Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus

Oportet utriusque obiectum discernere, ut distinctionem habituum percipiamus.

Circa obiectum Timoris initialis aiunt, medium esse inter obiectum Timoris servilis, quod est poena; et obiectum timoris filialis, quod est ratio offensae Dei. Itaque obiectum Timoris Initialis est tam offensa, quam poena; sed principalior offensa. Obiectum vero Timoris filialis habet pro obiecto malum culpae, ut est offensa Dei, non simpliciter, sed attendens summam Patris reverentiam.

Probatur a S. Doctore de septem donis. De Dono Timoris, et hic dist. 36. art. 2. quaest. 1. quia oritur ex charitate filiali, qua diligimus Deum, nullo habito respectu ad nostrum commodum, vel incommodum et hoc modo timet separationem a Deo, ut ostendit S. Doctor dub. 3. litt. ita, ut non sit timor separationis a Deo, quatenus est bonum nostrum, ut putat Durandus 3. dist. 34. dicens, poenam sensus respici, et fugi a timore servili; poenam vero damni a Timore filiali; sane timor hic separationis esset ab amore concupiscentiae, non autem a Charitate perfecta, seu amore amicitiae, ut notat Caspensis disput. 2. sect. 1. num. 5.

Hinc igitur assero, hos amores dividi in diversos, saltem modaliter.

Probatur a S. Bonavent. primo, quia sic Timores dividuntur a D. Augustino, a Magistro, et aliis Patribus in Initialem, Filialem, etc.

Deinde, quia diversa sunt obiecta principalia, ut ostendi, nam Initialis respicit principalius poenam, quam offensam: At filialis principalius offensam Dei refugit.

Obiicies. Si unum oppositorum non multiplicatur; neque multiplicatur alterum; sed Spes, opposita Timori, non multiplicatur: Ergo neque Timor.

Respondet S. Doctor, maiorem esse veram de divisione univocorum, ut testatur Aristoteles in post praedic. cap. de oppositis: et 3. Metaph. tract. 4. At spes, et timor non opponuntur univoce. Dividitur autem magis Timor, quam Spes, quia haec semper in unum bonum tendit summum; Timor vero e multis malis, principalius fugit, secundum diversos status, ut dixi.

Obiicies secundo. Magis, et minus non variant speciem: sed Timor initialis, et filialis differunt, ut minus perfectum a magis perfecto: Ergo.

Respondet S. Doctor, non esse ibi proptiam differentiam; alioqui deberemus etiam alterum timorem medium ponere, idest proficientem. Deinde respondet, non differre solum, ut minus perfectum a magis perfecto; sed per motivum principale, licet unum quodammodo supponat alterum, et quod erat formale respectu initialis, fiat materiale filiali.

Obiicies tertio. Si libet sic distinguere Timorem; potest distinguere se Amorem, a quo Timor manet, in Initialem, et Perfectum: Sed Amor per has differentias non distinguitur specie: Ergo neque Timor.

Respondet S. Doctor negando paritatem, quia amor non habet diversa motiva, sed solum ratione status perficitur.

Obiicies quarto. Qualis causa univoca, talis effectus; sed uterque iste Timor oritur ex amore gratuito ex D. Augustino Tract. 43. in Ioan. Ergo.

Respondet S. Doctor amorem non esse causam univocam Timoris, unde ex uno amore genitantur, non modo diversae differentiae Timorum; sed etiam tria genera affectionum, ut docet D. Augustinus Tract. 9. in epist. Ioan.

Obiicies quinto. Si plures sint Timores gratuiti: ergo dona Spiritus sancti sunt octo.

Respondet S. Doctor, unum timorem, qui est initialis, includi in alio quo ad id, quod dicit nobilitatis; et ideo includi in uno Spiritu Timoris Domini.

Obiicies sexto. Si Timores isti differunt, quia Initialis refugit etiam poenam, et Filialis offensam Dei, Tunc sic: In offensa est Deum offendere, quod est culpa; et a Deo separari per inimicitiam, quae sunt diversa: Ergo duo Timores.

Respondet S. Doctor. Timorem initialem ad duo respicere; sed ad unum principaliter; ad alterum consequenter: Similiter et Filialem; ideo est unum motivum principale, diversum in ambobus, unde variari debent Timores. Ratio vero offensae, prout dicit separationem, quae est poena, minus respicitur a Filiali; et principaliter ab Initiali.