Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus
Gaudenzio da Brescia (1612–1672)
Reuerendi patris Gaudentij Bontempi, ... Palladium theologicum, seu Tota theologia scholastica in septem tomos distributa. Ad intimam mentem d. Bonauenturae seraphici doctoris ... Tomus quintus, De virtutibus
First published 1676
Bontempi's Palladium theologicum (Lyon 1676) is a complete scholastic theology composed ad mentem D. Bonaventurae, arranged in seven tractatus on the order of the Secunda secundae. This fifth volume, De virtutibus, treats the theological virtues (faith, hope, charity, with their gifts, beatitudes and fruits), the cardinal virtues and their opposite vices, and the states and offices of men (religious and prelates, bishops, princes), including the extensive disputations on contracts, religion, vows, fortitude, temperance and the judicial process. It is a significant example of the Bonaventurian scholastic school and a counterpart to the Thomist manuals of the period.
Tractatus I: PRIMUS DE VIRTUTIBUS THEOLOGICIS
Proemium I: Prooemium
Disputatio I: DE FIDE
Quaestio I: Quid FIDES significet, et quid sit
Quaestio II: Quodnam sit FIDEI obiectum
Quaestio III: An obiectum FIDEI sit aliquod complexum
Quaestio IV: An FIDEI obiectum possit esse falsum
Quaestio V: An obiectum FIDEI possit esse evidens scientifice
Quaestio VI: An FIDES sit de his, de quibus habetur visio in via
Quaestio VII: An articuli FIDEI sint evidenter credibiles
Quaestio VIII: An credibilia recte per articulos sint disposita
Quaestio IX: Utrum articuli FIDEI, decursu temporum, creverint
Quaestio X: Utrum FIDES creverit quoad lumen
Quaestio XI: An Fides creverit certitudine
Quaestio XII: An Fidei articuli exponendi sint auctoritate aliqua, quae sit infallibilis magistra, et quae sit
Quaestio XIII: Quae sint notae verae Ecclesiae, apud quam stat authoritas exponendi FIDEM
Quaestio XIV: Quidnam sit necessario credendum, necessitate medii
Quaestio XV: Quae sint credenda necessitate praecepti
Quaestio XVI: An teneamur FIDEM confiteri, et quando
Quaestio XVII: An liceat de FIDE disputare, et quando
Quaestio XVIII: An Fides sit in Intellectu
Quaestio XIX: An Fides perficiatur per Charitatem, tanquam per formam
Quaestio XX: An certum sit, FIDEM sine CHARITATE manere
Quaestio XXI: An, et quomodo FIDES sit VIRTUS
Quaestio XXII: An FIDES sit UNA VIRTUS
Quaestio XXIII: An FIDES sit prima Virtutum
Quaestio XXIV: An FIDES sit certior quacumque scientia; vel habitu quocumque intellectivo
Quaestio XXV: An quis certo scire possit, se FIDEM habere
Quaestio XXVI: In quibusnam sit FIDES
Quaestio XXVII: An FIDES sit Donum DEI substantialiter
Quaestio XXVIII: Utrum differentia FIDEI, et aliorum actuum naturalium a supernaturalibus moralibus proveniat semper ex obiecto
Quaestio XXIX: De FIDEI effectibus
Quaestio XXX: De DONO INTELLECTUS
Dubitatio I: An INTELLECTUS sit donum Spiritus Sancti
Dubitatio II: Utrum DONUM INTELLECTUS possit esse simul cum FIDE
Dubitatio III: An DONUM INTELLECTUS consistat in contemplatione Creatoris, et Creaturae
Dubitatio IV: Utrum DONUM INTELLECTUS insit omnibus habentibus gratiam, et an his solis
Dubitatio V: Qua sit necessitas, et utilitas DONI INTELLECTUS
Dubitatio VI: Utrum* **DONO INTELLECTUS** *respondeat sexta beatitudo, scilicet Beati mundo corde, etc.
Dubitatio VII: An* **DONO INTELLECTUS** *respondeat, inter fructus Spiritus Sancti, Fides
Quaestio XXXI: De Dono Scientiae
Dubitatio I: An* **SCIENTIA** *sit donum Spiritus Sancti
Dubitatio II: An scientia sit de rebus Divinis
Dubitatio III: An donum scientiae sit speculativum
Dubitatio IV: An Dono Scientiae respondeat tertia Beatitudo: Beati, qui lugent, etc.
Disputatio II: De Infidelitate
Quaestio I: Quid, et quale peccatum sit INFIDELITAS
Quaestio II: An opera omnia Infidelium sint peccata
Quaestio III: Utrum infideles possint compelli ad FIDEM audiendam
Quaestio IV: An cogi queant Infideles ad FIDEM nostram, sufficienter propositam, amplectendam
Quaestio V: An Infideles non baptizati, cogi queant ad relinquendos errores, vel ritus, rationi naturali contrarios
Quaestio VI: An permittendi sint ritus Infidelium
Quaestio VII: An liceat cum infidelibus pacisci de eorum ritibus tolerandis
Quaestio VIII: An Infideles, non baptizati, possint retinere potestatem supra Fideles, et an possint ea privari
Disputatio III: De Haeresi
Quaestio I: Quid sit HAERESIS
Quaestio II: An dubitans de articulis FIDEI sit haereticus
Quaestio III: An, qui actu opinativo mero assentitur articulo FIDEI, sit haereticus
Quaestio IV: An, et Quae Ignorantia excuset ab Haeresi
Quaestio V: Qua pertinacia ad HAERESIM requiratur
Quaestio VI: An, ut quis censeatur Haereticus, necesse sit, ut fuerit baptizatus, et fidelis
Quaestio VII: Utrum Ecclesia cogere possit haereticos ad FIDEM Catholicam recipiendam
Quaestio VIII: De alio medio, quo utitur Ecclesia contra haereticos prohibendo eorum Libros
Quaestio IX: An teneamur haereticorum conversationem vitare
An teneamur haereticorum conversationem vitare.
ASSERIT Soto 4. dist. 25. quaest. 1. art. 1. et 3. et dist. 20. quaest. 1. art. 5.
COMMUNIS tamen sententia id negat, quam diu haereticus non est iuridice declaratus, et denunciatus, quia Concilium Constant. indulsit, communicare cum omnibus excommunicatis, exceptis nominatim denunciatis, et publicis clericorum percussoribus. Ita authores apud Sanchez Lib. 2. decal. cap. 9. Sic cum aliis Henriquez Lib. 13. cap. 5. Suarez 3. p. Tract. 5. disp. 9. sect. 2. Toletus Lib. 1. summae, cap. 9. Tannerus disp. 1. quaest. 9. dub. 5.
Ex quo adnotandum est, Seraphicum in 4. dist. 18. p. 2. q. 1. asserere sententiam Soti, sed ante Concilium Constantiense: Tunc autem erat communis sententia.
DIFFICULTAS vero est; num satis sit, aliquem declarari haereticum; an vero exigatur etiam, ut declaretur excommunicatus.
MIHI satis videtur esse, declarari haereticum; nam haeresi est infallibilitet nexa excommunicatio. Ita uterque Sotus, Medina, Henriquez, et alii, quos refert Sanchez Lib. 2. cap. 9. qui tamen oppositum tenet cum aliis; et Suarez de censuris, disput. 9. probabilem putat cum Card. Lugo disp. 22. sect. 1.
POSSUMUS etiam eis in sacris communicare, nempe assistendo missae simul cum haeretico. Ita omnes Doctores apud Sanchez dicto cap. 9. contra Basilium Poncium in Appendice de matrimonio Catholici cum haeretico, cap. 9.
POSSUMUS etiam ab haeretico Sacramenta, more Ecclesiae nostrae, sumere in necessitate, nisi aliunde scandalum surgat. Vide Sanchez num. 10.
Multa alia de hac re discutiunt Sanchez Lib. 2. in Decal. c. 9. Card. Lugo disp. 14. sect. 5. §. 5. et d. 22. sect. 2.
ALIQUA dubia tangam, quae apud Seraphicum invenio discussa. Primum est: An matrimonium cum haeretico, vel haeretica, sit validum.
De his Thomas Sanchez Lib. VII. de matrim. disp. 72. Ferrarius opusc. de matrim. Catholici cum haeretico. Basilius Poncius in sua Appendice, post Lib. XII. de matrim. Communiter vero asserunt Iuris Doctores, et Theologi cum D. Bonavent. 4. dist. 39. quaest. 1. quos refert Sanchez num. 2. et Poncius, et colligitur ex cap. decernit de haereticis, in 6.
Quod si haereticus spondeat converti, et sit moralis certitudo, non modo validum, sed etiam licitum erit matrimonium, ut habetur in C. Chalcedonensi cap. 14. Ita Hurtado disp. 76. §. 229. Sà verbo matrim. num. 8. Card. Lugo disp. 22. sect. 1. Tametsi neget Sanchez disp. 72. num. 4. Poncius in Appendice, capite 8.
Secundum est, an possit coniux dimittere coniugem lapsum in haeresim; et quidem non ob id solui matrimonium definitum est in C. Trident. sess. 24. cap. 5.
Quod vero possit separari, certum est; nam praeter fornicationem alias causas definit Tridentinum, ob quas possunt separari sess. 24. can. 8. Idem constat ex cap. Quanto, de divortiis, et ex cap. litteras in fine, et cap. transmissa, de restit. spoliat. et cap. 1. ut lite non contestata.
Haeretici sectarii urgent locum Matth. 5. et 19. Ego autem dico vobis, quia omnis qui dimiserit uxorem suam, excepta fornicationis causa, facit eam moechari: et qui dimissam duxerit, adulterat.
Respondet Cardin. Lugo disp. 22. sect. 3. cum Sanchez Lib. X. disp. 15. cap. 14. Bellarminus Lib. I. de matrim. cap. 14. Christum loqui de separatione perpetua, et propria auctoritate, sine consensu coniugis dimissae.
Hanc tamen expositionem, quoad propriam auctoritatem, refellit D. Bonavent. in 4. dist. 35. quaest. 3. ubi ex usu ostendit, necessarium esse iudicium Ecclesiae.
Respondet igitur S. Doctor quaest. 1. ad 5. exprimi ibi fornicationem, ut causam separandi se perpetuo, quia inter causas est evidens, cum sit contra fidem directam matrimonii; reliquas vero causas diffutiendas censet: Et quod loquatur de separatione perpetua, probatur; nam ibi cap. 5. praemisit usum repudii, quod erat ad separationem perpetuam. Observat etiam S. Doctor divortium Ecclesiae nunc usitatum, diversum esse a repudio illo veteri. Vide S. Doctorem q. 1. De his vero, Tractatu de matrimonio agam.