Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus

An, et quomodo sit peccatum acceptionis personarum eligere indignos, vel minus emeritos ad beneficia.

Dignitates, et Officia, ut observat S. Doctor in speculo, cap. 3. alia sunt Ecclesiastica, alia sunt Saecularia. Rursus Ecclesiastica, alia sunt, quae adnexam habent curam animarum, ut Episcopatus, Praepositura; et alia sunt beneficia simplicia.

Intervenire autem in distributione beneficiorum Ecclesiasticorum iustitiam Distributivam, atque adeo in prava distributione vitium oppositum, censet D. Bonavent. loco cit. art. 2. Valentia disput. 5. quaest. 7. puncto 2. et alii: haec enim beneficia non sunt propria debita alicui ex meritis, sed comparantur ad omnes viros communitatis, ut assumatur ex eis dignus, et inter dignos eligatur dignior, si opus sit. Non negaverim tamen, intervenire etiam Commutativam, quae etiam beneficium ministranti dat stipendia decimarum, etc. ut innuitur Num. 18. Lucae 10. prima Cor. 9. prima Timot. 5. Adde in cap. finalia, extra de rescriptis, haberi: Beneficium non datur nisi propter officium, etiam ante distributionem aspicitur, an habeat merita proportionata adaequate; At non sistitur hic, sed ad comparanda eius merita cum aliorum meritis proceditur; et sic e pluribus comparatis, unus eligitur. Ideo dicitur Electio, quasi unius e pluribus selectio, ut probat S. Doctor in primo, dist. 40. art. 2. quaest. 2. Ex illo Cant. 5. Dilectus meus, electus e millibus.

Certum est autem in electione ad beneficia, necesse esse ut eligatur dignus. Ita testatur Innocentius III. cum Generali Concilio Later. in cap. Grave nimis, quod saepe urget S. Doctor in suis tractatibus de Paupertate. Ideo Concilium Trident. cap. 1. de Reformatione, declarat, nullam esse electionem ad beneficia, quae in Ecclesiis Cathedralibus adnexum habent officium legendi Sacram Scripturam, in persona indigna, seu minus idonea, et quae per se ipsum eo fungi officio nequeat.

Quaestio gravis est: An teneantur eligere non solum dignos, sed etiam digniores.

Prima opinio est, satis esse eligere dignum. Ita videtur sentire Hugo, et Apparatus super cap. Licet ergo, §. quaest. 1. et super cap. Monasterium 16. quaest. 7. et alii apud Covar. Relect. in regulam inris: Peccatum non dimittitur, nisi restituatur ablatum, part. 2. §. 7. qui tamen ait eos locutos in foro exteriori.

Plurimi vero hanc secuti sunt, si aliqua ex his conditionibus intersit. Prima est, quando excessus non est notabilis; Secunda, quando magis dignus est de alia domo, aut alterius Ecclesiae, seu extraneus: Tertia, quando maior pars vult eligere minus dignum, tunc potest minor pars ei dare suffragium, etiamsi iurassent eligere digniorem. Quarta, quando eligitur indignus alius, si huic minus digno non det suffragium, et dignior est excludendus, ex paucitate votorum. Quinta, cum dignior praeesset alteri Ecclesiae, et esset postulandus. Sexta, quando magis dignus est implicatus negotiis externis, vel non ita residet, sicut minus dignus. Septima, si minus dignus est iam expertus, et disertus circa Praelaturam, et dignior inexpertus. Octava, quando non est liberum collatori, vel institutori conferre alteri, vel alium instituere, quam sibi praesentatum a Patrono. Nona, si beneficium ex institutione confirmata ab Ecclesia, dandum sit alicui e certa Familia, vel Opido. Decima, si beneficii parochialis fundator praesentet dignum, et non digniorem; nam hoc ei licet. Undecima, quando quis beneficium resignat digno, praetermittens digniorem. Tandem patronus Laicus potest eligere, et praesentare minus dignum, relicto digniori. Haec omnia invenies apud Valetum de differentia utriusque fori, v. electio, diffic. 1. Ioan. de Cruz in direct. part. 1. punct. 7. quaest. 7. art. 2. dub. 9. concl. 2. Riccium part. 3. decis. 214. num. 3. Sylvium 2. 2. quaest. 63. art. 2. quaeritur 4. concl. 3. Tannerum 2. 2. diffic. 4. quaest. 8. dub. 2. num. 17. Lessium lib. 2. cap. 34. disp. 13. num 58. Villalob. in summa, Tom. 2. tract. 8. diffic. 4. num. 6. Vide etiam Malderum 2. 2. tract. 9. c. 2. dub. 7. Dianam part. 2. tract. 5. resol. 110. Bassaeum, V. electio, num. 10. Lezanam tract. 1. cap. 15. num. 14. Bonagratiam V. electio, num. 161.

Multo vero magis Patrono licere minus dignum praesentare, magis dignum excludendo, asserunt de Patrono Laico, Lambertus de iure patron. part. 1. Lib. 2. quaest. 10. art. 3. num. 17. Riccius in decis. part. 3. decis. 306. Bellet. in disquis. clerical. part. 1. §. 4. num. 50. Ioan. Valet. in differ. utriusque fori, v. Electio, numero 1. et hanc opinionem probabilem vocat Ledesma summa part. 2. tract. 7. cap. 2. conclus. 7. diffic. 9. Bannes 2. 2. quaest. 63. art. 2. dub. 4. et in terminis novissime eam sequitur Garzias de benef. tract. 2. part. 7. cap. 16. num. 19. Petrus Navar. de restit. lib. 2. cap. 2. num. 150. Non renuit Diana part. 1. Tract. 15. resol. 37.

SENTENTIA vero sustinens, teneri in conscientia eligere digniorem ad quodlibet beneficium Ecclesiasticum, est expressa D. Bonavent. in speculo animae, part. 3. ubi ait: Circa collationem beneficiorum Ecclesiasticorum tunc intelligo, acceptionem personarum habere rationem mortalis, cum beneficium Ecclesiasticum alicui indigno confertur, scienter dignis postpositis, sive sit intuitu consanguinitatis, vel etiam beneficii temporalis, vel affectionis spiritualis; Similiter autem, et divitem eligere ad dignitatem Ecclesiae, contempto paupere instructiore. Unde Augustinus super illud: Nolite in personarum acceptione, etc. Iacobi 2. Quis (inquit) ferat, si quis divitem eligat ad sedem honoris Ecclesiae, contempto paupere instructiore, et sanctiore. Si autem sint temporalia beneficia, sic in eis potest esse personarum acceptio mortale peccatum in necessitatis articulo, quando quis tenetur beneficium conferre ex praecepto, et cum datur beneficium illi, qui non indiget, ratione particularis amoris; et ille, qui est in arcta necessitate, contemnitur. Haec S. Bonaventura.

Illum secuti sunt D. Thom. hic 2. 2. quaest. 63. art. 2. et in quodlib. quaest. 7. et 8. Alensis 2. part. quaest. 136. memb. 2. Lyranus in cap. 21. Ioan. Richardus, et Maior in 4. dist. 15. Adrianus quaest. de restitut. Couar. relect. in Regulam Peccatum, part. 2. §. 7. num. 4. Sotus lib. 3. de Iustitia, quaest. ultim. art. 2. Valentia disput. 5. quaest. 7. puncto 2. Caspensis Tract. 18. disput. 2. sect. 2. Fagundez Lib. 8. in praeceptum octavum, cap. 22. allegans plurimos, constanter afferentes, etiam summum Pontificem eligentem minus dignos, relictis dignioribus, lethaliter peccare. Hi sunt Decius in cap. constitutus, 2. §. 7. num. 4. Caietanus 2. 2. quaest. 63. art. 2. D. Thom. Salonis ibidem, Nauar. de orat. Miscell. 38. Azorius part. 2. libr. 6. cap. 15. quaestio 1. Reginaldus tract. 3. num. 19. Sayrus decis. 22. de poenitent. Riccius in collectan. part. 4. coroll. 93. Stephanus Gratianus decis. 97. Raudensis decis. 25. Barbosa in remiss. ad Trident. sess. 24. cap. 8. numero 27. Goncales regul. 8. glossa 4. numero 128. Rodriquez in summa, part. 1. cap. 106. Cardinalis Zapatta de provis. benefic. part. 2. num. 5. fol. 53. Lessius Lib. 2. de Iust. cap. 34. num. 64. eamque communem ait Tanner. disp. 4. quaest. 8. mum. 14. Bassaeus V. electio, num. 11.

Imo non solum in beneficiis Pastoralibus, sed etiam in caeteris simplicibus Praebendis, expresse negant licitum esse eligere minus dignum, Vasquez opusc. de benef. cap. 2. dub. 8. num. 78. et quod ad insigniora beneficia subscribit Rebellius de obligatione Iustitiae, part. 1. L. 3. quaest. 9. num. 22. Salon quaest. 3. art. 2. et alii a Fagundez supra adducti.

TAMETSI de his oppositum sentiant Reginal. Tom. 2. tract. 3. cap. 15. n. 179. Aragon. loco cit. Lessius L. 2. cap. 34. dub. 14. num. 66. et alii apud Fagundez, dicentes, non esse mortiferum, si fiat semel tantum, vel bis, et universaliter oppositum sentiant Nauarrus de restit. L. 2. cap. 2. num. 172. Ledefma in summa, part. 2. tract. 7. cap. 2. concl. 7. diffic. 15. Guttierrez can. quaest. lib. 2. cap. 11. num. 12. Gatzia de Benefic. Tom. 2. part. 7. cap. 16. num. 16. Diana part. 1. Tract. 15. resol. 38.

ASSERO cum D. Bonaventurae sententia, deberi in conscientia eligi semper digniorem, ad quodvis beneficium Ecclesiasticum.

PROBATUR a D. Bonavent. primo ad cap. 21. Ioan. ubi Christus Dominus, electurus summum Pontificem, ter examinat Petrum: Simon Ioannis diligis me plus his? Hunc locum discutit S. Doctor collat. 99. in 21. Ioann. Antoniam Praelatis in illis verbis inveniens. Prima enim particula: Simon. interpretatur Audiens, vel Obediens. Qui enim aliis praeesse, et imperare vult, debet didicisse subiici, et obedire: Alia particula est: Ioannis, seu Ione; nam dicitur Matth. 16. Simon Bar-iona, idest filius Columbae ob simplicem vitae innocentiam. Hoc autem nomen mutatum est in Cephas, quod significat caput zefali κεφαλή, ut ait S. Doctor, ut eminentiam perfectionis, et sanctitatis, qualis Capiti debetur, haberet, in cuius figuram Saul erat bonus, et melior, non erat eo in toto Israel, et ab humero, et sursum, toto capite praeminebat, ut dicitur 1. Reg. 10. Si tamen cum celsitudine servet humilitatem, Ideo vocat eum Simon, quo nomine vocabatur, dum pauper piscationibus insudabat, ut recordaretur semper sui pristini status; sic enim et Sauli dictum est 1. Reg. 15. Nonne cum parvulus esses in oculis tuis, caput in tribubus Israel factus es? in capite autem vigent scientiae; Sic enim debet esse eruditissimus. Hinc illi minatur Deus, Oseae 4. Quia tu scientiam repulisti, repellam ego te, ne sacerdotio fungaris mihi, etc. Mox ait Christus: Diligis me plus his? ut ostendat, eum Charitate caeteris eminentiorem, et praestantiorem esse debere, ut Pastoris munere perfectissime perfungatur, ut iugulum etiam praebeat, seque sexcentis ferarum lanienis exhibeat ob gregis incolumitatem. Unde ait D. Augustinus Tract. 123. in Ioan. Si diligis me: pasce oves meas, non tuas; gloriam meam quaere, non tuam; lucra mea, non tua.

DE his etiam Isidorus Ethymologia Lib. 7. cap. 9. Unde ait Augustinus, diligere esse: Amare Deum gratis, et alia, praeter ipsum, non expectare bona. Qualiter autem sit diligendus, supra dixerat, cap. 14. Si quis diligis me, sermonem meum servabit. Ut enim ait Dionysius, de divinis nominibus, cap. 4. Est enim extasim faciens divinus amor, non dimittens sui ipsius amatores, et quia sic amantium Deum est pascere oves Domini, quas redemit sanguine suo, ideo sequitur hic: Pasce agnos meos, sive oves, id est, si diligis me, pasce illas, sicut ait D. Augustinus supra citatus. Pascas verbo, pascas exemplo, pascas et sanctarum fructibus orationum, ut ait S. Bernardus epist. 101. Specialius autem, quibus sint pascendae oves spiritualiter, idem ait Bernardus, serm. 76. in Cant. Pastor ovium debet esse in pascuis Scripturarum, tanquam in haereditate Domini. Et hoc, ut mandata duris, et carnalibus animis imponantur, dispensationum onera pupillis, consilia solida, et hortamenta fortia sanis. Haec ille. Tales Pastores promisit Dominus Ierem. 3. Dabo vobis Pastores, qui pascant vos scientia, et doctrina.

IDEO in figura antiqui Patres oves pascebant, antequam ad Sceptra vocarentur, ut Moyses Exodi 2. Dauid primo, Reg. 16. et alii; quare Christus Ioan. 10. Ego sum Pastor bonus. Ideo primo pastoribus voluit revelari, ut notat D. Ambrosius in Homilia Nativitatis Domini. Hinc ipse Petrus prima cap. 5. Pascite, qui in vobis est, gregem. Hinc exprobrat: Vae Pastoribus Israel, qui pascebant semetipsos, Ezechiel. 34. Thren. 1. plangit: Facti sunt Principes eius, velut arietes non invenientes pascua, et Ioel. 1. Mugierunt greges armenti, quia non sunt pascua eis, etc. Haec Seraphicus Doctor, collat. 50. in cap. 21. Ioannis, supra cit.

HINC in commentario gravi Epiphonemate claudit, et patent hic, quae sunt successoribus Petri necessaria, scilicet Dei fervida, et vera dilectio, ut scilicet Deum diligant, non se, et Divinum honorem, non suum; et divina lucra, non sua, et forte prius ait: Pasce agnos meos, bis; et semel: Pasce oves meas. Per agnos enim simplices, et infirmos, et pauperes signantur, qui debent pasci duplici pastura, scilicet corporali, et spirituali. Per oves signantur firmiores, et ditiores, qui pasci debent pastura spirituali. Unde Glossa: Pascere oves, est terrena subsidia, si necesse est, subditis providere, exempla virtutum praebere: sicut Pastor gregem suum pascet: in brachio suo congregabit agnos, et in sinu suo levabit foetas, Isaix 40. Qui ergo Petro succedit in officio pastorali, et non diligit Deum, nec pascit oves, Idolum est, non Pastor, O Pastor, et idolum, derelinquens gregem, Zach. 11. Sed nomen Caephas, Xefali caput resumo, et remitto ad illam de electione concionem, in qua Anatomen capitis humani, Rectori, seu Capiti alicuius Ecclesiae per omnia adaptavi.

PROBATUR secundo a S. Doctore, e Patribus L. 3. Pharetrae, cap. 38. hoc uno ore comprobantibus.

D. GREGORIUS Lib. 25. Moral. 11. sic scribit: Quia ab internis, atque invisibilibus oculos claudimus, et visibilibus pascimur, plerumque hominem, non ex eo quod ipse est, sed ex his, quae circa ipsum sunt, veneramur; cumque non intuemur quid ipse sit, sed quid possit, in acceptione personarum, non ex personis, sed ex rebus adiacentibus ducimur. Lege, quae ibidem prosequitur.

D. HIERONYMUS in cap. 2. Malachiae: Inter omnia peccata Sacerdotum, quasi maximum notatur, quod non causas, sed personas considerant, et despecto iusto paupere, iniustos divites honorant. Refertur etiam authoritas D. Hieronymi 8. quaest. 1. cap. Licet ergo.

Is etiam Lib. 2. in Isa. cap. 3. in Glossa, ad illud: Quare atteritis, sic acriter arguit: Nostri Principes cum pauperes delinquentes publice arguant, et confundant; divitibus peiora peccantibus nec nutum faciunt, in quorum domibus rapina pauperum, dum Ecclesiae opes sibi thesaurizant, et eis in delicias abutuntur, quae ad sustentationem pauperum dantur et sibi reservant, vel propinquis distribuunt, et aliorum inopias, suas, vel suorum divitias faciunt, et Lib. 3. in cap. 6. Amos. Quicumque aut consanguinitate, aut amicitia, aut e contrario hostili odio, vel inimicitiis in iudicando ducitur, pervertit iudicium Christi, quod est iustitia.

D. AMBROSIUS Lib. 2. de offic. cap. 24. Gratia absit causa, merita discernantur: nihil sit opinionem, imo Fidem gravat, quam si in iudicando potentiori dones, causam inferioris, vel pauperem innocentem arguas, et divitem excuses, reum culpae.

S. BERNARDUS Lib. 2. de consider. Non parvite reum peccati aestimes, si facies peccatorum sumis, et non potius causas iudicas meritorum. Hic Pontificem summum Eugenium III. alloquitur.

IDIPSUM asserit S. Leo epist. 84. relata in cap. Metropolitano, dist. 63. ubi iubet, ut defuncto Metropolitano, optimus subrogetur, et ordinetur.

ET Innocentius III. cap. unica extra, praecipit, Ecclesiastica beneficia non ex carnis affectu, sed ex discreto iudicio in personam magis idoneam debere dispensari. Idem patet ex epistola Siricii Papae, ad omnes Orthodoxos, primo Tomo Concil. et ex Concilio Basileae, ubi in forma iuramenti, quod exigitur ab electoribus, praescribitur (ait:) Eligam dignior.

TANDEM Concilium Tridentinum sess. 24. in Decreto de Reform. cap. 1. asseritur, Electores Episcoporum, alienis peccatis communicantes, mortaliter peccare, nisi quos digniores, et Ecclesiae magis utiles ipsi iudicaverint, etc. eorum exigentibus meritis, praefici curaverint. Id respiciens Clem. VIII. decreto Reform. Regular. confirmatio ab Urbano VIII. exigit ante electiones iuramentum eligendi digniorem.

PROBATUR ratione ab utroque S. Doctore. Quandoqumque praefertur minus dignus digniori ad beneficium, oportet ut praeferatur ob conditiones impertinentes, sive amicitiae, sive consanguinitatis, sive aliarum similium; sed hoc est accipere personas: Ergo. Hoc argumentum affert S. Bonavent. in speculo, loco cit. et in Pharetra, ex Patribus allegatis.

PROBATUR quarto a S. Doctore ad 12. Lucae illis verbis: Quis putas est fidelis dispensator, et prudens, ubi ait: Dispensatores praelatos vocat: Sic nos existimet homo, ut ministros Christi, et dispensatores Mysteriorum Dei. Tales difficile est invenire fideles. Unde ibidem: Hic iam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatur; scilicet fidelis, et prudens in electione. Unde Proverb. 27. Diligenter agnosce vultum pecoris tui, tuosque greges considera. Pauci sunt utilitati gregis intenti; unde Ezech. 34. Vae Pastoribus Israël.

Vide S. Doctorem, qui infert, hos esse dispensatores, non dominos; atque adeo non posse dispensare bona, nisi ad intentionem Domini; et affert exemplum Ioseph, qui fuit optimus Dispensator in terra AEgypti, Genes. 41. Unde Vae indicit eis, qui in electionibus non se habent fideliter, et prudenter, providendo optime, quantum fieri potest, de ministris Ecclesiae.

Hoc argumento utitur Fagundez num. 2. ubi observat etiam cum Cotta de memorabilibus, V. Papa, pag. 655. et D. Ambrosio de dignitate Sacerdotali, et D. Gregorio homil. 9. in Evangelia, non excludi summum Pontificem ab hac obligatione; imo eum ed magis teneri, quo maiori, et universalioti est praeditus administratione. Quod ostendit etiam S. Doctot loco citato, et Pinellus lib. de rescindendis, vend. p. p. cap. 2. num. 30. Imo D. Bernardus de consider hoc utitur medio.

HIS argumentis ostenditur, etiam in beneficiis simplicibus idem servandum; nam etiam haec sunt bona cadentia sub dispensatione, non sub iurisdictione libera. Quare non sumitur ratio ex parte beneficii, ut est relatiuum ad bonum populi spiritualem; sed ut in se bonum est accipienti, et est bonum Reipublicae, seu Ecclesiae, quod fidelis dispensator tenetur conferre ad mentem Domini, fine acceptione personarum, et ita universaliter locuti sunt S. Thom. S. Bonavent. et alii, ut vidit Diana p. p. Tract. 15. resol. 38. cum Bannes 2. 2. quaest. 63. art. 2. dub. 5.

NEQUE satis se eximit cum aliis ibi Diana, inferens, futuros omnes Praelatos in malo statu: Eligunt enim saepe minus dignos.

DICO enim. Ipsi viderint, non tamen omnes sunt huiusmodi.

INSTAT secundo; Nam Tridentinum Concilium, sola Pastoralia beneficia dignioribus deferenda iubet, atque adeo non videtur includere Canonicatus, quos in sess. 24. cap. 12. monet conferendos, si commode fieri potest, saltem ex parte, Doctoribus, vel etiam Licentiatis in Theologia: Ergo non cogit, ut conferantur dignioribus.

CONFIRMATUR ex praxi; Nam Pastoralia beneficia conferuntur concursibus; non sic reliqua. Neque de his adeo clare loquuntur Iura.

ENIM vero, ut ex dictis colligitur, omnia etiam beneficia simplicia hac prohibitione includuntur, ut constat legenti testimonia. Neque vero Concilium Tridentinum sola admonitione incedit in his beneficiis; sed sess. 22. cap. 2. praecipit, ut: Quicumque posthac ad Ecclesias Cathedrales erit assumendus, is non solum natalibus, aetate, moribus, et vita, ac aliis, quae a sacris Canonibus requiruntur, plene sit praeditus; verum etiam in Sacro ordine antea, saltem sex mensium spatio, constitutus. Quarum rerum instructio, si eius notitia nulla, aut recens in Curia fuerint, a sede Apostolica Legatis, seu Nunciis provinciarum, aut eius Ordinario, eoque deficiente, a vicinioribus Ordinariis sumatur; scientia vero, praeter haec, huiusmodi polleat, ut muneris sibi iniungendi necessitati possit satisfacere. Ideoque antea in universitate studiorum Magister, sive Doctor, aut Licentiatus in Sacra Theologia, vel iure Canonico, merito sit promotus, etc. Quod si regularis fuerit, a Superioribus suae Religionis similem fidem habeat. Praedicti autem omnes, unde instructio, seu testificatio erit sumenda, haec fideliter, et gratis referre teneantur: alioquin eorum conscientias graviter oneratas esse scient; ac Deum, et Superiores suos habebunt ultores: Haec Sanctum Concilium sub gravi conscientiae obligatione decernit.

¶ Quae cum ita sint, multo magis in beneficiis Pastoralibus id asserendum, ut omnes fere asserunt apud Fernandez in Exam. Theol. part. 4. cap. 4. §. 1. Castellinum Tract de elect. can. cap. 9. Molfesium in summa tom. 1. tract 6. tit. de benefic. num. 6. et 61. Turrianum 2. 2. tom. 2. disp. 22. dub. 2. et alios, quos refert, et sequitur Barbosa in collect. prael. 1. L. 1. tit. 6. cap. 19. num. 4. Vega in summa, Tom. 1. cap. 109. Malder 2. 2. tract 9. cap. 2. disp. 7. Vasquez opusc. de benefic. cap. 2. §. 3. dub. 1. et 8. Azorius part. 2. L 6. cap. 15. quaestio 1. 8. et 9. qui omnes mortalem inhibent transgressionem huiusce praecepti. Quidquid in contrarium asserant Glossa in cap. licet erg. 8. quaest. 1. et in cap. Monasterium, dist. 16. quaest. 7. et cap. 2. de offic. custodis, et cap. 3. de iure patron. cum Roccho de iure patron. et honorificum, quaest. 15. ad finem, Pedrazza in summa, prax. tr. 7. §. 36. Filliuc. tom. 3. tract. 41. cap. 4. n. 181. et Alexandro de Ales. part. 2. quaest. 136. §. 2. qui solum in Episcopatibus ait esse peccatum praetermittere digniorem, non autem in caeteris beneficiis, etiam curam animarum habentibus. Et ad hoc tenentur etiam Reges, ut notant Lessius Lib. 2. cap. 34. dub. 14. num. 64. Tamersi de illis, et de Papa oppositum censeant probabile, praeter allegatos, ita etiam Diana p. p. Tract. 15. resol. 40. et alii apud Fagundez cap. 22.

¶ Imo deduco ex dictis, etiam renunciantes beneficiis ad id teneri, ut docent Navar. in miscell. 38. n. 7. Soto de Iustitia, L. 3. quaest. 6. art. 2. Vasquez opusc. de beneficiis, cap. 2. §. 4. disp. 7. num. 100. Quidquid in contrarium censeat Diana loco citato, resol. 41. cum Reginaldo Tom. 1. L. 30. tract. 3. cap. 74. n. 110. Lessio L. 2. cap. 34. dub. 13. num. 61. Maldero 2. 2. tract. 9. cap. 2. dub. 7. citante Caietanum, Sà; et Salonium. Est enim distributor, etiamsi absque comparatione resignet beneficium Nepoti, sibi praefixo; nam adhuc excludit digniores, atque aded peccat contra Distributionem, et etiam contra Commutativam Iustitiam; quia indignus est, licer caro, et sanguis ipsum dignum obtendant: Ideo Vasquez infert, hos plura committere crimina, quam cogitent.

¶ Oritur vero quaestio hic: An non modo eligens indignum, sed etiam eligens minus dignum, omisso digniori, peccet contra Iustitiam Commutativam, atque aded ad restitutionem teneatur.

Prima opinio est, non agi contra Commutativam, sed solum contra Distributivam, ex qua non oriatur obligatio restitutionis. Eam probabilem, et tutam in praxi censent Villalobos in summa, Tomo 2. tract. 8. diff. 8. num. 15. Soto de Iustitia, L. 4. quaest. 6. art. 3. ad 6. Navar. cap. 17. num 74. et alii, quibus subscribit Diana parte 2. tract. 5. resol. 110. ubi addit, et minus dignum, etiam conscium suae minoris dignitatis, posse tuto acceptare illud beneficium. Consentit Turrianus 2. 2. Tract. 2. disp. 22. dub. 3. num. 8. Sotus de Iustitia, L. 3. quaest. 6. art. 2. post 9. conclusionem.

Addit tamen Turrianus, hoc verum esse post electionem; nam antea sciens, tenetur non concurrere, ne causet iniustitiam. Huic subscribunt Ledefma Tom. 2. tract. 7. concl. 7. diffi 19. Siluius 2. 2. quaestio 63. art. 2. concl. 4. Caeterum Lessius dicit posse minus dignum etiam se offerre concurrendo. Sic L. 2. cap. 34. dub. 41. num. 70. apud Dianam.

¶ Enim vero hoc esse peccatum contra utramque iustitiam, tenent communiter apud Fagundez in 8. Praeceptum, L. 8. cap. 22. num 4. et Cardinalem Zapatam, si pra allegatum num. 11. fol 55. Itaque censent, esse contra Commutationem respectu Ecclesiae, quae dignioribus ministris privatur, et contra Distributionem, propter digniorem reiectum; et meliores D et res obligant ad restitutionem, Ecclesiae faciendam. Huius sententiae videtur D. Thom. quaest. 63. art. 2. in corpore. Eam tenent Gaizia de benefic. 7. cap. 16. num. 53. Banucs 2. 2. quaest. 62. art. 2. ad 6. Salonius ibi, Ledefma part. 2. tract. 7. cap. 2. concl. 7. contra Robell. p. p. L 3. quaest. 4. num 14.

Non obligant tamen ad restitutionem digniori reiecto, quia censent, ex violatione iustitiae distributivae non oriri debitum restitutionis. Ita Lessius L. 2. cap. 34. dub. 15. Azor tract. 2. L. 6. cap. 15 quaestio 12. Tolet. L. 5. summae, cap. 4. vers. 4. et cap. 78. Valentia quaest. 7. puncto 7. Navar. summa, cap. 17. num. 72. Couar. in Reg. Peccatum, 2. part. §. 7. num. 6. Molina de primo genit. L. 2. cap. 5. num 57. Guttierrez can. qq. L. 2. cap. 11. a num. 97. et alii, quos sequitur Fagundez loco cit. Vide etiam Caspensem disp. 3. quaestione 2.

Licet contrarium dicant Molina Theol. de Iust. Tract. 2. disp. 714. Rodriquez Tom. 1. summa, c. 108. num. 6. Salon. 2. 2. quaest. 63. art. 4. controv. 3. concl. 4. Bannes ibi, asserentes, ex violatione Iustitiae distributivae resultare debitum rigorosae restitutionis, tenerique perinde eligentem restituere digniori damnum, inde illi resultans.

¶ Dignior autem non est ille censendus, qui litteris antecellit, vel sanctitate; sed qui aptior est Ecclesiae regimini, iudicio prudentum. Ita docet Soto L. 3. quaest. 6. art. 2. Riccius in praxi, resol 498 fol. 394. Couar. loco citato, §. 7. Hoieda de incompatibilitate, benefic. part. 2. cap. 23. num. 130. Lupius in cap. per vestras, not. 3. §. 6. num. 12. de donat. Fagundez num. 5.

¶ Itaque sicut dignitas consistit in aetate legitima, in litteris, in moribus, in ordinibus ad beneficium requisitis, cap. cum in cunctis, §. Inferior de ele- ctione, ut non sit inferior vigintiquinque annis, ut habetur, cap. Cum in cunctis, quocum non potest Episcopus dispensare ad honores, extra de elect. Ut non habeant aliud beneficium curae, extra de cleri- cis, Dudum, etc. quae habet S. Bonaventura in con- fessionali, cap. 5. particula 59. Selva de benefic. part. 3. quaest. 5. Concilium Trident. cap. 1. cum sequenti, sess. 7. et cap. 2. et 4. sess. 22. Riccius supra, et alii: Là indignitas in eo sita est, ut qualitates non habeant requisitas, iuxta Rebuffum de pacifica possess. num. 7. D. Thom. 2. 2. quaest. 63. art. 2. et D. Bonavent. locis allegatis, et infra allegandis. In hoc autem valet plurimum iudicium superioris eligentis. Ita Baldus in cap. si pro debilitate, de off. deleg. Menoch. de arbitr. quaest. centur. 1. casu 67. num. 13. Alexander consil. 33. Lib. 1. num. 7. Tiraquel. de nobilit. cap. 10. num. 12. Doctores in cap. sedes, de rescriptis. Attamen per haec non statuitur infallibile iudicium Episcopi, vel alterius Praelati inferioris Pontifici, et ideo ab eis datur appellatio; Nam in eiusmodi arbitrariis potest dolus committi. Baldus L. si fugitivus, col. ult. et sic patet Cod. de servis fugit. Alexander ad Bartolum in L. si quae poena 2. 44. in fine, ff. de verb. signific. post Glossam ibi v. poena, in fine, Tiraquell. L. si unquam, v. omnia, vel partem, num. 32. Cod. de revocand. Donat. quibus subscribit Fagandez num. 6.

QUALITATES eligendorum, ait Valentia, sumendas a fine, pro varietate Praebendarum iniento. Itaque si sit beneficium ad docendum, puta Theologalis, vel ad excipiendas confessiones, necessaria erit doctrina Theologica, et Sanctorum Canonum, ut late differit S. Doctor in Confessionali. Si ad curam animarum, oportebit Charitate etiam maiori esse praeditum, ut docuit S. Doctor supra ad locum Ioan. ult. et Concil. Trident. locis initio relatis.

IN his autem multa sunt cavenda, multaque observanda, ad bonum publicum. Ideo recte ait cautum cap. Nullus, et cap. oportebat, dist. 79. de solo collegio Cardinalium eligendum Papam, ne Schismata orirentur.

DEINDE recte cautum est, cap. Nullus, dist. 61. et cap. Metropolitano, dist. 63. ut Electio Episcoporum non fiat, nisi ex eadem Ecclesia, ubi prius servierint, si ibi idonei sint; hi enim supponuntur magis cum populum amare.

PRAETEREA saepe etiam recte in quibusdam electionibus cautum est aliquos promoveri, habito respectu ad nobilitatem, et ad familiae splendorem, hi enim promovent bonum Ecclesiae.

SIMILITER recte excluduntur ab electionibus, qui alias Ecclesias iam sibi habent desponsatas; non enim provide mutantur Ecclesiae frequenter, ut postquam aliae oves sunt cognitae, deferantur, ut incognitae suscipiantur regendae. Ideo cautum est, ne hoc fiat, in Conciliis Nicaeno can. 15. Arelat. 2. can. 13. Sardic. can. 1. Carthag. 4. can. 27. etsi aliquando hae mutationes expediant, ut constat ex Evaristo Papa epist. 2. ad Episcopos AEgypti. Calixto I. epist. ad Benedictum, Anthero epist. ad Episcopos Boeticae, et Toletanae provinciae.

TANDEM praecipue vitae ratio est attendenda, ut illius, qui praeficiendus sit, vita non sit graviter prava. Qui enim sibi malus, nulli bonus. Qua de re multi ad ea verba Matth. 24. Quis putas est fidelis servus, et prudens, et Lucae 12. Dispensator, etc. cum D. Bonavent. late disserunt.

ELEGANTER S. Doctor in Apol. pauperum, art. 1. in fine, ait, ex D. Hieronymo epist. 85. Futurus pastor Ecclesiae talis eligatur, cuius comparatione subiectus populus merito grex dicatur, et ex D. Gregorio 1. part. de cura pastorum, cap. 1. Tantum debet actionem populi actio praecedere praesulis, quantum distare solet a grege vita pastoris.

DE Praelatorum conditionibus eloquentiissime, et ex praxi omnium sapientissime Seraphicus Bonaventura disseruit, qui decem, et octo annos Ordinem amplissimum Minorum gubernavit; mox factus Episcopus Albanensis, summo Pontifici Coadiutor, Cardinalis, Ecclesiae validissimus Atlas, axem humero torquens, totum orbis Ecclesiastici gyrum observavit.

DE conditionibus praelatorum disserit in Libello Apologetico, in eos, qui ordini Fratrum Minorum adversantur quaest. 5. ubi exigit AEtatis maturitatem, honestam personae habitudinem, vitae integritatem, scientiam discretam, providentiam, industriam, atque prudentiam, zelum iustitiae, et ordinis disciplinae, mansuetudinem, pietatem fraternam, devotionem, orationis studium, etc. Ipsum vide.

OPUSCULUM egregium contexuit, cui titulus. De sex alis Seraphim, in quo assumpta illa Dei apparitione 6. Isaiae descripta, ubi in templo, Deo sedenti, duo Seraphim habentes alas senas adstabant, duabus velantes faciem, duabus pedes, duabus quoque volantes, etc. His adumbrari Praelatos, sex virtutibus praecipue ad regimen necessariis praeditos veluti alis adnotat, ut zelo iustitiae simul cum pietate velent faciem; patientiae, et vitae exemplaris, veluti duabus aliis alis corpus usque ad pedes contegant. Circumspectione vero prudenti, et devotione evolent in altum; sunt autem Seraphim sapientia et Charitate ornati. Remitto ad S. Doctorem egregie hac de re differentem. Utinam aureis laminis omnes Praelati ea inscripta in pectore portarent, veluti Rationale, in quo resplendet DOCTRINA, et VERITAS remitto etiam ad ea, quae hac de re disseruimus supra disp. 20. quaest. 7.

PRIMA parte etiam Pharetrae, cap. 11. multas Sanctorum Patrum sententias de Praelatorum recta gubernatione, et alias cap. 12. in malos Praelatos constipatas eiaculatur.

RURSUS in opere de Ecclesiastica Hierarchia, Ordinum omnium Gubernatorum hierarchiam erigit, et caelestibus Hierarchiis, optime exquisitis parallelis componit.

EAS igitur tenentur attendere Praelati, dispensatores beneficiorum; neque ab hac lege indemniz est Papa. Quamvis enim supremam habeat potestatem, ab hominibus independentem; tamen subiicitur legibus naturae, et divinae Iustitiae, et hac doctrina respondetur argumentis oppositae sententiae, sumptibus ex cap. 2. de praebendis, in 6. et ex Clementina prima, in fide, quae incipit: Si duobus, ubi plena, et libera dignitatum Ecclesiae dispositio asseritur.

POSTREMO adnotanda est doctrina D. Bonaventurae quo ad beneficia saecularia; de quibus ait in speculo animae, loco citato, verbo supra allegata; Si autem sint temporalia beneficia sic in eis potest esse personarum acceptio mortale peccatum in necessitatis articulo, quando quis tenetur beneficium conferre ex praecepto, et cum datur beneficium illi, qui non indiget, ratione particularis amoris; et ille, qui est in arcta necessitate, contemnitur. In his autem, in quibus non tenetur quis dare, non cadit acceptio personarum, secundum illud Matthaei 20. Aut non licet mihi quod volo facere?

VOLVIT autem S. Doctor abstinere a definiendo: an Reges in suis Regnis possint dispensare beneficia villis quibuscumque voluerint, ut sunt proventus, et stipendia; bona enim Regum videntur ipsorum libera, atque adeo ex communi plurimorum sententia, quos supra innuis, possunt ea libere dispensare, cum non sint solum dispensatores, sed Domini. Sic etiam tenent Glossa in cap. finali 9. q. 3. verbo ad nos, Decius in cap. quae in Ecclesiarum, de constit. num. 26. Ripa l. 2. respon. cap. 19. num. 5. Gomez in reg. de non tollendo iure quaest. 1. quod. 3. Baldus in l. Rescripta, num. 7. Cod. de precibus Imper. offer. Gigas de pensionibus, quaest. 10. num. 4. Socinus consil. 13. num. 34. l. 1. et consil. 266. num. 46. l. 2. et consil. 87. num. 21. d. 3. Selva de benef. 1. p. quaest. 1. num. 42. Alciatus reg. 3. praesumpt. 8. num. 2. Caccialup. de pensionib. quaest. 19. num. 30. Panotmir. C. Inter quatuor de maioritate, et obedientia. Idem tenent omnes asserentes, posse Reges auferre beneficia a se gratis collata, ita lex Lusitana l. 1. tit. 98. Cabedo 2. p. decis. 20. Socinus consil. 53. l. 3. Decius l. finali C. de pactis loan. Lupus initio sua repetit. de donat. inter virum, et uxorem, Suarius allegatione 12. Afflictus in cap. 1. v. potestas, num. 14. quae sint regal. feud. l. 3. Thomas Grammat. decis. 46. Benedictus in C. Raynutius versu duos, num. 37. Felinus in C. quae in Ecclesiarum, num. 40. de const. Ripa respons. l. 2. cap. 19. num. 4. Gomez in reg. cancell. reg. de non tollendo iure, quaest. 1. col 3.

QUOD vero etiam de officiis praecitati Doctores idem asserant, non probatur. Est enim valida argumentatio a beneficiis ad officia; sed Papa nequit beneficia ad libitum dispensare, et auferre: Ergo nec Reges sine causa, ut bene arguit ex supradictis Fagundez cap. 23. ad lineam D. Bonau. qui in his, quae respiciunt publicam gubernationis administrationem, vult, ab his servari Iustitiam distributivam.

ITAQUE in bonis utilibus, quibus Reges ex propriis gazis erigunt stipendia, aut proventus, libere possunt dispensare, non tamen retrahendo iam concessa, nisi ex aliqua causa, cum libere fuerint consignata. De his dispensare quibusdam, relinquendo alios in necessitate arctata, seu gravi sine adiutorio, existimat S. Doctor esse contra Charitatem, et videtur etiam contra distributivam, iuxta varia principia allata disp. 1. ubi ostendi probabiliter, esse contra ius naturae, iure gentium alteratum, ut dixi disp. de eleemosyna, quaest. 7.