Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus

Quae sint notae verae Ecclesiae, apud quam stat authoritas exponendi FIDEM.

ECCLESIAM ab origine mundi fundatam asserit S. Bonavent. in Psalm. 61. quem omnes imitantur. Incepisse autem magis ab Abel, quam ab Adam, edisserit; quia fuit Abel occisus in Christi figuram; non autem occidit alios, ut Adam. Deinde fuit virgo, Martyr, et Pastor, seu Doctor. Tandem quia truncus non computatur, ut constat in consanguinitatis Arbore. Adde, Abelem incepisse multiplicationem: Nam Ecclesia est adunatio multorum fidelium. Sane Cain fuit haereticus, et odio fidei occidit Abelem. Hoc constat ex Genes. 4. ubi enim habemus: Dixit Cain ad Abel: Egrediamur foras. Chaldaeus legit: Dixit Cain: Non est Lex, non est iudex, nec retributio. Quam propositionem detestatus Abel, Cain concitavit.

Haec semper in aliquibus integra permansit, ut discurrit S. Bonavent. serm. 16. Hexaëmer. Verae Notae Ecclesiae sunt praecipuae, quae in Symbolo leguntur, dum dicitur: Credo Unam, Sanctam, Catholicam, Apostolicam Ecclesiam.

PRIMA Nota est, ut sit una. Propter hoc enim (ut observat S. Bonavent. in cap. 1. Sap.) dicitur Cant. 6. Una est columba mea, perfecta mea.

Propter hoc, comparatam ait etiam orbi. Ideo Sap. 1. dicitur: Spiritus Domini replevit orbem terrarum, tum ut unam significet; tum ut perfectionem in orbe; tum ut Catholicam, idest universalem ostendat, ut advertit S. Doctor ibi describens alias, e parallelo orbis, Ecclesiae perfectiones, stabilitatem in sua sede, Portae inferi non praevalebunt. Matth. 16. sicuti et: terra in aeternum stat, Eccl. 1. motum sphaericum ad bona coelestia communicanda: ornamenta nobiliora virtutum in stellis; inferiora in herbis, plantis, etc.

CONSIMILIBUS parallelis applicat S. Bonavent. Ecclesiae nomen Columbae, ad ea verba Psalm 67. Si dormiatis inter medios cleros, pennae columbae de argentatae, et posteriora dorsi eius in pallore auri, praecipue vero aucupatur similitudinem e foecunditate, qua omnes fideles peperit in toto orbe, ut omnes unam matrem cognoscant Christi sponsam, unam fidem Christi confiteantur, uniti in capite Vicario eius Romano Pontifice. Sic docent Irenaeus Lib. 3. cap. 3. Cyprianus Lib. 1. epist. 3. et Lib. 4. epist. 8. Ambros. de obitu Satyri, Hieron. epist. ad Damasum, qui, et in Epitaphio Marcellae, scribit SS. Athanasium, et eius successorem, Petrum Alexandrinum, Episcopos, persecutionem Arianorum, eorumque haereses declinantes, ad Romanam sedem, tanquam Matrem, confugisse. Eandem doctrinam tenet Optat: L. 1. cont. Parmen. Augustinus epist. 162. Leo epist. 87.

Ex una nativitate per Baptismum, unoque ritu, colligit S. Doctor in 4. dist. 3. p. 1. quaest. 2. unam matrem cum Apostolo, Ephes. 4. Unus spiritus, unus Dominus, una fides, unum Baptisma. Unita igitur semper in membris Ecclesia Romana fuit, ut ostendit S. Doctore in Hexaëmer. sermone 22. Hoc egregie ostendit S. Doctore ad cap. 10. Ioan. illis verbis Domini Iesu: et fiet unum ovile, et unus Pastor. Hinc Ephes. 2. Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unam: et Isa 28. Ipse est lapis angularis factus in caput anguli uniens duos parietes, et Iob 38. Quis demisit lapidem angularem unum? sibi profecto adscribi vult Deus hoc opus grande uniendi e tot exteris, diffusisque toto orbe gentibus in unam domum, in unum ovile. Magnifice ideo Deus hunc Pastorem promisit Ezechiel. 34. Suscitabo super eos Pastorem unum. Haec S. Doctor.

HINC altius exorditur Ecclesiae nostrae consistentiam, et tot sectarum ruinam, argumento, sumpto e Christo, Lucae 11. Omne regnum in se divisum desolabitur: Nam, ut ait D Hieron. in Regula Monach. de charitate, et pace, ex Sallustio de bello Iugurtino. Concordia parvae res crescunt; discordia maximae dilabuntur. Quod dictum affumpsere tres Rhetorum excelsae confoederationes, idque suis tribus adscripsere insignibus, quibus depicti sunt Hyrcus in una, in alia Satyrus, in tertia Crux inter fascias, et haec tria, catenis collegata, illa pendente inscriptione, enirent! At Rheti miseri in haereses delapsi, mutuo seipsos dilacerantes, eam tantum servant collegationem, quae est inter hostes, et cum Catholicis suis perpetuo disceptantur. Id efficit Diabolus in sectis haereticorum, quod Academiis effectum est Philosophorum, quae, in sectas divisae, miserrime sunt delapsae, ut advertit S. Augustinus Lib. 18. de civit. cap. 52. Percurrito haereticorum sectas apud Bellarminum cap. 10. Sectarii, haeretici saeculi nostri, in innumeras sunt fere sectas lacerati.

AT Romana Ecclesia semper sub capite uno integra, atque adeo incolumis tot saecula permansit. Sic observavit S. Augustinus epist. 162. et in Psalm. contra partem Donati et Leo epist. 87. et Cyprianus Lib. 9. epist. 4. et Lib. 1. epist. 3. Hoc ostendam etiam Tract. de Relig. disp. 1. quaest. ult.

QUOD vero Calvinus obmurmurat in praef. suarum desolationum, non Institutionum, etiam nos in Scholas Thomistarum, Scotistarum dividi; dico cum D. Augustino Lib. 1. contra Iulianum, Scholas nostras non dividi, quod ad ea, quae sunt fidei.

SECUNDA Nota Ecclesiae est, ut sit Sancta: Multis autem de causis est Sancta. Primo, quia doctrinam sanctam docet, quae nil falsum, nil iniquum continet, ut dicitur Psalm. 18. Lex Domini immaculata convertens animas. Id vero probat, quia efficax fuit ad animos tot gentium alliciendos, imo pertrahendos, quia viderunt Legis nostrae sanctitatem, ut discurrit S. Doctor ad hunc Psalmum.

HINC dicitur Unica columba, una perfecta, ut S. Doctor edisserit ad cap. 1. Sapientiae. Addit vero ad Psalm. 118. cap. 8. vers. 6. et ad Psalm. 76. et in sermonibus 8. 9. 16. 22. Hexaëmer. alias etiam rationes, ob quas Ecclesia dicitur Sancta.

PRIMA, quia innumeris fere membris sanctis splendet, quia fundata est dignitate personae, et meritorum Christi. Ideo hoc fundamento inconcussa, ut inferorum portae atque phalanges non praevaleant, hoc Duce optime constituta, veluti castrorum acies ordinata, nullis Tartari armis, nullis Tyrannorum viribus cedat. Ideo deca dictum: Fundasti eam super stabilitatem suam; non inclinabitur in saeculum saeculi, Psalm. 103. docet S. Augustinus; et Petrus epist. 1. cap. 2. vocat Christianos, Gentem sanctam, populum acquisitionis.

PORRO sanctitatem nostrorum Catholicorum, vel etiam Bernardi, Dominici, Francisci fassi sunt Luther. de captivitate Babyl. cap. 2. Philip. in Apol. art. 5. et 27.

AT Sectarum adversantium turmas, pravis, et impiis erroribus conspurcatas, ex hominibus scelestissimis oriundas inveniemus. Lege Bellarminum a cap. 11. Hosium in confess. Polon. Valentiam in Analysi, et alios. Porro sanctitatem nostrae Ecclesiae ostendi cum D. Bonavent. p. p. Tract. 1. disp. prima, et 2.

TERTIA NOTA Ecclesiae est, ut sit Catholica, idest universalis. Observat autem S. Doctor in Psalm. 47. et Psalm. 114. eam esse universalem primo tempore, quia ab initio in Adam, vel Abel incipiens, usque ad finem mundi est duratura. Secundo loco, ita ut in universo mundo sit propagata. Tertio quo ad doctrinas, quia universa necessaria scienda tradit. Quarto, quo ad personas, quia in omni gente diffusa et propagata est.

PRIMO igitur, quo ad durationem per omnia tempora, est Universalis: Nam ab exordio mundi usque ad Christum; et a Christo ad nos usque devenit, ut recte ostendit S. Doctor in sermonibus Hexaëmer. praecipue 16. ubi observat illud Christi promissum: Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam: Duravit enim ad haec usque tempora perennis in Pontificibus, ut ostendi loco cit. in rationibus, et dogmatibus. E contra vero, Graeci, aliique Orientales, et Africani, apud quos florebant Heroes, Concilia, Patres; statim ac discessere a nostra Ecclesia, lacerati sunt, dissipati, difficissi, consumpti. Ab unitate namque Ecclesiae universalis deficientes, in sectas dilacerati evanuere. Vide S. Doctorem ibi haec enarrantem.

PERPETUITAS Ecclesiae ostensa fuit Lucae primo. Regni eius non erit finis, ut ibi in commentario disserit S. Doctor et confirmat illo Dan. 7. Potestas eius aeterna, quae non auferetur, et regnum, quod non corrumpetur. Idipsum ostendit S. Doctor in 4. dist. 4. part. 2. dub. 2. ex ult. Matth. Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi. Ubi advertit, non esse necesse Ecclesiae, ut sit Catholica, apud omnes permaneat omnibus temporibus. Hoc argumento ab antiquitate Ecclesiae usi sunt Patres libenter Tertull. de praescrip. Optat. lib. 2. cont. Parmen. Hilarius lib. 6. de Trin. Hieronymus ad Pammach. et contra Luciferian. Augustin. contra epist. fund. cap. 4. Igitur cum nostra Ecclesia e Christo hucusque duraverit, profecto vera erit Ecclesia. Inveniant Lutherani suam Ecclesiam ante annum 1517. Ego nostram ostendi p. p. Tract. 1. disput. 2.

DEINDE Ecclesiam Catholicam ab universitate locorum, et gentium nominat S. Doctor cum Lyrin. sic enim praedictum erat Psalm. 2. Dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae, et Psalm. 71. Dominabitur a mari, usque ad mare. Et Dominus Lucae ult. ait, praedicandum Evangelium in toto mundo, ubi erudite S. Doctor in commentario, apponit alia testimonia ad id confirmandam. Genes. 49. Ipse erit expectatio gentium. Isa 49. Parum est, ut sis mihi servus ad suscitandas tribus Iacob, et faeces Israel convertendas. Dedi te in lucem gentium, ut sis salus mea usque ad extremum terrae. Et Psalm. 109. Virgam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion: dominare in medio inimicorum tuorum. Ideo observat, ibi dici incipiendum a Hierusalem, et Psalm. 18. In omnem terram exivit sonus eorum: et in fines orbis terrae verba eorum.

IDIPSUM confirmat ad cap. 1. Ioan. illo: Illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. De quo ibi egregie cum Patribus disserit.

ADVERTIT autem in 4. dist. 4. p. 1. dub. 2. litt. cum D. Augustino epist. 80. ut sit Ecclesia Catholica, non esse necesse, ut sit in omnibus hominibus totius orbis, sed ut innotescat in omnibus Provinciis. Neque requiri, ut fiat simul, ut etiam advertit Driedo Lib. 4. cap. 2. p. 2. de Eccles. Dogmatibus.

IAM vero Ecclesiam nostram, toto orbe sparsam ostendit S. Bonavent. serm. 16. Hexaëmer. et quidem temporibus Irenaei testatur ipse Lib. 1. cap. 3. Tertullianus suo tempore Lib. cont. Iudaeos, cap. 3. Cyprianus de unit. Eccles. Athan. Lib. de humanitate verbi. Hieron. et Chrysost. in 24. Matth. Augustinus epist. 78. et 80. Theodotetus Lib. de legibus. Leo M. serm. de SS. Petro, et Paulo. Prosper Lib. de ingratis. Sed quia usque ad tempora Gregorii, hoc, adversarii concedunt, atque fatentur etiam a tempore Leonis usque ad Gregorium, latas fuisse Leges Canonicas toto orbi, ut edisserit S. Doctor. Iam id ostendere pergit a tempore Gregorii, qui obiit anno 604. usque ad Adrianum, qui cessit anno 795. quod tempus sublimis Cathedrae vocat S. Doctor; et quidem ex epist. D. Gregorii ad Episcopos orientis, Africae, Hispaniae, Galliae, Angliae, Siciliae, hoc colligitur ex Beda, qui vixit circa annum 662. in cap. 6. Canticorum, Bernardo, qui obiit circa annum 1153. Is enim disputans coram Rogerio Rege Siciliae, hoc asserit, ut habetur in eius vita Lib. 2. cap. 7.

NOSTRIS etiam temporibus non modo in orbe isto sunt ubique Catholici, sed in novo orbe ad Orientem in Indiis, et Sinis; ad Occidentem in America; ad Septentrionem in Iaponia; ad Meridiem in Brasilia in manicongo. At neque Mahumetanorum secta, neque sectariorum fabulae per universum orbem evolarunt; imo vero nunc eae et multum restringuntur. Vivat igitur Ecclesia nostra iure, ac merito Catholica acclamata ob fidei perseverantiam in omnibus temporibus, ob fidelium in unum gregem convenientium unionem ad charitatem, et communicationem, atque communionem omnibus gentibus, ut sapienter edisserit S. Doctor ad Psalm. 114. ubi Unam fidem, sicuti, et unus est Dominus; unumque Baptismum, sicuti est una Ecclesiae fides in universo dilatata, iuxta dictum Apostoli Ephes. 4. concludit Seraphicus ibi, et ad Psalm. 47. Sicut audivimus, sic vidimus in civitate Dei nostri, etc. secundum nomen tuum Deus, sic et laus tua in fines terrae.

Itaque pergit Psalm. 115. sequenti, ostendere, unam esse inter nos fidem, de qua Athanas. in Symbol. firmam, perseverantem, fideliter integram, et inviolatam.

HINC educit Ecclesiae quartam Notam, ut sit Apostolica, quod late edisserit serm. 16. et 22. Hexaëmer. Quo argumento verae Ecclesiae nota argumentati sunt Irenaeus Lib. 3. cap. 3. Tertullianus Lib. de praescript. Eusebius in hist. et Chron. Hieronymus, et Prosper, qui Chronicum Eusebii continuarunt. Epiph. haeresi 27. qui enumeratis Romanis Pontificibus, tandem concludit: Et ne quis miretur, quod tam exacte singula recensemus. Per haec enim semper claritas ostenditur.

Optatus Lib. II. cont. Parmen. enumerat Romanos Pontifices a Petro usque ad Siricium, ut ostendat, non esse Ecclesiam apud Donatistas, qui tali successione non gaudent. Ideo concludit: Vos vestrae Cathedrae originem ostendite, qui vobis vultis sanctam Ecclesiam vendicare.

IDEM praestat D. August. epist. 165. et in psalm. cont. part. Donat. et cont. epist. fund. cap. 4. et cont. epist. Manich. cap. 4. testatur: Multa sunt, quae me in Ecclesiae gremio iustissime tenent. Tenet consensio populorum atque gentium: tenet authoritas miraculis inchoata, spe nutrita, charitate aucta, vetustate firmata. Tenet ab ipsa Sede Apostoli Petri, cui pascendas oves suas Dominus post Resurrectionem commendavit, usque ad praesentem Episcopatum Sacerdotum successio.

UT autem hoc argumentum urgeat; observo ex D. Bonavent. sermonibus allegatis, non posse ullo modo Ecclesiam stare sine Pastoribus, ut docet S. Cyprianus epist. 9. Lib. 4. et Hieronymus contra Luciferianos, ut dicitur: Ephes. 4. Act. 20. Id probat S. Doctor ad 10. Ioan. illis verbis: Ego sum Pastor bonus, et cognosco oves meas: et alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili; et illas oportet me adducere, idest per Apostolos, et Pastores alios: et fiet unum ovile, et unus Pastor. Ipse enim est pax nostra, qui fecit utraque unum, Eph. 2. Ipse est lapis angularis. Isa 28. Vide Seraphicum.

RELIGIONIS eius stabilem Monarchiam Daniel cap. 2. praenunciat: In diebus regnorum illorum, suscitabit Deus caeli regnum, quod in aeternum non dissipabitur, et regnum eius alteri populo non tradetur: comminuet autem, et consumet universa Regna haec: et ipsum stabit in aeternum. Pondero Hebraeum sic legere Pagn. וביומיהון די מלכיא אנן : Et in diebus Eorum regum ipsorum, ubi adverte, non praedici Messiae regnum temporibus quatuor simul regnantium iam praevisorum, sed Romanorum monarchiarum, quibuscum subaectis, sed in temporali Imperio succedentibus, conregnarent paralleli successores in sede Romana, Christi loco, Monarchae Pontifices: In diebus eorum Regum ipsorum. Est autem locutio emphatica. Addit: Non dissipabitur, et alteri populo regnum eius non tradetur. Si haec in personam Christi caderent; quis ignorat sceptrum eius divinum non transferendum ad alienos; At sponder in Ecclesia perpetuo successurum in Christi sede Monarcham non exterum, sed Catholicum, in sede Romana Pontificem. Hic genuinus est sensus. Ideo de Christi Ecclesia hoc vaticinium exponunt communi plausu Patres. Origen. hom. 30. in Luc. Hieronym. in cap. 1. Eccles. et 21. Ezech. et 27. Matth. August. tract. 51. et 117. in Ioan. et lib. 83. qq. Greg. Nyss. de orat. Epiph. lib. 1. cont. haer. Fin. Adrianus cap. 10. libri 5. flagell. Iudaeorum, et alii apud Expositores. Accinit Isa 9. Multiplicabitur eius Imperium. Est sine unum, nec multiplicatur multiplicatis sedibus, sed augetur, et extenditur idem. Igitur perseverat in successione Monarcharum in sede Romana nunquam interrupta, sed iurata perpetua in aeternum seu לעולמים in saecula. Sic Psalm. 80. Ponam thronum eius sicut dies caeli, sane dies dici succedit continue usque ad finem mundi.

ASSUMO Christi sponsionem Matth. 16. Et ego dico tibi, quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam, mox praenunciat oportere se occidi, et tertia die resurgere. Graecus ἐγερθῆναι excitari. AEdificium non complet in Petri Pontificatu summo, sed eum promittit, ad lineam hanc fundare perpetuum, ut tale regimen in Petro incipiens, in successoribus consurgat. Suscitatur vero Imperium cum Christo Ioan. 21. Pasce oves meas, ut notant Patres allati p. p. tract. 1. disp. prima quaest. 4. praecipue Bernardus lib. 3. de consider. cap. 8.

IGITUR non solis quingentis primis annis mansit Ecclesia virgo, ut fingit Calvin. Lib. 1. Inst. cap. 1. §. 13. et lib. 4. cap. 2. §. 3. sed hucusque: Multo minus verum, quod ait Faius Enchit. disp. 65. conc. 83. et seq. cum Calvino lib. 4. c. 2. §. 1. eam sub primo saeculo dirutam. Quaero enim ab hoc Prothaeo, quid rursum velit lib. 4. Inst. cap. 9. §. 8. dicens: Sic priscas illas Synodos, ut Nicaenam, Constantinopolitanam, Ephesinam primam, Chalcedonensem, ac similes, quae confutandis erroribus habitae sunt, libenter amplectimur, reveremurque ut Sacrosanctas, quantum attinet ad fidei dogmata; nihil enim continent, quam puram, et nativam Scripturae interpretationem, quam Sancti Patres spirituali prudentia ad frangendos Religionis hostes, qui tunc emerserant, accommodarunt.

QVae vero Faius latrat e D. Augustin. epist. 159. cap. 19. quasi de ruina ecclesiae conqueratur, conficta sunt, ut patet legenti, et ostendit Bouer. dem. 8. art. 2. Sane promissa Matth. 16. cit. et ult. cap. Ecce ego vobiscum sum, usque ad consummationem saeculi. Lucae 22. Rogavi pro te Petre, ut non deficiat fides tua. Ioan. 14. Rogabo Patrem, et alium Paraclitum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum, haec sunt certa ex ore Christi.

ILLIUS aeternam stabilitatem conclamant SS. Patres, quibuscum confitetur id ipsum supra Calvinus. Sic D. Chrysost. ad cap. 2. Isa. Basil. in cap. 8. Isaiae, Gregor. lib 9. in Iob, cap. 6. Ambrosius lib. de Salom. cap. 4. August. in Psalm. 47. Leo M. serm. 1. de SS. Petro, et Paulo.

MAGNA ratio est, quam affert S. Doctor in Diaet. tit. 5. cap. 3. et Hexaëmer. Est enim Ecclesia uxor Christi. Osee 2. Apoc. 21. Ephes. 5. Est autem hoc vinculum insolubile.

Hinc D. Cyprian. de unitate Ecclesiae ait: Adulterari non potest sponsa Christi, incorrupta est, et pudica, unam domum novit, unius cubiculi sanctitatem casto pudore custodit. Cur ergo hi deformatorest, non reformatores, libellum repudii dant? Sane Ecclesia Catholica, dicitur propter fidei constantiam perpetuam, propter dilectionem maritalem, et Sacramentorum communionem, ut ait S. D. ad Psalm. 114.

BENE can. 3. haec sponsa dicit: Tenui eum, nec dimittam, ut ait S. Doctor ad psalm. 118. cap. 8. vers. 7. Haec late prosequitur a serm. 8. Hexaëmer. et ad 9. Lucae, ubi varias rationes indefectibilitatis Ecclesiae affert, quam ideo comparat firmamento; Quia scilicet in firmitate divinarum nititur sponsionum. Ita et D. Gregor. in psalm. 5. Poenit. Damascenus orat. de Transfigur. Promisit enim Christus, Lucae 22. Rogavi pro te Petre, ut non deficiat fides tua. Neque loquitur de eo, ut privato, sicuti nugatur Calvin. sed ut Praelato, ut monet S. Doctor ad 9. Lucae. Ideo addit, ut conversus confirmes fratres tuos, ut notat D. August. qq. testam. quaest. 75.

Alia ratio sumitur ex immobili Christi Doctrina, cuius verba non deficient. Hac nititur Euseb. Caesar. lib. 4. demonstr. Euang. cap. 19. Prius enim caelum, et terra transibunt, etc.

TERTIA ratio, quia Veritatis est Arca, Columna, et firmamentum, nil enim Veritate firmius, stabilius aut certius. Est ratio D. Hilarii lib. 7. de Trinit. Et Hierem. Constantinop. resp. 1. ad Crusium. Sane dicitur Christo, Ioan. 17. sermo tuus veritas est.

Ecclesia Lunae comparatur, quia semper illuminata a Sole, et dum nobis non apparet lumen, altius illustrata est desuper, ut arguit passim in sermonibus Hexaëmer. et cum eo Philo Carpath. ad id Cant. et Raban. Maur. in Eccles. lib. 9. cap. 7.

Alia ratio sumitur a D. Bonavent. in Hexaëmer. et S. Leone serm. 1. de SS. Apostolis Petro, et Paulo. E meritis Christi, et morte in Cruce, qua diabolum devicit.

Multas alias rationes vide ibi apud S. Doctorem.

MAGNUM vero est argumentum verae Ecclesiae haec Pontificatus perpetuitas, et Religionis, ut disserunt Tertullian. de praescript. cap. 32. Optatus contra Donatistas lib. 2. Irenaeus lib. 4.

Hoc argumento litem vicere Iudaei Hierosolymis, contra Samaritanas apud Alexandrum M. et sapientes; Et Samaritae damnati sunt, ut refert Ioseph lib. 13. antiq. cap. 6.

CUMQUE hanc successionem habeamus ex Matth. 16. ut dixi, et notant Sergius Cyprius, qui anno 650. floruit, epist. ad Theodorum P. Ignat. Constantinop. epist. ad Nicolaum, quae habetur act. 3. Synodi 8. Gabriel Patriarcha Alexandriae epist. ad Clem. VIII. cum D. Bernardo lib. 3. cap. 8. de consider. Et e supra dictis, et p. p. Tract. 1. in qq. Proaemialibus, Non video quid ad haec muffitare audeant Crabrones illi Tartarei.

Iam ergo nobis est ordo Pontificum a Petro, usque ad Clementem X. et aliorum minorum Pastorum ordinatio ab eis consequenter legitima, ut ostendi p. p. Tract. 1. disp. 2.

Enim vero ostendant hostes sectarii, ubinam eorum fuerit Ecclesia ante annum 1517. Quo argumento, qua interrogatione haereticos exagitabant Gregorius Nazianzenus epist. 2. ad chelid. Hieronymus ad Pammach. Tertullianus in praescript. Irenaeus Lib. 4. cap 4. et cap. 45.

AT extraordinario modo se ordinatos clamant. Hinc igitur nequissimi Apostolatus arrogatores, Lutherus nimirum, Calvinus, Beza, aliique egregio Apostolatu digni sunt? Sane cum a vero Pastore missi non sint; aliunde ascenderunt fures, et latrones, ut arguit Christus Ioan. 10. et exponit de haereticis S. Bonavent. ibi, et Valentia p. 7. §. 25. Tales eos ostendit Bouterius in suis Demonstrationibus.

GLORIATUR Lutherus in praef. doctrinae, editae Lypsiae, anno 60. Christum primo ab eo vulgatum, et articulos fidei ab Apostolorum temporibus ad suam usque diem non esse cognitos. O insanum! Ergo non fuit Ecclesia a tempore Apostolorum, aut si fuit; sane fuit verificatum id Matth. 16. Portae inferi non praevalebunt adversus eam, ut ostendit S. Bonav. serm. 16. Hexaëmer. Vel grex Christi derelictus, fuit a Lupis depastus primo tempore; surrexit vero e Lutheri semore Sacrilego, qui Monachus apostata Catharinam Bernensem, monialem, sibi desponsavit. O proles sacrilega, quae prodiit! At dicit Calvinus, invisibilem fuisse Ecclesiam. Equidem Ecclesia est adunatio fidelium, eandem fidem profitentium, regimine visibili regendam, ut habetur Num. 20. Act. 10. alioqui, quo pacto hi Cingari Ecclesias suas instituunt.

Caetera, quae ad authoritatem Pontificis, Conciliorum, etc. pertinent, et quae sit authoritas Scripturarum, Traditionum, etc. disserui p. p. Tractu primo, disput. 2.