Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus
Gaudenzio da Brescia (1612–1672)
Reuerendi patris Gaudentij Bontempi, ... Palladium theologicum, seu Tota theologia scholastica in septem tomos distributa. Ad intimam mentem d. Bonauenturae seraphici doctoris ... Tomus quintus, De virtutibus
First published 1676
Bontempi's Palladium theologicum (Lyon 1676) is a complete scholastic theology composed ad mentem D. Bonaventurae, arranged in seven tractatus on the order of the Secunda secundae. This fifth volume, De virtutibus, treats the theological virtues (faith, hope, charity, with their gifts, beatitudes and fruits), the cardinal virtues and their opposite vices, and the states and offices of men (religious and prelates, bishops, princes), including the extensive disputations on contracts, religion, vows, fortitude, temperance and the judicial process. It is a significant example of the Bonaventurian scholastic school and a counterpart to the Thomist manuals of the period.
Tractatus I: PRIMUS DE VIRTUTIBUS THEOLOGICIS
Proemium I: Prooemium
Disputatio I: DE FIDE
Quaestio I: Quid FIDES significet, et quid sit
Quaestio II: Quodnam sit FIDEI obiectum
Quaestio III: An obiectum FIDEI sit aliquod complexum
Quaestio IV: An FIDEI obiectum possit esse falsum
Quaestio V: An obiectum FIDEI possit esse evidens scientifice
Quaestio VI: An FIDES sit de his, de quibus habetur visio in via
Quaestio VII: An articuli FIDEI sint evidenter credibiles
Quaestio VIII: An credibilia recte per articulos sint disposita
Quaestio IX: Utrum articuli FIDEI, decursu temporum, creverint
Quaestio X: Utrum FIDES creverit quoad lumen
Quaestio XI: An Fides creverit certitudine
Quaestio XII: An Fidei articuli exponendi sint auctoritate aliqua, quae sit infallibilis magistra, et quae sit
Quaestio XIII: Quae sint notae verae Ecclesiae, apud quam stat authoritas exponendi FIDEM
Quaestio XIV: Quidnam sit necessario credendum, necessitate medii
Quaestio XV: Quae sint credenda necessitate praecepti
Quaestio XVI: An teneamur FIDEM confiteri, et quando
Quaestio XVII: An liceat de FIDE disputare, et quando
Quaestio XVIII: An Fides sit in Intellectu
Quaestio XIX: An Fides perficiatur per Charitatem, tanquam per formam
Quaestio XX: An certum sit, FIDEM sine CHARITATE manere
Quaestio XXI: An, et quomodo FIDES sit VIRTUS
Quaestio XXII: An FIDES sit UNA VIRTUS
Quaestio XXIII: An FIDES sit prima Virtutum
Quaestio XXIV: An FIDES sit certior quacumque scientia; vel habitu quocumque intellectivo
Quaestio XXV: An quis certo scire possit, se FIDEM habere
Quaestio XXVI: In quibusnam sit FIDES
Quaestio XXVII: An FIDES sit Donum DEI substantialiter
Quaestio XXVIII: Utrum differentia FIDEI, et aliorum actuum naturalium a supernaturalibus moralibus proveniat semper ex obiecto
Quaestio XXIX: De FIDEI effectibus
Quaestio XXX: De DONO INTELLECTUS
Dubitatio I: An INTELLECTUS sit donum Spiritus Sancti
Dubitatio II: Utrum DONUM INTELLECTUS possit esse simul cum FIDE
Dubitatio III: An DONUM INTELLECTUS consistat in contemplatione Creatoris, et Creaturae
Dubitatio IV: Utrum DONUM INTELLECTUS insit omnibus habentibus gratiam, et an his solis
Dubitatio V: Qua sit necessitas, et utilitas DONI INTELLECTUS
Dubitatio VI: Utrum* **DONO INTELLECTUS** *respondeat sexta beatitudo, scilicet Beati mundo corde, etc.
Dubitatio VII: An* **DONO INTELLECTUS** *respondeat, inter fructus Spiritus Sancti, Fides
Quaestio XXXI: De Dono Scientiae
Dubitatio I: An* **SCIENTIA** *sit donum Spiritus Sancti
Dubitatio II: An scientia sit de rebus Divinis
Dubitatio III: An donum scientiae sit speculativum
Dubitatio IV: An Dono Scientiae respondeat tertia Beatitudo: Beati, qui lugent, etc.
Disputatio II: De Infidelitate
Quaestio I: Quid, et quale peccatum sit INFIDELITAS
Quaestio II: An opera omnia Infidelium sint peccata
Quaestio III: Utrum infideles possint compelli ad FIDEM audiendam
Quaestio IV: An cogi queant Infideles ad FIDEM nostram, sufficienter propositam, amplectendam
Quaestio V: An Infideles non baptizati, cogi queant ad relinquendos errores, vel ritus, rationi naturali contrarios
Quaestio VI: An permittendi sint ritus Infidelium
Quaestio VII: An liceat cum infidelibus pacisci de eorum ritibus tolerandis
Quaestio VIII: An Infideles, non baptizati, possint retinere potestatem supra Fideles, et an possint ea privari
Disputatio III: De Haeresi
Quaestio I: Quid sit HAERESIS
Quaestio II: An dubitans de articulis FIDEI sit haereticus
Quaestio III: An, qui actu opinativo mero assentitur articulo FIDEI, sit haereticus
Quaestio IV: An, et Quae Ignorantia excuset ab Haeresi
Quaestio V: Qua pertinacia ad HAERESIM requiratur
Quaestio VI: An, ut quis censeatur Haereticus, necesse sit, ut fuerit baptizatus, et fidelis
Quaestio VII: Utrum Ecclesia cogere possit haereticos ad FIDEM Catholicam recipiendam
Quaestio VIII: De alio medio, quo utitur Ecclesia contra haereticos prohibendo eorum Libros
De alio medio, quo utitur Ecclesia contra haereticos prohibendo eorum Libros.
CONCLAMANT haeretici ululantes contra hoc Antidotum sane efficax, quorum querimonias refellunt Bellarminus Lib. 3. de Laicis, cap. 20. Suarez disp. 20. sect. 2.
Non est autem novum in Ecclesia hoc remedium, nam Actorum 19. multi attulerunt Libros vanos, et superstitiosos comburendos.
S. CLEMENS Lib. 1. constitut. Apost. cap. 7. refert Libros Gentilium, et falsorum prophetarum fuisse fidelibus ab Apostolis prohibitos, et in Concilio Nicaeno, teste Nicephoro, Lib. 8. cap. 18. statutum est, ut Arrii Libri cremarentur, et Constantinus addidit poenam capitis eos occultantibus.
IN Concil. Carthag. 4. can. 16. solis Episcopis permittitur in casu necessitatis haereticorum Libros legere, et Theodosius in Lege damnato, Cod. de haereticis, e praescripto Conc. Ephesini, iussit comburi Nestorii Libros. Leo I. epist. 91. et Gelasius in cap. Sancta Romana, dist. 15. Libros haereticorum prohibuere; et addit Leo, haereticos censendos illos Episcopos, qui huiusmodi Libros in domibus fidelium permitterent. Idem constat ex quinta Synodo, act. 1. et L. quicunque, §. nulli, et §. omnes, Cod. de haeret. prohibentur, et igni adiudicantur omnes Libri Eutychetis, ex praecepto Conc. Chalced. act. 3. Vide Allegatos Doctores alia referentes cum Basilio Pontio in Appendice, post Lib. 12. de matrimonio, cap. 2.
RATIO est ex D. Bonavent. in Diaeta, tit. 6. cap. 3. quia necessaria est nobis ad salutem, et Dei cognitionem, instructio sincera; nam spiritualia per corporea haurimus. Duo autem sunt praecipue sensus disciplinae capiendae, Visus, et Auditus, Et quidem visu legimus Librum creaturarum, et ideo in cognitionem Dei assurgimus. Invisibilia enim Dei, per ea quae facta sunt, intellecta, conspiciuntur, Rom. 1. Legimus etiam Libros excusos; et sane Scripturae Libri aptissimi sunt: Unde et Christus Lucae 24. Aperuit illis sensum, ut intelligerent scripturas. Vide igitur e contrario, quam nocere possint libri, docentes haereses; sunt enim subversiores, pestilentes, cum doctrinas sacrilegas contineant. Hi enim vehementissime movent, cum sint diligentius elaborati, et permaneant. Hinc caute Gentiles prohibebant Libros, suis sectis adversos, ut referunt Valerius Maximo Lib. 1. cap. 1. et Tullius Lib. 1. de natura Deorum.
NEQUE doleant Haeretici, permitti nobis Lectiones Librorum Gentilium, nam Libri Haereticorum sunt eum in finem speciosis titulis et doctrinis adornati ad seducendum: Libri vero Gentilium iam antiquatos, et explosos errores, qui non sunt tam periculosi, recensent. Prohibentur sane aliqui Libri Iudaeorum, et Turcarum, in quibus sunt aliqua periculosiora.
PROHIBENTUR autem in Bulla Coenae Libri Haereticorum, haeresim continentes, vel de religione tractantes.
Includit vero ibidem etiam unam epistolam haeretici, afferunt Suarez disp. 20. sect. 2. Hugolinus apud eum, Megala 3. p. lib. 3. cap. 1. num. 55. Farinacius de haeresi quaest. 180. num. 70.
ALII tamen satis probabiliter negant; Sanchez 42 cap. 10. num. 20. Durandus, et Bonacina, quos refert, et sequitur Palao primo Tract. 4. disp. 2. part. 10. Layman, Pottel, et Sousa, quos affert, et videtur approbare Diana p. 1. Tract. de Bulla Cruciata, resol. 34. et Card. Lugo disp. 21. sect. 2. §. 1. Ratio est, quia odia sunt potius restringenda. Confirmatur, quia quamvis non liceat libros sine authoris nomine imprimere de rebus sacris, stante prohibitione Concilii Trident. sess. 4. has tamen parvas scripturas sub illo decreto non contineri usus ipse declaravit, ut testatur Azorius Tract. 1. Lib. 8. cap. 8. cap. 17. quaestio 4. Lugo num. 33.
OMNES autem personae includuntur in hac prohibitione, iuxta decretum Urbani VIII. de motu proprio, 2. Aprilis 1631.
Excommunicantur autem legentes, aut retinentes, imprimentes, seu quomodolibet defendentes ex quavis causa publice, vel occulte, quovis ingenio, vel colore. Vide Cardinalem Lugo, et ea, quae dicta sunt Tomo 4. disp. 17. de conscientia, quaest. 10. ad proposit. ultimam.