Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus
Gaudenzio da Brescia (1612–1672)
Reuerendi patris Gaudentij Bontempi, ... Palladium theologicum, seu Tota theologia scholastica in septem tomos distributa. Ad intimam mentem d. Bonauenturae seraphici doctoris ... Tomus quintus, De virtutibus
First published 1676
Bontempi's Palladium theologicum (Lyon 1676) is a complete scholastic theology composed ad mentem D. Bonaventurae, arranged in seven tractatus on the order of the Secunda secundae. This fifth volume, De virtutibus, treats the theological virtues (faith, hope, charity, with their gifts, beatitudes and fruits), the cardinal virtues and their opposite vices, and the states and offices of men (religious and prelates, bishops, princes), including the extensive disputations on contracts, religion, vows, fortitude, temperance and the judicial process. It is a significant example of the Bonaventurian scholastic school and a counterpart to the Thomist manuals of the period.
Tractatus I: PRIMUS DE VIRTUTIBUS THEOLOGICIS
Proemium I: Prooemium
Disputatio I: DE FIDE
Quaestio I: Quid FIDES significet, et quid sit
Quaestio II: Quodnam sit FIDEI obiectum
Quaestio III: An obiectum FIDEI sit aliquod complexum
Quaestio IV: An FIDEI obiectum possit esse falsum
Quaestio V: An obiectum FIDEI possit esse evidens scientifice
Quaestio VI: An FIDES sit de his, de quibus habetur visio in via
Quaestio VII: An articuli FIDEI sint evidenter credibiles
Quaestio VIII: An credibilia recte per articulos sint disposita
Quaestio IX: Utrum articuli FIDEI, decursu temporum, creverint
Quaestio X: Utrum FIDES creverit quoad lumen
Quaestio XI: An Fides creverit certitudine
Quaestio XII: An Fidei articuli exponendi sint auctoritate aliqua, quae sit infallibilis magistra, et quae sit
Quaestio XIII: Quae sint notae verae Ecclesiae, apud quam stat authoritas exponendi FIDEM
Quaestio XIV: Quidnam sit necessario credendum, necessitate medii
Quaestio XV: Quae sint credenda necessitate praecepti
Quaestio XVI: An teneamur FIDEM confiteri, et quando
Quaestio XVII: An liceat de FIDE disputare, et quando
Quaestio XVIII: An Fides sit in Intellectu
Quaestio XIX: An Fides perficiatur per Charitatem, tanquam per formam
Quaestio XX: An certum sit, FIDEM sine CHARITATE manere
Quaestio XXI: An, et quomodo FIDES sit VIRTUS
Quaestio XXII: An FIDES sit UNA VIRTUS
Quaestio XXIII: An FIDES sit prima Virtutum
Quaestio XXIV: An FIDES sit certior quacumque scientia; vel habitu quocumque intellectivo
Quaestio XXV: An quis certo scire possit, se FIDEM habere
Quaestio XXVI: In quibusnam sit FIDES
Quaestio XXVII: An FIDES sit Donum DEI substantialiter
Quaestio XXVIII: Utrum differentia FIDEI, et aliorum actuum naturalium a supernaturalibus moralibus proveniat semper ex obiecto
Quaestio XXIX: De FIDEI effectibus
Quaestio XXX: De DONO INTELLECTUS
Dubitatio I: An INTELLECTUS sit donum Spiritus Sancti
Dubitatio II: Utrum DONUM INTELLECTUS possit esse simul cum FIDE
Dubitatio III: An DONUM INTELLECTUS consistat in contemplatione Creatoris, et Creaturae
Dubitatio IV: Utrum DONUM INTELLECTUS insit omnibus habentibus gratiam, et an his solis
Dubitatio V: Qua sit necessitas, et utilitas DONI INTELLECTUS
Dubitatio VI: Utrum* **DONO INTELLECTUS** *respondeat sexta beatitudo, scilicet Beati mundo corde, etc.
Dubitatio VII: An* **DONO INTELLECTUS** *respondeat, inter fructus Spiritus Sancti, Fides
Quaestio XXXI: De Dono Scientiae
Dubitatio I: An* **SCIENTIA** *sit donum Spiritus Sancti
Dubitatio II: An scientia sit de rebus Divinis
Dubitatio III: An donum scientiae sit speculativum
Dubitatio IV: An Dono Scientiae respondeat tertia Beatitudo: Beati, qui lugent, etc.
Disputatio II: De Infidelitate
Quaestio I: Quid, et quale peccatum sit INFIDELITAS
Quaestio II: An opera omnia Infidelium sint peccata
Quaestio III: Utrum infideles possint compelli ad FIDEM audiendam
Quaestio IV: An cogi queant Infideles ad FIDEM nostram, sufficienter propositam, amplectendam
Quaestio V: An Infideles non baptizati, cogi queant ad relinquendos errores, vel ritus, rationi naturali contrarios
An Infideles non baptizati, cogi queant ad relinquendos errores, vel ritus, rationi naturali contrarios.
Prima opinio est assertiua. Sic Maior, et Sepulueda apud Suarez disput. 18. sect. 4. Citantur a Coninchio disput. 18. num. 184. D. Antonin. 3. p. tit. 22. cap. 1. §. 6. et 8. sed ibi loquitur ad mentem Augustini Anconitani. Adducitur etiam Syluest. verbo Papa, quaestione 7. qui eodem modo loquitur. Citantur etiam Panormitanus cap. Quod super his, de voto, et a Panormitano, Hostiensis, et Innocentius in cap. Quod super his, extra de voto.
SENTENTIA communis Theologorum id concedit de infidelibus tantum subditis. Ita Caietan. Victoria, Soto, Valentia, Aragon, et alii, quos refert, et sequitur Suarez disp. 18. sect. 4. Turtianus disp. 52. dub. 2. Coninch. disp. 18. dub. 12. num. 187. Hurtad. disp. 75. §. 23. Lugo disp. 19. sect. 2. Bassaeus v. Fides 2. 8. qui alios afferunt. Idem sentiunt alii cum Tanneto disp. 1. quaest. 9. dub. 2. qui etiam dicunt, licere, si infensi, et scandalo sint Christianis. Id probat S. Doct. de Eccl. Hierarch. p. 2. cap. 3. ex facto Iudae Machabaei lib. 1. cap. 3.
PROBATUR a Suarez exemplo Dei, qui cum vellet destruere, vel punire gentes habitantes in terra promissionis, noluit tamen eas debellari ab Israëlitis propter crimen Idolatriae; sed propter negatum transitum pacificum per terras suas, et colligitur ex 20. Numer. et hoc significat S. August. relatus cap. 3. d. 23. quaest. 2.
At Coninchius num. 193. hoc factum ait speciali concessione Dei supremi Domini.
Addit Lugo num. 97. solum transitum denegatum non induxisse mala illa Chananaeis, neque satis iustificasse omnia bella Iudaeorum. Unde quando transgressi sunt Iordanem, eos occidebant, non tamen ob transitum denegatum. Praeterea occidebantur etiam parvuli, huius barbariae inscii. Melius cum D. Bonau. ad 12. Sap. inuenies causam universalem belli iusti Israëlitarum, quia nempe Pagani illi corrupti, nolebant delinquere opera contra ius naturae; sic autem loquitur: O quam bonus, et suavis est Domine spiritus tuus in omnibus! Ideoque eos, qui exerrant, partibus corripis: et de quibus peccant, admones, et alloqueris: ut relicta malitia, credant in te Domine. Illos enim antiquos inhabitatores terrae sanctae tuae, quos exhorruisti, quoniam odibilia opera tibi faciebant per medicamina, et sacrificia iniusta; et filiorum suorum necatores sine misericordia, et comestores viscerum hominum, et devoratores sanguinis a medio Sacramento tuo, et auctores parentes animarum inauxiliatarum perdere voluisti per manus parentum nostrorum, ut dignam perciperent peregrinationem puerorum Dei, quae sibi omnium charior est terra.
Hae sunt causae, ut ait S. D. ibi, ob quas populos illos noluit cum fideli populo habitare, neque foedus cum eis inire; imo expelli, et occidi, quia opera enormia contra naturam incorrigibiles patrabant in ruinam, scandalum, et damnationem fidelium. Occidebantur vero parvuli in poenam scandalorum patentum.
NICOLAUS Papa ad interrogationes Bulgarorum, loquens de Idolatris, ut sic, ait: De his, qui idolis immolant, nihil aliud dicere possumus, nisi quod ratione potius, quam vi, convincendi sunt.
Et Paulus III. apud Lugo n. 102. et Coninch. 160. declaravit, Indos infideles, esse veros Dominos suorum bonorum, nec posse eis spoliari,
Advertunt vero Bannes quaest. 10. art. 10. dub. 2. Suarez supra num. 8. Coninch. num. 188. Lugo n. 116. debere prius Principem legem ferre, prohibendo; et postea delinquentes punire.
Addit Lugo, suauiori, quo potest modo, punire debere: attamen atrociora crimina, supra relata, gravissime punienda, ait idem. Mirum autem, in Legibus Solonis, et Romuli nullam poenam parricidis praescribi. Profecto reor cum Tullio, oratione pro Rossio Amerino, et Plutarcho in vita Romuli, causam extitisse, quia tantum scelus non credebant unquam futurum. At casu adveniente, debet parricida atrocissima morte plecti, sicuti fuit Franciscus Ravaellac ab Angolemo, qui Henricum IV. Magnum Galliarum legitimum Regem confodit, ut observat Lugo Hispanus. Fuit enim magnus hic Monarcha, Alexandro, et Caesare non inferior, ut facta eius apud Matthaeum, et Davilam ostendunt. Fuit Catholicus sincerissime factus, sed voluit prius Regnum ense adquirere, ne unquam aliquis in animum induceret, eum regni captandi eluuie Sacramentis Ecclesiae reconciliarum, neque vero fuerat suo iudicio relapsus, quia adolescens, mortis terrore a Carolo nono incusso, fidem Catholicam susceperat. Enim vero, si coram Iudice abiurarat, non excusabatur, ut ait P. Cyprianus fol. 748. P. Bonagratia v. Absolutio, etsi haec doctrina sit ab Eminentiss. declarata solum an. 1068.