Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus

Quale donum sit SAPIENTIAE.

NOTANDUM ex D. Bonav. de septem Itineribus aeternitatis, Itinere 3. dist. 3. art. 3. et de septem donis, de dono Sapientiae, cap. 1. et 3. p. Centiloquii, sect. 45. et aliis locis, Multas enumerari sapientias. Omitto Sapientiam carnis, inimicam Deo, ut dicitur Rom. 8. et Sapientiam huius mundi; quae dicitur a D. Iacobo, cap. 3. animalis, et diabolica, et a Paulo dicitur Stultitia, quippe quae bona transitoria aeternis praefert, veluti auro ferrum. Vide D. Bonaventuram LL. cc.

EST Sapientia Increata, cuius Panegyricos contexuit Sap. cap. 7. Candor lucis aeternae, speculum sine macula, etc. quae eleganter prosequitur S. Doct. in Commentario, et D. August. lib. 1. de Genes. ad litt. cap 5. Est autem haec sapientia FILIUS DEI, non Donum, sed Donator donorum.

DATUR duplex Sapientia Creata: Altera, quae studio humano acquiritur, et est virtus intellectualis, de qua Aristoteles lib. 1. Metaph. cap. 2. et D. August. lib. 14. de Trinit. cap. 1. aiunt, esse universalem cognitionem omnium rerum divinarum, et humanarum. Haec sane potest dici sapientia, quia est sapida scientia, tametsi non perfecte condita: Quamvis admirabiles in ea delectationes afferat Aristoteles in Ethicis; eas tamen imperfectas esse, addit S. Doct. quia non sunt oleo gratiae conditae.

POTEST vero illa Sapientia aliqualiter rectum habere iudicium circa res divinas, ut ostendit Hugo super caelestem Hierarchiam, cap. 1.

Est autem Sapientia, quae de rebus abstractissimis, atque divinis agit, quam Aristoteles Metaphysicam vocat; nos autem aptius Theologiam nuncupamus, ad cuius splendorem eclipsata est, et in figmenta est resoluta terrena sapientia. Eam vero laboribus acquirimus, supposita fide.

PORRO est etiam altera Sapientia infusa, ut ait. Iacobi 3. cuius obiectum est Deus, non sub ratione nudi veri, sed veri, ut ad bonum degustandum; et haec est vere Sapida Scientia. De hac Sap. 11. Requiescet super eum Spiritus Domini, Spiritus Sapientiae, etc.

HVIUS actus est contemplari Deum, non quocumque modo, sed ex dilectione cum quadam experimentali suavitate, et affectu. Hinc D. August 15. de Trinitate, cap. 7. ait. Ubi nulla est dilectio, (scilicet gratuita) quis ullam dicit esse Sapientiam? Et Bernardus serm. 85. in Cant. Nec dixerim reprehendendum, si quis sapientiam saporem boni definierit. Unde Isidorus, lib. 10. Ethymol. Sapiens dictus est a sapore: Quia sicut gustus aptus est ad discretionem saporis ciborum, sic sapiens ad dignoscendum sapores rerum, atque causarum est aptus.

Ex his habes, Donum Sapientiae esse habitum supernaturalem, animae a Spiritu Sancto infusum, ad Deum cognoscendum, et saporose diligendum. Sic autem definitur: Est habitus, a Deo infusus, reddens animam facile mobilem ad Dona amanda, et degustanda ex dilectione, seu Charitate. Itaque actus eius est contemplari Deum, non quocumque modo, sed ex dilectione, cum quadam experimentali suavitate, et affectu.

OBIECTUM igitur Sapientiae principale est Deus, non sub ratione veri absolute; sed sub ratione veri in relatione ad rationem boni, ut est excitativum voluntatis ad eius saporosam delectationem. Ideo dicitur Sapientia, quasi sapida scientia, ut saepe ait S. Doct. Sapientiae quasi subiectum est intellectus quidem, sed redundans operationes ad voluntates, sicut Sol in quarto caelo influit in alios orbes, et in elementa. Probat igitur S. Doct. eam non sistere in intellectu lib. de septem donis, De Dono sapientiae, cap. 1. et in Diaeta, tit. 6. cap. 4. et in 1. quaest. 3. Prooem. e Scriptura, et Patribus.

PRIMO quidem Eccles. 6. dicitur: Sapientia enim Doctrinae est secundum nomen eius, idest, sapida scientia.

RESPONDET D. Thom. quaest. 45. art. 2. ad 2. Tanner. disp. 2. quaest. 4. dub. 3. num. 44. et alii, hanc non videri veram sapientiae nominis interpretationem, quod scilicet sit Sapientia, quasi sapida scientia.

CONTRA quia sic interpretantur SS. PP. relati a S. Doct. D. Bernardus, sermone 85. in Cant. Nec dixerim reprehendendum, si quis sapientiam boni definierit. Isidorus, lib. 10. Ethymol. verb. Sapiens. Sapiens dictus est a Sapore; quia sicut gustus aptus est ad discretionem saporis ciborum, sic sapiens ad dignoscendos sapores rerum, atque causarum aptus est, ut modo supra notaveram.

CONFIRMAT ex cap. 24. Ubi Sapientia ait: Spiritus meus super mel dulcis.

RESPONDET S. Thom. id in Latino haberi, non in Graeco; sed sensum esse, Sapientiam esse secundum nomen, idest Magnam, nec minorem suo nomine, idest Fama. Sed in Graeco habetur secundum nomen τὸ ὄνομα.

DEINDE dico, eam non posse esse sine charitate. Probatur a S. Doct. ad id Sap. 1. In malevolam animam non introibit Sapientia.

PROBATUR a SS. DD. quia facit rectitudinem iudicii: ad se et saporis circa divina, secundum regulas divinas sibi connaturales, quae quidem sunt per Charitatem.