Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus

Quidnam sit necessario credendum, necessitate medii.

DUPLEX necessitas assignatur a Theologis, post D. Bonavent. hic, et in 4. dist. 12. p. 2. art. 2. quaest. 1. et dist. 3. p. 1. articulo 1. quaest. 3.

ALIA est necessitas medii; alia praecepti. Necessitate medii, sive finis, illud est necessarium, quod e Lege Dei, ordinaria ex institutione, est ad salutem necessarium, adeo ut neque ignorantia suppleat, aut excuset. Necessarium ex praecepto est, quod exequendum est necessario, ubi facultas suppetit, et occasio; non tamen ita, ut ob ignorantiam, vel opportunitatis defectum impediatur salutis consecutio. Aliqua vero sunt utroque modo necessaria, ut Poenitentia post peccatum, votum Baptismi, et fides, ut ait S. Doctor dist. 3. loco citato.

FVISSE autem semper fidem necessariam ad iustificationem in adultis, et ad salutem, probavi prima secundae, Tract. 5. disput. 3. quaest. 10. Et constat illo Hebr. 11. Sine fide impossibile est placere Deo. Credere enim oportet accedentem, etc. Et Ioan. 3. Qui non credit, iam iudicatus est, ut disserit S. Doctor ad cap. 3. Ioan. Huc spectat etiam id, quod dicitur Sap. 9. Per sapientiam sanati sunt, quicumque placuerunt tibi Domine a principio, ut indicat S. Doctor ad eum locum, nam per sapientiam intelligit Doctrinam e revelatione. Sic et D. Ambrosius in Primam Tim. 3. per Sapientiam, Fidem accipit.

EST Catholica sententia. Ita D. Bonavent. locis allegatis, et in Breviloquii prooemio, et Lib. 2. Pharetrae, cap. 23. ubi multos Sanctos Patres adducit, et in Diaeta, tit. 5. cap. 3. et tit. 9. cap. 5. quibus locis id probat Scripturis testantibus, fidem esse fundamentum salutis, ut Matth. 16. Super hanc Petram aedificabo Ecclesiam meam, nempe super Petri confessionem, et fidem Christo basi fundatam. Et Hebr. 11. dicitur Substantia, seu Fundamentum. Et in Hexaëmer. serm. 8. eam comparat Firmamento. Probat Rom. 10. Corde creditur ad iustitiam: ore autem confessio fit ad salutem. Heb. 11. Fides est substantia rerum sperandarum. Act. 15. Fide purificans corda eorum. Et serm. 9. idem prosequitur, firmitatem fidei e multis capitibus probans. Et serm. 10. eam coelo comparat, quod est causa animantium universalis.

SEQUUNTUR D. Thom. 2. 2. quaest. 2. art. 3. ubi Thomistae. Magister 3. dist. 23. ubi Sententiarii. Cano relect. de Sacram. in genere, p. 2. quaest. 2. Peter. ad Rom. d. 17. et cap. 2. d. 8. Valentia 2. 2. disp. 1. quaest. 2. p. 2. Sanchez Lib. 2. decal. c. 2. Suarez de fide, disp. 12. sect. 1. et 2. Becan. summae p. 2. cap. 12. et est fidei dogma. Neque vel ex haereticis fere id negarant, praeter manichaeos, et Pelag. ut ait Tannerus quaest. 7. num. 28. Vix unus Zuingl. tom. 2. art. 12. Socratem, Aristidem, Nummam, Camillum, Catones, Scipiones, Senecam, et alios, sine fide salvos ait, et Erasmus in Tuscul. qq. Ciceronem.

AT Christus reclamat, Matth. ult. Qui non crediderit, condemnabitur. Et etiam Concil. Trident. sess. 6. cap. 7. quod idem ait D. Bonavent. 4. dist. 3. p. 1. art. 1. quaest. 3.

PROBATUR a S. Doctore in Pharetra, ex Patribus, praesertim praesertim D. Augustino homil. de centum ovibus: et Lib. 5. com. Iulianum, cap. 3. de verbis Apostoli, serm. 1. serm. 18. et 38. de Tempore; de verbis Domini, serm. 61. Chrysostomo homil. 62. in Ioan. Bernardo epist. 77. et serm. 28. Cant. et serm. 1. Annunc. ubi ea etiam assignat, quae sunt necessario credenda, dicens: Necesse est enim primo omnium credere, quod remissionem peccatorum habere non possis, nisi per indulgentiam Dei: deinde, quod nihil prorsus habere queas operis boni, nisi etiam hoc dederit ipse; postremo quod aeternam vitam promereri nullis potes operibus, nisi gratis detur et illa, scilicet gratia, qua promeatamur. Vide Fagundez Lib. 1. cap. 2. Caspensem disp. 3. sect. 4. Morandum quaest. 10. Tannerum quaest. 7. dub. 2. Bouer. demonst. 2. Symb. Arragon. art. 3. Card. Lugo disp. 12. sect. 2. qui etiam confutant Vegam Lib. 6. in Trident. cap. 20. et Sotum Lib. 2. de natura, et gratia, cap. 11. dicentes, non esse necessariam fidem de obiecto supernaturali, sed supernaturalem tantum ex parte principii: imo Soto ait, totum hoc praestari per fidem naturalem; etsi is retractaverit in 4. dist. 1. quaest. 2. art. 3. et in fine quaestionis, in recognitione, territus a D. August. de natura, et gratia.

ASSERO igitur, actus fidei, necessarios ad salutem, esse supernaturales.

¶ PROBATUR a D. Bonav. locis allegatis. Ex Hebr. 11. Accedentem ad Deum oportet credere, quia est, et quia remunerator. Confirmatur ex PP. allatis et Concilio Trident. sess. 6. cap. 6. et can. 3. Quaere est de fide.

OBIICIES primo id Rom. 2. ubi de infidelibus dicitur: Cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt.

RESPONDETUR, solum intendi, gentes aliquas potuisse cognitione naturali, addito lumine supernaturali, venire in cognitionem Dei; sed noluisse.

OBIICIES secundo. Si sufficit Baptismus in voto: Ergo et pari modo fides.

RESPONDETUR, negando consequentiam; nam fides ad naturalem intrinsecam mutationem necessaria est per se dispositio: non ita actus externi, ut Baptismus, et confessio, ut recte observat Fagundez, numero 13.

¶ QUAERITUR autem primo: An ante Incarnationem suffecerit fides implicita Trinitatis, et Christi Domini: Et, num item, post Incarnationem usque ad sufficientem Evangelii promulgationem. De hoc agit S. Doctor. 3. dist. 25. quaest. 2.

OMNES quidem consentiunt, fidem Incarnationis, seu fidem de Christo necessariam, fuisse implicitam, ab Adam usque ad Christum. Ita communiter Theologi 3. dist. 25. cum D. Bonavent. Albertus art. 1. Scotus quaest. 1. Gabr. quaest. 1. art. 2. Alens. 3. part. quaest. 82. memb. 3. art. 1. Richardus art. 3. Durandus quaest. 1. et alii. Valentia quaest. 1. p. 4. Soto Lib. de natura, et gratia, cap. 11. et 12. Cano Relect. de Sacram. in genere, p. 2. concl. 1. Vega Lib. 6. in Trident. cap. 20. D. Thom. 3. p. quaest. 69. art. 4. et 2 2. quaest. 2. art. 7. ubi Thomistae, Sanchez Lib. 2. decal. cap. 2. num. 7. Suarez de fide, disp. 12. sect. 4. Fagundez Lib. 1. cap. 2. in decal. num. 17. Caspens. disp. 3. sect. 5. Morandus quaest. 10. de fide, Lugo disp. 12. sect. 4. Tannerus quaest. 7. dub. 2. Becan. cap. 12. quaest. 2. Petrus a S. Ioseph Fuliensis lib. 3. cap. 5. Bassaeus V. Fides 1. num. 6. Bouet. loco cit. art. 1.

ALIQUI tamen dicunt, necessariam fuisse explicitam, etiam ante Evangelii promulgationem. Ita Becanus, allegans D. Bonavent. et alios. Alii vero tenent etiam post promulgationem Evangelii sufficere implicitam fidem de Christo: Ita Sotus supra, et in 4. dist. 5. quaest. unic. art. 2. Canus loco cit. concl. 3. Vega loco cit. et videtur D. Thom. 3. p. quaest. 69. art 4. ad 2. Richardus art. 4. quaest. 1. Medina lib. 4. de recta fide, cap. 20. Maldonat. Ioan. 5. num. 25. Arretinus 3. dist. 25. quaest. 1. art. 8. Suarez, Couninch. Lugo, Arriaga, Turtianus, Poncius apud Mastrium disp. 6. quaest. 16.

ALII vero, necessariam aiunt talem fidem ad beatitudinem, non tamen ad iustificationem. Ita Caietanus relect. de Sacram. p. 2. quaest. 2. Bannes 2. 2. quaest. 2. art. 8. et quidam alii Thomistae, qui communiter reiiciuntur; nam eadem est ratio de utraque. Ideo Act. 10. dicitur: Remissionem peccatorum accipere per nomen eius: et cap. 15. Fide purificans corda eorum, et c. 26. refertur, Paulum missum a Deo ad praedicandum, ut remissionem peccatorum accipiant per fidem, quae est in Christo. Fuliens. vero ait, non exigi, necessitate medii, explicitam de Christo fidem.

VERA sententia est, post Evangelii promulgationem, necessariam esse fidem explicitam de Christo. Ita caeteri communiter, quibus adde Toletum, Summa p. p. cap. 2. Lorin. Act. 4. Molinam p. p. quaest. 9. punct 4. et alios apud Mastrium loco cit. Tannerum num. 46. qui adducit etiam D Bonav. 3. dist. 25. quaest. 2. quem allegat etiam Bassaeus num. 7.

ASSERO primo, ante Incarnationem usque ad Euangelii promulgationem, sufficientem fuisse fidem implicitam de Christo, non autem explicitam fuisse necessariam.

OBSERVA cum D. Bonavent. in corpore. Implicite ea credi, quae non creduntur expresse, et in particulari, siue in seipsis perfecte; sed tantum in alio, v. g. cum quis credit id, quod credit Ecclesia; credit etiam Christum Dominum mortuum, etc. Sic etiam implicite creditum fuisse antiquo tempore, si credidissent Deum saluaturum mundum, seu redempturum a peccatis eo modo, quo sanctae Ecclesiae iam reuelatum erat. Hunc modum Becanus supra putat explicitum, et ideo Seraphicum addidit pro sua sententia, cum tamen dicat, suffecisse fidem implicitam. Pro hac fide expressa Dei Liberatoris citatur a Tannero num 42. D. Bonavent. dist 25. quaest. 2. cum D. Thom. art. 7. ad 3. et alii.

EXPLICITE creduntur, quae in se distincte creduntur, ut cum credis, Messiam fuisse filium Dei, incarnatum, etc. Debet autem id, quod explicite creditur, esse scitum. Porro illo implicito modo creditum esse Christum, ante eius aduentum, docet, et probat S. Bonavent. Lib. 2. Pharetrae, cap. 23. ex D. Bernardo epist. 77. ad Hugonem de S. Victore, ubi ait: Multi, ante aduentum Saluatoris, Deum omnipotentem timentes, et diligentes sua salutis gratissimum promissorem, sperantes certissimum Redemptorem in hac fide, et expectatione saluati sunt, licet quando, et qualiter, et quo ordine salus repromissa fieret, ignorarent.

¶ PROBATUR a D. Bonavent. primo cum Magistro ex 4. Act. Nullum nomen sub caelo datum aliud est hominibus, in quo oporteat nos saluos fieri. Similia habentur. Rom 3. 4. et 5. Galat. 2. et 3. Prima Corinth. 3.

DEINDE, quia Christus est Caput totius Ecclesiae, ut habetur Ephes. primo, et sequenti. Prima Corinth. 3. Coloss. 1. Ergo iufluit motum, et sensum vitalem omnibus; At non potest influere, nisi unitis sibi in fide, ut ibi disserit Apostolus: Ergo.

TERTIO, Nullus potuit saluari, nisi iustificaretur, nec iustificari, nisi per gratiam: haec autem non dabatur, nisi in meritis Redemptoris, qui ideo dicitur: Agnus occisus ab origine mundi. Apoc. 13. et aperuisse Librum clausum, cap. 5. Et Ioan. primo, Gratia et veritas per Iesum Christum facta est. Ideo Galat. 3. Scriptura conclusit omnia sub peccato, ut promissio ex fide Iesu Christi daretur credentibus, nempe, gratia, et alia dona in fide ista dabantur. Deinde ostenditur, sufficientem fuisse fidem implicitam de Christo.

PROBATUR primo, exemplo Cornelii Act. 10. qui dicitur iustus, antequam fidem Christi edisceret, ut innuit S. Doctor in littera.

PROBATUR secundo a S. Doct. in corpore, et ad argumenta, ratione, qua utitur Fagundez. Nulla res divina obligat ad credendum; nisi reveletur; sed ante Evangelii praedicationem, Lex ista, eiusque articuli non erant manifestati gentibus; imo neque revelati, nisi perpaucis: Ergo.

ADVERTE autem cum D. Bonav. hic ad 5. ante sufficientem Evangelii propalationem, aliquos famosos Dei cultores novisse Mysteria Redemptionis, ut testatur Iob 19. et Sybillae in lege Naturae; et in lege Scripta Moyses, David, et alii, ut observat S. Doct. ad ea verba Lucae 24. Necesse est impleri omnia, quae scripta sunt in lege Moysis, Prophetis, et Psalmis de me. Et ad Ioan. 5. ad ea verba: Si enim crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi: de me enim ille scripsit. Itaque illi expresse sciebant, et credebant Christum. Videtur Magister idem indicare de Cornelio, quem indicat S. Doct. dist. 25. in littera. Sed in quaestione persistit, habuisse tantum fidem implicitam eos omnes, usque dum revelatus est Christus, exceptis insignibus, inter quos non numeratur Cornelius, qui implicite profecto solum habuit eam fidem, ut indicat S. August. quaest. 84. in Levit. et lib. de praedest. Sanctorum, cap. 7. Ideo S. Doct. dub. 4. in fine ait, ea, quae de fide Cornelii dicuntur, esse plana.

ASSERO secundo, post Evangelium promulgatum, necessariam esse fidem explicitam de Christo.

PROBATUR a S. Doct. ad 3. Ioan. illis verbis: Qui autem non credit, iam iudicatus est: quia non credidit in nomine unigeniti filii Dei. Actorum 4. In hoc enim solo est salus, et non est aliud nomen sub caelo datum, in quo oporteat, nos salvos fieri.

PROBATUR secundo a S. Doct. ad illud Ioan. 17. Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te solum Deum, et quem misisti Iesum Christum, ubi etiam cognitionem SS. Trinitatis explicitam necessariam iam esse, advertit inde Seraphicus Rom. 3. Iustitia Dei per fidem Iesu Christi in omnes, et super omnes, qui credunt in eum. Galat. 2. Non iustificatur homo, nisi per fidem Iesu Christi.

PROBATUR tertio a S. Doct. ratione, qua utitur, Fagundez ante num. 21. habetur autem haec ratio dub. 2. litt. et hic fundamento primo, quia cum Christus sit iam notificatus, esse Caput Ecclesiae, et nos suis meritis redemisse, et nostram fundasse Ecclesiam, merito debemus eum confiteri, et consequenter credere explicite. Ideo Matth. ultimo dicitur: Docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus Sancti.

CONFIRMATUR a S. Doct. hoc totum ex aliis Scripturis. Et primo ad cap. 6. Ioan. ex illo: Qui credit in me, habet vitam aeternam, Ioan. 14. Creditis in Deum, et in me credite. Quae loca aliis testimoniis Scripturae, et Patrum roborat S. Doct. Est autem eximius discursus Christi, Ioan. 3. quem graviter S. Doct. percurrit ad rem: Sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto: ita exaltari oportet filium hominis: ut omnis, qui credit in illum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Infert, omnes credentes in suam Divinam personam incarnatam, exaltatam in cruce, salvari a morte, sicuti salvabantur, qui distinctim videntes Serpentem aeneum, credebant, et sperabant a Domino salutem. Observat enim S. Doct. parallelos, et advertit, notari humanitatem, dum dicitur: Filius hominis: mortem in cruce, dum dicitur; Ita exaltari oportet filium hominis: efficaciam: ut omnis, qui credit in ipsum, non pereat, etc.

PROBATUR a S. Doctore, etiam ex aliis Scripturis, Primo ex illo Lucae ultimo: Tunc aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas, et dixit eis, quoniam sic scriptum est, et sic oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis tertia die, et praedicari in nomine eius poenitentiam, et remissionem peccatorum in omnes gentes, incipientibus ab Hierosolyma. Tunc sic arguit S. Doct. in commentario: Christus datus est, ut viam ad caelum aperiat. Ideo dicitur Isaïae 12. Dabo clavem David super humerum eius, et aperiet. Ideo dicitur Dan. 2. Ipse revelat profunda. Ad hunc autem finem revelat, ut ipse cognitus, adoretur. Quare Apoc. 5. introducitur, ut Agnus, aperire Librum sigillatum, ex quo Seniores, et Animalia, et Gentes eum expresse confessi sunt: Dignus est Agnus, qui occisus est, accipere Divinitatem, quia scilicet aperuit Mysteria, quae ad eum referuntur, tanquam ad Caput; et ad corpus Ecclesiae, ex eo comparatum, quod debuit eum agnoscere, ut principium suae salutis, quam, non nisi volentibus, per poenitentiam, et Baptismum distribuit, modo scilicet convenienti naturae liberae; Non poterant autem in haec consentire, nisi agnoscerent eum, ut principium; quod notat etiam Valentia. Haec autem constipatis Scripturarum testimoniis robotat.

In ipso enim benedicendae erant omnes gentes. Genes. 22. Ergo debebant gentes agnoscere Fontem suarum benedictionum. Sic Genes. 49. dictus est: Ipse erit expectatio gentium; At non expectatur, nisi bonum, bene cognitum, Psal. 2. dicitur: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam. Igitur debebant gentes, ab eo denominandae, agnoscere suum Christum Dominum distincte. Et Psal. 116. dicitur: Laudate eum omnes gentes. Profecto debebant eum agnoscere, ut laudarent; nam et Isa. 49. dicitur: Dedi te in lucem gentium. Et Isa. 2. Venite, ascendamus ad montem Domini, et ad domum Dei Iacob, et docebit nos vias suas, et ambulabimus in semitis eius: quia de Sion exibit Lex, et Verbum Domini de Hierusalem. Et iudicabit gentes etc. Et cap. 61. Propter Sion non tacebo, donec egrediatur ut splendor iustus eius, et Salvator eius ut lampas accendatur. Et videbunt gentes Iustum tuum. Non vocaberis ultra derelicta, etc. Ecce Dominus auditum fecit in extremis terrae, dicite filiae Sion: Ecce Salvator tuus venit: Ecce merces eius cum eo, et opus eius coram illo. Et vocabunt eum, Populus sanctus, redempti a Domino. Tu autem vocaberis: Quaesita civitas, et non Derelicta.

PERGIT Christus: Vos autem testes estis omnium. Ideo Act. 1. Eritis mihi testes in Iudaea, et Samaria, et usque ad ultimum terrae, et ideo ait Petrus, Act. 10. Nos testes sumus omnium, quae fecit, etc. quem occiderunt suspendentes in ligno. Hunc Deus suscitavit tertia die, et dedit eum manifestum fieri testibus praeordinatis, etc. Et praecepit nobis praedicare populo, et testificari, quia ipse est, qui constitutus est a Deo Iudex vivorum, et mortuorum. Igitur fides nostra specialiter stat in agnitione distincta Christi Domini.

Hoc amplius confirmat S. Doct. ad cap. 3. Ioannis illis verbis: Pater diligit Filium, et omnia dedit ei, ut dicitur Matth. 11. Omnia mihi tradita sunt a Patre meo. Ideo subdit: Qui credit in Filium, habet vitam aeternam, quia, ut dicitur Ioan. 17. Haec est vita aeterna, ut cognoscant te solum Deum, et quem misisti Iesum Christum. Habent (inquam) vitam aeternam in pignore, et radice, ut dicitur 2. Corinth. 5. Pergit ibi Ioan. Qui autem est incredulus Filio, non videbit vitam, sed ira Dei manet, etc. Observat autem S. Doct. vehementius hementius minari Ioannem, quam antea Christum, eos, qui non credunt in filium Dei; nam Christus solum dixit: Qui non credit, iam iudicatus est: quia non credit in nomine unigeniti filii Dei. Mitius autem locutus est, ne videretur amore sui loqui. Deinde observat S. Doct. manere Iram Dei; Primo peccatum, secundo poenas, tertio derelictionem; quarto sententiam damnationis, ut inferat, eum excludi a gratia, et gloria, qui non credit in filium Dei.

PROBAT adhuc S. Bonav. serm. 8. Hexaemer. ex illo 1. Ioan. 5. Tres sunt, qui testimonium dant in caelo: Pater, Verbum, et Spiritus sanctus: et hi tres unum sunt. Et tres sunt, qui testimonium dant in terra: spiritus, aqua, et sanguis: et hi tres unum sunt; nempe in Spiritu Divinitas; in Aqua Humanitas; in sanguine Vita, profusa in redemptionem. Haec igitur debent omnino credi; iam enim dixerat: Omnis qui credit, quoniam Iesus est Christus, ex Deo natus est. Et postea subdit: Qui credit in filium Dei, habet testimonium Dei in se. Qui non credit filio, mendacem facit eum. Idem advertit, poni in Symbolo distincte Trinitatem, et Incarnationem.

Alto etiam argumento utitur S. Doct. serm. 9. Hexaemer. quo usi sunt SS. PP. Ambrosius lib. 1. offic. cap. 29. Hieron. in cap. 1. ad Ephes. Gregorius lib. 7. epist. 47. sumpto ex prima Corinth. 3. ubi Christus dicitur Fundamentum Ecclesiae. Et Isaia 28. ubi dicitur (sicuti et Ephes. 1. 2. Petri 2.) Fundamentalis petra angularis; Et ad Ephes. 1. et 3. ubi dicitur Origo nostrae salutis. Sic autem discurrit S. Bonaventura: Testimonium Fidei sumendum est a Patre, et Verbo, et Spiritu Sancto, ut dicitur prima Ioan. 5. Sane verbo Domini caeli firmati sunt. Psal. 32. nempe caelum Ecclesiae. Nam totum testamentum novum est in declarando Christo. Ideo et Pater de caelo testimonium perhibet, Matth. 3. Huius autem fidei Christus est Fundamentum, ut dicitur prima Corinth. 3. Fundamentum aliud nemo potest ponere, praeter id, quod positum est, quod est Christus Iesus. Is est lapis angularis Isa. 28. prima Petri 2. Ephes. 2. Huic lapidi tota nititur Ecclesia. Igitur oportuit, hunc esse maxime distincte creditum. Ideo Apostolus Hebr. 1. ait: Multifarie Deus olim loquens Patribus in prophetis; novissime locutus est in filio. Et subdit: Qui cum sit splendor gloriae (secundum scilicet deitatem,) Purgationem peccatorum faciens, per humanitatem: Propter fidem, et confessionem Christi occisi sunt Martyres, insudarunt Apostoli, etc. Ecquis igitur negabit, necessariam esse expressam fidem Christi? Confirmatur e praxi Ecclesiae, quae baptizandos interrogat de explicita fide in Christum.

Obiicies primo contra primum assertum, Hebr. 11. dicitur: Accedentem ad Deum oportet credere, quia est, et quia remunerator: Ergo non erat necessaria fides Redemptoris.

Respondet Valentia ex Marsilio 3. quaest. 14. art. 3. Satius dixisset ex D. Bonav. ad primum, Apostolum non recensere omnia necessaria ad salutem, sed solum asserere necessarium esse, duo illa credere: Quod Deus sit, et quod Remunerator. Haec autem recenset, quia etiam in statu naturae integrae erant creditu necessaria. Nescio autem, cur Valentia col. 317. Assertione prima dicat, In statu naturae integrae maiores debuisse credere Incarnationem Christi, et qua ratione per mortem erat redempturus genus humanum; Sane in statu naturae integrae non est revelatus Redemptor; nec erat necessarius, nec venisset filius Dei in mundum, ut ipse tuetur.

Obiicies secundo. Fides illa sufficit, quae satis dirigit ad Spem, et Charitatem. Talis est fides in Deum Remuneratorem: Ergo.

Respondet S Doct. negando minorem; quia debemus sperare per merita Christi salutem, Deumque amare, non modo ut Creatorem; sed etiam ut Salvatorem.

Obiicies tertio. Multi salvati sunt, qui non cognoverunt venturum Christum ad mortem pro nostra salute.

Respondet S. Doct. omnes implicite credidisse Redemptorem, quem in suis sacrificiis exprimebant sapientiores; reliqui vero expectabant implicite aliquem venturum per quem salvaremtur, esto ignorarent: An filius Dei: An moriturus, etc. Et in hoc actu erat implicita fides de Christo. Ita AEgidius; quem Gaspar disp. 3. sect. 5. laudat, ut authorem huius modi, cum tamen sit Seraphici etiam in corpore.

Fuit autem profecto Fides supernaturalis, quae ad finem supernaturalem est omnino necessaria, et ita loquuntur Concilia contra Ripaldam primo de Ente supernaturali, disp. 29. et 63. qui nescio, quam fidem latam excogitavit ex humana notitia naturali. Contra est enim sensus CC. praesertim Tridentini sessione 6. Vide Lugum disp. 11. sect. 1.

Obiicies quarto. Nullus homo tenetur nosse, quod ignorant Angeli; sed ante Incarnationem, Angeli hoc Mysterium ignorabant: Ergo. Maior est certa. Minor probatur illo Isa. 63. Quis est iste, qui venit de Edom? Est enim exclamatio Angelorum, ut ait Glossa: Et Ephes. 3. Ut innotescat Principatibus, et Potestatibus, ut exponit Chrysost. et Glossa ad id Ephes. 3. Quae sit dispensatio Mysterii absconditi a saeculis in Deo.

Respondet S. Doct. Angelos omnes agnovisse venturum Salvatorem: nam anountiarunt prophetis Mysteria, praecipue Isaiae. Mira autem singulatim admirati sunt, et didicere. Neque datur ignorantia invincibilis de his, apud D. Bonavent. et alios.

Obiicies quinto. Qui adimplebat legem iuxta dictamen naturae, perveniebat ad salutem, ut innuit Apostolus, Rom. 2. Gentes, quae legem non habent, naturaliter ea, quae legis sunt, faciunt. Et: Factores legis iustificabuntur: Sed in lege naturae, vel scripta, non est necessitas credendi Mediatorem: Ergo.

Respondet D. Bonav. legem naturae sufficere, adiutam dono gratiae, et fidei, quae dictabat implicite Mediatorem. Ita etiam Vasquez disp. 190. cap. 15. Fagundez lib. 1. Decal. cap. 2. num. 10. ex D. August. lib. de spiritu et litt. cap. 27. ubi id, naturaliter, sic exponit, sine lege scripta, sed cum naturali, adiuta a gratia, quae legis sunt, faciunt.

Obiicies sexto. Nullus tenetur credere, quod non potest discere; sed in lege naturae non poterat aliquis ediscere Incarnationem, nec erat ullus docens: Ergo.

Respondet S. Doct. fuisse aliquos etiam tunc edoctos in hoc mysterio, ut Iob testatur cap. 19. Fuit autem hic ante legem scriptam, ut notat Lyra, et etiam Henoch, ut dicitur a D. Iuda, vers. 14. Prophetavit autem de his septimus ab Adam Henoch, dicens: Ecce venit Dominus in Sanctis millibus suis facere iudicium contra omnes, etc. Ubi Christum Iudicem ait, proptereaque Incarnatum supponit.

ASSERO tertio, eadem ratione, ante Christi adventum, non fuisse necessariam fidem explicitam Sanctissimae Trinitatis.

PROBATUR a D. Bonav. quia ante Christi Incarnationem, ut supra ostendi, erat ignotus Filius Dei: Ergo et Pater; nam, qui novit Filium, novit et Patrem, ut ait Christus. Ioan. 15. Addit tamen S. Doct. quaest. 2. aliquos habuisse etiam tunc hanc notitiam explicitam, quod asserunt de Sybillis, Henoch, Iob, Adamo, et aliis.

ASSERO quarto; nunc, necessitate medii, necessariam esse cognitionem explicitam Sanctissimae Trinitatis. Ita D. Bonav. quaest. 5. D. Thom. art. 8. q. 2. Valentia quaest. 2. p. 5. assert. 2. Fagundez lib. 1. cap. 2. num. 24. Becanus quaest. 2. et quaest. 8. dub. primo, Caspens. disp. 3. sect. 5. num. 3. Maestr. disp. 19. sect. 2. et alii, quos sequitur Morand. quaest. 10. contra aliquos dicentes, non esse necessarium necessitate medii, sed tantum praecepti, etiam post promulgatum Evangelium. Vide Palaum tom. 1. tract. 4. disp. 1. p. 9. multos referentem Cum his est et Ful. lib. 3. cap. 5.

PROBATUR a D. Bonav. in 4. dist. 3. p. 1. quaest. 2. Eadem fides est necessaria intrinsece, quae extrinsece cuique intimatur, ut eam expresse profiteatur: Corde enim creditur ad iustitiam; ore autem confessio fit ad salutem; sed fides expressa Sanctissimae Trinitatis intimatur omnibus expresse profitenda in baptismo, per formam erutam e Matth. ult. ubi Christus praecipit: Docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et filii, et Spiritus Sancti. Infantibus vero intimatur in Patrino, ut nomine eius profiteatur, et postea ipsam doceat: Ergo.

ASSERO quinto, tenere omnes necessitate medii credere omnes articulos Fidei implicite, ita ut quisque sit paratus, eos credere, si doceatur. Vide Becanum quaest. 4. Valentiam quaest. 2 p. 6. Imo teneri explicite aiunt Valentia loc. cit. Aragon. art. 5. Tannerus n. 51. Praecipue Baptismum, Poenitentiam, et Eucharistiam.