Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus

An INTELLECTUS sit donum Spiritus Sancti.

ASSERO. Probatur a D. Bonav. allatis locis, praecipue de Dono intellectus, cap. 2. et D. Thom. art. 1. Intellectus importat quandam intimam cognitionem; dicitur enim intelligere quasi intus legere, et hoc patet consideranti differentiam inter cognitionem Intellectus, et sensus; nam cognitio sensitiva occupatur circa sensibilia extra; cognitio autem intellectiva, tanquam nobilior, atque subtilior, penetrat usque ad quidditates rerum interiores, quia obiectum intellectus est quid quid est, ex Aristotele 3. de anima, text. 37. Unde cognitio humana incipit a sensu, neque perficitur, nisi perveniatud ad Intellectum, qui vere cognoscit, quid est res. Dicitur enim in lib. de spiritu, et anima, cap. 11. quod: Quidquid sensus respicit exterius, imaginatio repraesentat interius, ratio investigat, intellectus diiudicat, intelligentia comprehendit, et ad contemplationem adducit, quae memoria conservat. Sed advertendum est, quod intellectus interdum accipitur, ut est Vis animae naturalis, et ita de eo loquitur author Libri de Spiritu, et anima, dum ait, quod intellectus est vis animae, qua invisibilia percipit, cui concordat Aristoteles de anima. Et hic intellectus, ut plurimum caecutiens est: Unde Psal. 81. Nescierunt, neque intellexerunt. Sumitur interdum Intellectus, ut dicit virtutem intellectualem, seu habitum primorum principiorum naturalium, quae subsunt lumini intellectus, ut patet ex Aristotele 6. Eth. cap. 6. Sed neuter istorum est Donum Spiritus Sancti, licet sit a Deo, atque adeo a Spiritu etiam Sancto.

Quoniam vero ordinatur homo ad beatitudinem, tanquam finem supernaturalem, ut apparet ex eius imagine; ideo oportet ponere intellectum, sive lumen aliquod, ut est habitus supernaturalis principiorum supernaturalium, quae sunt articuli fidei, et ex consequenti quarundam operationem, quae ordinantur ad finem, quia: Fides per dilectionem operatur, ut ait Apostolus Galat. 5. et hoc lumen supernaturale vocatur donum Intellectus, quod nominat quandam excellentiam cognitionis, penetrantis supernaturalia, quae non potest haberi lumine naturali.

DESCRIBITUR autem lib. de spiritu, et anima, loc. cit. Intelligentia ea vis animae est, quae immediate supponitur Deo: cernit siquidem ipsum summum verum.

RURSUS definitur ibi cap. 37. Intellectus, ea vis animae est, qua de Divinis, quantum homini possibile est, cognoscitur, ad caelestia arcana penetranda, quae penetrari nequeunt, nisi per spiritum eius, qui etiam profunda Dei scrutatur. Unde ait Apostolus 1. Cor. 2. Nobis autem revelavit Deus per spiritum suum, qui omnia scrutatur, etiam profunda Dei. Haec D. Bonav. ad litteram, et fere D. Thomas.

Id ipsum probat S. Doct. Scripturarum, et Patrum testimoniis. Prima Ioan. 2. Unctio Spiritus docet nos. Ioan. 16. Cum venerit Paraclitus, docebit vos omnem veritatem. Idipsum probat in Diaeta loc. cit. ex 2. Timot. 2. Dabit tibi Dominus in omnibus intellectum. Idem probat in 3. dist. 34. p. 1. art. 2. quaest. 2. Requiescit super eum spiritus Domini, Spiritus sapientiae, et intellectus.

DE nobilissima, et delitiosa cognitione, quam communicat Donum intellectus, eleganter disserit sub metaphora convivii S. Bonav. de septem donis, cap. 7. Ubi primo asserit, pet donum Intellectus caelestes epulas apponi, et refert D. Gregorium lib. 1. Moral. cap. 32. dicentem: Intellectus in die suo convivium parat: quia in eo quod audita penetrat reficiendo cor, tenebras eius illustrat: Ergo in penetratione auditorum, inventa veritate, mens reficitur. Ratio est, quia menti non sufficit gustare velamina veritatum, sed nucleum. Cum igitur donum Intellectus, secundum Gregorium, penetret omnia velamina veritatis divinae, tam in Scripturis, quam in doctrina, usque ad intimam veritatem degustandam, quadam intellectuali experientia pertingat, quod perfectissimorum est, ut ait Bernardus in Cantica; ideo donum Intellectus dulcissime mentem reficit. De hoc gustu experientiae Bernardus loquens in lib. de amore Dei cap. 10. ait: Gustus experientiae Scripturarum, et Sacramentorum Dei, qui est in Christo, facit nobis sensum, ut intelligamus Scripturas. Unde Dominus post resurrectionem aperuit discipulis sensum, ut intelligerent Scripturas, Lucae ultimo. Vide Seraphicum divinitus delitiantem pane hoc habente omnem saporem suavitatis, Sap. 16. Cibat enim pane vitae, et intellectus. Eccles. 15.