Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus

An Charitas corrumpi queat, et quomodo.

Fuit antiquitus error Ioviniani dicentis, charitatem, et gratiam semel habitam, amitti non posse. Sic refert D. Hieronymus Lib. 1. et 1. contra eundem.

In eo errore fuit etiam Pelagius, ut constat ex D. Augustino Lib. de haeresibus, cap. 88. Similiter Beguardi, et Beguinae, ut constat ex Clementina, Ad nostram. Vuicleph, ut refert Vega Lib. 12. super Concilium, cap. 22. Tandem Calvinus, qui omnes fere devoravit haereses, hanc quoque deglutivit Lib. 3. Instit. cap. 4. eos refert, et refellit Bellarminus Lib. 3. de Iustific. cap. 14. Bouetius demonst. 2. Symb. 2. art. 3. Valentia 1. 2. disp. 3. quaest. 2. puncto 4. Hunc errorem S. Bonaventura vocat insaniam.

Vera tamen, et Catholica de fide sententia est, posse iustum cadere a Charitate.

Probatur a D. Bonavent. primo exemplis in Scriptura pluries enarratis.

Primo enim Adam, et Eva, in gratia constituti, gravissime peccarunt; unde peccatum Adae mortem invenit Rom. 5. Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors.

Deinde Saul erat iustus; Sic enim habes primo Reg. 9. Erat Saul electus, et bonus: et non erat vir de filiis Israel melior illo. Idiplum insinuatur cap. 15. et 16. et afferunt D. Augustinus Lib. 2. ad Simplicianum, quaest. 1. Cyprianus Lib. 1. epist. 5. Ex quo vides mentiri Calvinum, id negantem.

Proinde David adeo iustus erat, ut de eo dictum sit, Act. 13. Inveni David virum secundum cor meum, qui faciet omnes voluntates meas. Sumptum est autem hoc testimonium ex primo Reg. 16. At eum graviter peccasse homicidio Uriae, et adulterio cum Bethsabea, quis negabit? Sane Psalmi eius poenitentiales aperte testantur poenitentiam ipsius, quae peccatum supponit.

Filius etiam Davidis Salomon erat iustus, de eo enim 2. Reg. 7. ait Dominus: Ego ero illi in Patrem, et ipse erit mihi in filium, et cap. 12. Et vocavit nomen eius Salomon, et Dominus dilexit eum. Misitque in manu Nathan prophetae, et vocavit nomen eius, Amabilis Domino, eo quod eum Dominus diligeret. Davidis viri sancti erat filius, ex quo inferunt Calvinus, et Petrus Martyr, fuisse sanctum. Hunc autem virum in senectute a iustitia excidisse, testatur Scriptura 3. Reg. 11. ubi Idolatriae eius recensentur, et spurci amores in foeminas vetitas Exodi 34. et a pluribus SS. PP. damnatus conclamatur, quos referunt Serlogus in Antilogiarum Cant. Pineda de rebus Salomonis, et alii. Audi D. Augustinum Lib. 22. cont. Faustum, cap. 88. De Salomone quid dicam? Quem vehementer arguit sancta Scriptura, atque condemnat; nihilque de poenitentia eius, vel in eum indulgentia Dei, omnino commemorat.

Veniamus ad iustos novi testamenti, Petrus sine dubio iustus erat, de quo Matth. 16. Beatus es Simon Bar-Iona. Et Ioan. 13. Qui lotus est, non indiget, nisi ut lavet pedes, etc. Et vos mundi estis, sed non omnes. Sciebat enim quis esset eum traditurus. Ideo omnes Apostolos iustos acclamat, Iuda excepto; et tamen lethaliter peccavit, negando Christum, ut notat ex D. Augustino tract. 66. in Ioan. S. Bonavent. ad eum locum, et fatentur Magdeburgenses Centur. 1. Lib. 2. cap. 10.

Ivdas igitur fuit antea iustus, ut ostendit D. Hieron. Lib. 3. adversus Pelagianos, ex illis verbis Domini, Ioan. 17. Pater quos dedisti mihi custodivi, et nemo ex eis periit, nisi filius perditionis, ut vidit S. Bonau. in commentario.

Similiter alii Apostoli, quos supra iustos ostendi, dubitaverunt in fide, ut habetur. Marci, et Lucae ultimo.

Aliqui etiam discipuli Ioannis 6. retro abeuntes, Christum dereliquerunt.

Probatur secundo a S. Doctore testimoniis Scripturarum, id asserentibus. Prima Corinth. 10. Qui se existimat stare, videat ne cadat. Ezech. 18. Cum averterit se iustus a iustitia sua, et fecerit iniquitatem, morietur in illa. Idem habetur capite 33. Subsumit Bouer.

Per vos iustitia stat in sola Fide: Ergo et haec amittitur. Lucae 8. Nam quod super petram, qui cum gaudio suscipiunt verbum, sed hi radices non habent, sed ad tempus credunt, et in tempore tentationis recedunt. Ad quem locum S. Doctor addit id Deuter. 32. de populo: Recessit a Deo salutari suo. Et Oseae 7. Vae eis, quoniam recesserunt a me. Ioan. 15. Omnem palmitem, in me non ferentem fructum, tollet eum. Ubi observat S. Bonavent. palmites hos vivos aliquando fuisse, et tolli, quia desunt gratiae Dei contra monitum Heb. 12. tolli autem privatos gratia, et mitti in ignem, ut exponit D. Augustinus tract. 81.

Matth. 24. Abundabit iniquitas, refrigescet Charitas multorum. Qui autem perseveraverit usque finem, hic salvus erit. Prima Cor. 9. Castigo corpus meum, ne forte cum aliis praedicavero, ipse reprobus efficiar. Galat. 5. Evacuati estis a Christo, qui in Lege iustificamini, a gratia excidistis. Prima Timot. primo. Quidam circa fidem naufragaverunt. Et cap. 4. In novissimis diebus discedent quidam a Fide; et cap. 6. Quam quidam appetentes, erraverunt a Fide. Heb. 6. Impossibile est, eos, qui semel illuminati sunt, gustaverunt etiam donum caeleste, et participes facti sunt Spiritus sancti; gustaverunt nihilominus bonum Dei verbum, virtutesque saeculi venturi, et prolapsi sunt, renovari iterum ad poenitentiam. Apoc. 2. Habeo adversum te pauca: quod Charitatem primam reliquisti; memor esto unde excideris, etc.

PROBATUR tertio ex definitione Ecclesiae. In Conciliis Vien. ut habetur in Clement. cis. Tridentino sess. 6. cap. 12. et 13. et can. 23. ubi dicitur: Si quis dixerit, hominem semel iustificatum, amplius peccare non posse, neque gratiam amittere, atque ideo eum, qui labitur, et peccat, nunquam vere fuisse iustificatum; anathema sit.

PROBATUR quarto a S. Doctore authoritatibus Patrum, quas refert Magister. His adde SS. Augustinum Lib. de corrept. et gratia, cap. 13. et Lib. de praedest. Sanctorum, cap. 14. Cyprianum Lib. de Lapsis, Ambros. exhort. ad Poenit. Hieron. Lib. 2. contra Iovinianam, Gregor. lib. 1. moral. c. 42. et lib. 30. cap. 32. Chrysost. homil. 24. in Matth.

PROBATUR quinto a S. Doctore: Certum est, parvulos baptizatos iustificari, et ditari gratia et Charitate, et tamen multi in aetate adulta peccant graviter, etiam deficiendo a Fide. Maior conceditur etiam a Lutheranis, imo sine baptismo id asserunt Calvinus, Petrus Martyr, Bucerus, ut refert Bellarminus, qui hanc rationem urget.

Quis autem dicet, eos omnes esse praedestinatos, et impeccabiles? At si omnes baptizati in infantia praedestinati sunt, et perire non possunt, qua ratione nos omnes baptizatos, filios clamant Antechristi, et misere elapsos?

PROBATUR sexto. Facilius est deficere a Charitate, quam proficere; et cadere, quam resurgere; facilius est etiam perdere Charitatem, quam fidem; quia perdita Fide, perditur Charitas, sed non e contra; sed possibile est, hominem, qui non habet charitatem, eam acquirere: possibile est etiam, hominem habentem Fidem, a Fide deficere: Ergo facilius est, habentem Charitatem ab ea cadere.

PROBATUR septimo a S. Doctore: Status viae est talis, ut liberum arbitrium ad bonum, et ad malum sit liberum, quod constat ex tot praeceptis, exhortationibus, promissis pro bonis operibus, minis peccatorum, quibus tota referta est Scriptura pro statu praesenti; quae omnia essent frustra, si non posset homo cadere, et ad utrumque libertatem haberet.

OBIICIUNT haeretici multas authoritates, Cant. 8. Aquae multae non potuerunt extinguere Charitatem.

Respondet S. Doctor in Diaeta, tit. 5. cap. 2. Charitatem esse ignem illum, de quo Lucae 12. Ignem veni mittere in terram, et quid volo, nisi ut accendatur? accenditur autem arbitrio nostro cooperante, ut observat S. Doctor ad 12. Lucae. Itaque Charitas non extinguitur quamdiu nos nolumus eam extingui. Aqua sane naturalis, naturaliter extinguit ignem; sed aquae non naturales, inter quas etiam tribulationes computantur, non extinguunt Charitatem. Per has autem aquas intelligunt tribulationes S. Ambrosius Lib. 1. de Iacob cap. 7. Gregorius ad hunc locum: Charitas enim omnia suffert, ex prima Cor. 13.

OBIICIUNT secundo id Ioan. 4. Qui biberit ex aqua hac, non sitiet in aeternum; sed fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam.

Respondet S. Doctor ad hunc locum; illum, qui bibens ex aqua hac, semper in ea quiescit, non sitire aquas concupiscentiae; et dum renuit aquas AEgypti concupiscentiae, non amittere aquas istas: Qui enim bibunt me, adhuc sitient. Eccl. 24. ait Sapiens. Igitur si iuxta pretiosum fontem bonorum spiritualium, quae habita semper Chariora sunt, stantes in eis labia avide teneamus, ut ait Sancti, Augustinus Lib. 1. de doct. Christiana, cap. 38. et Gregorius homil. 36. in Evang. semperque avide biberimus; perennes dabit aquas. Vide etiam collationem 21. S. Bonav. in cap. 4. Ioannis, ubi egregie differit.

OBIICIUNT tertio id Rom. 8. Certus sum enim, quia neque mors, neque vita, etc. poterit nos separare a Charitate Dei.

Respondet S. Doctor in Diaeta, tit. 5. cap. 2. et de sex alis Seraphim, cap. 2. et 7. et 8. et de septem Itineribus AEternitatis, dist. 6. et Itinere 4. dist. 5. art. 2. cum D. Augustino Lib. de moribus Ecclesiae, cap. 11. hic exprimi virtutem Charitatis, ut si ardeat in nobis, reddat nos intrepidos contra omnes tribulationes; si tamen nos constantes esse velimus, ut ait etiam Bellarminus; ideo enim ibidem S. Augustinus monet, posse Charitatem in via amitti.

Respondet secundo S. Doctor de septem Itineribus AEternitatis, Itinere 4. dist. 5. et opusculo Incendii amoris, cap. 2. loqui Apostolum ex quadam vehementia propositi, in oratione accensi, et Dei gratia moralem quandam securitatem sibi promittentis.

OBIICIUNT quarto id prima Corinrh. 13. Charitas nunquam excidit.

Respondet S. Doctor 3. dist. 31. art. 3. quaest. 1. eam ex se non excidere, quia et in hac vita, et in futura locum suum habet, ut ait Glossa: ad oppositum sane Fidei, et Spei, quae ex sua entitate cessant; non vult autem Apostolus, nullum a Charitate excidere. Remittit S. Doctor etiam ad responsiones Magistri.

OBIICIUNT quinto, prima Ioan. 3. Qui natus est ex Deo, peccatum non facit: quoniam semen illius in eo manet, et non potest peccare; quoniam ex Deo natus est.

Respondetur ex D. Augustino tract. 5. in epist. Ioan. Hieronymo Lib. 1. adversus Pelag. et Lib. 2. contra Iovinianum, manente gratia in nobis, in esse filiorum Dei conservante, nos peccare non posse; nam ex suppositione manet Charitas, contraria aversioni a Deo: Haec responsio est etiam D. Bonaventurae ad tertium.

Addunt etiam, dictum praesumptum Augustini epist. 111. Charitas, quae deseri potest, nunquam vera fuit.

Respondetur, illud non esse D. Augustini.

Respondet secundo S. Doctor 3. dist. 31. dub. 1. maiorem esse veram, idest quo ad confectionem Finis, unde potius dicitur vana, seu fine Fide.

OBIICIES primo, Fortior est Charitas amore naturali; sed hic unit indissolubiliter: Ergo.

Respondet S. Doctor, Charitatem non esse nobiliorem amore naturali in indissolubilitate, sed in obiecto, et termino, ac fine supernaturali.

Obiicies secundo. Non potest validius ab infirmiori expelli; sed Charitas est fortis, ut mors: Ergo.

Respondet S. Doctor; non pelli Charitatem in pugna a peccato, sed deficere ex demerito peccantis, et Deo negante influxum.

Obiicies tertio; Quia peccatum oritur, vel ex amore, vel ex timore pravo, ex D. Bernardo Lib. de diligendo Deo, cap. 8. sed habens Charitatem non admittit, aut timorem prave deprimentem, aut amorem male incendentem: Ergo.

Respondet S. Doctor, hos malos affectus non esse actu in sensu composito cum Charitate prius tempore peccato; possunt tamen induci prius origine, et expellere Charitatem; nam liberum arbitrium, rectum a Charitate, potest cupiditate incurvari.

Obiicies quarto: Arbitrium sequitur affectionem praedominantem; sed haec est Charitas: Ergo.

Respondetur, arbitrium sequi affectionem actu praedominantem, non autem habitu; ideo, licet praedominetur habitu Charitas, tamen potest actus insurgere avertens arbitrium, dum homo in gratia constitutus, Dei obliviscitur, et cogitat, quae sunt mundi.

Obiicies quinto. Habens Charitatem, habet Christum pro fundamento, et Spiritum sanctum pro adiutorio.

Respondetur, Christum sustentare solum volentes, et Spiritum sanctum adiuvare cooperantes. Quomodo vero peccatum mortale destruat Charitatem, physice, an moraliter, disputatum est prima secundae, Tract. de Peccato, diff. 1. quaest. 6. ubi ostendi, gratiam, et peccatum opponi moraliter, non physice, cum D. Bonavent. locis ibi adductis, et in 3. dist. 31. a. 1. Scoto in 4. dist. 16. quaest. 2. contra Thomistas.

Probatur etiam a D. Bonavent. ad secundum. Homo non attingit effective productionem Charitatis, eo quod nequit attingere creationem: Ergo neque annihilationem. Omne enim agens, sicuti agit e subiecto, ita in subiecto resolvit.

Unde ruit responsio Calpensis, sumpta ex corruptione formarum naturalium, quatenus potest aliquid, quod non produxit formam, eam destruere, producendo aliquid ei contrarium. Hoc inquam responsum vanum est; quia peccatum non est entitas formalis, potens expellere Charitatem; sed est privatio: Et si esset forma, non haberet virtutem annihilativam, sicuti non habet creativam.