Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus
Gaudenzio da Brescia (1612–1672)
Reuerendi patris Gaudentij Bontempi, ... Palladium theologicum, seu Tota theologia scholastica in septem tomos distributa. Ad intimam mentem d. Bonauenturae seraphici doctoris ... Tomus quintus, De virtutibus
First published 1676
Bontempi's Palladium theologicum (Lyon 1676) is a complete scholastic theology composed ad mentem D. Bonaventurae, arranged in seven tractatus on the order of the Secunda secundae. This fifth volume, De virtutibus, treats the theological virtues (faith, hope, charity, with their gifts, beatitudes and fruits), the cardinal virtues and their opposite vices, and the states and offices of men (religious and prelates, bishops, princes), including the extensive disputations on contracts, religion, vows, fortitude, temperance and the judicial process. It is a significant example of the Bonaventurian scholastic school and a counterpart to the Thomist manuals of the period.
Tractatus I: PRIMUS DE VIRTUTIBUS THEOLOGICIS
Proemium I: Prooemium
Disputatio I: DE FIDE
Quaestio I: Quid FIDES significet, et quid sit
Quaestio II: Quodnam sit FIDEI obiectum
Quaestio III: An obiectum FIDEI sit aliquod complexum
Quaestio IV: An FIDEI obiectum possit esse falsum
Quaestio V: An obiectum FIDEI possit esse evidens scientifice
Quaestio VI: An FIDES sit de his, de quibus habetur visio in via
Quaestio VII: An articuli FIDEI sint evidenter credibiles
Quaestio VIII: An credibilia recte per articulos sint disposita
Quaestio IX: Utrum articuli FIDEI, decursu temporum, creverint
Quaestio X: Utrum FIDES creverit quoad lumen
Quaestio XI: An Fides creverit certitudine
Quaestio XII: An Fidei articuli exponendi sint auctoritate aliqua, quae sit infallibilis magistra, et quae sit
Quaestio XIII: Quae sint notae verae Ecclesiae, apud quam stat authoritas exponendi FIDEM
Quaestio XIV: Quidnam sit necessario credendum, necessitate medii
Quaestio XV: Quae sint credenda necessitate praecepti
Quaestio XVI: An teneamur FIDEM confiteri, et quando
Quaestio XVII: An liceat de FIDE disputare, et quando
Quaestio XVIII: An Fides sit in Intellectu
Quaestio XIX: An Fides perficiatur per Charitatem, tanquam per formam
Quaestio XX: An certum sit, FIDEM sine CHARITATE manere
Quaestio XXI: An, et quomodo FIDES sit VIRTUS
Quaestio XXII: An FIDES sit UNA VIRTUS
Quaestio XXIII: An FIDES sit prima Virtutum
Quaestio XXIV: An FIDES sit certior quacumque scientia; vel habitu quocumque intellectivo
Quaestio XXV: An quis certo scire possit, se FIDEM habere
Quaestio XXVI: In quibusnam sit FIDES
Quaestio XXVII: An FIDES sit Donum DEI substantialiter
Quaestio XXVIII: Utrum differentia FIDEI, et aliorum actuum naturalium a supernaturalibus moralibus proveniat semper ex obiecto
Quaestio XXIX: De FIDEI effectibus
Quaestio XXX: De DONO INTELLECTUS
Dubitatio I: An INTELLECTUS sit donum Spiritus Sancti
Dubitatio II: Utrum DONUM INTELLECTUS possit esse simul cum FIDE
Dubitatio III: An DONUM INTELLECTUS consistat in contemplatione Creatoris, et Creaturae
Dubitatio IV: Utrum DONUM INTELLECTUS insit omnibus habentibus gratiam, et an his solis
Dubitatio V: Qua sit necessitas, et utilitas DONI INTELLECTUS
Dubitatio VI: Utrum* **DONO INTELLECTUS** *respondeat sexta beatitudo, scilicet Beati mundo corde, etc.
Dubitatio VII: An* **DONO INTELLECTUS** *respondeat, inter fructus Spiritus Sancti, Fides
Quaestio XXXI: De Dono Scientiae
Dubitatio I: An* **SCIENTIA** *sit donum Spiritus Sancti
Dubitatio II: An scientia sit de rebus Divinis
Dubitatio III: An donum scientiae sit speculativum
Dubitatio IV: An Dono Scientiae respondeat tertia Beatitudo: Beati, qui lugent, etc.
Disputatio II: De Infidelitate
Quaestio I: Quid, et quale peccatum sit INFIDELITAS
Quaestio II: An opera omnia Infidelium sint peccata
Quaestio III: Utrum infideles possint compelli ad FIDEM audiendam
Quaestio IV: An cogi queant Infideles ad FIDEM nostram, sufficienter propositam, amplectendam
Quaestio V: An Infideles non baptizati, cogi queant ad relinquendos errores, vel ritus, rationi naturali contrarios
Quaestio VI: An permittendi sint ritus Infidelium
Quaestio VII: An liceat cum infidelibus pacisci de eorum ritibus tolerandis
Quaestio VIII: An Infideles, non baptizati, possint retinere potestatem supra Fideles, et an possint ea privari
Disputatio III: De Haeresi
Quaestio I: Quid sit HAERESIS
Quaestio II: An dubitans de articulis FIDEI sit haereticus
Quaestio III: An, qui actu opinativo mero assentitur articulo FIDEI, sit haereticus
Quaestio IV: An, et Quae Ignorantia excuset ab Haeresi
Quaestio V: Qua pertinacia ad HAERESIM requiratur
Quaestio VI: An, ut quis censeatur Haereticus, necesse sit, ut fuerit baptizatus, et fidelis
Quaestio VII: Utrum Ecclesia cogere possit haereticos ad FIDEM Catholicam recipiendam
Quaestio VIII: De alio medio, quo utitur Ecclesia contra haereticos prohibendo eorum Libros
Quaestio IX: An teneamur haereticorum conversationem vitare
Quaestio X: Quae excommunicatio haereticis infligatur
Quaestio XI: De aliis Poenis spiritualibus haereticorum
Quaestio XII: De poenis temporalibus Haereticorum
Disputatio IV: De Spe
Quaestio I: Quid sit SPES
Quaestio II: Quodnam sit obiectum materiale SPEI
Quaestio III
Quaestio IV: An SPE certo obiectum exhibeatur, et speretur
Quaestio V: An Spes sit Virtus
Quaestio VI: An SPES sit Virtus Theologica
Quaestio VII: An aliquando SPES sit informis
Quaestio VIII: An SPES oriatur ex meritis
Quaestio IX: An Spes praecedat Charitatem
Quaestio X: Quodnam sit SPEI subiectum proximum
Quaestio XI: Utrum SPES maneat in Beatis
Quaestio XII: An detur praeceptum sperandi in DEUM
Dubitatio I: UNICA. An urgeret hoc praeceptum, cui revelata esset damnatio certa
Disputatio V: De Dono Timoris
Quaestio I: An TIMOR sit Habitus distinctus a SPE
Quaestio II: Quodnam sit TIMORIS obiectum
Quaestio III: An mundanus Timor semper sit malus
An mundanus Timor semper sit malus.
ASSERO, ita rem se habere.
PROBATUR a D. Bonavent. locis adductis, et praecipue de septem donis; Quia Timor mundanus oritur ex amore mundano; sed amor mundanus est iniquus: Ergo. Maior probatur ex definitionibus allatis Timoris: Minor probatur a S. Doctore; quia talis amor praefert creaturas Creatori. Sic probatur etiam a Caspensi disp. 2. sect. 2.
ADVERTE autem, amorem mundanum ex intensione mera absoluta sua non esse peccatum, ut putavit Adrianus quodl. 2. quaest. 2. nam intensio, quae est augmentum secundum magis, et minus, non variat speciem: sic amor sui crescens, non facit civitatem Diaboli, nisi quatenus pervenit comparative ad contemptum Dei, ut habet D. Augustinus 14. de civit. cap. 28. sic etiam Christus passus est timorem intensissimum usque ad mortem, neque tamen peccavit, ut monet Caspensis num. 13. ex D. Bonavent. loco cit. de septem donis.
Tunc igitur est malus, cum pervenit ad praeferendum bonum temporale Deo; et si quidem in illo bono temporali finem ultimum constituit, erit mortale. Si vero leviter praeferat rem creatam Deo, puta mentiendo, vel furando dipondium, erit veniale, ut ait S. Augustinus 22. de civit. cap. 26. et hoc sensu loquitur etiam S. Hieronymus contra Iovinianum.
OBIICIES. Teneremur omnibus renunciare, Lucae 15. Omnis, qui non renunciaverit omnibus, non potest meus esse discipulus; sed qui intense diligit creaturas, non habet animum paratum ad eas spernendas propter Christum: Ergo.
RESPONDET S. Doctor ad locum illum, duplicem esse discipulatum Christi; alterum necessitatis; alterum supererogationis, seu perfectionis: Discipuli ex necessitate tenentur omnibus renunciare affectu; idest uti rebus mundanis, non frui; sed tendere in aeterna, ut non velint temporalia praeferre aeternis, atque adeo propter ea Deum offendere, ut notat etiam Caspensis num. 14.
Discipulatus vero ex perfectione debet omnibus renunciare, etiam effectu, eaque relinquere. Unde Matth. 19. Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te.
DICES: Amor, si intenditur in creaturas, debet remitti in Deum.
RESPONDETUR, intensionem non tollere amorem Dei appretiativum, ut notat S. Bonav. et Caspens. n. 15.