Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus

Utrum FIDES creverit quoad lumen.

Assero, Fidem secundum lumen crevisse ab initio mundi.

Probatur primo a S. Doct. ex D. Gregor. homil. 16. in Ezech. ubi exponens id Lucae 10. Beati oculi, qui vident, quae vos videtis, ait: Secundum incrementa temporum crevit scientia Sanctorum, et spiritualium Patrum. Et quanto adventui Salvatoris viciniores extiterunt, tanto mysterium salutis plenius perceperunt: Ergo pleniori lumine cognoverunt; sed non nisi lumine fidei: Ergo. Idem sentit D. Thom. quaest. 1. art. 4. ad 4. viciniores, nempe Christo, maiori lumine fuisse perfusos, non omnes sane, sed aliquos. Addit Valentia aliam limitationem, hoc verum esse de lumine infuso; nam lumine naturali nunc iam Theologi plura cognoscunt. Sed iam nos loquebamur de lumine infuso Fidei.

Addit Tanner. disp. 1. quaest. 1. num. 206. nullum etiam e Doctoribus, succedentibus in Ecclesia, explicatius Apostolis mysteria fidei accepisse.

PROBATUR vero hoc. Ioan. 14. Paracletus vos docebit omnia; et cap. 15. Omnia, quae audivi a Patre, nota feci vobis. Et cap. 16. Cum venerit Paracletus, ille vos docebit omnia, et Lucae ultimo: Tunc aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas, ut observat S. Doct. in commentariis. Et secunda Corinth. 3. Nos revelata facie gloriam Domini speculantes. Addit S. Doct. illud Act. 2. ubi Petrus admonet Iudaeos, iam impleti Ioëlis prophetiam capite 2. Et erit in novissimis diebus effundam de spiritu meo super omnem carnem, et prophetabunt, et visiones videbunt.

Addit S. Doct. ad ea verba Lucae ultimo, argumentum e Scripturis; Nam Christus habet clavem scientiae, ut dicitur Isa. 22. et Apoc. 5. Agnus aperuit Librum revelationum, antea occultatum, et quatuor animalia, quae Evangelistas comitantur, et vigintiquatuor seniores circumstantes viderunt arcana. Igitur, quo viciniores fuere discipuli Christo; eo sapientiores.

Obiicit vero sibi D. Bonan. ad cap. 16. Ioan. Quomodo ait, cap. 15. Omnia nota feci vobis, at hic ait: Multa habeo vobis dicere? Respondet cum D. August. Tract. 96. eum loqui de his, quae revelata sunt in adventu Spiritus sancti, ad quae non erant adhuc dispositi. Omnia enim, Canonica (ait S. August) authoritate conscripta ante adventum spiritus, quis audit, vel legit? ponit autem praeteritum pro futuro; et significat, nota feci, idest, nota adeo certe faciam, ut ea possitis, ut habita, tenere.

Praeclara vero habet de hoc S. Doct. serm. 9. in die Pentec. ubi observat, Apostolos vocari caelos a Spiritu Sancto formatos, Iob. 26. Spiritus Domini ornavit caelos. Psal. 116. caeli enarrant gloriam Dei. Psal. 32. Verbo Domini caeli firmati sunt, et spiritu oris eius omnis virtus eorum, ut Patres exponunt: haec autem componit cum illo Ioan. 16. Cum venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem, et ait: Sicut caeli sunt; in quibus est fons lucis, et Luminaria, ita in Apostolis splenduere Lumina fidei praeclarissima. Et sicuti in fundamentis est maior substantia, sic in Apostolis, qui dicuntur fundamenta Ecclesiae, Ephes. 2. Apoc. 21. Et sicut Spiritus Sanctus dicitur Fons aquae salientis effusus, quem Christus erat daturus; ita qui fuere viciniores huic Fonti, magis ebibere: Ergo Sancti Apostoli maiori Lumine fidei praediti sunt. His argumentis, hoc probant SS. PP. Cyprianus epist. 74. Ambros. serm. 24. August. lib. 5. de Baptismo, contra Donatistas, cap. 26. apud Valentiam. Et Morand. quaest. 5. qui observat cum Aragonio hic art. 7. Card. Lugo disp. 3. sect. 5. Apostolos habuisse fidem explicitam eorum omnium, quae nunc fideles tenentur credere; At Suarez lib. 2. sect. 6. num. 18. tenet, hoc verum solum de spectantibus ad substantiam illorum temporum, non de contingentibus, puta, quod fuerit Tridentinum legitime congregatum, quae tamen fuisse de fide etiam tunc, sed nunc solum declarata; asserunt Vualdens. lib. 2. doctrinalis fidei, cap. 22. Lyrin. contra haeres. cap. 17. Ideo inquiunt Cano, Castr. et alii, nobis non esse expectandam novam revelationem, Apostolis ignotam.

Profecto Petrus dubitavit de hoc magno puncto: An Evangelium esset praedicandum gentibus. Act. 10. et cap. 11. aliquo modo reprehenditur circa usum legalium a Paulo.

Pergit S. Doct. probare praecellentiam fidei nostrae in lege Evangelica supra Mosaicam; quia sicuti prophetiae semper fiebant clariores etiam in lege veteri; unde ait David Psal. 118. Super senes intellexi, et fuit aestimatus propheta, super antetiores; similiter et posteriores novo veluti diei gratiae advenientis lumine, fuere irradiati; sic usque ad Evangelium, in quo est dies perpetua praeclara, praeclarior est fides. Est enim Evangelium Lux; et Lex antiqua est Umbra; atque adeo praeclarior est illuminatio interior, et exterior instructio, ac proinde maiori lumine decoratur fides.

Obiicies primo. Quod est supra tempus, non augetur tempore. Talis est fides: Ergo.

Respondet S. Doct. esse supra tempus, quoad rationem moventem, quae est prima veritas; at quoad instructionem crevit e nocte, in diem.

Obiicies secundo. Id, quod ostendit occaltius obiectum, est lumen intensius; sed fides antiqua ostendebat Redemptorem futurum, qui erat magis occultus, quam nunc; cum iam advenerit: Ergo.

Respondet S. Doct. primo, Maiorem esse veram, si tale lumen ostendat rem occultam intensius, et clarius, plus de ea patefaciendo: At si minus pandat, negatur: Hinc lumen fidei, etsi ostendat Deum in via occultum, est minus lumine gloriae, quod plus exhibet, reddendo Deum, qui nobis est occultus, clarius. Ita lumen veteris fidei, ostendens Christum obscurum, erat remissius, quia parum de eo detegebat, minusque nostro.

Respondet secundo, lumen, quod pandit obiectum in se obscurum, illudque potentiae facit clarius apparere, esse praeclarum; At si ostendat in nubilo, non est tale. Iam vero Christus erat antiquitus in se obscurus; et ex parte potentiarum parum lumine umbroso ostensus; nunc autem tametsi iam venerit, tamen obiective via naturali parum exhibetur. Esto enim sciamus, fuisse in Iudaea hominem celebrem, vocatum Iesum; multaque de eo apud historicos mundi legamus; attamen notitiam Personae Divinae, veritatis doctrinae, sanctitatis, et miraculorum, accepimus lumine fidei, quo Evangelia credimus; et ideo lumen, hoc occultum reddens mentibus notum, est clarius lumine illo, antiquis infuso. Haec responsio continet, et explicat praecedentem.

Idem lumen perfudit eos, qui in carne Iesum contrectarunt; unde plurimi, tametsi viderint miracula, etc. non credidere, ut ait D. Bonav. ad 3.

Obiicies tertio. Maius est lumen fidei, quod ostendit futura, quam quod praeterita: Sed antiqui videbant futura; Nos praeterita: Ergo.

Respondet S. Doct. ea, quae sunt supra naturalem cognitionem, esse aeque obscura, si praeterita sint, et de talibus esse prophetiam. Sic prophetavit Moyses describens creationem mundi Genes. 1. et alia praeterita. Et Elisabeth Lucae 1. ait: Beata, quae credidisti, et de his est fides, ut quod Iesus filius Dei sit mortuus, etc. quae naturali lumini non sunt pervia.

Obiicies quarto. Maior est illuminatio, ubi maior est luminis communicatio: Sed fides nostra confirmatur per lumen etiam antiquorum Patrum: ergo recipit ab antiquis lumen.

Respondet S. D. id evenire per accidens, quatenus expositi sunt Patres illi super candelabra posteris novae etiam legis gratiae. Sic exposita est Iobi, et Tobiae patientia; Abrahae fides, etc. ut illi primi essent Ideae virtutis, nosque animati videremus quam altiorem sanctitatem scandere teneamur in testamento gratiarum, ad quam sane innumeri supervolarunt consiliorum perfectionis observantia, etsi sub Modio latuerint multi.