Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus

An FIDES sit certior quacumque scientia; vel habitu quocumque intellectivo.

PRima opinio est Durandi, omnino id negantis in 3. dist. 23. quaest. 4. Cum eo sunt alii.

Secvnda sententia absolute asserit. Ita Scotus 3. dist. 23. et 24. quem sequuntur communiter Scotistae, et aliqui moderni apud Mastrium disp. 6. num. 144. nec non Bassaeus verb. Fides, 1. num. 2.

Tertia sententia distinguit, Fidem secundum se esse certiorem quovis habitu intellectivo: at nobis ratione inevidentiae, ob quam possumus negare articulos fidei, cum alioqui non possimus negare demonstrationes, et prima principia, notiores esse habitus alios. Ita D. Thom. hic, Albertus in 3. dist. 23. art. 17. Richard. art. 7. quaest. 1. Valent. quaest 4. p. 8. Suarez disp. 6. sect. 5. Molina p. 1. quaest. 1. art. 5. Maetac. disp. 12. sect. 1. Pasqualig. disp. 35. sect. 2. De Lngo disp. 6. sect. 3. ubi eisdem terminis Seraphici usus est.

Eodem fere modo incedit S. Bonaventura, ut notat Valentia.

Svpponit autem, se non comparare fidem cum visione beata, quia haec undequaque est certior. Quoad scientias in una. Hoc vel intelligitur de his, de quibus est etiam fides: Et de his, simpliciter loquendo, certior est Fides, quam scientia. Unde si aliquis philosophus cognovit scientifice, Deum esse unum creatorem, etc. nunquam tamen ita certo agnoscit per scientiam, ficuti per fidem cognoscit fidelis. Vel intelligitur scientia de aliis cognoscibilibus. Sic, quodammodo certior est fides, quodammodo non. Si loquamur de certitudine adhaesionis affectu; sic maior est certitudo in ipsa fide, quam sit in habitu scientiae, quia vera fides efficit, ut firmius adhaereamus veritati creditae, quam aliqua scientia alicui rei scitae: Videmus enim, veros fideles neque per argumenta, neque per tormenta inclinari posse ad fidem creditam negandam: At profecto nullum Mathematicum invenies, qui prudenter iugulum pro demonstrationibus Euclidis praebeat. Si vero intelligatur de cognitione speculativa; sic ratione evidentiae nobis firmius adhaeret demonstratio.

Assero primo, fidem simpliciter, et secundum se, esse certiorem, et firmioris adhaesionis, quam sit scientia.

Probatvr a D Bonavent. in Diaeta, tit. 5. cap. 3. ex prima Ioan. 5. Haec est victoria, quae vincit mundum, fides nostra.

Profuse id ostendit S. Doct sermonibus Hexaëmeronis 8. 9. et 10.

Primo ex definitione fidei Hebr. 11. ubi dicitur Substantia, vel convictio.

Deinde ex obligatione, quam nobis adiungunt articuli fidei, id arguit cum Apostolo, Hebr. 2. Propterea abundantius oportet observare nos ea, quae audivimus, ne forte pereffluamus Si enim, qui per Angelos dictus est sermo, factus est firmus, etc. Idipsum probat cum Apostolo Hebr. 1. ex dignitate Christi revelantis, qui est Sapientia Patris, cumque firmissimum habeamus testimonium a prophetis, divinantibus futura, omnem certitudinem affert. Ideo secunda Petri 1. Habemus firmiorem propheticum sermonem, cui benefacitis attendentes, tanquam lucernae, lucenti in caliginoso loco.

Vide Seraphicum allegatis sermonibus, id mirifice probantem.

PROBATUR vero a S. Bonav. illis praecipue locis. Ille habitus secundum se est certior omnibus aliis, qui innititur causa, sive ratione magis infallibili: Talis est fides: Ergo. Maior probatur; nam perfectio causae redundat in effectum. Minor probatur, quia fides nititur revelatione divina; aliae vero cognitiones ratione naturali. Eandem rationem refricat hic. Totum autem argumentum, maxime vero divinae revelationis firmitatem, plurimis scripturarum testimoniis confirmat sermonibus allegatis.

PROBATUR secundo hic alio argumento, quo utitur Valentia. Certitudo habitus, vel assensus intellectus, ut est accidens distinctum ab evidentia, et aliis, in hoc proprie consistit, ut quamdiu certus habitus, vel assensus in intellectu retinetur, nequeat aliquis deliberate vereri, ne non sit verum, quod per talem habitum, sive assensum sibi persuadet; Sed qui vere fidelis est, multo minus dubitare potest de veritatibus fidei, quam de ullis aliis veritatibus evidentibus, et facilius quasque veritates negaret, quam veritates fidei: Ergo etc. eodem argumento usus est Albertus.

CONFIRMATUR ex Patribus: S. August. 7. confess cap. 10. Facilius dubitarem vivere me, quam esse vera, quae audivi.

IDEM afferunt Sancti, Dionysius cap. 7. de divinis nominibus. Basil. epist. 43. et in Psal. 115. Chrysost. homil. 12. in epist. ad Hebr. Ambr. in Psalm. 40. Tandem aptissime ad argumentum Seraphici, Hieronymus, epist. 61. cap. 3. Vis scire quantus sit ardor bene credentium? Audi Apostolum: Et si nos, aut Angelus de caelo aliter evangelizaverit vobis; anathema sit. Et in cap. 1. ad Galat. Apostolus firmitatem fidei suae ostendit dicens: Scio, quia neque mors, etc. Apte S. Bonavent. serm. 2. de pluribus martyribus firmitatem fidei ex 11. cap. ad Hebr. discurrit, considerans mirabilia, fidei virtute exantlata, tormenta superata, etc. Quae pariter excurrit sermonibus Hexaemeronis allegatis, quos oporteret ad verbum transcribere, sunt enim Peruano pretiosiores auro: eos Perlegite apud ipsum.

MASTRIUS respondet, etiam subiective fidei actum esse certiorem, quia actus debet informari secundum totam perfectionem suae certitudinis. Sed fallitur primo, quia alioqui omnes summe crederent. Secundo dico, non informare secundum evidentiam, quae reddit firmiorem assensum; neque enim certitudo actus, vel habitus sumitur e certitudine obiecti secundum se, sed ex lumine etiam, quo nobis applicatur.

ASSERO secundo; Quoad nos quidem, una quadam ratione sunt habitus alii fide certiores, quatenus ratione inevidentiae possumus fidei articulos negate.

Hoc sensu Hugo Victorinus lib. 1. de Sacram. p. 10. cap. 1. ait: Fidem esse certitudinem animi de rebus absentibus, supra opinionem, et infra scientiam constitutam, ut refert S. Bonav.

PROBATUR a D. Bonav. argumentis aliis. Certius cognoscitur id, de quo non potest dubitari, eo quod cognoscitur aperta visione, quam quod in aenigmate; et certius noscitur, quod potest evidenter probari, quam quod ita nequit probari: Tale est obiectum scientiae, quod evidenter demonstratur, e regione fidei: ergo. Profecto enim principia prima talia experimur, ut certiora appareant, maxime universalia, ut: Quodlibet est, vel non est. Omne totum est maius sua parte, ut notat Arretinus.

QUOD vero dicebat S. Doct. ea scita, quae spectant ad fidem, esse certiora, probatur; nam adest motivum rationis, et authoritatis, quae se adiuvant ad roborandam veritatem, ut advertit Amicus.

DICES, videri hanc quaestionem inutilem, quia, sicut non est una veritas maior alia, cum consistat in indivisibili, ita nec una certitudo est alia perfectior.

RESPONDETUR cum Lugo disp. 6. sect. 2. diversam esse rationem veritatis, et certitudinis; nam veritas in se consideratur, ut est conformitas obiecti, et stat in indivisibili; At certitudo est ratione notitiae relativa, quae potest esse maior, vel minor; prout potentiae nostrae intellectivae fortius repraesentatur. Alio modo respondet Arriaga disp. 3. sect. 4. num. 77.