati, vel ut legit Eugubinus: et speciem, sic et Iudices fragilis quidem naturae, attamen firmissimi in Sphaerica perfectissima figura consistentes, ita ut circa medium aequitatis absque deviatione sistant, ac veluti speculum sint Iustitiae, aliarumque virtutum.

MOVENTUR Coeli super centrum mundi per lineam AEquatoris ab oriente in occasum motu regulari, spatio 24. horarum, diemque, ac noctem reddunt; ac secum stellas omnes rapiunt, et sane errantes, ac devias, vi ab erroribus vindicant ad occidentem, quae interim repressae strident, quasi sua peccata gementes. Sic et Iudices super AEquatorem Iustitiae commutativae praemia bonis, et poenas impiis reddendo velocissime eos rapiant, corrigendo errantes, etiam usque ad occidentem.

MOTU Eccentro inaequali super Arietis, et Librae puncta cernitur coeli ab Occidente secundum successionem signorum, ut distribuant, veluti Geometrica proportione, lumina, influxus variis regionibus, atque virtutem, bonaque distributione proportionali dispertiantur: Praecipue vero Sol ad omnium regionum conservationem inter Tropicos flectendo temporibus debitis ad Aquilonem per signa Borealia, et ad Austrum per Antarctida, ut nulla regio conqueri possit,portionem luminis, et influxuum sibi esse denegatam, quod fieret, si super AEquatorem tantum moveretur.

SIC et Iudices non modo commutativa Iustitia debent praemia, poenasque rependere, sed etiam Distributiva super Libram Iustitiae, ubi iterum fit AEquinoctium, servata tamen eiam commutativa, fortesque super Arietem mansuetae clementiae tenentur bona Reipublicae proportione Geometrica computatis singulorum Reipublicae membrorum necessitatibus, ac meritis partiri; ut nullus merito conqueri queat, se rigida in hyeme nudum desertum, vel torrida aestate, egestate adustum, sed omnes floribus, et fructibus Reipublicae viantur, Imitantes Solem Iustitiae CHRISTUM.

MOVETUR Firmamentum trepidando super Cardines Arietis, et Librae,Ita Iudices debent timere, ne nimium declinent; et ideo immobiles super polos Iustitiae, et misericordiae consistant. Sic enim eis indicitur: et nunc Reges intelligite, erudimini qui iudicatis terram. Servite Domino in timore, et exultate ei cum tremore; apprehendite disciplinam ne pereatis a via iusta. Psalm. 2.

TARDISSIME movetur eccentrum Solis, unum singulis annorum centuriis gradum percurrens, ad normam Christallini, annum magnum peragens. Sic ad motus irregulares debent esse ponderatissimi Iudices, nec passum gradi, nisi agnita perspicue,a qua creamur,veritate.

LUNA, terrae vicinior, magna immerito apparens, ucto motibus inter caeteros Errantes deviat. Sic rebus terrenis magis propinqui in regendo, magis in iudiciis, et gubernationibus aberrant, atque adeo terrenis faecibus consperguntur. Tale apparet oculis nostris Ottomanum Imperium,ingens barbarorum Chaos, ubi crudelitatem pro severitate, dissolutionem, loco misericordiae, obtinent; ideo etiam maculosum Eclipsibus terrenis obnoxium,saepe terrae umbrim ingrediens, obscuratur abominatione, luxuria, rapinis, oppressionibus. Aspera apparet Luna, atque rugosa, montibus, et vallibus plena cavernosis; sic imperium illud sordidum, maculis, et rugis deforme, terrenis faecibus consperlatum, sapientibus apparet oculis grande, sed intellectibus peritissimis abic. istissimum.

NON longe abest Mercurius Aser, dolosis Mercaturis, et navigationibus pyraticis intentus; Qui tamen potest Ottomano praedominanti id dicere, quod Pyrata ille Alexandro, vel, secundum aliquos, Pompeio: Tu me indicas unius cymbae raptorem, nec te vides mundi ereptorem.

Prope adest effoeminatum Veneris regnum in Assyria

Mox adoratum apud Persas Solis corpus.

HIC bellicosus Thracium, et Graecorum Mars, Cretensium Iupiter; Saturnus Orientalium,aurei, ut fabulantur, saeculi. Hi omnes errantes, tandem Iustitia Dei corriguntur. Haec insignia deducta sunt ex Bucellio in fine, et ex Cassanaeo p. p. Catalogi gloriae mundi.

ERIGAMUS ad solidum Firmamentum oculos, et Regum, ac Principum etiam Christianorum Icones, ac stemmata exponamus, ut inde Iustitiam ediscant.

SUNT in Circulo vitae Zodiaco, Lotaringiae Aquarius; Pisces, Reges Siciliae. Aries Argonautarum. Taurus AEgyptiorum, et Certhi generosissimum; Taurus Mechebel, atque Taurini Sabandiae Gemini; Cancer Gambarorum; Venetus Leo; Virgo fulgida aurei potissimi Galliarum Regis, ornataque liliis Libra. Scorpius Indorum; Sagittarius Schytarum, atque Persatum. Leo Angliae, Hiberniae Lyra.

Adfunt Aquilae Austriae, in climate materno Boreali Coronae, Norvegiae Dracones Romani, Sueuorum Ursae; Lupi, Equique Romulidum. Cruces Burgundiorum, et AEthiopum. Vide et alia plura Iustitiae insignia apud Bucellium, et Cassanaeum parte prima de gloria mundi.