Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus

VERA, et communis sententia Theologorum in 3. dist. 23. est, fidem esse unicam virtutem specie, eo quod unum est obiectum formale; etsi ratione subiectorum multiplicetur numero.

QUOAD actus fidei multi censent, eos specie differre. Ita Arriaga disp. 15. sect. 4. Poncius disp. 27. sect. 5. Hurtad. disp. 56. sect. 1. Lugo disp 8. sect. 1. et alii. OPPOSITUM censent communiter cum D. Bonav. hic in fundamentis, et corpore, Suarez disp. 6. sect. 3. Coninch. disp. 16. dub. 2. num. 18. Mastrius disp. m. 6. quaest. 13. num. 354. Assero primo, habitum fidei esse unum. PROBATUR a D. Bonav. primo ex 4. Ephes. Unus Dominus, una fides, unum Baptisma, sed Baptisma est unum specie: Ergo. PROBATUR secundo a D. Bonav. ex 1. Cor. 13. Nunc autem manent fides, spes, Charitas, tria haec: sed charitas est una specie: Ergo et fides. PROBATUR tertio a S. Doctore. Habitus desumunt suam unitatem ex obiecti formalis unitate: Sed obiectum formale fidei est unicum, quantumvis obiecta materialia credibilia sint diversa, nempe veracitas Dei, eiusque revelatio: Ergo habitus etiam erit unicus.

Explicatur a S. Doct. in corpore; nam etiam in reliquis est unus habitus, ubi est unum obiectum formale v. g. unus est habitus videndi, licet respiciat innumera, specie diversa, puta Homines, Equos, Elementa, Caelos; una tamen est potentia, unusque habitus, quia haec omnia sub una ratione formali respicit, ut sunt visibilia, seu ut colorata, vel lucida. Sic habitus fidei est unus, quia, licet habeat multos articulos diversos revelatos; tamen omnes respicit sub una ratione formali, ut sunt a prima veritate revelante. Hac ratione utuntur communiter Thomistae, et Scotus 3. dist. 21. quaest. un. art. 1. §. Secundo de fide infusa, et disp. 25. quaest. 2. ut notat Mastrius num. 350.

Ex quo habes, deceptum Marginistam Seraphici, dum ait, hanc rationem a Scoto impugnari, dum impugnat rationem D. Thomae, probantis, fidem habere unum tantum obiectum formale, quod est prima veritas. Scotus enim eam rationem D. Thomae impugnat. Quod una sit fides, quia, licet obiecta materialia sint plura, reducuntur tamen ad unum obiectum principale, videlicet in Deum. Impugnat autem sic, quia Deus non continet alia obiecta, ut obiectum sunt; nam neque ex assensu fidei circa Deum colligimus assensus alios circa reliqua fidei obiecta materialia; neque movemur ad assentiendum illis ex illo obiecto primario fidei, quod est Deus. Indicatur vero haec ratio etiam a S. Bonav. initio corporis, sed tandem concludit sua illa ratione, allata fundam. 3. nempe, unam esse fidem, quia una est ratio formalis, nimirum prima Veritas, ut revelans; Sicuti ego una fide humana crederem Magistro, docenti me varia, puta Geometrica, Physica, Astronomica, etc. quia sub una ea ratione crederem, quia est Magister meus docens, cuius Sapientiae fido. Idem docet ad verbum Scotus.

EAM tamen rationem defendit Caietanus, et Valentia, quia scilicet, licet multa sint obiecta; tamen omnia creduntur in ordine ad Deum, ut principale obiectum, ita ut his non assentiretur fides, nisi ordinem haberent ad Deum, quem Virtus Theologica respicit. CONTRA rationem vero D. Bonav. arguit Arriaga disp. 16. sect. 3. quia ratio formalis fidei est etiam revelatio: at revelationes sunt diversae: Ergo. RESPONDet S. Doct. revelationum diversitatem materiali modo se habere, nam eorum formalitas stat in hoc, ut a Deo revelata sint, qui est veritas infallibilis. PROBATUR quarto a S. Doct. Qui credit Deo, non iudicatur esse fidelis, nisi credat omnibus articulis; sed fides virtus facit, unumquemque esse fidelem; ergo non est vera virtus, nisi omnia credibilia per eam credantur, et in unum colligantur; sed non colligerentur in unum perfecte, nisi fides esset una: Ergo, etc. PROBATUR quinto a S. Doct. Ita se habet fides ad suum obiectum, sicut obedientia ad suum; sed una est obedientia, quae obedit Deo in omnibus praeceptis variis, prima, et secunda tabula contentis, eo quod sub una ratione formali obeditur: Ergo etc.

ASSERO secundo, omnes actus fidei esse eiusdem speciei. PROBATUR rationibus supra factis, quia omnes sub una ratione formali eliciuntur, etiam si inter actus aliqui sint dissensus, ut Christum non esse bis mortuum: alii assensus, ut dum credo, semel Christum mortuum; nam illa varietas in actibus valde materialis est, esto aliqui actus sint speculativi, ut Deum esse trinum, et unum; alii practici, ut Deum esse amandum; tamen haec sub una ratione formali uniuntur; quia ratio Practici, et speculativi, adhuc materialis est in hac ratione obiecti. HINC ait, non esse simile de scientia, quae pro singulis habet obiecta varia; neque de voluntate, quae sub diversis rationibus tendit in appetibilia; unde sunt variae virtutes, et vitia; sicut variae scientiae, et ita nec similia sunt ea, quae respiciunt bonum, et malum, ut talia; nam Fides respicit haec, v. g. Deum, et daemones sub una ratione veri, qua respicit etiam materias aliarum virtutum, quas dirigit. Quare neque est virtus generalis. Sic elucidat omnia S. Doctor.

Ex his colligit S. Doct. 3. dist. 25. quaest. 1. ut unam esse fidem Catholicam Universalis Ecclesiae, et non diversam in diversis, ut admittunt haeretici, Calvin. lib. 3. cap. 2. §. 31. Confessio Helvet. cap. 17. Beza lib. cont. Brentium, Smidellinus contra Staphylum. SANE Ecclesia, quae Catholica est, seu Universalis, debet in genere undique convenire sub uno Domino sponso, non adultera, Oseae 2. Desponsabo te mihi in fide. Hanc vocat spiritum, in quo vivimus, Paulus 1. Cor. 4. clarius Ephes. 4. Solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis. Unum corpus, et unus Spiritus, sicut vocati estis in una spe vocationis vestrae. Unus Dominus, una fides, unum Baptisma. Hinc ad Coloss. 2. comparat eam radici unius arboris, et fundamento unius aedificii. Et 1. Tim. 5. uni domui. Et 1. Cor. 2. unitati corporis in uno spiritu nos assimilat, uno signatos Baptismo. Hanc urgent necessariam SS. Patres, Irenaeus lib. 1. cap. 3. Hilar. contra Constantium, Chrysost. hom. 1. in 1. ad Cor. Imo Christus Ioan. 10. petit ut fiat unum ovile, et unus pastor, ut notat ibi S. Bonav. et latius in Hexaemer. prosequitur.