Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus

An Charitas sit una specie specialissima.

Assero, esse unam specie ultima. Ita communiter Theologi apud Tannerum disp. 2. quaest. 2. dub. 1. num. 19.

Probatur a D. Bonav. primo. Sicut Fides respicit Deum, ut summam veritatem; ita Charitas eum respicit, ut summam bonitatem; sed quia prima Veritas est una, Fides est una, ut ait Apostolus Ephes. 4. Una fides: Ergo. Confirmatur prima Corinth. 13. Manent Fides, Spes, Charitas, tria haec: ubi eodem modo una dicitur Fides, et Charitas. Hoc argumento utitur Valentia disp. 1. quaest. 1. p. 1.

Probatur secundo a S. Doct. Sicut se habet rationalis ad verum, irascibilis ad arduum; ita concupiscibilis ad bonum; sed rationalis in credendo verum, una virtute perficitur; et irascibilis in sperando arduo: Ergo et concupiscibilis in amando bonum; sed haec virtus est charitas: Ergo.

Probatur tertio a S. Doct. Quanto aliquid est unitivum, tanto in se est unum; sed Charitas est vinculum perfectionis ex 3. ad Coloss. Ergo.

Probatur quarto a S. Doct. In omni genere, in quo est ordo motuum, oportet, ut primus motor sit unus; sed charitas est motrix omnium virtutum, caeteris omnibus imperans: Ergo est omnino una specie in omnibus.

Probatur quinto a S. Doct. in corpore. Cuius unum est ultimum obiectum, et unus actus principalis, unus est habitus; sed obiectum charitatis est unum ultimum, quia est summum bonum, et unus actus volendi illud summum bonum; Ergo, licet illud summum bonum velit, Deo amato propter ipsum, et sibi, et proximo, erit una Virtus; et per hoc resolvitur argumentum oppositum, nitens multiplicare charitates, quia fertur Charitas in Deum, et proximum.

Respondet enim S. Doct. et cum eo Valentia, utrumque amari propter unum sub una ratione formali, a qua unificatur, et distinguitur habitus

Et si dicas, charitatem velle proximo non solum bonum summum, sed etiam alia bona.

Respondet S. Doct. actum principalem esse velle bonum summum; caetera vero secundario; nec elicitive, sed imperative, praecipiendo aliis virtutibus, puta eleemosynae, ut subveniat, etc.

Obiicies secundo. Ubi sunt duo praecepta diversa, ibi sunt plures habitus habilitantes; sed duo sunt praecepta charitatis: Ergo.

Respondet S. Doct. Illa duo praecepta esse diversa materialiter, non formaliter; quia unum includitur in altero. Unde non sequitur, habitum charitatis diversificari formaliter.

Obiicies tertio. Ubi sunt diversi actus, ibi sunt diversi habitus; sed diversi genere sunt actus amandi Deum propter se, et proximum propter Deum: Ergo.

Respondet S. Doct. illam diversitatem venire ex comparatione diversa eiusdem obiecti formalis, non ex diversitate obiecti, quod unum est; et ideo non sequitur, esse diversum obiectum formale.

Obiicies quarto. Sapientia, quae est de aeternis, est alius habitus, quam scientia, quae est de temporalibus: Et similiter Latria, quae est cultus Dei, est alia virtus, quam Dulia, quae est cultus proximi: Ergo pari ratione, et alia est virtus, qua diligitur Deus, et proximus.

Respondet S. Doct. negando paritatem: nam Sapientia negotiatur circa aeterna secundum rationes aeternas: Scientia circa temporalia, diverso motivo a sapientia, nempe secundum rationes temporales; sed Charitas unam habet rationem motivam, nempe Divinam bonitatem, quae cum sit summe amabilis a voluntate quacumque, non solum prout est in se, sed prout participatur a creatura, utraque ratione eam amat sub una ratione formali motiva. Eadem diversitas invenitur inter Duliam, et Lattiam, quae diversis motivis colunt.

Obiicies quinto. Sicuti differunt vita Contemplativa, et Activa inter se; ita debent differre actus vitae contemplativae, et activae magis, quam actus contemplatinae inter se: Similiter plus debet differre habitus rectificans contemplationem, ab habitu rectificante actionem, quam duo habitus rectificantes ipsam contemplationem: Sed Charitas Dei et Fides, rectificantes contemplationem, sunt diversi; ut dicitur prima Corinth. 13. Ergo et charitas Dei, quae pertinet ad contemplationem; differt multo magis a charitate proximi, quae spectat ad actionem.

Respondet S. Doct. contemplativam, et activam denominare statum, seu exercitium virtutum; diversitas autem status non inducit diversitatem habituum, quae oritur potius ex diversitate obiectorum. Unde eaedem virtutes dirigunt homines in utraque vita. Sic Fides ad utramque vitam dirigit. Similiter et Charitas; unde non est necesse, plures esse.

Obiicies sexto. Amor amicitiae, et amor concupiscentiae sunt obiecta Charitatis; sed hi duo amores sunt diversi genere: Ergo.

Respondet S. Doct. Charitatem adhaerere Summo bono, amore utroque concupiscentiae, et amicitiae, qui quidem est principalis, ut ait D. August. de moribus Ecclesiae, cap. 14. ad quem alter concupiscentiae reducitur; amatur enim aliquid amore concupiscentiae ei, qui est amatus amore amicitiae. Igitur quia unum est obiectum formale, nempe Deus ut bonus, cui uniatur, ut ait D. Dion. cap. 4. de divin. nominibus, p. 1. ex sententia Hierothei; Ideo una est virtus in utroque amore amicitiae, et concupiscentiae.