Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus

Asserendum. Hoc probatur a S. Doct. primo e Sanctis, August. et Ambrosio, qui immediate post dilectionem Dei ponunt dilectionem sui, ut vidimus quaest. 28.

Deinde ex 14. Eccl. Qui sibi nequam est, cui alii bonus erit? Ergo non potest aliquis ordinate diligere proximum, nisi prius diligat se: Ideo enim Matth. 22. Deuter. 6. dicitur: Diliges proximum tuum, sicut te ipsum. Ergo dilectio sui est exemplar dilectionis proximi: Exemplar autem est potius exemplato.

Tertio ex D. August. in Enchir. cap. 76. Vide etiam Valentiam disp. 3. quaest. 4. p. 3. Tannet. disp. 2. q. 5. dub. 3.

Quarto. Ordo charitatis est prius in principium primum, et finem ultimum, qui est Summum Bonum; deinde in participantes: Homo igitur diligit se, ut participem illius boni; alios vero, ut Socios in participatione; data autem paritate participatis, unitas est potior unione. Eodem medio utitur D. Thomas.

Confirmatur primo a S. Doct. in corpore, quia pondus magis trahit id, in quo est, quam id, quod ei adnectitur: Charitas autem est pondus, ut ostendi quaest. 30.

Confirmatur secundo. Unumquodque plus appetit perfectionem in se, quam in suo simili: Ergo rationabiliter magis appetimus, Deum nobis uniri, quam aliis nobis similibus.

Confirmatur tertio a S. Doct. et Valentia, quia illi reprehenduntur, ac stulti dicuntur, qui salutem propriam negligunt, ut procurent alienam, Matth. 16. Quid prodest homini, si universum mundum lucretur; animae vero suae detrimentum patiatur.

Tandem, si singulos proximos deberet diligere, ut se ipsum: Ergo et alium proximum simul coniunctum duplo plus, et quatuor quadruplo, et sic in infinitum. Ex hac affectione sequitur, non posse aliquem dare vitam pro vita amici salvanda, ita Dutand. 4. dist. 17. quaest. 6. Richard. dist. 15. art. 3. quaest. 5. Gabriel dist. 16. quaest. 3. art. 1. Paludanus dist. 15. q. 3. art. 2. Bellarm. de bonis operibus, lib. 3. cap. 8. tom. 3. Unde D. August. lib. de mendacio, cap. 6. ait: Si quis vitam corporalem pro vita corporali amici perdat, non diligit proximum sicut seipsum, sed plus quam seipsum; quod doctrinae regulam excedit.

Ratio est, quam affert S. Doct. in corpore, et ad 2. quia amor erga seipsum, est mensura amoris erga proximum; Dicitur enim: Diliges proximum, sicut teipsum: mensura autem est perfectior mensurato, ut ait etiam Scotus. Ideo hanc sententiam mordicus tuetur Hurtadus t. 2. disp. 114. sect. 4. §. 42. ubi statuit, peccatum esse, mori pro vita proximi.

Alii tamen dicunt, id licere, Azorius tom. 2. lib. 2. cap. 3. quaestio 2. Sotus de Iustitia, lib. 5. quaest. 1. art. 6. Victoria relect. de homic. num. 25. Corduba lib. 1. quaest. 83. ad 4. Tanner. disp. 2. quaest. 5. dub. 4. num. 73. adducens D. Thom. 3. dist. 29. quaest. 1. art. 5. ad 3. et lib. 1. de regim. Princ. et hic quaest. 26. art. 4. ad 2. Bannem, Aragonium, Valentiam quaest. 4. p. 3. Vide infra quaest. 35.

Diana p. 5. tract. 4. resol. 28. cum Fabro de Restitutione, in 4. disp. 52. num. 41. Valentia tom. 3. disp. 3. quaest. IV. p. III. Lorca II. II. quaest. XXVI. art. V. sect. III. disp. XXVIII. membro III. num. 55. dicunt, licere aliquando ob additam aliquam causam id facere; puta si amicus sit utilior, vel si oppressus iniuste sit; et ita salvetur etiam iustitia; et hoc modo esse opus heroicum, ait Lorca.

Omnino asserit S. Doct. in III. dist. XXIX. dub. I. litt. Data vero aequalitate, vult S. Doct. eleemosynam sibi prius faciendam. Enim vero perfectam charitatem heroicam vocat dub. V. ex D. August. tract. V. in Ioan. si quis paratus sit mori pro amore fratrum, quae mors non subitur praecise pro illis, sed in ordine ad Deum. Quare actus erit Charitate heroicus. Ideo dicitur Ioan. XV. Maiorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Sic, et Bass. v. Charitas, num. 19. ubi multos affert.

Contra assensum Obiicies primo. Charitas non quaerit, quae sua sunt I. Cor. XIII.

Respondetur, prohiberi quaerere bonum proprium, ut excludit commune; sic enim est libido. Quaerere autem suum bonum, ut sic, non est malum; ita enim et ipse, Philip. primo, cupiebat dissolvi, et esse cum Christo. Ita respondet etiam D. Thomas ex D. Augustino, regula tertia.

Obiicies secundo Matth. XXII. habetur: Diliges proximum, sicut teipsum: Ergo aequaliter.

Respondet S. Doct. patriculam, sicut, non esse notam aequalitatis perfectae, sed expressae similitudinis, quae in hoc attenditur, ut homo diligat proximum ad illud bonum, ad quod diligit seipsum, et post salutem propriam nihil debet magis optare, quam alienam.

Obiicies tertio ex D. Gregorio, homil. XVII. in Evang. Nemo ad seipsum Charitatem habere dicitur, sed ad alterum.

Respondet S. Doct. sensum esse, non terminare Charitatem in se, sed extendi debere ad proximum, qui enim non diligit, manet in morte. Respondetur etiam, Charitatem ad alterum esse, quatenus est amicitia.

Obiicies quarto. Liberalitas attenditur ad alterum. Charitas autem est amor liberalis: Ergo.

Respondet, Liberalitatem extendi ad alterum, sed tamen incipere a se.

Obiicies quinto. Charitas adveniens naturae, invertit ordinem; et qui prius amabat magis se, quam Deum, incipit amare magis Deum: Ergo invertit etiam amorem in ordine ad proximum, ut is magis ametur.

Respondet S. Doct. non esse varietatem naturae, ut prius diligam me, quam proximum; ideo Charitate non est tollenda, sicut tollitur amor proprius vitiosus.

Obiicies sexto. Charitas nostra debet Charitati Dei conformari, qui diligit magis proximos nostros, si sint meliores, quam nos. Probatur assumptum: Nam vult honorem suum: At salus centum animarum est magis ad Dei honorem, quam salus mea: Ergo. Sic enim Apostolus Rom. IX. Cupiebat esse anathema pro fratribus.

Respondet S. Doct. cum D. Thom. ordinem Charitatis non attendi penes magnitudinem boni optabilis tantum; sed ex parte etiam diligentis; sicut et quantitas actionis pendet ex ipso subiecto. Ideo, licet proximus sit melior; tamen non praeponderat, quia Charitas data est mihi prius ad operandum in subiecto suo, et hic est honor Dei, voluntasque eius in scripturis expressa. Quod vero Apostolus cupiebat, esse anathema, intellige ad tempus, vel sub conditione, si optabile foret, ut ait S. Bonav. ad ultimum. Vel optabat segregationem a membrorum Christi commercio, ut exponit Chrysostomus; vel optabat mortem pro salute proximi, ut notat Valentia disp. III. quaest. IV. punct. 3. Idem dic de illo Moysis effato, Deuter. XXXII. Aut dimitte eis, etc. aut dele me de libro tuo; quod per quandam exaggerationem filialem exponit Fusiensis lib. III. cap. 9.