Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus
Gaudenzio da Brescia (1612–1672)
Reuerendi patris Gaudentij Bontempi, ... Palladium theologicum, seu Tota theologia scholastica in septem tomos distributa. Ad intimam mentem d. Bonauenturae seraphici doctoris ... Tomus quintus, De virtutibus
First published 1676
Bontempi's Palladium theologicum (Lyon 1676) is a complete scholastic theology composed ad mentem D. Bonaventurae, arranged in seven tractatus on the order of the Secunda secundae. This fifth volume, De virtutibus, treats the theological virtues (faith, hope, charity, with their gifts, beatitudes and fruits), the cardinal virtues and their opposite vices, and the states and offices of men (religious and prelates, bishops, princes), including the extensive disputations on contracts, religion, vows, fortitude, temperance and the judicial process. It is a significant example of the Bonaventurian scholastic school and a counterpart to the Thomist manuals of the period.
Tractatus I: PRIMUS DE VIRTUTIBUS THEOLOGICIS
Proemium I: Prooemium
Disputatio I: DE FIDE
Quaestio I: Quid FIDES significet, et quid sit
Quaestio II: Quodnam sit FIDEI obiectum
Quaestio III: An obiectum FIDEI sit aliquod complexum
Quaestio IV: An FIDEI obiectum possit esse falsum
Quaestio V: An obiectum FIDEI possit esse evidens scientifice
Quaestio VI: An FIDES sit de his, de quibus habetur visio in via
Quaestio VII: An articuli FIDEI sint evidenter credibiles
Quaestio VIII: An credibilia recte per articulos sint disposita
Quaestio IX: Utrum articuli FIDEI, decursu temporum, creverint
Quaestio X: Utrum FIDES creverit quoad lumen
Quaestio XI: An Fides creverit certitudine
Quaestio XII: An Fidei articuli exponendi sint auctoritate aliqua, quae sit infallibilis magistra, et quae sit
Quaestio XIII: Quae sint notae verae Ecclesiae, apud quam stat authoritas exponendi FIDEM
Quaestio XIV: Quidnam sit necessario credendum, necessitate medii
Quaestio XV: Quae sint credenda necessitate praecepti
Quaestio XVI: An teneamur FIDEM confiteri, et quando
Quaestio XVII: An liceat de FIDE disputare, et quando
Quaestio XVIII: An Fides sit in Intellectu
Quaestio XIX: An Fides perficiatur per Charitatem, tanquam per formam
Quaestio XX: An certum sit, FIDEM sine CHARITATE manere
Quaestio XXI: An, et quomodo FIDES sit VIRTUS
Quaestio XXII: An FIDES sit UNA VIRTUS
Quaestio XXIII: An FIDES sit prima Virtutum
Quaestio XXIV: An FIDES sit certior quacumque scientia; vel habitu quocumque intellectivo
Quaestio XXV: An quis certo scire possit, se FIDEM habere
Quaestio XXVI: In quibusnam sit FIDES
Quaestio XXVII: An FIDES sit Donum DEI substantialiter
Quaestio XXVIII: Utrum differentia FIDEI, et aliorum actuum naturalium a supernaturalibus moralibus proveniat semper ex obiecto
Quaestio XXIX: De FIDEI effectibus
Quaestio XXX: De DONO INTELLECTUS
Dubitatio I: An INTELLECTUS sit donum Spiritus Sancti
Dubitatio II: Utrum DONUM INTELLECTUS possit esse simul cum FIDE
Dubitatio III: An DONUM INTELLECTUS consistat in contemplatione Creatoris, et Creaturae
Dubitatio IV: Utrum DONUM INTELLECTUS insit omnibus habentibus gratiam, et an his solis
Dubitatio V: Qua sit necessitas, et utilitas DONI INTELLECTUS
Dubitatio VI: Utrum* **DONO INTELLECTUS** *respondeat sexta beatitudo, scilicet Beati mundo corde, etc.
Dubitatio VII: An* **DONO INTELLECTUS** *respondeat, inter fructus Spiritus Sancti, Fides
Quaestio XXXI: De Dono Scientiae
Dubitatio I: An* **SCIENTIA** *sit donum Spiritus Sancti
Dubitatio II: An scientia sit de rebus Divinis
Dubitatio III: An donum scientiae sit speculativum
Dubitatio IV: An Dono Scientiae respondeat tertia Beatitudo: Beati, qui lugent, etc.
Disputatio II: De Infidelitate
Quaestio I: Quid, et quale peccatum sit INFIDELITAS
Quaestio II: An opera omnia Infidelium sint peccata
An opera omnia Infidelium sint peccata.
SECTARII huius temporis omnia opera infidelium, peccata esse clamant. Sic Lutherus art. 36. ex damnatis a Leone X. Melanchthon in Apol. confess. Augustana, Bucerus lib. de concordia communi. Calvinus lib. 2. Instit. cap. 3. Kemnitius in examine sess. 6. can. 7.
FVIT vero sententia Gregorii Arim. 2. sent. dist. 41. quaest. un. art. 2. omnem actionem istius infidelis esse malam, qui omnino Deum ignoret; non autem haereticorum, qui Deum saltem agnoscunt. Capreolus vero in 2. dist. 41. quaest. un. art. 3. putat, saltem omnem actionem praeceptam, factam ab infideli, quo tempore praecipitur, esse malam, quia deberet referri in Deum verum, quod non faciunt infideles, qui Deum verum ignorant: et in hoc Gregorio favet.
VERISSIMUM tamen est, aliqua opera infidelium esse bona.
PROBATUR primo a S. Bonau. 3. dist. 38. dub. 2. ex 7 primo Exodi, ubi Obstetricaes AEgyptiae laudantur, quia contra Regis mandatum servabant vivos infantulos Hebraeorum, ad quod lege Divina, et naturali tenebantur. Illae autem Obstetricaes infideles erant. De his vero dicitur: Quia timuerunt Deum, aedificavit eis domos. Ubi D. Hieronymus: AEdificavit eis domos spirituales: Ergo aliquam spiritualem rem adeptae sunt.
PROBATUR secundo a S. Doct. ex dictis prima secundae, tract. 5. qui de Gratia, disp. 1. quaest. 10. ubi ostendi, posse aliquem viribus naturae, agere bonum opus morale.
PROBATUR tertio a S. Doct. hic, quia ad opus bonum morale non requiritur fides, neque gratia sanctificans, ut definit C. Trident. sess. 6. cap. 7. ubi sub anathemate damnantur dicentes, omnem actionem hominis ante iustificationem esse peccatum.
Idem probatur ex PP. Ambrof. lib. 1. de Abraham, cap. 2. Hieron. in fine lib. 2. com. in epistolam ad Galat. August. lib. de spiritu, et litt. cap. 27. et 28. Chrysost. homil. 67. ad popul. Vide Tannerum disp. 1. q. 8. dub. 4.
OBIICIUNT aliqua loca Scripturae, Matth. 7. Non potest arbor mala bonos fructus facere.
RESPONDET S. Doct. hic ex D. August. lib. 1. cont. Iulianum, cap. 3. et in Enchir. cap. 15. dici arborem malam voluntatem, quatenus male aliquid vult, vel ut voluntas est illius infidelis, non perfecte bona est. Ita etiam Tannerus, et alii.
SECUNDO obiiciunt illud Ioan. 15. Sine me nihil potestis facere.
RESPONDET S. Doct. ad eum locum, et in 2. dist. 28. art. 2. quaest. 3. loqui de operibus meritoriis, et de his, quae sunt dispositio ad salutem de congruo. Deinde sufficit, si auxilium Dei adsit, ut operetur ob Deum cognitum authorem naturae, etiamsi absit fides.
OBIICIUNT tertio Rom. 14. Omne, quod non est ex fide, peccatum est.
RESPONDET S. Doct. in 3. dist. 23. dub. 2. et in 4. dist. 39. q. 3. ibi loqui de conscientia, ut opus, contra conscientiam factum, malum sit. Sic exponitur a D. Chrysost. homil. 26. in epistolam ad Romanos, et aliis. Ita etiam Tannerus loco citato.
OBIICIUNT quarto id Titi primo: Coinquinatis, et infidelibus nihil est mundum.
Respondetvr ex D. Bonav. hic, et D. Chrysost. homil. 3. ibi; omnia esse immunda infidelibus, superstitiose suas actiones peragentibus; tam enim potest infidelis unum existimare immundum, puta vinulum, quam Suem. Vide reliqua in Valentia quaest. 10. p. 2. Tannero loco citato.