Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus

An praeter Charitatem infusam detur alia charitas, nostris actibus acquisita.

Multae in hac quaestiones clauduntur. Prima est: An praeter charitatis supernaturalis actus, dentur actus charitatis naturalis. Deinde an, si dantur tales actus, generetur ex eis habitus charitatis naturalis. Altera vero quaestio: An praeter habitum infusum naturalem acquiratur ex actibus supernaturalibus novus habitus charitatis.

Quoad primam quaestionem: an detur amor naturalis in Deum, ut authorem naturae, distinctus a supernaturali, fuit opinionum varietas.

Negativam sententiam tuetur Vasquez prima secundae, 1. 2. disp. 195. alios adducens e schola D. Thomae, praecipue Bannem 2. 2. quaest. 23. art. 1. Similiter Alensem 2. p. quaest. 30. memb. 1. art. 2. §. 2. ad 1. Albertum 2. p. tract. 4. quaest. 14. memb. 4. art. 2. Scotum in 3. dist. 27. quaest. 1. sed perperam, ut notat Tannerus disp. 2. quaest. 2. dub. 2. num. 37. Et sane ipse Vasquez cognovit, hanc esse novitatem.

Vera igitur sententia est, dari duplicem amorem Dei, utique amicitiae; alterum, ut finis naturalis; alterum ut finis est supernaturalis. Ita D. Bonav. in 2. dist. 3. p. 2. art. 3. quaest. 1. in corpore, et ad 3. quem retulit ad hoc. Et prima secundae, tract. de Gratia, disp. 7. quaest. 11. §. Nota secundo. Idem sensere Alensis 2. p. quaest. 131. membr. 3. et quaest. 91. membr. 1. ad 7. Altisiodor. lib. 2. summae, tract. 1. cap. 4. Richard. 2. dist. 3. art. 7. et dist. 28. art. 1. quaest. 1. Astim. in 2. dist. 39. quaest. 1. art. 2. Abul. in cap. 19. Matth. quaest. 177. Soto lib. 1. de natura, et gratia, cap. 22. Caietanus, Conrad. Medina, aliique Thomistae Recentiores prima secundae quaest. 109. art. 3. Cano relect. de poenit. p. 5. Valentia tom. 2. disp. 1. quaest. 1. p. 4. Tannerus disp. 2. quaest. 2. dub. 2.

Idem praeclare docuit S. Thomas p. 1. quaest. 60. art. 5. et prima secundae, quaest. 109. art. 3. ad 1.

Et sane id dari, definiunt Pius V. et Gregorius XIII. damnantes propositionem 34. Michaelis Baii, qui hanc divisionem negabat.

Probatur etiam ratione allata prima secundae, loco adducto, quia Deus potest cognosci utraque ratione, et ut author naturae praecise, sicut agnovere ipsum Philosophi: et ut author gratiae, et gloriae, ut fides docet: Ergo voluntas sub his rationibus distinctis potest eum amore prosequi, nempe amicitiae, ut est duplex finis, et bonus, atque adeo amandus, ut arguit S. Doct. ad 3.

Respondet Vasquez cap. 4. ratione quidem naturali cognosci bonitatem Dei; at vero non hic ostendi amandum amore amicitiae, cum neque inter gentiles aliquod talis amoris vestigium inveniatur; quin Aristoteles amicitiam inter Deum, et homines negavit.

At Aristoteles 8. et 9. Eth. ex hoc capite concessit veram amicitiam inter Deum, et homines, quatenus amatur Deus ut finis; esto ex alio capite non omnino completam astruat, cum sit totalis communicatio in bonis; et sane nullum invenies philosophum negantem, amari Deum propter se, ut finem naturalem, ut notavit Tanner. num. 42.

Obiicies primo, non inveniri in Scriptura, vel Patribus hunc duplicem amorem, ut videre est in D. August. in id Psal. 53. Voluntarie sacrificabo tibi, et epist. 113. ac Bernardo lib. de diligendo Deo.

Respondetur, haberi duplicem amorem in exercitio; nam ex diversis motivis, duplicique ex capite diligendum Deum praedicant Scripturae, et Patres, sive ex beneficiis naturae, sive ex donis gratiae: Sic enim etiam duplicem obiectioni fidem proponunt, ut notavit Tanner num. 47.

Obiicies secundo. Amor ille haberi posset sine gratia, cum tamen amor Dei amicitiae repugnet peccato lethali.

Respondetur, hoc non esse inconveniens; Neque omnis amor amicitiae repugnat peccato, sed supernaturalis.

An vero hinc producatur habitus naturalis amoris Dei; Negant Caietanus prima secundae, quaest. 62. art. 3. et quaest. 109. art. 3. Valentia hic p. 1. §. 4.

Rectius tamen affirmant Aragon: 2. 2. quaest. 25. art. 1. ad ult. Tanner. disp. 2 q. 2. dub. 2. n. 52. ubi ait, esse communem sententiam. Alioqui evanesceret nobis fundamentum inveniendi acquisitos habitus, et quoad hoc, bene arguit Meldula 3. disp. 6. quaest. 23. num. 589. cum liquido experimento inveniamus, sic habitus acquiri. Fallunt vero, ut mox probabo, volens, eos acquiri actibus.

Potest autem inquiri cum Tannero num. 64. An habitus, et actus charitatis, concessi supra, differant semper in obiecto formali.

Assero, posse quidem actus naturales, et supernaturales habere idem obiectum materiale, attamen semper formale adaequatum esse distinctum. Ita D. Bonavent. et alii supra allegati, ut notat Tannerus, quibus addit Curielem p. 1. quaest. 109. art. 3. Nam actus specificantur ab obiecto, vel ab eo specificati agnoscuntur: At vero actus amicitiae naturalis habent pro obiecto bonitatem Dei, ut est finis naturae, Actus vero charitatis supernaturalis habent obiectum bonitatem Dei, quatenus est finis supernaturalis. Confirmatur; nam actus dunt intrinsecam ordinem ad formale obiectum. Ea, quae obiiciuntur, hinc facile ruent.

Quoad alteram quaestionem: An actibus supernaturalibus acquiratur novus habitus charitatis, distinctus ab infuso: An vero ille per eos actus perficiatur, additis novis gradibus: Et quidem hoc secundum inquiram quaest. 11.

Quoad priorem partem censent aliqui, ex actibus Fidei, Spei, et Charitatis generari novos habitus, qui non sunt virtutes Theologicae, cum non sint a Deo infusi; esse tamen Theologicos, quia circa Deum immediate versantur. Ita Nominales, et Scotus in 3. dist. 23. et 26. quem sequuntur discipuli, Arretinus disp. 27. art. 6. Poncius disp. 26. quaest. 2. Mastrius disp. 6. quaest. 23. et alii Scotistae.

Idem sentiunt Aversa quaest. 55. sect. 7. Coninch. lib. 1. de virtutibus, disp. 7. dub. 3. Oviedo 1. 2. tract. 3. controv. 2. p. 4.

Secunda sententia negat, dari Charitatem acquisitam. Ita D. Thom. 1. 2. quaest. 51. art. 4. ad 3. et Thomistae. Haec videtur sententia D. Bonav. 3. dist. 27. quaest. 3. in corpore, et de septem Itineribus AEternitatis, Itinere 4. cap. 3. ad finem, ubi semper persistit, ex actibus habitus supernaturalis charitatis proficere quidem in perfectione eiusdem habitus, non tamen novum produci; sed habitus de novo productos esse ex naturalitate.

Idem sentiunt Vasquez p. 2. disp. 79. cap. 10. Caspens. de charitate, dist. 2. sect. 2. et communiter, ut refert Tanner. disp. 2. quaest. 2. dubio 4.

Assero cum hac sententia, non dari habitum Charitatis acquisitum.

Probatur. Vel is habitus, acquisitus ex actibus infusi habitus, esset eiusdem speciei cum habitu infuso, vel diversae. Non primum, quia habitus infusus talis est, ut per naturam fieri non possit: Neque secundum, quia habitus fit ex actibus eiusdem speciei.

Urgeo: Vel hic habitus, acquisitus ex actibus virtutis infusae, esset naturalis, vel supernaturalis; non primum, quia non esset eiusdem speciei, cuius sunt actus, e quibus comparatur; habitus autem naturalis est eiusdem speciei cum actibus, ex quibus generatur. Neque secundum, quia alioqui ex actibus nostris non fieret.

Respondet Mastrius, fore habitum naturalem, quia actus harum virtutum sunt supernaturales tantum, quoad modum, non quoad substantiam.

Sed haec responsio revulsa est disp. 1. quaest. 27.

Obiicies, quia Catholicus, assuetus elicere actus fidei, et charitatis, acquirit facilitatem credendi; sed haec non provenit ex habitu infuso, quia eundem effectum produceret in Neophyto. Deinde probatur, quia haereticus, post amissum habitum supernaturalem, retinet eandem facilitatem circa illa, quae adhuc credit: Ergo ex habitu acquisito per actus supernaturales. Idem argumentum viget de Spe, et Charitate; nam idem haereticus se promptum experitur ad amandum, et sperandum.

Respondet S. Doct. dist. 27. cit. ex D. August. in lib. de spiritu, et anima, circa principium per actus virtutis infusae perfici, et augeri a Deo habitum infusum, non vero novum acquiri. Sic respondent etiam alii Thomistae. Ita vero ut sicut a Deo habet ortum; ita a Deo augeatur, ut docet D. Bonavent. 1. dist. 17. p. 2. quaest. 2. Itaque actibus supernaturalibus metetur homo augmentum charitatis, ut docet D. August. epist. 106. apud S. Bonavent. fundamento 1. et ostendam quaest. 11. Quod vero maneat aliquid facilitatis in haeretico; Respondetur id fieri per actus ordinis naturalis, qui simul elici solent cum supernaturalibus.