Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus

An teneatur quis restituere fraudata vectigalia.

SUPPONO cum D. Bonav. in 2. dist. 44. art. 2. quaest. 2. teneri subditos in conscientia ex iustitia solvere Principi tributa, et vectigalia iuste imposita, Id probat S. Doct. illo Matth. 22. ubi Christus definit: Reddite ergo, quae sunt Caesaris, Caesari, et quae sunt Dei, Deo. Haec sententia est Iesu Christi. Eum sequitur Paulus Apostolus Rom. 13. Reddite omnibus debita: cui tributum, tributum: cui vectigal, vectigal. Idem urget S. Doct. loco citando.

Est autem tributum pensio, quae a Principe imponitur subditis, iuxta cuiusque facultates, praesertim praediales, etc. ad Principis dignitatem, et impendia publica in regno sustinenda. Vectigal vero significat pensionem pro rebus, quae exportantur e civitate, vel in eam importantur, vel pro transvectione mercium per pontes, et per portus, ut notat Lessius cap. 33. Tanner. disp. 4. quaest. 6. dub. 12. n. 336. cum D. Bonav. in vita Christi, cap. 60.

Ut autem iusta sit pensio, quatuor conditiones requiruntur, sine quibus sunt rapinae, ut docet S. D. in speculo animae, cap. 2. et latius disserui t. 2. Tract. de Legibus, disp. 5. quaest. 11. Prima est, ut a Principe absoluto imponatur; alii vero excommunicantur in Bulla Coenae. Secunda, ut causa sit iusta, idest bonum publicum, ut pro publicis debitis, vel impensis, pace, et bello, vel ob legitimam Principis sustentationem. Tertia, ut in rebus imponatur tantum mercationum, et similium. Vide Valentiam quaest. 6. punct. 6. Quarta, ut modo fiat legitimo, seu forma, secundum proportionem bonorum, ita ut etiam non exigatur aliquid a non subditis, aut aliqui subditi eximantur in praeiudicium aliorum, ut notat Tannerus. Habetur l. Omnium, ut dicam dub. 3.

An vero ex parte efficientis imponi queant a Principibus feudatis. Respondetur assertive. Itaque Pontifex, Concilium Generale, Imperator, Reges, Principes, et Feudatarii possunt tributa imponere, ut notant Valentia loc. cit. Caietanus v. Vectigal. Medina quaest. 13. de restit.

Ex parte finis quaeres: An possint a Principe imponi ob dotandam filiam suam, ob filium redimendum, ob recreationes decentes. Et respondetur assertive. Vide Caspensem disp. 8. sect. 4. Covar. in reg. Peccatum, p. 2. §. 5. Valentiam loco citato.

Ex parte formae debent esse imposita iuxta proportionem facultatum, et virium; neque plura, quam exigant causae. De quo vide Caietanum.

Ex parte materiae, e iure civili, solum constitui debent in rebus, quae ad negotiationem emptionum, et venditionum, ac similium pertinent l. Omnium, C. de vectigalibus. Non autem in iis, quae quis ad usum, et necessitatem suam acquirit, ut notavit Caietanus, et Angelus verb. Pedagium, §. 3. addens, non valere in hoc contrariam consuetudinem; sed consuetudine id posse introduci admonent Valentia loc. cit. Navar. Manuali, cap. 17. num. 203. Antonin. 2. p. tit. 1. cap. 24. Sylvest. verbo Gabella, 3. num. 14. Valentia loco citato.

Quaeritur igitur: An aliqua lege particulari, vel consuetudine possint imponi tributa super his, quae ad necessarium victum acquiruntur, ut pane, vino, oleo, sale, et similibus.

Assertivam sententiam astruunt Molina tom. 3. disp. 669. Suarez de Legibus lib. 5. cap. 15. Vasquez opusc. de restit. cap. 6. §. dub. 1. Azor. p. 3. lib. 5. cap. 21. quaestio 1. Malder. 2. 2. Tract. 5. cap. 6. Ioan. de Cruz in direct. p. 1. praecepto septimo, art. 3. disp. 1. Turrianus 2. 2. T. 2. disp. 14. dub. 3. Lessius lib. 2. cap. 33. dub. 7. Reginald. T. 1. lib. 10. cap. 25. n. 377. Molfesius summa, T. 2. tract. 12. cap. 23. Hi vero tres ultimi sub his conditionibus licitas esse has gabellas aiunt: Primo, quando urget necessitas publica, et aliunde vectigalia haberi non possunt, aut non sufficiunt. Secundo, quando haec gabella ex libero consensu populi statuitur. Tertio, quando securitate praedictarum rerum, divectarum alia via, consuli nequit. Quando e consuetudine immemorabili iam sunt impositae.

Negativam sententiam defendunt Caietanus verb. Vectigal, Zanard. directorio p. 2. cap. 12. super septimum praeceptum, Medina p. 2. quaest. 96. art. 4. Sotus de Iustitia, lib. 3. quaestion. 6. artic. 7. Tolet. lib. 5. cap. 73. Angel. verb. Pedagium, Sayrus de Censuris, lib. 3. cap. 9. Bertazolus vol. 1. consil. 107. Roland. vol. 3. consil. 42. num. 18. Decius consil. 96. num. 5. et 18. Bonacina de contract. disp. 2. quaest. 9. p. 1. eamque probabilem putat Diana p. 1. tract 17. resol. 28. tametsi oppositam probabiliorem censeat. Ratio est, quia non servatur iusta forma gabellae; nam in tali forma tributorum, magis gravantur Pauperes, quam Divites.

Potest vero dubitari: An quis creditor Principis, vel civitatis, fraudando gabellam possit sibi debitum compensare.

Negant Reginaldus Tom. 1. lib. 10. cap. 24. num. 383. Graffius p. 1. lib. 2. cap. 125. num. 39. quando gabellae sunt locatae publicanis, qui determinatam Principi ubicumque solvunt pensionem; tunc enim fit damnum Publicanis, non Principi.

Asserunt tamen, licitam esse hanc compensationem Petrus Navar. lib. 3. de restitut. cap. 1. num. 24. Lessius de Iust. lib. 2. cap. 33. dub. 10. Bonac. de contract. disp. 2. quaest. 9. p. 1. num. 12. qui citat Vasquez, et Molinam. Eam tenent etiam Bartholomaeus a S. Fausto in spec. disp. 33. quaest. 37. Turrianus 2. 2 T. 2. disp. 46. dub. 3. Molfesius tomo 2. tract. 12. cap. 22. num. 142. Vega in summa p. 1. cap. 15. casu 10. Malder. 2. 2. tract. 5. cap. 9. dubitat. 16.

Haec tamen opinio mihi non probatur ob rationem allatam pro prima sententia; neque satis respondent Diana p. 1. tract. 16. resol. 16. conductores Gabellae non accipere damnum, quia conducunt Gabellas, et Datia, longe minori pretio; quia sciunt fraudes subditorum.

Contra enim est, quia satis fraudibus ordinariis subditorum concutiuntur, nisi etiam debita Principis solvant, quibus profecto ingentibus exterminentur.

Si vero dubium sit: An vectigal sit iniustum; multi asserunt, teneri subditum solvere. Ita Suarez de Legibus, lib. 5. cap. 18. num. 20. Vasquez de restit. cap. 6. §. 3. disp. 5. num. 78. Turrianus 2. 2. Tom. 2. disp. 46. dub. 6. iuxta illud: In dubiis melior est conditio possidentis, possidens vero (addunt) est Superior, qui habet authoritatem. At Carbo quaest. 33. Sylvest. v. Gabella 4. num. 7. et alii dicunt, eas obligare, si antiquae sint; secus si novae.

Tamen non teneri eas solvere docent Less. lib. 2. cap. 33. disp. 9. num. 67. Reginald. T. 1. lib. 10. cap. 25. sect. 1. num. 374. Megala p. 2. lib. 2. cap. 17. quaest. 8. num. 152. Navar. de restit. lib. 3. cap. 1. p. 3. dub. 13. num. 167. Salon. de restit. t. 1. quaest. 5. art. 4. controv. 2. Batthol. a S. Fausto in spec. disp. 33. quaest. 23. Sanchez in summa, tom. 2. lib. 6. cap. 3. num. 7. Malder. 1. 2. Tract. 5. cap. 6. dub 4. Diana p. 1. Tract. 17. resol. 59. Ratio est, quia melior est conditio possidentis; at subditus est in potestate suae libertatis. Subditur quidem Praelato; et hac in re possessio est pro Subdito. Inclinat Tannerus disp. 4. quaest. 6. dub. 22. ego haec remitto ad dicta prima 2. Tract. primo, Disputatione de conscientia.

QUONIAM vero praecipuae difficultates hac in re sunt circa causas, Formalem, et Finalem tributorum, et vectigalium, nempe quod imponantur ob publicam utilitatem, et ut imponantur secundum distributivam; ut communiter Doctores aiunt, Turrianus 2. 2. col. 1. diff. 44. dub. 1. et 2. Bonac. tract. de contract. diff. 2. quaest. 9. p. 1. Aragon. quaest. 77. art. 3. Valentia tomo 3. disp. 5. quaest. 6. puncto 5. Suarez de legibus, l. 5. cap. 14. num. 16. Barthol. a S. Fausto in speculo, disp. 33. quaest. 2. Salas de leg. quaest. 69. tract. 14. disp. 15. sect. 10. num. 118. Lessius lib. 2. cap. 33. dub. 1. et 2. Reginald. T. 1. lib. 10. cap. 25. num. 372. Ledesiin. tom. 2. tract. 7. cap. 2. Malder. 2. 2. tract. 5. cap. 6. dub. 2. Layman lib. 3. sect. 5. tract. 3. p. 1. cap. 3. Tannerus disp. 4. quaest. 6. dub. 12. num. 323. et 344. Moltesius summa, Tom. 1. tract. 12. cap. 22. num. 37. Sylvius 2. 2. quaest. 66. art. 8. Villalobos T. 2. tract. 8. dub. 13. num. 14. et 15. Aragon. 2. 2. quaest. 62. art. 3. Vasquez de restit. cap. 5. §. 2. dub. 1. et 2. Molina de Iust. Tract. 2. disp. 667. et alii, quos refert Diana p. 1. Tract 3. resol. 2. Super haec multa dubia ipse Diana resolvit.

PRIMO: An liceat Regi imponere tributa in uno Regno pro expensis, quae fiunt in aliis eius Regnis, v. g. Regi Hispaniae in regno Neapolis, pro expensis Flandriae. Respondet assertive cum Turriano 2. 2. T. 2. disp. 40. du. 1. Vasquez opusc. de restit. cap. 6. § 3. disp. 1 num. 7. et reddit exempli gratia, rationem in Rege Hispaniae, qui in religione tuenda solus contra haereticos, et Turcas stat, quibus est pauori, ab eoque totum Christianae Reipublicae pondus pendet. Quam hyperb. lem late prosequitur.

QUAERIT secundo. An Rex, qui propter immoderatas expensas in ludis, bellisque iniustis in egestatem incidit, possit iuste tributa imponere.

Respondet assertive cum Maldero 2. 2. tract 5. cap. 6. dub. 4. L. st. l. 1. cap. 33. dub. 6. num. 48. Turrianus 2. 2. t. 2. disp. 44. dub. 2. Molina de iust. tract. 2. quaest. 667. et aliis. Ratio est, quia inopia Regis vergit in damnum Regni. Notat vero Lessius, teneri Principem omnes sumptus superfluos moderari.

MAIOR difficultas est circa causam Formalem.