Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus

Utrum Charitas sit Habitus creatus.

MAGISTER 1. dist. 17. visus est asserere, charitatem, qua Deum diligimus, esse ipsum Spiritum Sanctum, moventem hominis voluntatem ad amandum sine aliquo habitu infuso; eum tamen perbenigne interpretatur S. Doct. non quia Spiritus Sanctus sit forma animae disponens ad amandum, sed quia immediate absque habitu moveat affectum. Attamen et in hoc etiam deficit.

Assero igitur, Charitatem esse habitum. Est communis Theologorum, et post Concil. Trident. certa ex fide.

PROBATUR a D. Bonav. Id quod habet rationem formae infusae a Deo, seu Spiritu Sancto, est quid creatum, distinctum a sua causa efficiente, nempe a Spiritu Sancto; sed Charitas Dei diffusa est in cordibus nostris per Spiritum Sanctum, qui datus est nobis ex cap. 5. ad Rom. Maior est evidens: Deus enim non potest esse forma, alioqui esset pars inexistens imperfecta, et omnis causa differt realiter a suo effectu. Hoc argumento, Concilium Trident. sess. 6. definit, cap. 7. Charitas Dei diffunditur in cordibus eorum, qui iustificantur, atque ipsis inhaeret. Et can. 11. definit, Homines non iustificari per solam remissionem peccatorum, exclusa gratia, et charitate, quae in illorum cordibus diffundatur, et inhaereat. Rursus Minor principalis probatur ex Concilio Araus. can. 25. Prorsus Donum Dei est diligere Deum, diffundit enim charitatem in cordibus nostris Spiritus Patris, et Filii, quem cum Patre amamus, et Filio. Idem probatur in Concil. Vien. ut refertur in Clement. unica, de summa Trinitate. Confirmatur rursum Minor; nam sicut Fides, et Spes ordinatae sunt ad reformandum animum, ita et multo magis Charitas, quae est vita animae: Ergo forma. Deus autem non potest esse forma, quia nequit ingredi compositionem cum alio ente, sicut ad esse formae est necesse.

PROBATUR a S. Doct. fundamento 4. ex omnibus Scripturis, quae asserunt Charitatem crescere, minui, amitti, et recuperari. Prima Ioan. 2. Qui servat verbum eius, vere in hoc Charitas Dei perfecta est. Philip. 1. Hoc oro, ut Charitas Dei magis, ac magis abundet. Apoc. 2. Charitatem primam reliquisti. Memor esto itaque unde excideris: et age poenitentiam.

PROBATUR ultimo. Id, quod distinguit iustum ab impio, non tantum in actu, sed etiam in quiete; et eos, qui nequeunt habere actus proprios, ut parvulos, debet esse creatum, et habitualiter inhaerens: nam prima causa uno modo se habet ad omnes; Talis est Charitas e Conciliis allatis, definientibus, eam ideo etiam parvulis infundi. Solum Viennense non definit.

PROBATUR etiam in corpore a S. Doct. Si Spiritus Sanctus esset charitas, esset unibilis, et tunc vel per naturam, vel per gratiam: non per naturam, ut constat. Si per gratiam, rursum per aliud, etc.

PROBATUR ibi etiam argumento, quo utitur Valentia Id, quo voluntas, tanquam causa principalis, elicit actum dilectionis, debet esse creatum; sed Charitas est ea, qua elicit, etc. Ergo.

OBIICIES primo. Nullum accidens est melius substantia: Charitas est melior anima, nam eam elevat, et perficit, et nihil ea melius, ex D. August. lib. 1. de moribus Ecclesiae: Ergo.

RESPONDet S. Doct. Charitatem esse meliorem, ut medium, quo carens anima nequit ordinari ad finem supernaturalem: proprium est enim accidentium perficere accidentaliter substantiam. Intime vero ea perficiunt, quae super naturam a Deo infunduntur, cuius sunt praeclara similitudo, et participatio. Tale accidens est charitas, ut dicitur secunda Petri, 1. ut notat cum D. Thoma, etiam Valentia.

OBIICIES secundo. Nulla bonitas creata aequivalet beatitudini; sed charitas aequivalet Beatitudini; nam per eam meremur gloriam: Ergo.

RESPONDet S. Bonav. aequivalere divina aestimatione, quae opus charitatis aestimat dignum vita aeterna.

OBIICIES tertio. Omne bonum creatum est bonum per participationem, atque adeo potest non esse bonum: ergo carens ordine.

RESPONDetur aliam esse rem ordinatam; aliam esse ordinem; et haec non potest, non esse bona.

OBIICIES quarto. Spiritus Sanctus seipso potest inflammare affectum; ergo frustra requiritur habitus. Probatur Antecedens. Deus enim charitas est, prima Ioan. 4. Ideo prima Cor. 6. dicitur: Qui adhaeret Deo, unus spiritus efficitur cum eo.

RESPONDet S. Doct. ibi significari Deum ipsum, sed tamen requiritur Charitas, qua informati operemur: Dei enim adiutores sumus prima Cor. 3. Igitur ponitur charitas inhaerens non ex defectu divinae virtutis, sed ut nos modo connaturali cooperemur Deo, moventi per aliquid formaliter determinans.

OBIICIES quinto. Plus distat a Deo virtus naturalis, quam voluntas; sed Deus immediate movet naturam: Ergo.

RESPONDet S. Doct. naturam, quia uniformiter necessario operatur determinata ad unum, non egere habitu regulante; sicuti voluntas, quae movet difformiter, quippe indifferens. Deinde anima movetur solum intra terminos naturae; at voluntas supra naturam, ideo eget habitu elevante.

OBIICIES sexto. Ubi est primus motor, superfluit alia virtus; sed Deus semper movet animam: Ergo.

RESPONDetur, aliam virtutem requiri ad modum connaturalem operandi, ut formaliter perficiatur.

OBIICIES septimo. Non minor virtus est necessaria ad reformandum, quam ad creandum; sed ad creandum requiritur virtus infinita: Ergo et ad reformandum: sed reformatio fit per charitatem: Ergo haec est Virtus Dei infinita.

RESPONDet S. Doct. recreationem esse a Deo efficiente, sed quia haec est elevatio ad opera supra naturam, requiritur aliqua forma disponens.

OBIICIES octavo. Nulla vanitas potest Deo unire; omnis creatura est vanitas: Ergo non potest unire Deo; sed charitas unit Deo: Ergo non est creatura.

RESPONDet S. Doct. gratiam, ut creaturam, esse inanem; sed ut est influentia Divina non est vanitas.

OBIICIES nono. Id, quod ordinat ad ordinatum amorem, debet esse proportionatum; sed charitas ordinat ad amandum Deum, qui est bonum infinitum: Ergo infinite: Ergo debet esse aliquid infinitum.

RESPONDet S. Doct. Charitatem non facere diligere Deum, quantum diligibilis est, sed quantum a nobis debet diligi, ut aestimetur super creaturas omnes, quae esse possent in infinitum, et ad hoc sufficit Charitas supernaturalis finita, ut caeteris bonis praeferatur aestimatione.

Ex dictis habes, quae censura debeatur negantibus, charitatem esse habitum: arbitror enim cum Valentia hic, Soto lib. 2. de natura, et gratia, cap. 17. et 18. Bannes quaest. 23. art. 2. non esse quidem haeresim negare, ex Concilio Vienn. loc. cit. et Innocentio cap. Maiores de Baptismo, ubi sententia negans non damnatur; sed opposita tantum probabilior asseritur: Attamen dico, esse temerarium, et errori proximum, ut notat Valentia cum Gabriele dist. 23. art. 2. quaest. 2.

Ecclesia enim in Concilio Trident. videtur id definire aequivalenter. Et Scriptura de charitate, ut de habitu permanente, loquuntur: Charitas nunquam excidit, prima Corinth. 13. Manent fides, Spes, Charitas, tria haec: Apoc. 2. Charitatem primam reliquisti, etc. Quod si charitas non esset habitus, non inclinaretur adeo perfecte, et facile, ac delectabiliter in amandum Deum, ut arguit etiam D. Thom. cum D. Bonav. ad argumenta; nam potentiae non habent perfectam connexionem ad actus nisi per habitus, qui a Deo ad actus eliciendos instituti sunt; dando potentiae modum facilitatis, et si quidem sunt supernaturales, elevant potentiam etiam ad substentandum actus.

Ex his intelliges id, quod opponit Magister ex prima Ioan. 3. Deus charitas est, et qui manet in charitate in Deo manet, et Deus in eo. Vult dicere, Deum esse charitatis authorem. Sic enim dicitur etiam: Patientia nostra, causaliter, et qui manet in charitate, infusa scilicet, etc. Ita exponitur a S. Doct. opusculo Reductio artium ad Theologiam; et de septem donis, de Dono intellectus, cap. 5. et de 7. Itineribus aeternitatis, dist. 6.