Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus

PRIMA opinio est, eum expelli quo ad deformitatem adnexam subiecti hominis, qui iustificatur, non ratione ipsius doni.

SECYNDA opinio est, pelli formaliter, quia habet adnexam imperfectionem essentialem, quae repugnat Charitati, nempe operari ex motivo magis poenae, quam alicuius boni, et hic videtur sensus D. Augustini allati q. praecedenti, ubi dicit, timorem servilem respectu charitatis se habere veluti setam caligarii respectu fili, quae filum inducit, sed ab eo pellitur.

TERTIA Tertia opinio media, tria distinguit in timore servili. Primum est materiale, timere scilicet poenam aeternam. Secundum formale, quod est moveri principaliter a poena. Tertium est adnexum, nempe habere voluntatem deformem.

Assero primo, Timorem tolli quo ad formale, adveniente gratia.

Probatur a D. Bonavent. primo ex D. Augustino loco cit. ad ea verba Ioan. prima, cap. 5. Perfecta charitas foras pellit timorem.

Secundo Spiritus adoptionis, et servitutis, repugnant ex cap. 8. Rom. Sed gratia est Spiritus adoptionis; Timor servilis venit e Spiritu servitutis: Ergo.

Tertio, quia habens charitatem, movetur amore, non timore poenae principaliter: Ergo tollitur quo ad hoc Timor, adveniente Charitate.

Quarto. Sicut se habet amor, qui est ante gratiam sanctificantem, ad charitatem infusam; ita et Timor servilis ad initialem. Sed amor charitatis alius est ab amore, praecedente iustificationem: Ergo et timor: Et cum servilis nequeat fieri initialis, seu in eum mutari: Ergo pellitur.

Respondet tamen S. Doctor negando paritatem, quia Charitas non potest fieri informis, et transmutari, ut patet, cum aliquis cadit a charitate, et tamen post lapsum remanet timor gehennae. Et si obiicias, quod amor est radix timoris? Ergo debet currere pari passu. Respondetur, non valere, quia similiter est radix Spei, et tamen Spes potest esse informis, et formata; et ita non concludit, quod timor omnino expellatur, quia habet aliquid, quod potest esse simul cum Charitate, et sine ea; Charitas vero tota tollitur.

Assero secundo, non tolli timorem quo ad materiale operandi ex metu gehennae. Hoc probant argumenta afferenda; quae tamen solvit, quia materiale non facit, ut res dicatur permanere.

Probatur primo; quia sicut se habet fides ad gratiam, ita et donum timoris; sed fides non tollitur, sed formatur: Ergo.

Respondet tamen S. Doctor, non esse simile, quia fides manet quo ad essentiam, nempe assentiendi veris ex revelatione: At timor servilis, adveniente gratia, non fugit malum, principaliter e motivo poenarum.

Probatur secundo. Plus distat natura a gratia gratum faciente, quam gratia gratum faciens a gratia gratis data; sed adveniente gratia sanctificante, non tollitur natura: Ergo nec donum gratiae: Ergo nec sanctus timor.

Respondet tamen S. Doctor, non esse simile, quia natura datur permanens, ut a gratia perficiatur; At vero sunt aliquae gratiae, quae dantur ad tempus, ideo tolluntur superveniente gratia, tanquam statui imperfecto convenientes.

Probatur tertio: Quod aliud continet, aliquid addendo, non destruit illud contentum, sed perficit: Timor initialis continet servilem; nam ambo operantur ob motivum poenae: Ergo.

Respondet S. Doctor, id, quod addit differentiam oppositam, non perficere, sed auferre: sic timor filialis addit differentiam oppositam timori servili, quae est operari non principaliter motivo poenae; Ideo ipsum tollit.

Probatur quarto. Gratia secundum se non repugnat, nisi peccato. Sed Timor servilis non est peccatum: Ergo non pellitur a gratia.

Respondet S. Doctor; timorem servilem respicere poenam, quae est ex peccato. Ideo gratia, quae est dos filiorum Dei, non sinit operari magis principaliter ex poena, esto sinat respicere etiam poenas, quia filii operantur diverso modo, ac servi non adhuc reconciliati, sed solum tendentes ad reconciliationem.