Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus

HIC agendum esset de regimine Principum, de quo prolixum opusculum, quod est vigesimum, intexit D. Thomas.

REPETE autem partes subiectivas prudentiae, supra numeratas.

Ponit vero Aristoteles 3. Eth. cap. 3. Prudentiam esse propriam virtutem Principis. Ratio est, quia ad prudentiam spectat regere, et praecipere; et ideo ubi invenitur specialis ratio regiminis, et praecepti in humanis actibus, ibi etiam invenitur specialis ratio prudentiae. Manifestum est autem in eo, qui non solum seipsum regit, sed etiam communitatem perfectam, vel regnum, inveniri perfectam rationem regiminis. Tanto enim regimen perfectius est, quanto universalius est, ad plura se extendens, et ulteriorem finem attingens; ideoque Regi, ad quem pertinet regere civitatem, vel regnum, prudentia competit speciali ratione, et quidem perfectissima.

Huic respondet Politica in subditis, ut moveantur, atque regantur; sed enim quia non reguntur, et moventur ad modum irrationalium, imo seipsos movent per liberum arbitrium; ideo requiritur in eis quaedam rectitudo regiminis, per quam seipsos dirigant ad obediendum principantibus, et ad hoc pertinet species prudentiae, quae Politica vocatur, ut ait D. Thomas articulo 3.

AB his autem differt alia prudentia, quae dicitur Oeconomica, et est media inter prudentiam principum, et singularum personarum; nam ordinatur ad regimen domus, quae est pars civitatis.

UT autem propius accedam, quarta species subiectiva Prudentiae gubernativae est Militaris, ut innuitur Proverb. 24. Ratio est, quia ea, quae secundum artem, et rationem aguntur, debent esse conformia his, quae sunt secundum naturam, quae a ratione divina sunt instituta: Natura autem ad duo tendit. Primo quidem ad regendam unamquamque rem in se ipsa: Secundo vero ad resistendum extrinsecis impugnantibus, et corruptivis. Propter quod non dedit animalibus solum vim concupiscibilem, per quam moveantur ad ea, quae sunt saluti eorum accomoda; sed etiam vim irascibilem, per quam animal resistit impugnationibus. Quare, et in his, quae sunt secundum rationem, non solum oportet esse prudentiam Politicam, per quam disponantur ea, quae pertinent ad bonum commune, sed etiam Militarem, per quam hostium insultus repellantur.

UTRAQUE vero in caelestibus Potestatibus elucet, ut docet D. Bonavent. nam et ad regendos inferiores subordinate Dominationibus ordinatae sunt, et praecipue ad insultus hostium infernorum retundendos, ut docet S. Dionysius de caelesti Hierarchia, cit. unde caelestes definit Potestates apud Seraphicum sic.

SANCTARUM Potestatum cognominatio docet potentem, et bene ornatam, et inconfusam circa divinas susceptiones ordinationem, non tyrannice inferiora potestative praecipitantem, sed potenter in divina reducentem; et ad potentificam causalem potentiam, quantum fas est, assimilantem, et ad Deum, qui princeps est omnis potestatis, secundum hierarchicam dispositionem, inferiora convertentem, divinam, et lucentem potentiam in inferioribus resplendere facientem. Unde Angeli illius ordinis refraenant, et coercent omnes, hierarchicam praelationis, et subiectionis ordinationem impedientes. Unde praelationis potestatem a subditis contemni non permittunt, et subditos per violentiam ab iniquis dominis opprimi non sinunt, imo omni iniuriae istorum, et illorum obviant potentissime, et resistunt.

¶ Iam Principes, et Reges debent sanctas, et coelestes intueri potestates, scilicet ut sapienter regant, ordinate vivant, et potenter malum reprimant, et vindicent, innocentibus parcant, et iniuriam fieri miseris personis non permittant, ut etiam de suscepta potestate non superbiant, sed potius humilibus condescendant.

¶ Ordinata igitur erit Potestas saecularis, secundum similitudinem coelestium potestatum disposita, si in potestate constituti fuerint sapientes, idest non secundum voluntatis impetum, sed secundum rationis gubernaculum in singulis procedentes, ut dicitur Proverb. 1. Audiens sapiens, sapientior erit, et intelligens gubernacula possidebit. Ideo Salomon initio regni petiit sapientiam, dicens 3. Reg. 3. Deus tu me fecisti regnare pro patre meo, et ego sum puer parvulus, ignorans egressum, et introitum meum. Da ergo servo tuo cor docile, ut possit iudicare populum tuum, et discernere inter bonum, et malum. Sicut enim in spirituali iurisdictione, sic nec in temporali, sine sapientia, et discretione est agendum. Ideo praecipitur Deuter. 17. Cum sederit Rex in solio regni sui, faciet sibi describere Deuteronomium, etc. Ideo provectae aetatis homines, et senes solebant eligi in Principes, et in reges, quia non in pueris, sed in antiquis sapientia reperitur, qui multa experimenta ex memoria praeteritorum componunt, unde prudentia integratur, ut dixi. Hinc Roboam perdidit regnum 3. Reg. 12. quia relicto consilio seniorum, iuvenum consilio acquievit. Quare dicitur Eccles. 10. Vae terrae, cuius Rex est puer.

¶ Deinde similes erunt potestatibus coelestibus, si ornati moribus vitam bonam, et innocentem subditis ostendant. Nihil enim prodest vestiri purpura, diademate insigniri, gemmis lucentibus splendere, et moribus incompositis sordescere, itaque dicuntur Potestates bene ordinatam, et inconfusam accepisse a Domino potestatem. Nam sicut ait Poëta:

Virtus non quaeritur extra. Non eget exterius, qui moribus intus abundat, Nobilitas sola est, animum, quae moribus ornat.

¶ Dominus itaque non attendit in potestatibus, mundi, vel carnis nobilitatem, sive corporis, sive habitus venustatem, sed nobilitatem morum, et conscientiae honestatem, et hoc est, quod dicitur primo Reg. 16. Non respicias vultum, neque altitudinem staturae eius: quoniam abieci eum, neque iuxta intuitum hominis ego video.

¶ Item Potestatibus coelestibus sunt similes, qui amore iustitiae animati omnem malitiam in reprobis vindicantes, et pacem publicam perturbantes persequuntur, ut dicitur de Iuda, 1. Machab. 3. Persecutus est iniquos, perscrutans eos, qui populum conturbabant, etc. Est enim potestas Regum inter homines a Domino ordinata, ut ipsorum metu, malorum audacia refrenetur, quae quidem tantum invalescerent, ut si non resisteret potestas publica, etiam humana societas penitus dissiparetur. Ideo Exodi 18. Elige tibi viros potentes. Et Psalm. 44. Super femur tuum potentissime.

¶ Item Potestates coelestes imitantur, qui non tyrannica crudelitate, sed potius humana, imo Angelica benignitate subditos regunt, et custodiunt innocentes. Ideo dicitur Esther. 12. Cum pluribus gentibus imperarem, et universum orbem meae ditioni subiugassem, nolui abuti potentiae magnitudine, sed cum clementia, et lenitate gubernare subiectos, ut absque terrore vitam transigentes, optata pace fruerentur.

¶ Itidem Potestatibus comparantur Principes, et Reges, si de potestate non superbiant. Imo quanto magis eminent caeteris, tanto humilientur singulis, ut monet Eccles. 3. Quanto maior es, tanto plus te humilia, etc. Sicut Dei filius, suprema potestas, Virtus, et brachium Patris, semet exinaniens, omnibus subiectus factus est, et per mansuetudinem mundum redemit; ita monentur Psalm. 146. Non in fortitudine equi voluntatem habebit. Ille igitur potentissimus, qui in Deo confidens, de seipso diffidit. Unde observa, Reges, et Duces magis semper Dei auxilio, quam armis triumphasse; eos porro, qui in fortitudine exercituum confidebant plurimum, dissipatos. Ideo magnus actus prudentiae est providere sibi coram Deo, et postea coram hominibus, et nolle, in manu Dei esse potestatem universae terrae, ut dicitur Eccl. 10.

¶ Similiter supernis potestatibus similantur Principes, pacem universae terrae procurantes, quae sane non conservaretur, nisi Regales potestates id conarentur, quod agnovere Machabaei Lib. 2. cap. 4. Ideo debent recordari Principes, se gladium portare, ut adversus, ac rebelles Ecclesiae comprimant potestates, quae a potestate eorum timent, ut dicitur Rom. 13.

¶ Similiter, sicuti coelestes potestates lucentem Dei potentiam in inferioribus resplendere faciant, ut ait S. Dionysius; ita ut veritas, bonitas, et potentia, quae in eis elucet, mediantibus angelis superioribus, transfulgeat in ferioribus, qui in consimiles participationes gratiae, et gloriae inde reducantur. Ita Principes nunc per severitatem, et iustitiam; nunc per clementiam, et benignitatem populum simplicem ad Dei reducant cognitionem, et potentes ad inviolabilem legum divinae iustitiae observationem. Ideo dicitur Eccles. 44. Dominantes in potestatibus suis, homines magna virtute, et prudentia praediti. Sic enim prudenter debent praeesse, ut luce suarum virtutum subditis omnibus adspleandeant, magis quam potestate supersint. Sicuti Deus fecit Solem in potestatem Diei, et Lunam in potestatem noctis. Psalm. 135. ut sicuti Sol praeclaro, et benefico lumine Diei praeest, tenebras dissipans, pravos humores sursum rapiens, ut in pluvias, et rores terrae foecundos resolvat, omnes causas inferiores adiuvat ad suos effectus, tanquam causa universalis; ita Principes, tenebris vitiorum fugatis, virtutes usquequaque spargant, illuminent, calefaciant, accendant, atque inflamment, terrendo animalia inimica lucis. Hinc Proverb. 19. Sicuti fremitus Leonis, ita et Regis ira; et sicut ros super herbam ita hilaritas eius. Sic erunt digni, ut omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit, ut dicitur Rom. 13. Unde ait et Petrus prima, cap. 2. obedite Dominis vestris, etc. sive Regi tanquam praecellenti, etc.

¶ Alium tractatum habet S. Doctor de regimine praelatorum, qui titulo hoc decoratur: De sex alis Seraphim. Quia enim Seraphim inter Angelos praeeminent, ideo praelatis similantur Ecclesiae. Quoniam vero hi senis alis decorati apparuere Isa. VI. Apoc. IV. Numerus autem senarius perfectus est, constans ex partibus suis aliquotis; ideo virtutes Antistitis ex hoc alatum numero explicare satagit, ut his ad scopum evolent.

PRIMA igitur Ala Rectoris est zelus iustitiae, quo nequit malum quodcumque sine murmure sustinere. Tanto enim bonus est aliquis aestimandus, quanto malum detestatur, et bonum prosequitur, non modo ordinatio, ut nolit deserere dulcedinem suae quietis ad modum Ficus Iudit. IX. quae noluit deferere dulcedinem suam, ut arboribus praeesset; sed tales esse debent, ut propriae etiam quietis obliti non delectentur salutis propriae profectibus, nisi alios ad salutem promoveant, veluti Paulus. prima Cor. XIII. Non quaerit quae sua sunt, sed quae Iesu Christi. Hoc sane zelo, maxime Christi vicem gerentes, debent aestuare; sic enim de Christo dicitur Psalm. XLIV. Dilexisti iustitiam, et odisti iniquitatem; propterea unxit te Deus, Deus tuus oleo laetitiae. Haec iustitia est observantia omnium, quae sunt ad salutem necessaria, ut sunt praecepta Charitatis, Decalogi, et caetera, quae a lege aeterna manant; ut virtutes, humilitas, castitas, misericordia. Deinde etiam, quae iure humano constituta sunt lege Ecclesiae, ut ritus Sacramentorum, et caeterorum, adiunctis positivi legem pertinentium.

HAEC autem et in se, et in aliis observanda curent, sed ordine debito, ne sint ex his, de quibus Lucae XI. Decimatis mentam, et rutam, et relinquitis, quae graviora sunt, sicuti quidam Praelati, qui pro una inclinatione in choro, magis accenduntur, quam pro gravibus transgressionibus: magis pro una rubrica neglecta, quam pro scandalo.

DEBENT autem sedulo magis pro peccatis publicis remedia porrigere; Praecipue vero ut studium orationis necessarium servetur.

Arida est omnis Religio (ait D. Bonavent.) quae non oleo isto saginatur. Instabilis est bonorum operum structura, quae devotae orationis frequentia non compaginatur, sicut paries lapidum sine caemento. In omni religione, ubi fervor orationis tepuerit, etiam aliarum virtutum machina incipit deficere, et propinquare ruinae; Lampades quoque fatuarum virginum sine oleo extinguuntur, ut dicitur Matth. XXV.

DEINDE cavenda est negligentia exterioris disciplinae, ne aliquid incorrectum, aut impunitum relinquat, ne cum Heli damnetur primo Reg. IV. Hanc autem notam ad internoscendam laudabilem religionem a relaxata praebet S. Doctor, non quod, nullus peccans in reformatis religionibus reperiatur, sed quod nullus impune peccare sinatur, et peccandi aditus studiose praecludatur, et incorrigibiles, et alii inficientes eliminentur, et boni foveantur, et diligantur, ut perseverent. Nam cum in conventu Angelorum, et Collegio Apostolorum inventa sit pravitas, etiamsi sub magisterio Dei viverent; quis ordo bonorum in hac vita sibi arrogabit, nullum in eo peccatum reperiri.

CONCLUDIT igitur S. Doctor, Praelatum graviter Deo rationem redditurum; Primo pro inobservantia sua, et omissione officii, Sap. VI. Cum essetis ministri regni eius, non recte iudicastis, custodistis legem iustitiae, neque secundum voluntatem Dei ambulastis. Horrende, et cito apparebit vobis: quoniam iudicium durissimum his, qui praesunt, fiet. Secundo peccata subditorum, quae poterant, et debuerant correxisse, et praecavisse, non correxerunt, aut praecaverunt. Ideo dicitur Ezech. XXXIII. Si non fueris locutus, ut se custodiat impius a sua via: ipse impius in iniquitate sua morietur, sanguinem autem eius de manu tua requiram. Quam expositionem e Seraphico P. Francisco didicit S. Doctor. Tertio reddent rationem pro abusione potestatis ad proprium commodum, et honorem. Ideo Matth. XXV. Tollite ab eo talentum, et inutilem servum eiicite.

SECUNDA Ala Antistitum est Pietas, ut sicut eum Charitas Dei ad zelum iustitiae inflammat; ita fraterna dilectio ad pietatem informet; nam, etsi vitiis deberetur virga percutiens; infirmitati tamen necessarius est baculus sustentans; de his Psalm. XXII. Virga tua, et baculus tuus, ipsa me consolata sunt. Debent autem Praelati esse prudentes medici spirituales, ut infirmitates internoscant varias, et remedia omnibus apta habeant. Neque de illis sint, de quibus Psal. LXVIII. Quoniam quem tu percussisti, persecuti sunt. Itaque pietate vigeant, ne penitus pereat, qui abiectus est, ut ait II. Reg. prudens Tecuïtis; sed ut dicitur primo Reg. XXIII. possint dicere subditi: Benedicti vos a Domino, quia doluistis vicem meam.

NEQUE dicas (ait S. Doctor.) Illis digne subvenitur, de quibus est spes convalescentiae; in illis vero, de quibus non praesumitur, quod aliquando convalescant, inutiliter consumuntur expensae; nam misericordia propter meritum Charitatis exhibetur, et non propter utilitatem suam; oportet igitur Pontificem experiri infirmitates, ut possit compati, ut dicitur Heb. IV.

ADMONET autem S. Doctor, infirmorum mente tria esse genera. Primi sunt, qui ex devotionis affectu proni ad scandala facile cadunt, ut ait Apostolus, prima Cor. XI. Inter vos multi infirmi. Secundi, qui, licet devoti, tamen facile ex correptione, vel commoventur impatientia, vel diffidentia desperant. Tertii sunt imperfecti omnes, qui passionibus agitati vacillant. Hic amovendas ait occasiones scandali, opportunitates peccandi, ne videant, vel audiant, unde infirmentur, ne extra domum vagari sinantur. Dina enim Genes. XXXIU. egressa domum, corrupta est. Hi per exempla, et exhortationes amovendi, neque ad iracundiam provocentur, ut dicitur Coloss. III. Patres nolite ad indignationem provocare filios vestros, ut non pusillo animo fiant. Debent Praelati his omnibus compati, ut aiebat Iacob XXXIII. Nosti, quod parvulos habeam teneros, et oves, et boves faetas mecum, quas, si plus in ambulando fecero laborare, morientur una die cuncti greges. Ideo Paulus prima Thessal. II. Facti sumus parvuli in medio vestrum, tanquam si nutrix foveat filios suos, quod ita nimirum humiliter, et pie blanditus sum vobis, condescendens vestrae teneritudini, et imperfectioni.

E contra de duris pastoribus conqueritur Dominus, Ezech. XXXIU. Quod infirmum fuit non consolidastis, et quod aegrotum non sanastis, et quod confractum non colligastis, et quod perierat non quaesistis, etc. sed cum austeritate imperastis, et cum potentia. Ideo Bernardus, sermone XXIII. in Cant. Ut quid gravatis iugum vestrum, cum cernitis discipulorum, quorum vos potius iugum portare debetis? Ponite onera, producite ubera, pectora lactent, quiescant. Et si interdum severitate opus sit, paterna sit, non tyrannica, iuxta id Num. XI. Porta eos in sinu tuo, sicut portat mulier infantulum suum, et defer in terram, pro qua iuravi, etc.

TERTIA Ala Antistitum est patientia, et constans longanimitas; sicut enim tabernaculi tectum pluvias excepit, ventos, et pulveres; ut interiora manerent munda; ita Praelatus debet suscipere tempestates, ut interiora servet, et veluti Gallina pro pullis, se Miluo obiicere. Propter tria autem est eis necessaria patientia: Primo propter varias ingruentes occupationes. Propter hoc et Moyses erat miserrimus Deuter. 1. Non valeo solus vestra negotia sustinere, etc. Secundo propter tardum eorum profectum, pro quibus laborat; Quapropter Psalm. 118. Tabescere me fecit zelus meus. Tertio ob ingratitudinem eorum, pro quibus laborat, qui nunquam contenti, semper conqueruntur.

HIs, et aliis adversis, quibus impetitur, triplici patientiae scuto vir prudens se opponat. Primo ut mature, et benigne ad singula respondeat, et impetum fervoris reprimat, ne voce, aut vultu impatientiam ostendat. Tunc enim magis sedat impatientes, sic Iudic. 8. Gedeon compescuit iurgantes, nam teste Sapiente: Responsio mollis frangit iram; sermo durus suscitat furorem. Secundo studeat in domo esse pacificus, ut nec vindicet se de illatis iniuriis, nec in corde oderit illos, sed imitetur Patrem supernum: Qui benignus est super ingratos, et malos. Tertio ut non ob id minus prompte incumbat officio suo, ut dicitur 2. Paral. 15. Vos ergo confortamini; et non dissolvantur manus vestrae.

Qvarta Ala est exemplaris vita. Ipse namque debet esse norma vivendi, ut quae docet verbis, ostendat actionum figuris, sicut qui Geometriam docet, describit in tabulis figurarum demonstrationes, ut quod dicit, melius capiatur. Sic de Christo dicitur, Act. 1. Coepit Iesus facere, et docere, et Ioan. 13. Exemplum dedi vobis, et Iudic. 7. ait Gedeon Quod me facere videritis, hoc facite.

Quamvis autem in omnibus virtutum exemplis debeat rector praecedere subditos; specialiter tamen in his tribus: In communis scilicet observantiae conformitate: In mansuetudinis humilitate. Et in maturitatis honestate. Unde ad Titum 2. In omnibus te ipsum praebe exemplum bonorum operum, in doctrina, in integritate, in gravitate, etc.

Commvnem vitam cum aliis observet in victu, vestitu, et labore, ut non vacet conviviis, et potationibus, nec sit eis dissimilis habitu, quibuscum est professio communis: Omnia omnibus debet fieri, ut omnes faciat salvos, ut dicitur 2. Cor. 9. Vide S. Doctorem.

Qvinta Ala Praelatorum est Prudentia, et circumspecta discretio. Haec est praecipua, ut docet Concilium Tridentinum, quam late prosequitur S. Doctor cap. 7. Propterea etiam Salomon 3. Reg. 3. habens a Deo optionem postulandi quidquid vellet, hanc petiit: Dabis ergo Domine servo tuo cor docile, ut iudicare possit populum tuum, et discernere inter bonum, et malum. Et Sap. 6. Ad vos ergo Reges sunt hi sermones mei, ut discatis sapientiam, et non excidatis. Et Psalm. 2. Et nunc Reges intelligite, erudimini, qui iudicatis terram. Rector enim est oculus populi, et D. Bernardus, sermone 49. in Cant. Tolle discretionem, et virtus vitium erit. Ob id, Levit. 2. in omni oblatione tua offeres sal. Vide S. Doctorem, de his mire differentem: Ex Rationali antiqui Pontificis, et ex quatuor ordinibus gemmarum, quatuor necessaria habet rector observanda. Primo, quomodo in statu debito subditos gubernet, ut boni exemplo suo proficiant. Secundo, quomodo lapsos elevet, et devios corrigat. Tertio, quo pacto exteriora negotia disponat. Quarto, quomodo in his se custodiat, et gerat.

In singulis ordinibus lapidum erant tres, signando tria ad praedicta singula pertinentia, ut onera quorumcumque apte, et suaviter disponantur, ut dicitur Num. 4. Aaron, et filii eius intrabunt, ipsi quoque disponent onera singulorum.

Est autem triplex observantia in gemmis illis triplicibus expressa.

Prima circa ea, quae sunt de necessitate salutis iuxta cuiusque professionem.

Secvnda circa ea, quae respiciunt exercitium altioris perfectionis singularis; patientiae scilicet admittendae, humilitatis stupendae, Charitatis arduae, sobrietatis eximiae, etc. ad quae Rector allicere suaviter debet. Igitur hanc gemmam in pectore teneat, ut ad eximiam virtutem subditos animatos dirigat.

Tertia sunt quae ad utriusque instituta sunt consecutionem, ut silentium, ieiunia, etc. In quibus discrete Praelatus se habeat, etiam dispensando, si oporteat.

Circa lapsorum correctionem Prudentia est necessaria, ut dicitur Galat. 6. Si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, huiusmodi instruite in spiritu lenitatis, ipsum supportando, sicut Christus Iudam toleravit, et sicut Matth. 13. zizania usque ad messem intacta relinquuntur. Abscindantur vero, cum perniciem afferunt, ut dicitur Galat. 5. prima Cor 5. secunda Cor. 7. Lucae 13. et Numer. 5. permittuntur leprosi; monet tamen illud Eccles. 32. Omnia cum consilio fac, et post factum non poenitebis.

Circa negotia, alia expedit a Praelato per se perfici, alia per alios; sic Christus Iudae loculos commisit, et noluit inter duos fratres dividere bona; sic dixere Apostoli, Actorum 6. Non est aequum, nos relinquere verbum Dei, et ministrare mensis, etc.

Igitur debet tanquam caput praesidere, et motum, et sensum membris compartiri, et ita agere, tamquam rationem pro subditis redditurus, Heb. 15.

Svperflva vero negotia expedit praecidere, ut dicitur Ecclesiastici 11. Fili ne in multis sint actus tui, etc.

Svper omnia debet Rector se ipsum circumspicere. Quid enim prodest homini, si alios salvet, et animae suae obsit? Matth. 16.

Igitur semper conscientiam mundam servet, ut nihil velit, agat, vel permittat illicitum, et indecens, professionique suae contrarium, in quo peccatum, scandalumve deprehendatur, etc. Vide Seraphicum cap. 7. mirabilia promentem.

Alia circumspectio versatur circa externos mores, qui enim pluribus ad exemplum cupit vivere, eget magna discretione; ne sit, de quibus Ezech. 34. Vos autem cum austeritate imperabatis eis, et cum potentia, et dispersae sunt oves meae. Et Eccles. 4. Noli esse quasi Leo in domo tua, etc. Imitetur potius mansuetudinem Christi.

Tandem ipsa circumspectio circumspiciat seipsam, ne sit ut oculus videns alios, non se, ut scilicet non plus sapiat, quam oportet, nec sibimetipsi sapiens sit. Unde Prou. 26. Vidisti hominem sapientem sibi videri, magis illo spem habebit stultus. Debet igitur alios consulere, sic enim et Moyses, cui Deus facie ad faciem loquebatur, consuluit Socerum Exodi 18. et Apostolus, qui fuerat ad tertium coelum raptus, consuluit alios Apostolos. Vitet autem consilia adulatorum, ut dicitur Isa. 3. et detractorum, ut dicitur. Esth. 16.

Sexta Ala Praelatorum est devotio; per hanc enim zelus iustitiae accenditur, pietas confovetur, patientia roboratur, exemplum bonum conditur, discretio clarificatur. Haec est unctio spiritus, docens omnia 1. Ioan. 2. Vide S. Doctorem, capite citato de sex alis Seraphim, ala 5.