Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus

An detur praeceptum sperandi in DEUM.

DISTINGUIT S. Doct. lib. 5. Compendii Theol. cap. 22. Spem triplicem, idest, Veniae, Psal. 30. In te Domine speravi, non confundar in aeternum. Gratiae: Sperantem autem in Domino misericordia circumdabit. Psal. 31. Gloriae: Proverb. 28. Qui sperat in Domino, salvabitur. Adnorat etiam effectus, ut appareat spei necessitas. Haec enim a tribulatione liberat, Psal. 21. In te speraverunt Patres nostri, et liberasti eos, et constat Dan. 13. exemplo Susannae. Confortat in discrimine, 2. Machab. 7. Perenntes septem filios sub unius diei tempore, conspiciens mater, bono animo ferebat, propter spem, quam in Deum habebat. Confortat, et mentem elevat, Isa. 40. Qui sperant in Domino, mutabunt fortitudinem, assument pennas ut aquilae. Salvat, Psal. 16. Qui salvos facis sperantes in te. Temporalia ministrat, Psal. 144. Oculi omnium in te sperant Domine.

SPES multis rebus necessariis comparatur: Galeae ad praeliandum, prima Thessal. 5. Induti Galeam salutis. Anchorae Hebr. 6. Qui confugimus ad tenendam propositam spem: quam sicut anchoram habemus animae tutam, ac firmam. Medicinae: Sperans in Domino non infirmabitur Psal. 25. Gemmae: Gemma gratissima expectatio Prou. 17. solatium dicitur fortissimum Hebr. 6. Lignum vitae, Sap. 3. Si coram hominibus tormenta passi sunt, spes illorum immortalitate plena est. Clavi, et Glossa in id Psal. sperate in Domino.

IN Diaeta salutis, tit. 10. cap. 5. ponit iterum triplicem Spem, Veniae, Gratiae, et Gloriae. Probat autem, spem Veniae fugare omne peccatum. Non delinquent omnes, qui sperant in eo. Psal. 33. Spes gratiae, est, qua quis confisus soli Divino auxilio, non humanis viribus, acquirit salutem, Hierem. 17. Maledictus homo, qui confidit in homine, et ponit carnem brachium suum. Beatus, qui confidit in Domino, et erit Dominus fiducia eius. Spes gloriae reddit fortes usque ad mortem; sic martyres tormenta vicerunt. Sic Moyses Heb. 11. sic Psal. Sacrificate sacrificium iustitiae, et sperate in Domino, et ad Titum 2. hortatur ad patientiam, et perseverantiam: Expectantes beatam spem, et adventum Domini. Ex his colligunt Theologi communiter, Spem esse medium necessarium ad salutem, et hoc ab initio, ut dicitur Hebr. 11. Accedentem enim ad Deum, credere oportet quia est, et inquirentibus se remunerator sit. Et Rom. 8. Spe salvi facti estis. Et in Tridentino sess. 6. cap. 6. et 7. et can. 5. numeratur Spes inter dispositiones necessarias ad iustificationem. Ratio est, quia non potest salvari, qui non credit Deum remuneratorem supernaturalem, et nisi ad Deum convertatur diligendo super omnia; implicant autem haec, nisi speret, hoc bonum consequendum, ut arguit Caspensis num. 32. cum D. Bonav. 3. dist. 26. art. 2. quaest. 3. in corpore: Ergo.

Dices. Sine Spe potest amari Deus amore amicitiae.

RESPONDETUR, debere sperare a Deo saltem misericordiam, veniam, et gratiam, ut ait S. Bonav. supra.

QUAMVIS igitur non inveniantur in scripturis verba, praecepti vim exprimentia; tamen ex necessitatibus relatis colligunt Doctores, dari praeceptum Spei. Ita Suarez de Spe, disp. 2. sect. 1. Sanchez lib. 1. Decal. lib. 2. cap. 33. Fagundez lib. 1. cap. 31. num. 4. cum D. Thom. 2. 2. quaest. 22. art. 1. S. Bonav. dist. 26. quaest. 2. ubi id probat, quia pronunciatur in scriptura, sperandum in Deo solo, et maledictum esse, qui non sperat in eo, sed in creaturis.

Hinc D. August. tract. 83. ait, Praeceptum esse nobis sperare, quae promissa sunt.

Sic igitur formatur argumentum: Actus omnis, qui est medium necessarium ad salutem, cadit sub praeceptum, ut ostendit Suarez de fide disp. 13 sect. 2. et lib. 8. de gratia, cap. 18. et 19. Sed actus spei est medium necessarium ad salutem, ut declarat Concilium Trident. sess. 6. cap. 6. nisi enim speremus gloriam, inanis est fides nostra: Ergo datur de illa praeceptum. Ita etiam Fagundez num. 4. Minor probatur a D. Bonav. 5. p. Brevil. cap. 4. quia ad salutem necessaria est rectificatio animae in Deum; haec autem fit per tres virtutes Theologicas, nam per fidem ratio, per spem irascibilis; per charitatem concupiscibilis rectificatur.

Minor vero explicatur a S. Doct. 3. p. Canti. sect. 39. quia ad consequendam beatitudinem oportet a Deo auxilium expectare, et petere; oportet detestari culpas, tolerare poenas, aggredi terribilia, erigi ad ardua praecepta, vincendo daemones, carnem, et mundum: haec autem absque spe non fiunt, quae in irascibili residet, movetque alias vires, fortitudinem, etc.

Est autem hoc praeceptum affirmativum, includens tamen negativum, non desperandi; et prout includit negativum, obligat ad semper, ut notant Sanchez lib. 1. Decal. cap. 33. Suarez de spe, disp. 2. sect. 1. num. 7. D. Thom. loc. cit. Fagundez num. 5. Nam actus contrarii Spei sunt intrinsece mali. Existimant tamen aliqui apud Caspensem disp. 2. sect. 5. praeceptum hoc esse mere negativum; ipse tamen ait dari et affirmativum, et quidem speciale, et non tantum generale; ut putant aliqui summistae. Sic et Fuliens. lib. 3. cap. 7.

Quatenus vero est praeceptum affirmativum, obligat aliquando ad actus Spei aliquo tempore; sed dubium est quo tempore obliget.

Quidam apud Aragonium 2. 2. quaest. 22. art. 1. dub. 1. existimant, habito semel actu Spei, hoc praeceptum non amplius obligare.

Obligat vero post usum rationis, non statim, sed non post multum tempus, et aliquando etiam in vita, prudentis iudicio, ut non sit per multos annos sine actu spei. Vide de actu fidei, quae dixi Tract. praecedenti disp. 1. quaest. 14. et sequenti. Et dicam tract. sequent. de praecepto Charitatis disp. 8. a quaest. 50. Ita Suarez disp. 2. sect. 1. Caspens. num. 19. Addit cum Castro Palao, regulariter homines huic praecepto satisfacere, cum de peccatis dolent, quod fere nunquam sit sine actu Spei. Addit Fuliens. obligate in fine vitae, et cum desperationis quis tentaretur graviter, et quoties urget fidei praeceptum, Accedentem enim ad Deum oportet credere, quod remunerator sit. Hebr. 11. Sic et Bassaeus.

Hunc tamen casum impossibilem credunt S. Bonav. 1. dist. 48. dub. 1. litt. Inclinat D. Thom. ibi art. 4. ad 2. Idem habet Dionysius Carthus. dial. de Iudicio animae, art. 5. ubi refert Alensem, Guillelmum, Altisiodor. Idem sentit Argent. et alii.

CAETERI vero dicunt id posse revelari. Ita D. Thom. loc. cit. et quaest. 23. de ver. art. 8. ad 2. Maior 3. dist. 26. quaest. 3. Gabr. lect. 68. et 69. in Can. Caspens. de spe disp. 3. sect. 2. Vasquez 1. 2. disp. 22. Fagundez lib. 1. in Decal. cap. 31. n. 13. Thomistae passim, Vulpes disp. 59. art. 3. qui dicit, posse id fieri etiam regulariter. Tandem de absoluta potentia id asserunt communiter Scholastici, quibus subscribit Mastrius 3. disp. 6. quaest. 19. Arriaga disp. 30. sect. 2. qui una cum Arretino Scotista dicit, in eo casu, non posse desperare, licet non teneatur sperare. Caeteri vero aiunt, posse nolle beatitudinem. Ita Suarez, Turrian. Fagundez, Coninch. Amicus, Mastrius, Poncius, et alii.

Dico igitur, non posse fieri hanc revelationem.

PROBATUR a S. Doct. quia haec revelatio malum causaret, et nullum bonum; tunc enim deberet ille velle a Deo separari, ut hostis, neque posset is praecepta servare, sed deberet laxe praeceps abire, et desperare. Quae frustra negant adversi, unde etiam sequeretur, praeceptum sperandi non urgere, cum esset circa rem obtentu impossibilem.

OBIICIUNT. Scimus Antichristum fore damnandum, et cum venerit, agnoscetur ex operibus, et ita iusti aliqui effugient eum. Similiter Iudae damnatio revelata est, Matth. 26. Vae homini illi, etc. et Ioan. 17. vocat eum filium perditionis.

Respondet Mastrius num. 498. non fuisse revelatam Iudae ipsi, sed Ecclesiae perditionem Iudae, et Antichristi, ideo non sequuntur incommoda inducta.