Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus
Gaudenzio da Brescia (1612–1672)
Reuerendi patris Gaudentij Bontempi, ... Palladium theologicum, seu Tota theologia scholastica in septem tomos distributa. Ad intimam mentem d. Bonauenturae seraphici doctoris ... Tomus quintus, De virtutibus
First published 1676
Bontempi's Palladium theologicum (Lyon 1676) is a complete scholastic theology composed ad mentem D. Bonaventurae, arranged in seven tractatus on the order of the Secunda secundae. This fifth volume, De virtutibus, treats the theological virtues (faith, hope, charity, with their gifts, beatitudes and fruits), the cardinal virtues and their opposite vices, and the states and offices of men (religious and prelates, bishops, princes), including the extensive disputations on contracts, religion, vows, fortitude, temperance and the judicial process. It is a significant example of the Bonaventurian scholastic school and a counterpart to the Thomist manuals of the period.
Tractatus I: PRIMUS DE VIRTUTIBUS THEOLOGICIS
Proemium I: Prooemium
Disputatio I: DE FIDE
Quaestio I: Quid FIDES significet, et quid sit
Quaestio II: Quodnam sit FIDEI obiectum
Quaestio III: An obiectum FIDEI sit aliquod complexum
Quaestio IV: An FIDEI obiectum possit esse falsum
Quaestio V: An obiectum FIDEI possit esse evidens scientifice
Quaestio VI: An FIDES sit de his, de quibus habetur visio in via
Quaestio VII: An articuli FIDEI sint evidenter credibiles
Quaestio VIII: An credibilia recte per articulos sint disposita
Quaestio IX: Utrum articuli FIDEI, decursu temporum, creverint
Quaestio X: Utrum FIDES creverit quoad lumen
Quaestio XI: An Fides creverit certitudine
Quaestio XII: An Fidei articuli exponendi sint auctoritate aliqua, quae sit infallibilis magistra, et quae sit
Quaestio XIII: Quae sint notae verae Ecclesiae, apud quam stat authoritas exponendi FIDEM
Quaestio XIV: Quidnam sit necessario credendum, necessitate medii
Quaestio XV: Quae sint credenda necessitate praecepti
Quaestio XVI: An teneamur FIDEM confiteri, et quando
Quaestio XVII: An liceat de FIDE disputare, et quando
Quaestio XVIII: An Fides sit in Intellectu
Quaestio XIX: An Fides perficiatur per Charitatem, tanquam per formam
Quaestio XX: An certum sit, FIDEM sine CHARITATE manere
Quaestio XXI: An, et quomodo FIDES sit VIRTUS
Quaestio XXII: An FIDES sit UNA VIRTUS
Quaestio XXIII: An FIDES sit prima Virtutum
Quaestio XXIV: An FIDES sit certior quacumque scientia; vel habitu quocumque intellectivo
Quaestio XXV: An quis certo scire possit, se FIDEM habere
Quaestio XXVI: In quibusnam sit FIDES
Quaestio XXVII: An FIDES sit Donum DEI substantialiter
Quaestio XXVIII: Utrum differentia FIDEI, et aliorum actuum naturalium a supernaturalibus moralibus proveniat semper ex obiecto
Quaestio XXIX: De FIDEI effectibus
Quaestio XXX: De DONO INTELLECTUS
Dubitatio I: An INTELLECTUS sit donum Spiritus Sancti
Dubitatio II: Utrum DONUM INTELLECTUS possit esse simul cum FIDE
Dubitatio III: An DONUM INTELLECTUS consistat in contemplatione Creatoris, et Creaturae
Dubitatio IV: Utrum DONUM INTELLECTUS insit omnibus habentibus gratiam, et an his solis
Dubitatio V: Qua sit necessitas, et utilitas DONI INTELLECTUS
Dubitatio VI: Utrum* **DONO INTELLECTUS** *respondeat sexta beatitudo, scilicet Beati mundo corde, etc.
Dubitatio VII: An* **DONO INTELLECTUS** *respondeat, inter fructus Spiritus Sancti, Fides
Quaestio XXXI: De Dono Scientiae
Dubitatio I: An* **SCIENTIA** *sit donum Spiritus Sancti
Dubitatio II: An scientia sit de rebus Divinis
Dubitatio III: An donum scientiae sit speculativum
Dubitatio IV: An Dono Scientiae respondeat tertia Beatitudo: Beati, qui lugent, etc.
Disputatio II: De Infidelitate
Quaestio I: Quid, et quale peccatum sit INFIDELITAS
Quaestio II: An opera omnia Infidelium sint peccata
Quaestio III: Utrum infideles possint compelli ad FIDEM audiendam
Quaestio IV: An cogi queant Infideles ad FIDEM nostram, sufficienter propositam, amplectendam
Quaestio V: An Infideles non baptizati, cogi queant ad relinquendos errores, vel ritus, rationi naturali contrarios
Quaestio VI: An permittendi sint ritus Infidelium
Quaestio VII: An liceat cum infidelibus pacisci de eorum ritibus tolerandis
Quaestio VIII: An Infideles, non baptizati, possint retinere potestatem supra Fideles, et an possint ea privari
Disputatio III: De Haeresi
Quaestio I: Quid sit HAERESIS
Quaestio II: An dubitans de articulis FIDEI sit haereticus
Quaestio III: An, qui actu opinativo mero assentitur articulo FIDEI, sit haereticus
Quaestio IV: An, et Quae Ignorantia excuset ab Haeresi
Quaestio V: Qua pertinacia ad HAERESIM requiratur
Pertinacia, ex D. Bonaventura prima parte 26 Centil. sect. 18: est Voluntas fugiens minorationem probitatis, dicta vel facta sua irrevocabiliter defendens. Et ex eodem S. Doctore in speculo animae, cap. 1. est: Perseverantia in malo proposito contra voluntatem superiorum.
Omnes concedunt, et in definitione haeresis ponunt pertinaciam. Ita D. Bonavent. locis allegatis quaest. 4. Vide Suarez diff. 19. sect. 3. Coninch. disp. 18. dub. 7. num. 76. Farinacium de haeresi, quaest. 196. Dianam 4. p. Tract. 7. resol. 36. Sanchez Tom. 1. Lib. 2. cap. 7.
Verissima ergo sententia est, requiri pertinaciam, Sed dubium est: an haec pertinacia dari queat, antequam de suo errore admoneatur, et ipse monitionem contemnat.
Prima opinio est assertiva, exigens temporis moram, ut incorrigibilitas appareat in fide. Ita Alciatus Leg. 2. Cod. de summa Trinitate, Menoch. volum. 2. consil. 149. num. 49. adducens Lupum, et Turrecrematum. Fundari possunt verbis Pauli Tit. 3. Haereticum hominem, post primam, et secundam admonitionem, devita. Mihi tamen videntur hi Iuristae loqui in foro externo.
Verissima igitur sententia Theologorum est, eam monitionem, et moram non requiri, ut aliquis haereticus sit, sed sufficere, ut plena deliberatione errori adhaereat. Ita D. Bonavent. locis adductis quaest. praecedenti. Vide Suarez diff. 19. sect. 3. num. 23. Vasquez p. 1. disp. 126. Valentiam disput. 1. quaest. 11 p. 1. et alios innumeros, quos referunt Sanchez dicto cap. 7. num. 7. Diana dicta resol. 36. qui bene addit cum Eminentissimo Lugo num. 158. neque in foro externo eam admonitionem exigi, et hoc magis est verum nunc, post editum decretum Alex. VII.
Ratio est, quia monitio solum infervit, ut advertatur, se contra Ecclesiam sentire; hoc autem aliunde discere potest; et tenetur conari ediscere.
Verba Apostoli supponunt, eum hominem, ante monitionem iam haereticum, post eam vitandum.
Assero secundo, in foro interno non sufficere, si corripiatur a suo Episcopo, aut ab Inquisitore, quia hi non sunt regula fidei infallibilis. Ita cum Cano, Vasquez, et aliis asserit Sanchez num. 25. Valentia, Torres, Salas, et alii apud Dianam 6. Prima opinio negat. Hi sane dicunt, neque in foro externo sufficere, quod tamen asserit Suarez num. 21. Lorca et alii apud Dianam, sufficere, et sane propter hoc, sinit in sancto Tribunali constituti.
Mihi probatur sententia Eminentissimi Lugo, non esse differentiam in alterutro Foro, quia si propositio Episcopi non est satis, ut faciat credibile, in nullo foro id praestabit.
Assero tertio, ad pertinaciam sufficere, quod homo velit indirecte resistere auctoritati Ecclesiae. Ita Suarez dicta sect. 3. num. 22. Vasquez prima secundae, disp. 126. Sanchez dicto cap. 7. num. 4. Vide Cardinalem dinalem Lugum num. 163. qui ita explicat pertinaciam indirectam, si sciat, id esse contra sensum Ecclesiae; et tamen id teneat, ex quovis fine, sive ob luctum, sive honorem, sive alium affectum. Haec est expositio D. Bonavent. p. p. Centil. sect. 26. sumpta e D. Augustino Lib. de utilitate credendi initio, ubi ait: Haereticus est, qui alicuius temporalis lucri, et maxime gloriae, principatusque sui gratia, falsas opiniones de fide ac novas gignit, aut sequitur.
CONFIRMATUR in aliis peccatis, quae sufficit, volita esse indirecte, etiamsi non sit volita directe inobedientia, irreligio, etc.
INFERT Lugo num. 166. non excusari a pertinacia, qui paratus est Ecclesiae acquiescere, quando tamen ab ea argumentis convincatur, ut cum Vasquez, et Ledesma aiunt Sanchez num. 6. Suarez num. 13. et alii. Is enim non est paratus obedire Ecclesiae authoritati.
DEINDE admonet, protestationem fidei excusare a pertinacia, ut significant aliqui, cum Palao dist. 3. p. 2. num. 7. addit ipse non esse in rigore sufficientem.