Tractatus I: PRIMUS DE VIRTUTIBUS THEOLOGICIS

Quaestio I: In quo solemnia vota a simplicibus differant

In quo solemnia vota a simplicibus differant.

Celebris est quaestio ista, atque admodum necessaria, eo magis, quo nova Pontificum decreta ad eam decidendam vigent.

¶ Prima sententia est, Vota solemnia, et simplicia differre ex natura ipsorum votorum, praeciso omni iure Ecclesiastico; atque solemnium votorum essentiam consistere in traditione sui, rerumque suarum in manus Dei, ac vices Dei gerentium: Adducuntur a Sanchez pro hac sententia D. Thom. in 4. d. 38. quaest. 1. art. 2. quaestiuncula 3. D. Bonaventura eadem dist. art. 2. quaest. 1. Durandus ibi quaest. 1. et 2. Richardus ibi art. 7. Mayro quaest. unic. part. 4. Capreolus 4. d. 33. quaest. unic. art. 1. concl. 2. et art. 3. Deca ibi quaest. unic. art. 3. Carthus. 4. d. 3. quaest. 2. Fortunius Garcia cap. 1. de pactu, num. 13. Turrecrem. cap. presbyterus, num. 1. et 2. d. 27. Tabiena dispensatio quaest. 7. Sotus 7. de Iust. quaest. 2. art. 5. et 4. d. 38. quaest. 2. art. 1. Petrus Soto lect. 5. de matrim. Couarr. 4. decret. 2. part. cap. 7. § 4. num. 7. Ledesma 2. part. 4. quaest. 55. art. 5. Alex. Carterius lib. 3. de sponsal. cap. 6. Celatia 4. d. 37. quaest. 3. et d. 38. quaest. post septimum argumentum, Viguerz Instit. cap. 16. § 7. Stunica lib. 5. recopil. tit. 1. rubr gloss. 1. Vega in summa, cap. 49. Henriquez lib. 1. de matrim. cap. 5. Barbosa Rubrica, ff. soluto matrimonio 2. part. a num. 93. usque ad 100. Aragon. 2. 2. quaest. 88. art. 7. Hugolinus de Sacramentis, ubi de matrimonio cap. 19. Valentia 2. 2. d. 6. quaest. 9. puncto 5. et 4. puncto d. 10. de matrimonio quaest. 5. puncto 3. Candelabr. p. p. num. 129. Petrus Ledesma de matrim. quaest. 53. art. 2. Barthol. Ledesma de matrim. dub. 32. et dub. 33. Ludovicus Lopez 2. part. Instruct. de matrim. cap. 48. Graffi 2. part. decis. lib. 2. cap. 12. Vega 2. Tomo summa, cap. 57. casu 21.

¶ Hanc quoque differentiam inter votum solemne, et simplex agnovere quidam alii antiquiores, licet solo iure humano dirimi matrimonium subsequens per professionem asserant. Hi sunt Ioan. Andr. cap. unico de voto. in 6. ibi Abb. Anchar. Dominicus Archid. qui idem habet cap. finali. num. 5. d. 27. Cardin. Clementina unica de consang. num. 19. quaest. 42. Altisiodor. lib. 3. summae, Tract. 28. cap. 1. quaest. 3. et Brunellus de sponsal. concl. 31.

¶ Quoad D. Bonavent. qui pro hac adducitur, dico, eum illa quaestione solum asserere, communiter dici non posse Ecclesiam dispensare in voto solemni castitatis ad matrimonium ineundum, et ideo videri falsum, eam illegitimitatem esse ab ea, quia ipsa potest in suis constitutionibus dispensare.

¶ At quaestione 1. rursus proponens: An Ecclesia possit in votis solemnibus dispensare, ut diximus disputatione praecedenti, quaest. 29. et revis utrinque opinionibus, non audet definire, et ingenue se fatetur nescire, quae sit verior sententia (aliam enim etiam praeter has duas recenset) et subdit: Satis potest qualibet sustineri, rato nullam affero. Ut supra etiam notavi.

¶ In Dicta vero salutis lec. cit. ingenue fatetur votorum solemnitatem ab Ecclesia esse ortam, ut dicam in argumentis. Quaecumque ita sint, non insistitur isti primae sententiae, ut communiter circumfertur. Sed secundam potius videtur amplecti, quam statim referam; quamvis autem vota omnia teneat esse de iure Divino quoad obligationem, unde in dispensatione utatur moderatione quadam, ut vidimus, nil contra hoc; nam id commune est votis simplicibus.

Secunda igitur sententia est, Vota solemnia ex sola Ecclesiae institutione a simplicibus esse distincta. Ita D. Bonavent. supra relatus, quem sequuntur Scotus in 4. d. 38. quaest. unica, et ibi Paludanus quaest. quart. 4. concl. 11. num. 49. Caiet. 2. 2. quaest. 88. art. 7. dub. 1. Abul. quaest. 100. ad 30. Numer. Michael Medina de sacrorum hominum continentia, lib. 4. controv. 7. cap. 12. Guilielmus Vottilongo 4. d. quaest. unica, art. 2. concl. 1. et ibi Palacios d. 1. concl. 1. 2. 3. et 4. Ouandus ibi quaest. unica prop. 16. Azor. lib. 11. Instit. moral. cap. 6. quaestio 1. et sunt omnes, qui asserunt, solo iure Ecclesiastico dirimi matrimonium per religionis professionem, quos referam infra; et hanc sententiam probabilem ait Valentia 2. 2. d. 6. quaest. 6. puncto 5.

¶ Demum hanc tuentur egregie Ribadeneira in libro de Instit. Societatis Iesu, cap. 15. Vasquez p. 2. d. 165. Sanchez lib. 7. de matrimonio, d. 25. et lib. 5. summae mor. cap. 1. Tanner. d. 5. quaest. 4. num. 63. referens Canonistas omnes, D. Thomam, Aragonium quaest. 88. art. 7. Suarez Tom. 2 de religione, cap. 14. Lessium lib. 2. cap. 40. dub. 14. Bellarminum lib. 1. de matrimonio, cap. 21. Vasquez d. 165. cap. 2. et apud eum Abulensem, Pelag. Ledesmam, Cordubam, et alios: Sic etiam Scotistae apud Mastrium Tom. 4. d. 7. num. 438.

¶ Assero, vota solemnia a simplicibus differre ex traditione Ecclesiae probabiliter.

¶ Probatur primo a D. Bonavent. lib. 1. Pharetrae, cap. 51. ex D. Bernardo tract. de praecepto, et dispens. ante medium, ubi ait; Consideratio penes Abbatem sit, et hoc, vel illud esse in providentia, vel arbitrio, seu dispositione Abbatis, Ut tamen pro sua voluntate aliquid mutet de regula, me ibi legisse non recolo: quinimo omnes magistram regulam sequantur, nec ab ea temere devietur a quoquam: Ergo nec etiam ab ipso Abbate. Omnes magistram sequantur regulam, nemo ergo suam voluntatem, et paulo post: Super fratrum transgressiones, non super Patrum traditiones constituimur, quo Abbas eligitur, mandatorum cultor, ultor vitiorum. Ubi Abbas observantiam regulae asserit esse Patrum traditiones: Ergo Ecclesiae.

PROBATUR secundo a D. Bonavent. in Diaeta salutis, titulo 4. cap. 1. quia licet etiam antiquis temporibus Samuel, Elias, et Elisaeus Discipulos ad perfectionem congregatint, et Ioannes Baptista Discipulos educarit, ut habetur 1. Reg. 10. 4. Reg. 4. Ioan. 1. et Christus Discipulos, et Apostolos elegerit, ut habetur Matth. 4. attamen qui primi simul vitam religiosam instituere, fuerunt Apostoli Actorum 4. ubi nemo quidquam suum esse dicebat, sed omnia erant communia; sicut et D. Marcus Alexandriae. Inde enim orti sunt Monachi, ex quibus tria erant genera, id est, Caenobitarum, qui in communi vivebant, Remobath, qui bini, vel terni inhabitabant, et Anachoretae, qui soli in deserto vivebant, quorum Princeps fuit Ioannes Baptista. Quod vero ab Apostolis inceperint Religiones, ut ait D. Bonavent. probatur ex Eusebio lib. 2. historiae, cap. 16. Hieronymo de viris illustribus in Philone. Augustino sermone 2. de vita communi clericorum. Possidio in vita Augustini. Isidoro l. 2. de off. cap. 15. Cassiano collat. 18. ut notat Bellarminus lib. 1. de monach. cap. 5.

Hoc est, quod Bonifacius VIII. cap. unico de voto, in 6. declarat, solemnitatem voti ex sola Ecclesiae institutione inventam esse.

Et Gregorius XIII. in sua Extravaganti: Ascendente Domino, ut redarguat dicentes, emittentes vota simplicia biennii in Societate Iesu non esse religiosos, reddit rationem eorum erroris, eo quod non consideratint, solemnitatem voti sola Ecclesiae constitutione inventam esse.

Hae autem Bullae emissae fuerunt post D. Bonaventurae tempora, ut liquido patet, ideo nil mirum, si D. Bonavent. in alteram etiam sententiam propendere visus sit, quae erat antiquior; haec enim sententia primum habuit defensorem Scotum, qui multo post D. Bonaventuram vixit; altera vero multos antiquos, supra relatos.

RESPONDENT tamen, solemnitatem votorum, quae est ex traditione Ecclesiastica, eam esse, quae instituta est, ut in facie Ecclesiae professio sit manifesta, nec valeat negari; at essentialiter, prout dicit traditionem sui in manus praelati, esse ex ipso iure votorum solemnium; Sicuti solemnitas matrimonii, ut coram testibus, et Parocho fiat, est ex Ecclesiae institutione necessaria, ita ut si desit, reddatur matrimonium irritum; at vero solemnitatem essentialem matrimonii nemo negabit iure Divino naturali; ea enim consistit in traditione mutuae corporum: Quae anxius positionis Concilii Trident. sufficiat ad valorem matrimonii. Haec responsio colligitur apud D. Bonavent. loc. cit. in corpore.

Sanchez loc. cit. de matrimonio, num. 2. hanc responsionem sic refellere nititur, quia Bonifacius VIII. ex eo deducit, duo tantum vota solemnia irritare matrimonium, quia enim ex solius Ecclesiae institutione pendet voti solemnis natura, et Ecclesia admisit, ut solemnfe votum emissum in Professione, et Ordine, ideo tantum est duplex votum solemne, quae ratio corrueret, si intelligeretur de solemnitate tantum accidentali; non enim ex accidentibus res illa definienda erat.

Haec tamen responsio retunditur exemplo allato matrimonii; nam etiam Concil. Trident. irritat matrimonia carentia ea solemnitate accidentali superinducta, quia solemnitas illa apposita est, ut deinceps necessaria; et ideo non se habet ad modum accidentis. Satis ergo est, si sic deducatur: Quia sunt tantum duo vota, iuxta decreta Ecclesiae solemnia; ideo iuxta eadem volumus ea esse irritantia matrimonium. Imo urgeo: Si ex vi votorum solemnium irritum esse matrimonium definiret, cuius vinculum est de iure naturae, eo quod vota essentialia sint Ecclesiastico iure solo, essentialiter sequeretur infirmari rationem Pontificis, et induci ex iuris Ecclesiastici mero impedimento irritationem rei, quae est de iure naturae. Scio, inde non proferri rationem: nam cum matrimonium sit etiam contractus, potest illud ad aliquas conditiones necessarias cogere, quibus deficientibus irritum fiat. Sic ex defectu Ecclesiae solemnitatis irritatur a Concilio Tridentino nouiter, licet antea validum esset, sicuti etiam validum est in locis, ubi Sanctum Concilium non est receptum.

VALIDIUS ergo Papa arguet: Votum solemne est tale essentialiter ex iure Divino naturali, et hoc est duplex: Ergo sufficiens erit ad contractum matrimonii irritandum induci.

Alia adducit Vasquez loc. cit. a num. 14. usque ad 18. ut his decretis sitam sententiam immobilem reddat; at pace omnium, sit probabilis tantum.

PROBATUR tertio a Sanchez lib. 5. de variis, cap. 1. num. 6. quia licet in votis paupertatis, et castitatis ea dominii translatio fit, et inhabilitas ad matrimonium; at in voto obedientiae non adest; nam post votum adhuc multa potest libere velle, et facere, et contra superioris praeceptum: hic iustus ne voveat, vel pro alio factum faciat, potest adhuc valide agere. Similiter votum Minimorum de vita quadrag. simul est solemne, cum tamen in hoc non detur haec traditio privans dominium, etiam facultate contrarium valide faciendi.

Haec ratio est infirma, nam Pontifex arguit (et merito) irritationem matrimonii ex voto solemni prout est traditio dominii, implicantis cum traditione coniugali; ad hanc vero frustra veniamur traditionem Minimorum, quoad cibos quadragesimales, et votum obedientiae in quibusdam rebus: oportet tamen, ut libertas adesset, etiam in aliis implicantibus cum iure matrimonii.

PROBATUR quarto a Sanchez. Nulla traditio naturaliter potest irritare matrimonium etiam si maxima sit (excepto vinculo praecedentis matrimonii adhuc subsistentis.) Probatur; nam servitus, quae maxima omnium traditionum est, non impedit matrimonium futurum.

Haec ratio est infirma, ut habet D. Bonavent. in 4. d. 38. art. 1. quaest. 3. in corpore. Nam servitus solum in corporis servitio quo ad ea, quae Domino reliquium respiciunt, consistit, nec includit voluntatem, nec cohabitationem cum uxore, si habeat ad obsequendum: Itaque servitus non est maxima traditio, ut fatetur ipse Sanchez in summa, lib. 4. cap. 15. quid probatur ab ipso, nam coniux potest uxorfs vota omnia irritare (secundum ipsum:) at non sic Dominus, serviti ratio ems est, quia potestas dominatiua, quam traditus est seruus, est minor aliis, et saltim aliquas corporis ministeria requirit, Domino debita: at votum religionis in pluribus obligat subiectioni, ut luce clarius patet meridiana: esto in aliquo seruitus praecedat in habendo aliquid proprii, quod religiosus non potest habere.

PROBATUR quinto a Sanchez, quia vovens paupertatem, non redditur ex natura sua privatus dominio suarum facultatum, nec inhabilis ad acquirendum dominium, non enim sit donatio aliqua acceptante alio, ideo ex Ecclesiae iure venit.

RESPONDETUR, venire ex ipso iure voti, quo Praelato, sub vita communi vices Dei tenenti, cedat; quocumque vero deuoluantur bona, nil refert, ideo, secluso iure Ecclesiastico, translatum est ab ipso vovente dominium, saltem ad haeredes ab intestato.

Adde, accedere testamenta, quae ex Dei consilio procedunt: Vade, vende, etc.

PROBATUR sexto a Sanchez loc. cit. saltem respectu matrimonii, non reddi voventem solemniter inhabilem, quia voluntas cuiusvis personae privatae revocari potest ab eadem persona per aliam contrariam voluntatem, quia revocata cessat inhabilitas: Ergo illa inhabilitas non venit ex iure naturae. Confirmatur; nam iure antiquo probabile est professos habuisse aliquorum bonorum dominium, ut late probant Ribad. Vasquez, et Azorius. At haec multo imbecilliora sunt, nam falsum est, omnem traditionem (dempta donatione, et traditione coniugali) posse valide revocari, sublato iure humano. Quod si verum esset, valida esset etiam dispensatio a Pontifice, lata absque causa in votis, maxime religionis; posset enim Papa tollere iuris humani irritationem, cum Ecclesiasticis omnibus constitutionibus praesit, ut notat D. Bonavent. loc. cit. in corpore. Quare ergo volente ipso religioso, et Ecclesia consentiente, invalida est liberatio a votis, nisi quia, cum dominium transfertur ad Deum per vota paupertatis, castitatis, et obedientiae, non potest valide ex sola voluntate voventis revocari, ut probat Sanchez lib. 4. summa, cap. 45.

QUOD vero alias non esset omnimoda traditio dominii rerum temporalium, frivolum est, ut habetur in omnibus Patriarcharum regulis, et colligitur ex 4. Actuum Apostolorum citato. Imo iure antiquo nullis clericis licebat habere proprium, ut notat D. Bonavent. ad caput 1. Regulae, §. fine proprio.

PROBATUR idem etiam d. 25. septimi de matrimonio primo ex cap. unico de voto, cui respondi.

DEINDE quia Caelestinus III. cap. rursus, qui clerici, vel vou. ait: Votum simplex non minus apud Deum obligare, quam solemne.

RESPONDETUR, eum tunc respondere casui, quo quis voverat castitatem, et postea iuraverat puellam quamdam accipere uxorem: an iuramentum esset validum.

RESPONDET autem, esse malum, et imponit poenitentiam, quia votum est promissio Deo debita, sicut et solemne, et in hoc utrumque evacuare potest iuramentum, post emissum. Itaque illud (non minus) sonat comparationem velut proportionalem, ita ut natura sua tamen solemne sit maius vinculum, quod probatur, nam statim subdit: Si his ad nuptias convolavit, dicit, valere matrimonium, quia votum simplex impedit matrimonium contrahendum, non autem dirimit contractum: Ubi nota, eodem modo Pontificem dicere, Votum simplex obligare coram Deo, etsi postea, iuretur contrarium, sicut obligat etiam solemne, idest, natura sua, et subdere; votum simplex non irritare, sicut irritat solemne, idest, natura sua; alioquin Pontifex non solide locutus esset.

PROBAT tertio, quia ante tempora Caelestini III. cap. Rursus citato: et Alexandri III. cap. insinuante et cap. meminimus, eodem tit. non est in Ecclesia audita mentio voti simplicis, et solemnis. Quare D. Augustinus Psal. 75. votorum species recensens hanc non memorat. Nec Hugo serm. 53. de Instit. Monast. et lib. 2. de Sacramentis, parte 12. ubi solum dicit votum in occultum, et publicum. Quod S. Theodorus Archiepiscopus Cantuariensis, qui floruit anno 690. meminit voti simplicis, ut refertur cap. si vir, 27. dist. videtur id additum ab aliquo, cum id non habeatur cap. si quis votum, 27. quaest. 1. ubi idem caput refertur. Unde signum est, meram Ecclesiae institutionem id discrimen apposuisse. Confirmatur, quia antiquitus non erat haec professionis forma, et fuit inventa ab Ecclesia.

RESPONDETUR, nil firmum habere; nam appositum nota voti simplicis in cap. si vir, ubi integer canon recitatur; at cap. si quis votum, remittit se ad Canonem, Si vir, et solum incipit: Si quis votum virginitatis habens, etc. remittens se ad dictum caput si vir, quod sit votum simplex, ut notat marginista, et Glossa, ideo nil ad rem contra primam sententiam; imo redarguo: solemnitas voti, quae est ex institutione Ecclesiae, apponitur a Bonifacio VIII. qui obiit anno 1303. et regnavit post S. Caelestinum V. qui obiit 1294. quare antea alia solemnitas essentialis dabatur, irritans matrimonium. Neque dicas, Bonifacium supponere iam ita esse; nusquam enim hoc reperitur.

QUOAD professionem vero, constat ex regulis Sanctorum, Benedicti, Augustini, Pachomii, Basilii, eandem essentialiter solemnitatem extitisse, esto aliquid verborum immutatum sit.

PROBAT quarto, quia posset Ecclesia decernere, ut vota solemnia non irritarent matrimonium.

RESPONDETUR, negando id, nec Sanchez at vel alius probat, imo id fatetur Sanchez infra in responsione ad argumentum ex cap. Cum ad monasterium.

PROBAT quinto, si aliquis deceptus voveat solemniter in religione, non approbata ab Ecclesia, possit non solute ea vota matrimonium subsequens, ut colligitur ex cap. unico de voto, in 6.

RESPONDETUR, non convincere; nam promissio debet fieri alicui nomine Dei deputato: at Praelatus non legitimus non est deputatus a Deo, neque vero se tradit in mancipium Deo, aërem verberans, ut supponit Sanchez in confirmatione, sed alicui vices Dei gerenti.

PROBAT sexto, quia posset aliquis se Deo tradere, transferendo dominium suae voluntatis, et tamen non erit votum religionis.

RESPONDETUR, ad solemnitatem voti requiri fundamentum traditionis perfectae omnium rerum, praecipue, obedientiae homini, quae non sit soli Deo, cui semper tenemur.

Vovens castitatem, et postea fornicans, peccat; at qui vovit de futuro religionem ingredi, sacrilegio non peccat; ratio est, quia ille iam se tradidit Deo; hic vero non adhuc: Ergo in voto simplici est traditio, et non differt in hoc a solemni.

RESPONDETUR, aliquam esse traditionem in voto castitatis, sed non adaequatam, ut infra dicam; neque vitae totius, unde non est ad rem; neque religio debet accipi praedita unico voto, cum tria sint ad eam necessaria. Praeterea sit traditio sub aliquo homine, nomine Dei; obligatio tamen adhuc est iuris Divini; non enim iure humano sit ille Dominus huius voventis. Per hoc patet ad reliqua.

IMo arguo ex nono argumento Sanchez, ubi probat assertionem ex eo, quod Gregorius XIII. definit vota simplicia biennii in Societate Iesu constituere verum religiosum. Si ex ipso Ecclesiastico iure decernuntur noviter ea vota, ut fatetur Papa, dicens: Statuimus tria vota huiusmodi, etsi simplicia, ex huius sedis institutione, ac nostra etiam declaratione, et confirmatione, esse vere substantialia religionis vota, ac in dicta societate, tanquam in religione approbata per sedem eandem admissa fuisse, et esse, ac per nos admitti; sequitur ergo ex iure Ecclesiastico nullam esse differentiam et omnia esse solemnia; nam vota simplicia Societatis Iesu eundem effectum habent: oportet ergo aliunde invenire differentiam.

Probat 10. Traditio, et promissio sunt contraria; sed votum solemne est promissio Deo facta; ergo non est traditio.

Hoc argumentum frivolum est; dicitur enim promissio, quoad totam vitam futuram, eo obsequio ducendam; dicitur traditio, quoad praesentem donationem, quae ideo habet adiunctam promissionem, eo quod traditio posset esse pro nunc.

PROBAT undecimo, quia traditio habet rationem generis in voto solemni; at circumstantiae ab Ecclesia impositae rationem differentiae; sed res non a genere, sed a differentia habet esse: Ergo votum solemne ab Ecclesiasticis circumstantiis habet esse.

FUTILE sane argumentum petens principium; hoc enim est, quod erat probandum, cum adversarii dicant, Ecclesiasticas solemnitates habere tantum rationem accidentis.

ULTIMO probat. Iuramentum solemne differt a simplici solum, quia habet formulam quandam iure praescriptam: Ergo et votum.

RESPONDETUR negando paritatem, hoc sane sic idem esse probaret et votum publicum, et privatum; at solemne exhibet plura, et perfectius, quam privatum.

ASSERO secundo, non esse priorem opinionem improbandam.

PROBATUR a D. Bonavent. loc. cit. Quaecumque sunt de iure Ecclesiastico, possunt ab Ecclesia immutari, et dispensari; sed in voto solemni non potest probabiliter Ecclesia dispensare ad matrimonium, ut fatetur Sanchez lib. 8. de matrimonio, d. 8. num. 5. Ergo maior est evidens, et ab omnibus concessa.

Minor probatur ex cap. cum ad Monasterium ad finem de statu Monachorum, ubi habetur. Custodia castitatis, adeo adnexa est regulae Monasticae, ut contra eam nec summus Pontifex possit licentiam indulgere.

Respondet ibi Innocentius num. 31. Cardinalis num. ultimo. Durandus in 4. d. 28. quaest. 2. Pelagius de planctu Ecclesiae, lib. 1. art. 46. consulto textum dicere, non posse Papam dare licentiam, et non loqui de dispensatione, quasi dicat non posse ad libitum, et absque causa iusta.

CONTRA, quia, ut notat Abbas ibi, licentia venit a licet, quod importat causam iustam, rationemque consentaneam, ut cum Bartolo leg. aliam, num. 8. ff. de alim. et cibar. et aliis tradunt Menochius de arbitr. lib. 1. quaest. 8. num. 45. Naevo cap. 1. num. 110. de constit.

RESPONDET Abbas ibi, non ex facili causa Pontificem dispensare posse; vel non posse, commutando in aliud bonum magis Deo acceptum.

At haec responsio non placet ipsi Sanchez. Ratio esse potest, quia textus absolutus est.

RESPONDENT Bartholomaeus Socinus consil. 91. num. 1. vol. 1. Richardus in 4. d. 38. art. 9. quaest. 1. Durandus loc. cit. Paludanus quaest. 4. art. 4. concl. 11. Caietanus 2. 2. quaest. 88. art. 11. et in opuscul. tom. 1. tit. 27. quaest. unica. Palud. dist. 3. quadrupl. Azorius lib. 11. Instit. moral. cap. 7. quaest. 1. Valentia 2. 2. d. 6. quaest. 6. puncto 7. Sanchez lib. 8. de matrim. d. 8. num. 12. Non posse Papam dispensare in castitate Monachum in sensu composito, ut sumat uxorem, manens in statu Monachali, quia est contra status Monastici essentiam.

ADDIT Sanchez aliam responsionem, Papam loqui quadam hyperbole; quia enim Abbas volebat sibi integrum esse dispensare Monachum in proprietate retinenda, arguit Papa a minori ad maius; quasi dicens: Vix mihi potestas est dispensandi, atque de ea magnopere controvertitur. Qua ergo ratione eam tu tibi usurpas?

VERUM, ut Glossa advertit ibi, Papa definit suam sententiam non hyperbolice; sed serio, et adaequate concludendo: Nec aestimet Abbas, quod super habenda proprietate possit cum aliquo Monacho dispensare, quia abdicatio proprietatis, sicut et custodia castitatis, adeo est adnexa regulae Monachali, ut contra eam nec summus Pontifex possit licentiam indulgere. Ratio autem Glossae est, quae est D. Bonavent. in 4. d. 38. art. 2. quaest. 3. in corpore, quia nil condignum est, in quod transmutetur status solemnis castitatis, ad quod alluditur Ecclesiast. 26. Omnis ponderatio non est digna continentis animae, non eo quod non possit esse religiosus, nam non omnino constat, an omnimoda castitas sit necessaria statui religioso, ut fatetur Sanchez cap. 1. num. 17.

NEQUE casus ille refert, Abbatem praesumpsisse concedere Monachis proprium; nec Pontifex eum redarguit, sed multa ad observantiam necessaria tradit, ut patet legenti eius opera. Haec probabiliter dixi. Probabilis igitur est sententia, quam S. Bonavent. non audet reprobare, nempe votum solemne, quod quidem non est tale in quantum est publicum, ut aliqui voluere, nisi forte Hugo lib. 1. et alii nomen publice pro solemni adhibent, certe enim vota solemnia noverat, ut patet legenti eius opera. Votum inquam solemne est natura sua differens a simplici; quod solemne sit translatio dominii voventis in manus acceptantis nomine Dei, qui acceptat illud, ita ut hinc reddatur inhabilis, ut idem dominium transferrat in aliud revocando a primo possessore legitimo per matrimonium: at in voto simplici non transfertur perfecte dominium in Deum, sed solum quoad non usum venereorum, ideo potest transferri valide per matrimonium.

SIMILITER in voto solemni homo homini, et Deo simul obligatur, sicut etiam in matrimonio, ideo est par utrobique obligatio, et par obligatio non solvit vinculum pacis obligationis, ideo obligatio voti solemnis non potest infringi per superveniens vinculum matrimonii, non sic autem simplex, quod soli Deo spondet.

HINC videor rationem aliquam elicere, cur Coelestinus III. cap. Rursus, qui clerici, vel voventes; definiens, eum, qui post votum simplex castitatis iuraverat puellae matrimonium, non teneri servare illud iuramentum, licet videretur facta promissio Deo, et homini, adducat pro ratione, quod simplex votum apud Deum non minus obliget quam solemne, quasi dicat: Votum solemne est promissio facta non solum Deo, sed hominibus, ideo in hoc comparo obligationem votorum istorum tantum coram Deo, nam in altero votum solemne praecellit; promissio vero iuramenti, facta mulieri illi, posterior, et inferior est promissione facta Deo; neque potuit fundamento aliquo alia legitima promissio fieri Deo per illud iuramentum; addit, imo potius iniuria, ideo non valet, nec subsistit.

EANDEM differentiam votorum colligo ex cap. meminimus, eodem titulo, ubi Pontifex definit: Si quisquam, qui se religioni devovit, et habitu suscepto professionem fecit, postmodum sibi aliquam copulaverit, est cogendus ab ea recedere, et ad Ecclesiam, cui se contulit sine contradictione transire. Verum si nec habitum suscepit, nec professionem, sed votum solummodo fecit, et se ad religionem transiturum promisit: Licet postea matrimonium contraxerit, non est co- gendus ad religionem transire, et matrimoniale votum rescindere.

HIC Pontifex clare dat rationem S. Bonavent. cur votum solemne, non autem votum simplex, irritet matrimonium, nempe, quia votum solemne est natura sua maius vinculum, scilicet traditio hominis Deo facta, at votum simplex est promissio soli Deo. Idem innuitur cap. insinuante, eodem titulo.

IAM vero optima ratio habetur pro sententia prima, quam videtur amplecti D. Bonavent. Quamdocumque duo paria sunt: alterum non agit in alterum, ut in bona Philosophia habetur, sed actio debet esse in impar inferius: at vinculum matrimonii, et religionis sunt paria, nam utrumque tradit se Deo, et homini; at votum castitatis est impar inferius, quia est traditio soli Deo: Ergo matrimonium non potest agere ad solvendum vinculum solemnis voti religionis, et potest agere in simplex votum. Haec dixerim, quia nullam aiunt adversarii pro hac sententia rationem reperiri; sed solam illam doctrinam de traditione.

Tractatus I: PRIMUS DE VIRTUTIBUS THEOLOGICIS

Proemium I: Prooemium

Disputatio I: DE FIDE

Quaestio I: Quid FIDES significet, et quid sit

Quaestio II: Quodnam sit FIDEI obiectum

Quaestio III: An obiectum FIDEI sit aliquod complexum

Quaestio IV: An FIDEI obiectum possit esse falsum

Quaestio V: An obiectum FIDEI possit esse evidens scientifice

Quaestio VI: An FIDES sit de his, de quibus habetur visio in via

Quaestio VII: An articuli FIDEI sint evidenter credibiles

Quaestio VIII: An credibilia recte per articulos sint disposita

Quaestio IX: Utrum articuli FIDEI, decursu temporum, creverint

Quaestio X: Utrum FIDES creverit quoad lumen

Quaestio XI: An Fides creverit certitudine

Quaestio XII: An Fidei articuli exponendi sint auctoritate aliqua, quae sit infallibilis magistra, et quae sit

Quaestio XIII: Quae sint notae verae Ecclesiae, apud quam stat authoritas exponendi FIDEM

Quaestio XIV: Quidnam sit necessario credendum, necessitate medii

Quaestio XV: Quae sint credenda necessitate praecepti

Quaestio XVI: An teneamur FIDEM confiteri, et quando

Quaestio XVII: An liceat de FIDE disputare, et quando

Quaestio XVIII: An Fides sit in Intellectu

Quaestio XIX: An Fides perficiatur per Charitatem, tanquam per formam

Quaestio XX: An certum sit, FIDEM sine CHARITATE manere

Quaestio XXI: An, et quomodo FIDES sit VIRTUS

Quaestio XXII: An FIDES sit UNA VIRTUS

Quaestio XXIII: An FIDES sit prima Virtutum

Quaestio XXIV: An FIDES sit certior quacumque scientia; vel habitu quocumque intellectivo

Quaestio XXV: An quis certo scire possit, se FIDEM habere

Quaestio XXVI: In quibusnam sit FIDES

Quaestio XXVII: An FIDES sit Donum DEI substantialiter

Quaestio XXVIII: Utrum differentia FIDEI, et aliorum actuum naturalium a supernaturalibus moralibus proveniat semper ex obiecto

Quaestio XXIX: De FIDEI effectibus

Quaestio XXX: De DONO INTELLECTUS

Dubitatio I: An INTELLECTUS sit donum Spiritus Sancti

Dubitatio II: Utrum DONUM INTELLECTUS possit esse simul cum FIDE

Dubitatio III: An DONUM INTELLECTUS consistat in contemplatione Creatoris, et Creaturae

Dubitatio IV: Utrum DONUM INTELLECTUS insit omnibus habentibus gratiam, et an his solis

Dubitatio V: Qua sit necessitas, et utilitas DONI INTELLECTUS

Dubitatio VI: Utrum* **DONO INTELLECTUS** *respondeat sexta beatitudo, scilicet Beati mundo corde, etc.

Dubitatio VII: An* **DONO INTELLECTUS** *respondeat, inter fructus Spiritus Sancti, Fides

Quaestio XXXI: De Dono Scientiae

Dubitatio I: An* **SCIENTIA** *sit donum Spiritus Sancti

Dubitatio II: An scientia sit de rebus Divinis

Dubitatio III: An donum scientiae sit speculativum

Dubitatio IV: An Dono Scientiae respondeat tertia Beatitudo: Beati, qui lugent, etc.

Disputatio II: De Infidelitate

Quaestio I: Quid, et quale peccatum sit INFIDELITAS

Quaestio II: An opera omnia Infidelium sint peccata

Quaestio III: Utrum infideles possint compelli ad FIDEM audiendam

Quaestio IV: An cogi queant Infideles ad FIDEM nostram, sufficienter propositam, amplectendam

Quaestio V: An Infideles non baptizati, cogi queant ad relinquendos errores, vel ritus, rationi naturali contrarios

Quaestio VI: An permittendi sint ritus Infidelium

Quaestio VII: An liceat cum infidelibus pacisci de eorum ritibus tolerandis

Quaestio VIII: An Infideles, non baptizati, possint retinere potestatem supra Fideles, et an possint ea privari

Disputatio III: De Haeresi

Quaestio I: Quid sit HAERESIS

Quaestio II: An dubitans de articulis FIDEI sit haereticus

Quaestio III: An, qui actu opinativo mero assentitur articulo FIDEI, sit haereticus

Quaestio IV: An, et Quae Ignorantia excuset ab Haeresi

Quaestio V: Qua pertinacia ad HAERESIM requiratur

Quaestio VI: An, ut quis censeatur Haereticus, necesse sit, ut fuerit baptizatus, et fidelis

Quaestio VII: Utrum Ecclesia cogere possit haereticos ad FIDEM Catholicam recipiendam

Quaestio VIII: De alio medio, quo utitur Ecclesia contra haereticos prohibendo eorum Libros

Quaestio IX: An teneamur haereticorum conversationem vitare

Quaestio X: Quae excommunicatio haereticis infligatur

Quaestio XI: De aliis Poenis spiritualibus haereticorum

Quaestio XII: De poenis temporalibus Haereticorum

Disputatio IV: De Spe

Quaestio I: Quid sit SPES

Quaestio II: Quodnam sit obiectum materiale SPEI

Quaestio III

Quaestio IV: An SPE certo obiectum exhibeatur, et speretur

Quaestio V: An Spes sit Virtus

Quaestio VI: An SPES sit Virtus Theologica

Quaestio VII: An aliquando SPES sit informis

Quaestio VIII: An SPES oriatur ex meritis

Quaestio IX: An Spes praecedat Charitatem

Quaestio X: Quodnam sit SPEI subiectum proximum

Quaestio XI: Utrum SPES maneat in Beatis

Quaestio XII: An detur praeceptum sperandi in DEUM

Dubitatio VI: Utrum* DONO INTELLECTUS *respondeat sexta beatitudo, scilicet Beati mundo corde, etc.

Dubitatio VII: An* DONO INTELLECTUS *respondeat, inter fructus Spiritus Sancti, Fides

Dubitatio I: An* SCIENTIA *sit donum Spiritus Sancti

Quaestio XVII: An omnia dona gratuita sint CHARITATE diligenda

Quaestio XVIII: An irrationalia ex CHARITATE sint diligenda