Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus
Gaudenzio da Brescia (1612–1672)
Reuerendi patris Gaudentij Bontempi, ... Palladium theologicum, seu Tota theologia scholastica in septem tomos distributa. Ad intimam mentem d. Bonauenturae seraphici doctoris ... Tomus quintus, De virtutibus
First published 1676
Bontempi's Palladium theologicum (Lyon 1676) is a complete scholastic theology composed ad mentem D. Bonaventurae, arranged in seven tractatus on the order of the Secunda secundae. This fifth volume, De virtutibus, treats the theological virtues (faith, hope, charity, with their gifts, beatitudes and fruits), the cardinal virtues and their opposite vices, and the states and offices of men (religious and prelates, bishops, princes), including the extensive disputations on contracts, religion, vows, fortitude, temperance and the judicial process. It is a significant example of the Bonaventurian scholastic school and a counterpart to the Thomist manuals of the period.
Tractatus I: PRIMUS DE VIRTUTIBUS THEOLOGICIS
Proemium I: Prooemium
Disputatio I: DE FIDE
Quaestio I: Quid FIDES significet, et quid sit
Quaestio II: Quodnam sit FIDEI obiectum
Quaestio III: An obiectum FIDEI sit aliquod complexum
Quaestio IV: An FIDEI obiectum possit esse falsum
Quaestio V: An obiectum FIDEI possit esse evidens scientifice
Quaestio VI: An FIDES sit de his, de quibus habetur visio in via
Quaestio VII: An articuli FIDEI sint evidenter credibiles
Quaestio VIII: An credibilia recte per articulos sint disposita
Quaestio IX: Utrum articuli FIDEI, decursu temporum, creverint
Quaestio X: Utrum FIDES creverit quoad lumen
Quaestio XI: An Fides creverit certitudine
Quaestio XII: An Fidei articuli exponendi sint auctoritate aliqua, quae sit infallibilis magistra, et quae sit
Quaestio XIII: Quae sint notae verae Ecclesiae, apud quam stat authoritas exponendi FIDEM
Quaestio XIV: Quidnam sit necessario credendum, necessitate medii
Quaestio XV: Quae sint credenda necessitate praecepti
Quaestio XVI: An teneamur FIDEM confiteri, et quando
Quaestio XVII: An liceat de FIDE disputare, et quando
Quaestio XVIII: An Fides sit in Intellectu
Quaestio XIX: An Fides perficiatur per Charitatem, tanquam per formam
Quaestio XX: An certum sit, FIDEM sine CHARITATE manere
Quaestio XXI: An, et quomodo FIDES sit VIRTUS
Quaestio XXII: An FIDES sit UNA VIRTUS
Quaestio XXIII: An FIDES sit prima Virtutum
An FIDES sit prima Virtutum.
ASservnt SS. Doctores, Fidem esse virtutum Aurigam.
Et quidem esse virtutem ostendi quaest. 21. et iterum hic probat: Sicut honestum est, appetitum nostrum subiici divinae bonitati; ita honestum est, intellectum subiici primae veritati, et captivari in obsequium Dei dicentis; sed captivare affectum in Deum, est virtus: Ergo. Quod vero sit veluti virtutum Auriga, probat S. Doct. primo. Quod est necessarium directe ad summum bonum consequendum libere, habet rationem primae virtutis; talis est cognitio voluntaria per fidem: Ergo. Maior est evidens. Minor probatur: nam fides dirigit spem, et charitatem, tanquam regula ostendens bonum illud appetendum, expectandum, et amandum. Idem argumentum struit dist. 23. dub. 6. litt. Illud tamen exhibet sub ratione sua veri revelati, ut dixi. Confirmatur a S. Doct. Sine cognitione Summi boni non potest esse intentio directa; haec enim fit recta intentione, quod fit ad honorem Dei, sine vero recta intentione nullus actus virtutis incedit. Quoniam ergo habitus fidei est, quo summum bonum a nobis cognoscitur; hinc est, ut Fides dirigat nostram intentionem, et per hoc regula est omnis operationis bonae, et omnis virtutis meritoriae, et consequenter est prima virtutum ordine, sicut cognitio affectum praecedit. Haec ratione probatur etiam a D. Thom. loc. cit. et Valentia puncto 7.
Confirmatvr ratio D. Bonan. ex D. Ambrosio lib. de Cain, et Abel, cap. 9. ubi ait: Quid miraris, si pietatem non agnovit (Cain) qui non agnovit Authorem; et ideo doceris hac serie Scripturarum, fidem esse radicem virtutum omnium; unde et Apostolus ait: Quia fundamentum nostrum Christus est. Prima Corinth. 3.
Ex August. lib. de agone, cap. 13. Fides est prima, quae subiugat animam Deo; deinde praecepta vivendi.
Ex S. Prospero lib. de vocat. gent. cap. 8. Fides bonae voluntatis, et bonae actionis est genitrix.
Potest vero dubitari: an unquam prius tempore, quam aliae virtutes, Fides infundatur.
Assero cum D. Bonau. dist. 23. dub. 6. et dist. 22. quaest. 5. et in 4. dist. 14. p. 1. art. 2. quaest. 3. Scoto in 3. dist. 36. q. 4. Capens. disp. 4. sect. 1. n. 12. semper Fidem simul infundi. Ita videtur declaratum in Concil. Tridentino sect. 6. cap. 7. Unde in ipsa sanctificatione cum remissione peccatorum haec simul infusa accipit homo, etc. fidem, spem, et charitatem. Est communis sententia antiquorum apud Lugum disp. 16. sect. 2. contra Suarez 3. p. t. 3. disp. 38. sect. 3. et hic disp. 7. sect. 5. Salam t. 2. tom. 2. tract. 11. disp. 5. sect. 3. Valentiam quaest. 6. p. 2. Turrianum disp. 41. dub. 9. Granad. tract. 13. disp. 5. num. 9.
Respondet Vasquez 3. p. disp. 158. particulam, Simul, idem significare, ac pariter: vel si significat durationem, non significat instans infusionis gratiae habitualis, sed totam durationem iustificationis; ut iustificatio sumitur pro serie dispositionum a primo auxilio usque ad infusionem gratiae: Sed Concilium ait, esse fidem vivam, quae per charitatem operatur. Tunc sic: Ergo in sua infusione est cum charitate; nam esse supponitur operationi: Sed fides a sui infusione operativa est per charitatem: Ergo.