Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus
Gaudenzio da Brescia (1612–1672)
Reuerendi patris Gaudentij Bontempi, ... Palladium theologicum, seu Tota theologia scholastica in septem tomos distributa. Ad intimam mentem d. Bonauenturae seraphici doctoris ... Tomus quintus, De virtutibus
First published 1676
Bontempi's Palladium theologicum (Lyon 1676) is a complete scholastic theology composed ad mentem D. Bonaventurae, arranged in seven tractatus on the order of the Secunda secundae. This fifth volume, De virtutibus, treats the theological virtues (faith, hope, charity, with their gifts, beatitudes and fruits), the cardinal virtues and their opposite vices, and the states and offices of men (religious and prelates, bishops, princes), including the extensive disputations on contracts, religion, vows, fortitude, temperance and the judicial process. It is a significant example of the Bonaventurian scholastic school and a counterpart to the Thomist manuals of the period.
Tractatus I: PRIMUS DE VIRTUTIBUS THEOLOGICIS
Proemium I: Prooemium
Disputatio I: DE FIDE
Quaestio I: Quid FIDES significet, et quid sit
Quaestio II: Quodnam sit FIDEI obiectum
Quaestio III: An obiectum FIDEI sit aliquod complexum
Quaestio IV: An FIDEI obiectum possit esse falsum
Quaestio V: An obiectum FIDEI possit esse evidens scientifice
Quaestio VI: An FIDES sit de his, de quibus habetur visio in via
Quaestio VII: An articuli FIDEI sint evidenter credibiles
Quaestio VIII: An credibilia recte per articulos sint disposita
Quaestio IX: Utrum articuli FIDEI, decursu temporum, creverint
Quaestio X: Utrum FIDES creverit quoad lumen
Quaestio XI: An Fides creverit certitudine
Quaestio XII: An Fidei articuli exponendi sint auctoritate aliqua, quae sit infallibilis magistra, et quae sit
Quaestio XIII: Quae sint notae verae Ecclesiae, apud quam stat authoritas exponendi FIDEM
Quaestio XIV: Quidnam sit necessario credendum, necessitate medii
Quaestio XV: Quae sint credenda necessitate praecepti
Quaestio XVI: An teneamur FIDEM confiteri, et quando
Quaestio XVII: An liceat de FIDE disputare, et quando
Quaestio XVIII: An Fides sit in Intellectu
Quaestio XIX: An Fides perficiatur per Charitatem, tanquam per formam
Quaestio XX: An certum sit, FIDEM sine CHARITATE manere
Quaestio XXI: An, et quomodo FIDES sit VIRTUS
Quaestio XXII: An FIDES sit UNA VIRTUS
Quaestio XXIII: An FIDES sit prima Virtutum
Quaestio XXIV: An FIDES sit certior quacumque scientia; vel habitu quocumque intellectivo
Quaestio XXV: An quis certo scire possit, se FIDEM habere
Quaestio XXVI: In quibusnam sit FIDES
Quaestio XXVII: An FIDES sit Donum DEI substantialiter
Quaestio XXVIII: Utrum differentia FIDEI, et aliorum actuum naturalium a supernaturalibus moralibus proveniat semper ex obiecto
Quaestio XXIX: De FIDEI effectibus
Quaestio XXX: De DONO INTELLECTUS
Dubitatio I: An INTELLECTUS sit donum Spiritus Sancti
Dubitatio II: Utrum DONUM INTELLECTUS possit esse simul cum FIDE
Dubitatio III: An DONUM INTELLECTUS consistat in contemplatione Creatoris, et Creaturae
Dubitatio IV: Utrum DONUM INTELLECTUS insit omnibus habentibus gratiam, et an his solis
Dubitatio V: Qua sit necessitas, et utilitas DONI INTELLECTUS
Dubitatio VI: Utrum* **DONO INTELLECTUS** *respondeat sexta beatitudo, scilicet Beati mundo corde, etc.
Dubitatio VII: An* **DONO INTELLECTUS** *respondeat, inter fructus Spiritus Sancti, Fides
Quaestio XXXI: De Dono Scientiae
Dubitatio I: An* **SCIENTIA** *sit donum Spiritus Sancti
Dubitatio II: An scientia sit de rebus Divinis
Dubitatio III: An donum scientiae sit speculativum
Dubitatio IV: An Dono Scientiae respondeat tertia Beatitudo: Beati, qui lugent, etc.
Disputatio II: De Infidelitate
Quaestio I: Quid, et quale peccatum sit INFIDELITAS
Quaestio II: An opera omnia Infidelium sint peccata
Quaestio III: Utrum infideles possint compelli ad FIDEM audiendam
Quaestio IV: An cogi queant Infideles ad FIDEM nostram, sufficienter propositam, amplectendam
Quaestio V: An Infideles non baptizati, cogi queant ad relinquendos errores, vel ritus, rationi naturali contrarios
Quaestio VI: An permittendi sint ritus Infidelium
An permittendi sint ritus Infidelium.
REGULA certa est, hos ritus non esse absque gravissima causa a Christianis permittendos infidelibus subditis.
CAUSAE autem gravissimae geminae sunt; ad vitanda maiora mala, vel ne impediatur maius bonum. Sic Theologi communiter cum D. Thom. 2. 2. quaest. 10. art. 11. et D. Bonau. locis allegandis. Sic Tanner. disp. 1. quaest. 9. dub. 2. Card. Lugo disp. 19. sect. 2. §. 4. Bassaeus v. Fides, 2. num. 9.
ASSERO primo, ob causas allatas posse sustineri a Principibus Christianis infideles subditos.
PROBATUR a S. Doct. opusc. de sex alis Seraphim, cap. 7. ex illo Matth. 13. ubi Paterfamilias expostulatus de eradicandis Zizaniis, respondit: Non: ne forte eradicetis et triticum. Sinite utraque crescere, etc. Haec enim est regula generalis, et a Pontificibus, et Regibus eo tempore servata, ne in Ecclesia seditiones, et confusiones ebullirent. Sic enim et Deus mala quaedam tolerat ob has causas, ut notat Tanner. post D. Bonau. in 1. dist. 47. quaest. 3. ubi nostram infert conclusionem, ea sane ratione, quia bona nostra debent habere exemplaria in Deo.
ASSERO secundo, hac de causa sustineri etiam Iudaeos, tum quia velut umbrae veritatem confirmant nostrae fidei, et Libros sacros nobis exhibent ad Paganos convincendos. Ita habetur can. Qui sincera, dist. 45. et D. August. l 8. de ciuit. cap. 46. Libri sane legitimi veteris testamenti ab eis sunt accipiendi, et vero Thalmudici, Cabalastici, et similes, contumelias in Christum euomentes, flammis tradendi, ut iam olim statutum a Gregorio IX. Innocentio IV. Iulio III. Paulo IV. et nuper a Clemente VIII.
ASSERO tertio, extra hos casus non sunt infideles subditi tolerandi. Sic definitur in Concil. Carthag. 4. can. 15. Elibertino; cap. 44. et Clem. un. de Iudaeis, et Saracenis, et leg. Nemo, C. de Paganis.
PROBATUR a Suarez disp. 18 sect. 4. Tannero disp. 1. quaest. 9. dub. 2. Lugo disp. 19 sect. 2. §. 4. argumento D. Bonau ad Psal. 118. cap. 2. vers. 11. explicantis id Matthaei 20. Principes gentium dominantur eorum, quia tenentur suos subditos removere ab animarum perditione, a scandalis, et ad bonum promovere. Ideo enim Constantinus Templa Paganorum combussit, vetuit sacrificia; et laudatur a Sanctis, Ambr. epist. 30. August. epist. 48. 50. et 104. et refert Nicephorus lib. 8. cap. 33. et de Iouiniano lib. 10. cap. 39. et Theodosio lib. 12. c. 25. sic laudantur Iosias, Ezechias, Iosaphat, qui excelsa abstulere 3. et 4. Reg. et culpantur alii, qui ea non abstulere, ut notat S. August. epist. 50.
Hic quaerunt : an possit Princeps absque Pontificis facultate salvum conductum infidelibus concedere.
Respondet Hurtadus disp. 79. sect. 5. posse infidelibus non baptizatis concedi; non haereticis, qui Ecclesiae sunt subditi.
Igitur, non obstante quovis Regum salvo conducto, potest Ecclesia haereticos punire, ut definit Concilium Constantiae sess. 19. si tamen ipsa dederit salvum conductum, tenetur servare: ut docet Magister Ioan. Marq. Augustinianus lib. 2. de gubernatore Christiano. cap. 24. qui pagina 301. ait, iis servandam fidem, praesertim iuramento firmatam.