Tractatus I: PRIMUS DE VIRTUTIBUS THEOLOGICIS

Quaestio I: In quo solemnia vota a simplicibus differant

In quo solemnia vota a simplicibus differant.

Celebris est quaestio ista, atque admodum necessaria, eo magis, quo nova Pontificum decreta ad eam decidendam vigent.

¶ Prima sententia est, Vota solemnia, et simplicia differre ex natura ipsorum votorum, praeciso omni iure Ecclesiastico; atque solemnium votorum essentiam consistere in traditione sui, rerumque suarum in manus Dei, ac vices Dei gerentium: Adducuntur a Sanchez pro hac sententia D. Thom. in 4. d. 38. quaest. 1. art. 2. quaestiuncula 3. D. Bonaventura eadem dist. art. 2. quaest. 1. Durandus ibi quaest. 1. et 2. Richardus ibi art. 7. Mayro quaest. unic. part. 4. Capreolus 4. d. 33. quaest. unic. art. 1. concl. 2. et art. 3. Deca ibi quaest. unic. art. 3. Carthus. 4. d. 3. quaest. 2. Fortunius Garcia cap. 1. de pactu, num. 13. Turrecrem. cap. presbyterus, num. 1. et 2. d. 27. Tabiena dispensatio quaest. 7. Sotus 7. de Iust. quaest. 2. art. 5. et 4. d. 38. quaest. 2. art. 1. Petrus Soto lect. 5. de matrim. Couarr. 4. decret. 2. part. cap. 7. § 4. num. 7. Ledesma 2. part. 4. quaest. 55. art. 5. Alex. Carterius lib. 3. de sponsal. cap. 6. Celatia 4. d. 37. quaest. 3. et d. 38. quaest. post septimum argumentum, Viguerz Instit. cap. 16. § 7. Stunica lib. 5. recopil. tit. 1. rubr gloss. 1. Vega in summa, cap. 49. Henriquez lib. 1. de matrim. cap. 5. Barbosa Rubrica, ff. soluto matrimonio 2. part. a num. 93. usque ad 100. Aragon. 2. 2. quaest. 88. art. 7. Hugolinus de Sacramentis, ubi de matrimonio cap. 19. Valentia 2. 2. d. 6. quaest. 9. puncto 5. et 4. puncto d. 10. de matrimonio quaest. 5. puncto 3. Candelabr. p. p. num. 129. Petrus Ledesma de matrim. quaest. 53. art. 2. Barthol. Ledesma de matrim. dub. 32. et dub. 33. Ludovicus Lopez 2. part. Instruct. de matrim. cap. 48. Graffi 2. part. decis. lib. 2. cap. 12. Vega 2. Tomo summa, cap. 57. casu 21.

¶ Hanc quoque differentiam inter votum solemne, et simplex agnovere quidam alii antiquiores, licet solo iure humano dirimi matrimonium subsequens per professionem asserant. Hi sunt Ioan. Andr. cap. unico de voto. in 6. ibi Abb. Anchar. Dominicus Archid. qui idem habet cap. finali. num. 5. d. 27. Cardin. Clementina unica de consang. num. 19. quaest. 42. Altisiodor. lib. 3. summae, Tract. 28. cap. 1. quaest. 3. et Brunellus de sponsal. concl. 31.

¶ Quoad D. Bonavent. qui pro hac adducitur, dico, eum illa quaestione solum asserere, communiter dici non posse Ecclesiam dispensare in voto solemni castitatis ad matrimonium ineundum, et ideo videri falsum, eam illegitimitatem esse ab ea, quia ipsa potest in suis constitutionibus dispensare.

¶ At quaestione 1. rursus proponens: An Ecclesia possit in votis solemnibus dispensare, ut diximus disputatione praecedenti, quaest. 29. et revis utrinque opinionibus, non audet definire, et ingenue se fatetur nescire, quae sit verior sententia (aliam enim etiam praeter has duas recenset) et subdit: Satis potest qualibet sustineri, rato nullam affero. Ut supra etiam notavi.

¶ In Dicta vero salutis lec. cit. ingenue fatetur votorum solemnitatem ab Ecclesia esse ortam, ut dicam in argumentis. Quaecumque ita sint, non insistitur isti primae sententiae, ut communiter circumfertur. Sed secundam potius videtur amplecti, quam statim referam; quamvis autem vota omnia teneat esse de iure Divino quoad obligationem, unde in dispensatione utatur moderatione quadam, ut vidimus, nil contra hoc; nam id commune est votis simplicibus.

Secunda igitur sententia est, Vota solemnia ex sola Ecclesiae institutione a simplicibus esse distincta. Ita D. Bonavent. supra relatus, quem sequuntur Scotus in 4. d. 38. quaest. unica, et ibi Paludanus quaest. quart. 4. concl. 11. num. 49. Caiet. 2. 2. quaest. 88. art. 7. dub. 1. Abul. quaest. 100. ad 30. Numer. Michael Medina de sacrorum hominum continentia, lib. 4. controv. 7. cap. 12. Guilielmus Vottilongo 4. d. quaest. unica, art. 2. concl. 1. et ibi Palacios d. 1. concl. 1. 2. 3. et 4. Ouandus ibi quaest. unica prop. 16. Azor. lib. 11. Instit. moral. cap. 6. quaestio 1. et sunt omnes, qui asserunt, solo iure Ecclesiastico dirimi matrimonium per religionis professionem, quos referam infra; et hanc sententiam probabilem ait Valentia 2. 2. d. 6. quaest. 6. puncto 5.

¶ Demum hanc tuentur egregie Ribadeneira in libro de Instit. Societatis Iesu, cap. 15. Vasquez p. 2. d. 165. Sanchez lib. 7. de matrimonio, d. 25. et lib. 5. summae mor. cap. 1. Tanner. d. 5. quaest. 4. num. 63. referens Canonistas omnes, D. Thomam, Aragonium quaest. 88. art. 7. Suarez Tom. 2 de religione, cap. 14. Lessium lib. 2. cap. 40. dub. 14. Bellarminum lib. 1. de matrimonio, cap. 21. Vasquez d. 165. cap. 2. et apud eum Abulensem, Pelag. Ledesmam, Cordubam, et alios: Sic etiam Scotistae apud Mastrium Tom. 4. d. 7. num. 438.

¶ Assero, vota solemnia a simplicibus differre ex traditione Ecclesiae probabiliter.

¶ Probatur primo a D. Bonavent. lib. 1. Pharetrae, cap. 51. ex D. Bernardo tract. de praecepto, et dispens. ante medium, ubi ait; Consideratio penes Abbatem sit, et hoc, vel illud esse in providentia, vel arbitrio, seu dispositione Abbatis, Ut tamen pro sua voluntate aliquid mutet de regula, me ibi legisse non recolo: quinimo omnes magistram regulam sequantur, nec ab ea temere devietur a quoquam: Ergo nec etiam ab ipso Abbate. Omnes magistram sequantur regulam, nemo ergo suam voluntatem, et paulo post: Super fratrum transgressiones, non super Patrum traditiones constituimur, quo Abbas eligitur, mandatorum cultor, ultor vitiorum. Ubi Abbas observantiam regulae asserit esse Patrum traditiones: Ergo Ecclesiae.

PROBATUR secundo a D. Bonavent. in Diaeta salutis, titulo 4. cap. 1. quia licet etiam antiquis temporibus Samuel, Elias, et Elisaeus Discipulos ad perfectionem congregatint, et Ioannes Baptista Discipulos educarit, ut habetur 1. Reg. 10. 4. Reg. 4. Ioan. 1. et Christus Discipulos, et Apostolos elegerit, ut habetur Matth. 4. attamen qui primi simul vitam religiosam instituere, fuerunt Apostoli Actorum 4. ubi nemo quidquam suum esse dicebat, sed omnia erant communia; sicut et D. Marcus Alexandriae. Inde enim orti sunt Monachi, ex quibus tria erant genera, id est, Caenobitarum, qui in communi vivebant, Remobath, qui bini, vel terni inhabitabant, et Anachoretae, qui soli in deserto vivebant, quorum Princeps fuit Ioannes Baptista. Quod vero ab Apostolis inceperint Religiones, ut ait D. Bonavent. probatur ex Eusebio lib. 2. historiae, cap. 16. Hieronymo de viris illustribus in Philone. Augustino sermone 2. de vita communi clericorum. Possidio in vita Augustini. Isidoro l. 2. de off. cap. 15. Cassiano collat. 18. ut notat Bellarminus lib. 1. de monach. cap. 5.

Hoc est, quod Bonifacius VIII. cap. unico de voto, in 6. declarat, solemnitatem voti ex sola Ecclesiae institutione inventam esse.

Et Gregorius XIII. in sua Extravaganti: Ascendente Domino, ut redarguat dicentes, emittentes vota simplicia biennii in Societate Iesu non esse religiosos, reddit rationem eorum erroris, eo quod non consideratint, solemnitatem voti sola Ecclesiae constitutione inventam esse.

Hae autem Bullae emissae fuerunt post D. Bonaventurae tempora, ut liquido patet, ideo nil mirum, si D. Bonavent. in alteram etiam sententiam propendere visus sit, quae erat antiquior; haec enim sententia primum habuit defensorem Scotum, qui multo post D. Bonaventuram vixit; altera vero multos antiquos, supra relatos.

RESPONDENT tamen, solemnitatem votorum, quae est ex traditione Ecclesiastica, eam esse, quae instituta est, ut in facie Ecclesiae professio sit manifesta, nec valeat negari; at essentialiter, prout dicit traditionem sui in manus praelati, esse ex ipso iure votorum solemnium; Sicuti solemnitas matrimonii, ut coram testibus, et Parocho fiat, est ex Ecclesiae institutione necessaria, ita ut si desit, reddatur matrimonium irritum; at vero solemnitatem essentialem matrimonii nemo negabit iure Divino naturali; ea enim consistit in traditione mutuae corporum: Quae anxius positionis Concilii Trident. sufficiat ad valorem matrimonii. Haec responsio colligitur apud D. Bonavent. loc. cit. in corpore.

Sanchez loc. cit. de matrimonio, num. 2. hanc responsionem sic refellere nititur, quia Bonifacius VIII. ex eo deducit, duo tantum vota solemnia irritare matrimonium, quia enim ex solius Ecclesiae institutione pendet voti solemnis natura, et Ecclesia admisit, ut solemnfe votum emissum in Professione, et Ordine, ideo tantum est duplex votum solemne, quae ratio corrueret, si intelligeretur de solemnitate tantum accidentali; non enim ex accidentibus res illa definienda erat.

Haec tamen responsio retunditur exemplo allato matrimonii; nam etiam Concil. Trident. irritat matrimonia carentia ea solemnitate accidentali superinducta, quia solemnitas illa apposita est, ut deinceps necessaria; et ideo non se habet ad modum accidentis. Satis ergo est, si sic deducatur: Quia sunt tantum duo vota, iuxta decreta Ecclesiae solemnia; ideo iuxta eadem volumus ea esse irritantia matrimonium. Imo urgeo: Si ex vi votorum solemnium irritum esse matrimonium definiret, cuius vinculum est de iure naturae, eo quod vota essentialia sint Ecclesiastico iure solo, essentialiter sequeretur infirmari rationem Pontificis, et induci ex iuris Ecclesiastici mero impedimento irritationem rei, quae est de iure naturae. Scio, inde non proferri rationem: nam cum matrimonium sit etiam contractus, potest illud ad aliquas conditiones necessarias cogere, quibus deficientibus irritum fiat. Sic ex defectu Ecclesiae solemnitatis irritatur a Concilio Tridentino nouiter, licet antea validum esset, sicuti etiam validum est in locis, ubi Sanctum Concilium non est receptum.

VALIDIUS ergo Papa arguet: Votum solemne est tale essentialiter ex iure Divino naturali, et hoc est duplex: Ergo sufficiens erit ad contractum matrimonii irritandum induci.

Alia adducit Vasquez loc. cit. a num. 14. usque ad 18. ut his decretis sitam sententiam immobilem reddat; at pace omnium, sit probabilis tantum.

PROBATUR tertio a Sanchez lib. 5. de variis, cap. 1. num. 6. quia licet in votis paupertatis, et castitatis ea dominii translatio fit, et inhabilitas ad matrimonium; at in voto obedientiae non adest; nam post votum adhuc multa potest libere velle, et facere, et contra superioris praeceptum: hic iustus ne voveat, vel pro alio factum faciat, potest adhuc valide agere. Similiter votum Minimorum de vita quadrag. simul est solemne, cum tamen in hoc non detur haec traditio privans dominium, etiam facultate contrarium valide faciendi.

Haec ratio est infirma, nam Pontifex arguit (et merito) irritationem matrimonii ex voto solemni prout est traditio dominii, implicantis cum traditione coniugali; ad hanc vero frustra veniamur traditionem Minimorum, quoad cibos quadragesimales, et votum obedientiae in quibusdam rebus: oportet tamen, ut libertas adesset, etiam in aliis implicantibus cum iure matrimonii.

PROBATUR quarto a Sanchez. Nulla traditio naturaliter potest irritare matrimonium etiam si maxima sit (excepto vinculo praecedentis matrimonii adhuc subsistentis.) Probatur; nam servitus, quae maxima omnium traditionum est, non impedit matrimonium futurum.

Haec ratio est infirma, ut habet D. Bonavent. in 4. d. 38. art. 1. quaest. 3. in corpore. Nam servitus solum in corporis servitio quo ad ea, quae Domino reliquium respiciunt, consistit, nec includit voluntatem, nec cohabitationem cum uxore, si habeat ad obsequendum: Itaque servitus non est maxima traditio, ut fatetur ipse Sanchez in summa, lib. 4. cap. 15. quid probatur ab ipso, nam coniux potest uxorfs vota omnia irritare (secundum ipsum:) at non sic Dominus, serviti ratio ems est, quia potestas dominatiua, quam traditus est seruus, est minor aliis, et saltim aliquas corporis ministeria requirit, Domino debita: at votum religionis in pluribus obligat subiectioni, ut luce clarius patet meridiana: esto in aliquo seruitus praecedat in habendo aliquid proprii, quod religiosus non potest habere.

PROBATUR quinto a Sanchez, quia vovens paupertatem, non redditur ex natura sua privatus dominio suarum facultatum, nec inhabilis ad acquirendum dominium, non enim sit donatio aliqua acceptante alio, ideo ex Ecclesiae iure venit.

RESPONDETUR, venire ex ipso iure voti, quo Praelato, sub vita communi vices Dei tenenti, cedat; quocumque vero deuoluantur bona, nil refert, ideo, secluso iure Ecclesiastico, translatum est ab ipso vovente dominium, saltem ad haeredes ab intestato.

Adde, accedere testamenta, quae ex Dei consilio procedunt: Vade, vende, etc.

PROBATUR sexto a Sanchez loc. cit. saltem respectu matrimonii, non reddi voventem solemniter inhabilem, quia voluntas cuiusvis personae privatae revocari potest ab eadem persona per aliam contrariam voluntatem, quia revocata cessat inhabilitas: Ergo illa inhabilitas non venit ex iure naturae. Confirmatur; nam iure antiquo probabile est professos habuisse aliquorum bonorum dominium, ut late probant Ribad. Vasquez, et Azorius. At haec multo imbecilliora sunt, nam falsum est, omnem traditionem (dempta donatione, et traditione coniugali) posse valide revocari, sublato iure humano. Quod si verum esset, valida esset etiam dispensatio a Pontifice, lata absque causa in votis, maxime religionis; posset enim Papa tollere iuris humani irritationem, cum Ecclesiasticis omnibus constitutionibus praesit, ut notat D. Bonavent. loc. cit. in corpore. Quare ergo volente ipso religioso, et Ecclesia consentiente, invalida est liberatio a votis, nisi quia, cum dominium transfertur ad Deum per vota paupertatis, castitatis, et obedientiae, non potest valide ex sola voluntate voventis revocari, ut probat Sanchez lib. 4. summa, cap. 45.

QUOD vero alias non esset omnimoda traditio dominii rerum temporalium, frivolum est, ut habetur in omnibus Patriarcharum regulis, et colligitur ex 4. Actuum Apostolorum citato. Imo iure antiquo nullis clericis licebat habere proprium, ut notat D. Bonavent. ad caput 1. Regulae, §. fine proprio.

PROBATUR idem etiam d. 25. septimi de matrimonio primo ex cap. unico de voto, cui respondi.

DEINDE quia Caelestinus III. cap. rursus, qui clerici, vel vou. ait: Votum simplex non minus apud Deum obligare, quam solemne.

RESPONDETUR, eum tunc respondere casui, quo quis voverat castitatem, et postea iuraverat puellam quamdam accipere uxorem: an iuramentum esset validum.

RESPONDET autem, esse malum, et imponit poenitentiam, quia votum est promissio Deo debita, sicut et solemne, et in hoc utrumque evacuare potest iuramentum, post emissum. Itaque illud (non minus) sonat comparationem velut proportionalem, ita ut natura sua tamen solemne sit maius vinculum, quod probatur, nam statim subdit: Si his ad nuptias convolavit, dicit, valere matrimonium, quia votum simplex impedit matrimonium contrahendum, non autem dirimit contractum: Ubi nota, eodem modo Pontificem dicere, Votum simplex obligare coram Deo, etsi postea, iuretur contrarium, sicut obligat etiam solemne, idest, natura sua, et subdere; votum simplex non irritare, sicut irritat solemne, idest, natura sua; alioquin Pontifex non solide locutus esset.

PROBAT tertio, quia ante tempora Caelestini III. cap. Rursus citato: et Alexandri III. cap. insinuante et cap. meminimus, eodem tit. non est in Ecclesia audita mentio voti simplicis, et solemnis. Quare D. Augustinus Psal. 75. votorum species recensens hanc non memorat. Nec Hugo serm. 53. de Instit. Monast. et lib. 2. de Sacramentis, parte 12. ubi solum dicit votum in occultum, et publicum. Quod S. Theodorus Archiepiscopus Cantuariensis, qui floruit anno 690. meminit voti simplicis, ut refertur cap. si vir, 27. dist. videtur id additum ab aliquo, cum id non habeatur cap. si quis votum, 27. quaest. 1. ubi idem caput refertur. Unde signum est, meram Ecclesiae institutionem id discrimen apposuisse. Confirmatur, quia antiquitus non erat haec professionis forma, et fuit inventa ab Ecclesia.

RESPONDETUR, nil firmum habere; nam appositum nota voti simplicis in cap. si vir, ubi integer canon recitatur; at cap. si quis votum, remittit se ad Canonem, Si vir, et solum incipit: Si quis votum virginitatis habens, etc. remittens se ad dictum caput si vir, quod sit votum simplex, ut notat marginista, et Glossa, ideo nil ad rem contra primam sententiam; imo redarguo: solemnitas voti, quae est ex institutione Ecclesiae, apponitur a Bonifacio VIII. qui obiit anno 1303. et regnavit post S. Caelestinum V. qui obiit 1294. quare antea alia solemnitas essentialis dabatur, irritans matrimonium. Neque dicas, Bonifacium supponere iam ita esse; nusquam enim hoc reperitur.

QUOAD professionem vero, constat ex regulis Sanctorum, Benedicti, Augustini, Pachomii, Basilii, eandem essentialiter solemnitatem extitisse, esto aliquid verborum immutatum sit.

PROBAT quarto, quia posset Ecclesia decernere, ut vota solemnia non irritarent matrimonium.

RESPONDETUR, negando id, nec Sanchez at vel alius probat, imo id fatetur Sanchez infra in responsione ad argumentum ex cap. Cum ad monasterium.

PROBAT quinto, si aliquis deceptus voveat solemniter in religione, non approbata ab Ecclesia, possit non solute ea vota matrimonium subsequens, ut colligitur ex cap. unico de voto, in 6.

RESPONDETUR, non convincere; nam promissio debet fieri alicui nomine Dei deputato: at Praelatus non legitimus non est deputatus a Deo, neque vero se tradit in mancipium Deo, aërem verberans, ut supponit Sanchez in confirmatione, sed alicui vices Dei gerenti.

PROBAT sexto, quia posset aliquis se Deo tradere, transferendo dominium suae voluntatis, et tamen non erit votum religionis.

RESPONDETUR, ad solemnitatem voti requiri fundamentum traditionis perfectae omnium rerum, praecipue, obedientiae homini, quae non sit soli Deo, cui semper tenemur.

Vovens castitatem, et postea fornicans, peccat; at qui vovit de futuro religionem ingredi, sacrilegio non peccat; ratio est, quia ille iam se tradidit Deo; hic vero non adhuc: Ergo in voto simplici est traditio, et non differt in hoc a solemni.

RESPONDETUR, aliquam esse traditionem in voto castitatis, sed non adaequatam, ut infra dicam; neque vitae totius, unde non est ad rem; neque religio debet accipi praedita unico voto, cum tria sint ad eam necessaria. Praeterea sit traditio sub aliquo homine, nomine Dei; obligatio tamen adhuc est iuris Divini; non enim iure humano sit ille Dominus huius voventis. Per hoc patet ad reliqua.

IMo arguo ex nono argumento Sanchez, ubi probat assertionem ex eo, quod Gregorius XIII. definit vota simplicia biennii in Societate Iesu constituere verum religiosum. Si ex ipso Ecclesiastico iure decernuntur noviter ea vota, ut fatetur Papa, dicens: Statuimus tria vota huiusmodi, etsi simplicia, ex huius sedis institutione, ac nostra etiam declaratione, et confirmatione, esse vere substantialia religionis vota, ac in dicta societate, tanquam in religione approbata per sedem eandem admissa fuisse, et esse, ac per nos admitti; sequitur ergo ex iure Ecclesiastico nullam esse differentiam et omnia esse solemnia; nam vota simplicia Societatis Iesu eundem effectum habent: oportet ergo aliunde invenire differentiam.

Probat 10. Traditio, et promissio sunt contraria; sed votum solemne est promissio Deo facta; ergo non est traditio.

Hoc argumentum frivolum est; dicitur enim promissio, quoad totam vitam futuram, eo obsequio ducendam; dicitur traditio, quoad praesentem donationem, quae ideo habet adiunctam promissionem, eo quod traditio posset esse pro nunc.

PROBAT undecimo, quia traditio habet rationem generis in voto solemni; at circumstantiae ab Ecclesia impositae rationem differentiae; sed res non a genere, sed a differentia habet esse: Ergo votum solemne ab Ecclesiasticis circumstantiis habet esse.

FUTILE sane argumentum petens principium; hoc enim est, quod erat probandum, cum adversarii dicant, Ecclesiasticas solemnitates habere tantum rationem accidentis.

ULTIMO probat. Iuramentum solemne differt a simplici solum, quia habet formulam quandam iure praescriptam: Ergo et votum.

RESPONDETUR negando paritatem, hoc sane sic idem esse probaret et votum publicum, et privatum; at solemne exhibet plura, et perfectius, quam privatum.

ASSERO secundo, non esse priorem opinionem improbandam.

PROBATUR a D. Bonavent. loc. cit. Quaecumque sunt de iure Ecclesiastico, possunt ab Ecclesia immutari, et dispensari; sed in voto solemni non potest probabiliter Ecclesia dispensare ad matrimonium, ut fatetur Sanchez lib. 8. de matrimonio, d. 8. num. 5. Ergo maior est evidens, et ab omnibus concessa.

Minor probatur ex cap. cum ad Monasterium ad finem de statu Monachorum, ubi habetur. Custodia castitatis, adeo adnexa est regulae Monasticae, ut contra eam nec summus Pontifex possit licentiam indulgere.

Respondet ibi Innocentius num. 31. Cardinalis num. ultimo. Durandus in 4. d. 28. quaest. 2. Pelagius de planctu Ecclesiae, lib. 1. art. 46. consulto textum dicere, non posse Papam dare licentiam, et non loqui de dispensatione, quasi dicat non posse ad libitum, et absque causa iusta.

CONTRA, quia, ut notat Abbas ibi, licentia venit a licet, quod importat causam iustam, rationemque consentaneam, ut cum Bartolo leg. aliam, num. 8. ff. de alim. et cibar. et aliis tradunt Menochius de arbitr. lib. 1. quaest. 8. num. 45. Naevo cap. 1. num. 110. de constit.

RESPONDET Abbas ibi, non ex facili causa Pontificem dispensare posse; vel non posse, commutando in aliud bonum magis Deo acceptum.

At haec responsio non placet ipsi Sanchez. Ratio esse potest, quia textus absolutus est.

RESPONDENT Bartholomaeus Socinus consil. 91. num. 1. vol. 1. Richardus in 4. d. 38. art. 9. quaest. 1. Durandus loc. cit. Paludanus quaest. 4. art. 4. concl. 11. Caietanus 2. 2. quaest. 88. art. 11. et in opuscul. tom. 1. tit. 27. quaest. unica. Palud. dist. 3. quadrupl. Azorius lib. 11. Instit. moral. cap. 7. quaest. 1. Valentia 2. 2. d. 6. quaest. 6. puncto 7. Sanchez lib. 8. de matrim. d. 8. num. 12. Non posse Papam dispensare in castitate Monachum in sensu composito, ut sumat uxorem, manens in statu Monachali, quia est contra status Monastici essentiam.

ADDIT Sanchez aliam responsionem, Papam loqui quadam hyperbole; quia enim Abbas volebat sibi integrum esse dispensare Monachum in proprietate retinenda, arguit Papa a minori ad maius; quasi dicens: Vix mihi potestas est dispensandi, atque de ea magnopere controvertitur. Qua ergo ratione eam tu tibi usurpas?

VERUM, ut Glossa advertit ibi, Papa definit suam sententiam non hyperbolice; sed serio, et adaequate concludendo: Nec aestimet Abbas, quod super habenda proprietate possit cum aliquo Monacho dispensare, quia abdicatio proprietatis, sicut et custodia castitatis, adeo est adnexa regulae Monachali, ut contra eam nec summus Pontifex possit licentiam indulgere. Ratio autem Glossae est, quae est D. Bonavent. in 4. d. 38. art. 2. quaest. 3. in corpore, quia nil condignum est, in quod transmutetur status solemnis castitatis, ad quod alluditur Ecclesiast. 26. Omnis ponderatio non est digna continentis animae, non eo quod non possit esse religiosus, nam non omnino constat, an omnimoda castitas sit necessaria statui religioso, ut fatetur Sanchez cap. 1. num. 17.

NEQUE casus ille refert, Abbatem praesumpsisse concedere Monachis proprium; nec Pontifex eum redarguit, sed multa ad observantiam necessaria tradit, ut patet legenti eius opera. Haec probabiliter dixi. Probabilis igitur est sententia, quam S. Bonavent. non audet reprobare, nempe votum solemne, quod quidem non est tale in quantum est publicum, ut aliqui voluere, nisi forte Hugo lib. 1. et alii nomen publice pro solemni adhibent, certe enim vota solemnia noverat, ut patet legenti eius opera. Votum inquam solemne est natura sua differens a simplici; quod solemne sit translatio dominii voventis in manus acceptantis nomine Dei, qui acceptat illud, ita ut hinc reddatur inhabilis, ut idem dominium transferrat in aliud revocando a primo possessore legitimo per matrimonium: at in voto simplici non transfertur perfecte dominium in Deum, sed solum quoad non usum venereorum, ideo potest transferri valide per matrimonium.

SIMILITER in voto solemni homo homini, et Deo simul obligatur, sicut etiam in matrimonio, ideo est par utrobique obligatio, et par obligatio non solvit vinculum pacis obligationis, ideo obligatio voti solemnis non potest infringi per superveniens vinculum matrimonii, non sic autem simplex, quod soli Deo spondet.

HINC videor rationem aliquam elicere, cur Coelestinus III. cap. Rursus, qui clerici, vel voventes; definiens, eum, qui post votum simplex castitatis iuraverat puellae matrimonium, non teneri servare illud iuramentum, licet videretur facta promissio Deo, et homini, adducat pro ratione, quod simplex votum apud Deum non minus obliget quam solemne, quasi dicat: Votum solemne est promissio facta non solum Deo, sed hominibus, ideo in hoc comparo obligationem votorum istorum tantum coram Deo, nam in altero votum solemne praecellit; promissio vero iuramenti, facta mulieri illi, posterior, et inferior est promissione facta Deo; neque potuit fundamento aliquo alia legitima promissio fieri Deo per illud iuramentum; addit, imo potius iniuria, ideo non valet, nec subsistit.

EANDEM differentiam votorum colligo ex cap. meminimus, eodem titulo, ubi Pontifex definit: Si quisquam, qui se religioni devovit, et habitu suscepto professionem fecit, postmodum sibi aliquam copulaverit, est cogendus ab ea recedere, et ad Ecclesiam, cui se contulit sine contradictione transire. Verum si nec habitum suscepit, nec professionem, sed votum solummodo fecit, et se ad religionem transiturum promisit: Licet postea matrimonium contraxerit, non est co- gendus ad religionem transire, et matrimoniale votum rescindere.

HIC Pontifex clare dat rationem S. Bonavent. cur votum solemne, non autem votum simplex, irritet matrimonium, nempe, quia votum solemne est natura sua maius vinculum, scilicet traditio hominis Deo facta, at votum simplex est promissio soli Deo. Idem innuitur cap. insinuante, eodem titulo.

IAM vero optima ratio habetur pro sententia prima, quam videtur amplecti D. Bonavent. Quamdocumque duo paria sunt: alterum non agit in alterum, ut in bona Philosophia habetur, sed actio debet esse in impar inferius: at vinculum matrimonii, et religionis sunt paria, nam utrumque tradit se Deo, et homini; at votum castitatis est impar inferius, quia est traditio soli Deo: Ergo matrimonium non potest agere ad solvendum vinculum solemnis voti religionis, et potest agere in simplex votum. Haec dixerim, quia nullam aiunt adversarii pro hac sententia rationem reperiri; sed solam illam doctrinam de traditione.

Quaestio II: An VOTA solemnia sint necessaria ad statum Religiosi

RELIGIO communiter definitur Status hominum, ad perfectionem, castitate, paupertate, et obedientia tendentium. Colligitur ex D. Thom. 2. 2. quaest. ultima, et D. Bonavent. in Diaeta, tit. 4. cap. 1. et in expositione regulae Minorum. Et refertur a Bellarmino Tom. 2. lib. 2. de Monachis, cap. 1.

SUPPONO autem, magis, quam velim probare ex D. Bonavent. in Diaeta loc. cit. ad religionem necessaria esse tria vota, Castitas, qua corporis bona Deo consecrantur: Paupertas, qua res extrinsecae; et obedientia, per quam pretiosissimum bonum animae, nempe voluntas, Deo consecratur. Ita habetur cap. cum ad Monasterium supra relato. Ita D. Thom. 2. 2. quaest. ultima, art. 3. 4. et 5. Bellarminus Tomo 2. lib. 2. cap. 9. et a cap. 20. ut ostendam quaest. 4.

RATIO D. Bonavent. loc. cit. Diaetae, et regulae, est, quia status religionis est via ad perfectionem; atque adeo ea debent amoveri, quae maxime impediunt, nempe diaetitiae, ut habet Apostolus, prima Timot. 6. Radix omnium malorum est cupiditas. Castitas aufert venerea, quae maxime delectationis pruritibus titillant, ac in foeditatem demergunt, et curam addunt familiae, atque filiorum: et obedientia aufert voluntatem propriam, sine qua non esset infernus, ut ait D. Bernardus serm. 3. de resurrect. Domini ante medium. Haec D. Bonavent. quem imitatur Sanchez lib. 5. cap. 1. num. 16.

NOTA quoad paupertatem, satis esse, si res adeo retineantur, ut non liceat eis uti absque superioris licentia. Ita Gregorius XIII. Extrau. Ascendente de Biennalibus Religiosis Societatis Iesu.

HAEC autem necesse est, ut modo aliquo firmentur, ut docet D. Bonavent. loc. cit. ex D. Thom. 2. 2. quaest. ultima, art. 6. Ratio est, quia status petit immobilitatem.

PRAETEREA requiritur, ut vota emittantur in Religione approbata a sancta Sede Apostolica Romana. Hoc indicat S. Doctor initio expositionis Regulae, et Glossa in Clem. cum ex eo, V. tertio, de sentent. excom. Abbas Rubr. de regul. num. 1. et alii.

TANDEM requiritur, ut haec vovens constituatur sub alicuius potestate, quod vel ex Ecclesiastica institutione oritur, vel ex natura rei iuxta dicta quaest. 1.

QUOD hic quaerendum est, an vota solemnia sint de essentia Religionis.

FUIT opinio dicentium, vota solemnia esse de essentia Religionis. Ita visi sunt sentire D. Thom. 2. 2. quaest. ultima, art. 2. ad 1. Glossa cap. 1. verb. dedicanda de relig. domib. D. Antonin. 3. part. tit. 16. cap. 3. Sylvest. votum 4. quaest. 5. et verb. religio initio et 3. Angelus verb. religiosus, Armilla religio. et ibi. Tabiena, Caietanus 2. 2. quaest. 188. art. 1. ad 4. Sotus lib. 7. de Iustitia, quaest. 5. art. 1. concl. 8. Nauarr. cap. non dicam 12. quaest. 1. num. 25.

ENIM vero iam nostra aetate sanctissimus Papa Gregorius XIII. motu proprio declaravit, Biennales Societatis Iesu, votis mere simplicibus esse religiosos, non secus, ac professos cuiuscunque religionis: Ita omnes PP. Iesuitae, et ita tenendum.

ATTAMEN, quia non sunt damnandi tot sancti, et proceri Theologi, inter quos est etiam D. Bonavent. in 4. d. 38. art. 2. quaest. 1. qui solum votum solemne religionis agnoscunt, et a voto simplici diversum astruunt.

OPORTET adnotare cum Caietano 2. 2. quaest. 88. art. 7. col. 2. statum Religionis posse ab Ecclesia in voto simplici constitui, quod tamen non erit ex natura rei, sed ex privilegio contra ius commune, ut ostendit eruditissimus Sylvester V. Privilegium initio Hoc vero ita probo ad hominem contra Sanchez.

EA quae iure antiquo non erant talia, et solum post ius Ecclesiasticum facta sunt talia, non sunt natura sua talia ex Sanchez disput. 25. septimi libri de matrimonio, num. 2. et proportionaliter non sunt ex iure Ecclesiastico simpliciter, si ante, iure Ecclesiastico non erant talia: at vota simplicia ante decretum Gregorii XIII. non constituebant Religiosos, nec matrimonium dirimebant, quod soli solemni concessum erat cap. unico de voto in 6. Ergo ex natura rei, vel Ecclesiastico simpliciter non sunt talia, sed ex novo privilegio.

RESPONDET Sanchez, nullo iure fuisse cautum, ut nullus esset Religiosus absque votis solemnibus, licet ea sola irritarent matrimonium. At hoc probatur ex cap. minimus ubi qui Clerici, vel vou. ubi vovens solemniter cogitur ad Monasterium; at vovens simplici voto non cogitur transire, ut certum est, id esse quia non est Religiosus.

IDEM probo cap. ex parte tua, de conuer. coniugat. ubi habetur, quod mulier quaedam, quae a matrimonio rato recedebat, cogitur vel matrimonium consummare, vel vovere religionem; nec ad hoc satis censetur votum privatum castitatis: Ergo votum privatum non facit Religiosum iure antiquo.

IGITUR cum hoc privilegium datum fuerit tot centurias post D. Bonavent. nam fuit datum anno 1572. signum est, hoc non esse dicendum simpliciter ius commune Ecclesiasticum, quod antea opposita praxi usque ad haec tempora perseveravit.

QUARE non video quo iure terrorem iniiciat Sanchez lib. 5. summae, cap. 1. num. 26. ne quis asserat, vota simplicia ex solo privilegio constituere statum Religionis, cum nunquam ante tempora Gregorii XIII. id fecerit.

INSTAT Sanchez, Gregorium definire, hos esse religiosos, non secus ac alios. Bona pace fruantur: non dicit, eodem iure; sed, non secus, quod similitudinem indicat. Confirmatur ex Valentia 4. parte d. 10. quaest. 5. puncto 3. ubi dicit, Biennales in Societate Iesu esse quidem religiosos vere, non tamen in eo gradu perfecto status religiosi, sicuti professi solemnes. Idem sentit Henriquez lib. 12. de matrim. cap. 5. num. 3. iuncto commento, litt. N, et num. 6.

INSTAT Sanchez num. 16. Per ea vota simplicia fieri perfectam traditionem.

RESPONDETUR, haec elevari ad hoc, quod ante non operabantur. Praeterea deficiunt ex natura rei a perpetuitate, quia possunt expelli, unde non est acceptata traditio ea perfectione, qua traditio solemnis. Adde, eos retinere bonorum dominium, quod non retinent solemniter professi.

CONFIRMATUR, nam et Cardinales Congregationis sanctae Inquisitionis, congregati una cum Sixto V. decrevere, substantiam religionis consistere regulariter in votis solemnibus: at posse Summum Pontificem aliter indulgere, scire, et statuere, ut refert Rebadeneira de suo Instituto, cap. 17. ad 3. Ergo emittentes ea vota ex solo privilegio sunt veri religiosi, etiam in opinione dicentium, solemnitatem votorum esse iuris Ecclesiastici. Si velis dicere, vota solemnia constituere religiosum ex natura rei; hoc vero ex Ecclesiastica facultate, adhuc privilegium est censendum. Ob id Sixtus V. decernit cum Cardinalibus, posse Ecclesiam aliter indulgere, seu statuere, id est, privilegium concedere, ac determinare, quod non simplex decretum, iuxta ius commune est, ut credit Sanchez num. 26. in calce, dicens, illud indulgere significare statuere; nam aliquid superfluum erat praemittere indulgere, et postea statuere. Igitur duo haec verba recte apposita sunt, quorum altero Privilegium indulgentiae religionis concessum exprimeretur; altero autem firmum decretum, seu lex, qua sic ab omnibus teneretur.

CONTENTI igitur sint hi Reverendi Biennales, se vere religiosos numerari cum reliquis; at sine praeiudicio solemniter professorum, qui, ut luce clarius elucet, perfectiori in statu sunt; et absque Sanctorum Doctorum discrimine, qui statum religionis in votis simplicibus non sunt venerati, quia adhuc ab Ecclesia non erat indultum.

AN vero per vota ista post biennium irritetur matrimonium ratum, probabilior est pars negativa, quam tuentur Vasquez d. illa 165. cap. 10. Rebad. cap. 19. Instituti Societatis, Henriquez lib. 11. de matrimonio, cap. 8. Sanchez lib. 2. de matrimonio, d. 18. nam iura de solis solemnibus loquuntur cap. desponsatam, et cap. decreta Regalia 27. quaest. 2. Extrav. Ioan. XXII. Antiqua de voto, cap. Ex publico, et cap. ex parte de conver. coniug. et Concilium Trident. sess. 24. de matrim. can. 6. Imo nec solemni facti Ordinis voto id conceditur, ut deciditur ea Extravag. Antiqua. Non tamen improbabile reor, Ecclesiam, cuius iure requiritur solemnitas votorum, posse definisse, vota privata illa sat esse de iure, ut docent multi.

Quaestio III: An, et quomodo hic status sit Sanctus

STATUS hic adeo illustris, membrum hoc adeo vividum, atque operosum corporis mystici Ecclesiae fuit haereticis invisum ab antiquis temporibus; propterea Monachos ferro, flammis, ac omni tormentorum vi torquere, ac rescindere tentarunt. Huius vero saeculi infelices Sectarii adeo religiosam vitam persequuntur, ut Libri eorum, concionesque repletae sint dicteriis, contumeliisque gravissimis ad omnium in eos odia commovenda; nihil aliud fere acrius reprehendunt. Miseror, ex ipsis enim plurimi sancto Religionis iugo excusso, in omnium flagitiorum baratrum corruerunt, et foedissimis thalamis etiam e Monasteriis assumptis Sanctimonialibus sacrum matrimonii Sacramentum conspurcarunt; At Sacramentum non tetigere matrimonii; Fuere potius spurcissimi concubinatus, quos teterrimis epithalamiis adornaverunt. Te ex orco adiuro miserrime Haeresiarcha, te infoelicissime apostata a Religione, a fide, te sanctimonialis foedissimum procum, in eius sinu a daemone ea nocte suffocatum, compello perditissime Luthere. Prodeas ad tuas spurcitias confitendas. Id profecto mihi pollicerer, nulla alia fore necessaria argumenta, quam reprobi huius confessionem e loco tormentorum percipere.

PLURIMA is in foedidissimo suo Epithalamio, quod capiti 7. epistolae prioris ad Cor. contexit, attrita fronte, et manu impia exaravit. Plurima habet in aliis conflagrandis suis operibus, De votis Monasticis, et caeteris.

PLURIMA infandus ille Calvinus atro Pentapolis exustae carbone obsignatus, naturae foedaeque perversor, in suis illis pestiferis corruptricibus Institutionibus, praecipue lib. 4. cap. 13. exhalavit.

PLURIMA etiam felleus Melancthon, aliique huius farinae, non homines, sed Lupi, evomuere. Hos vide in Bellarmino Tom. I. lib. 2. de Monachis. et Bouerio exam. 2. Cens. 18. errore 3.

Hi igitur conclamant, Monasticam vitam novum esse superstitionis inventum, diaboli cultum, Ecclesiae pestem, monstrum, nulla authoritatis Divinae obstetricante manu e Tartari Abysso profunda in lucem editum, ad veram religionem evertendam.

Nos autem e regione ostendemus, esse antiquissimum Divini cultus exquisitum modum, sanctum Ecclesiae fulcimentum, e Dei sinu prodiens, ac malleum haereticorum. Quoniam vero plurima litterarum monumentis Invenio consignata; ea ex more in Arena exponam, quae Seraphicus meus Sanctus Bonaventura scripsit.

PRIMO quidem quinque nominibus a Graecis sunt vocati homines hi religiosi, quos defendendos suscepi, Divino quippe cultui destinatos; hoc enim praecipuum nomen Latini tenent. Sic D. Dionys. cap. 6. Ecclesiasticae Hierarchiae, ubi ait, ab Apostolis fuisse Monachos vocatos. Therapeutas, eo quod ipsi pure, praeter caeteros, Deum colerent. Eodem nomine utitur Philo initio libri de contemplativa vita, et D. Basilius passim, qui etiam sermones suos de rebus Monasticis vocat Asceticos.

Hi sunt, quos Monachos vocant antiquissimi Patres, et Ecclesiae pugiles, quia eorum vita est, iugiter in virtutum palaestra exerceri.

DICITUR autem Monachus a Monos, quod Graece, et singularis, ut docet D. Bonav. lib. 1. Pharetrae, cap. 32. ex D. Isidoro in ethymol. lib. 7. cap. 13. Concludit vero: Ergo si solitarius, vel singularis interpretatur vocabulum Monachi, quid facit in turba, qui solus esse debet.

EODEM fere modo loquitur D. Hieronym. epist. ad Heliodorum. Quare non recte Bellarminus hinc colligit cap. 1. nomen Monachi a D. Hieronymo afferi convenire propriissime Eremitis; elicit enim solum ex ethymologia, Monachum separatum esse debere a mundo, dicens: Interpretare vocabulum Monachi, hoc est unum, quid facis in turba, qui solus ri? Confirmatur, nam ipse D. Hieronymus epistola ad Eustochium nomen Monachi Caenobitis etiam ait convenisse, quod omnes veteres asserunt a tempore D. Dionysii, qui CCC. fere annis ante primum Eremitam, qui fuit Paulus, floruit.

HUNC esse genuinum D. Hieronymi sensum probat S. Bonavent. libro primo Pharetrae, cap. 31. ex ipso S. Doctore epist. 13. post medium: Saecularium consortia devita: quid tibi necesse est ea videre saepius, quorum contemptu Monachus esse caepisti, et ante hortatus est, ut imitentur sanctos filios Prophetarum, qui habitabant in agris, et solitudinibus, qui late simul cohabitabant. De his ait fuisse filios Rechab Hierem. 35. qui sane cohabitabant.

D. AUGUSTINUS in Psal. 132. Ecce quam bonum, etc. habitare fratres in unum, in sancta unitate concordi nomen, ac vitae Monasticae rationem ponit.

VERISSIMA explicatio huius nominis est apud Cassianum coll. 18. Dionysium loc. cit. Monachos appellari, quod rebus divitibilibus relictis Monadio, idest, divinitati soli placere contendunt.

ITAQUE Monasteria primitiva, (ut ait S. Bonavent. contra Guilielmum, circa finem) instituta, et fabricata sunt, ut simul viventes solitarie degerent, et unusquisque haberet curam sui, et apud se habitaret; et ideo Monachi dicti sunt, non quia essent Eremitae, sed quia eorum finis erat solum Divinae contemplationi vacare, ut habet idem S. Bonavent. referens ad hoc probandum testimonium D. Hieronymi ad Rusticum; alioqui si fuissent Eremicolae, non cohabitassent in Monasteriis, sed soli in eremis, eodem exemplo Pauli. Itaque iam nomen Monachi illis solis relictum est, qui soli incumbunt contemplationi: hi sunt Cassinenses, Cistercienses, Carthusiani, Camaldulenses, atque alii eiusmodi. Quod intelligentes S. Bonaventura, S. Thomas, et alii Doctores, posteriores non vocant Monachos Dominicanos, Franciscanos, et alios, qui non soli insudant contemplationi, sed etiam actioni, iuvantes Episcopos, et Clericos concionibus, confessionibus, et Sacramentorum administrationibus, sed eos vocant regulares, aut fratres, ut notat Bellarminus loc. cit. et colligitur ex D. Bonavent. loc. cit. et in expositione regulae, et lib. 1. Pharetrae, cap. 27. et 28. Tametsi nomen etiam Monachorum eis nonnunquam adscribat, ut patet loc. cit. contra Guilel. et in 4. d. 19. art. 2. quaest. 2. fin. ubi refert decretum Leonis, vetans Monachis: Nullus audeat praedicare, nisi Sacerdos, et habetur 16. quaest. 1. cap. 19. Adiicimus illud etiam, ut notat D. Bonav.

DVO tantum genera Religiosorum, qui sic dicuntur, quippe toti sunt in Dei cultu, agnovit antiquitas. Alterum Eremitarum; alterum Caenobitarum. Ita docent D. Hieronymus epist. ad Eustochium, de Virginitate. D. Augustinus lib. de moribus Ecclesiae, cap. 31. Cassianus collat. 18. cap. 4. et D. Bonav. loc. cit. ex D. Benedicto in regula referente duo alia genera corruptorum Monachorum, qui dicebantur Sarabaitae intendentes carni: et Gyrovagi vagantes, quos acriter reprehendit D. Augustinus de opere Monachorum, relatus a D. Bonavent. ibi, et D. Hieronymus ad Rusticum, aliique sancti Patres, quos refert S. Bonavent. lib. 1. Pharetrae, cap. 28. et cap. 32.

S. HIERONYMUS addit tertium genus, ut refert S. Bonavent. in Diaeta tit. 4. cap. 1. circa finem, quos vocat Remobot, qui bini, et trini habitabant, ut legitur epistola 22. ad Eustoch. post medium, hos autem reprobat: Laudat vero Caenobitas, qui AEgyptia lingua Sauses, id est, in communi viventes; et Anachoritas, qui soli habitabant per deserta, et ab eo, quod procul ab hominibus recesserint, nuncupantur: Sicut Eremitae dicantur, quia loca deserta incolunt, quos inter se discernit D. Isidorus lib. 2. de Divinis off. cap. 15. qui, ut reor, seorsim non sub obedientia Praelatorum vivebant; et ideo distinguit recte a Monachis, sive Caenobitis, qui in Caenobiis, sive de Anachoritis, qui sparsim in solitudine, sed sub obedientia alicuius Praelati, degebant. Quare non satis rationabiliter videtur Bellarminus S. Isidorum reprehendere cap. 3. eo quod tria genera Monachorum distinguat.

Nos cum D. Bonavent. lib. allegato contra Guilielmum, cum D. Thom. et aliis scholasticis satius possumus ex variis finibus fratres, et ordines religionum distinguere, quia alii vitam ineunt contemplativam, alii activam, alii mixtam. Omnes tamen Religiosi dicuntur per antonomasiam, quia actus religionis singulariter, et excellenter exercent, vel, ut ait S. Bonav. lib. 1. Pharetrae, cap. 27. ex D. Isidoro ethymol. lib. 10. quia Religiosus (ait Cicero) a relego est appellatus, eo quod retractat, et tanquam relegit ea, quae ad cultum Divinum pertinent.

DEINDE qui vitam contemplativam sectantur, varii sunt: alii Cassinenses, alii Cistercienses, alii Camaldulenses: similiter qui vitam activam, alii sunt Equites Hierosolymitani, alii S. Ioannis, alii aegrotis curandis, alii mortuis sepeliendis distenti: ex his, qui vitam mixtam profitentur, alii sub D. Augustino, alii sub D. Francisco, alii sub sancto Domico militant.

Hos autem ordines iam multis temporibus institutos, non fuisse primos, patet, neque Monachatum caepisse solum post tertium saeculum, primosque authores fuisse Antonium, Macarium, et similes, ut latrant Magdeburgenses centur. 4. cap. 6. col. 464. Neque Monachatum caepisse errore, vel casu, ut ipsi dicunt col. 470. (Caepit, inquiunt, Monachatus partim ex observatione doctrinae de iustificatione, et veris cultibus Dei, partim ex prava aemulatione Essenorum,) evidentius ostendo.

PROBATUR a D. Bonav. loc. cit. Dicta ex Scripturis, et PP. quibus nititur Bellarminus cap. 5.

PRIMO quidem Samuel congregavit coetum Prophetarum, ut habetur 1. Reg. 10. hi enim simul conveniebant ad Dei cultum, et iustitiam, ac sanctitatem profitebantur. Quare admixtum cum eis Saulem, tametsi tunc adeo bonum, ut non esset eo melior, ut dicitur cap. 9. mirabantur dicentes: Num Saul inter Prophetas psallens, et laudes Deo accinens, ac praedicens? Ex hoc initium religiosorum asserit magister historiarum. Vide S. Doctorem parte prima Eccl. Hier.

RURSUS Elias habuit congregatos discipulos, ex quibus praecipuus erat Elisaeus, ut habetur 4. Reg. 2. qui de raptu Eliae solliciti admodum fuerunt. Similiter cap. 4. Elisaeus congregatis discipulis continebat in spiritualibus exercitiis, nec uxores, nec divitias volebant. De his D. Hieronymus ad Rusticum, epistola 4: Ordine filii Prophetarum (inquit) quos Monachos in veteri testamento legimus, aedificabant sibi casulas prope fluenta Iordanis; et turbis urbium derelictis, polenta, et herbis agrestibus victitabant. Et epist 13. ad Paulinum, adducta a D. Bonavent. de Monachis loquens, ait: Noster princeps Elias, nam Elisaeus noster, duces Prophetarum, qui habitabant in agris, et solitudinibus, et faciebant sibi tabernacula prope fluenta Iordanis. Addit Nazaraeos votis sacratos, a Deo institutos Amos 2. quos ut arguit S. Doctor, parte prima Eccl. Hier.

PRAETEREA Ioannem Baptistam Monacho-rum, et Eremitarum Principem conclamat S. Bonau. cum omnibus fere Sanctis PP. Nazianzeno oratione in Basil. Chrysostomo homilia prima in Marcum, ubi elate dixit: Sicut Sacerdotum Principes sunt Apostoli; sic Monachorum Princeps Ioannes Baptista est. Hieronymo ad Eustachium, epistola 2. Huius vitae auctor Paulus, illustrator Antonius, et ut ad superiora conscendam Princeps Ioannes Baptista. (His verbis utitur S. Bonavent.) Idem docet Cass. collar. 18. cap. 6. Sozomenus lib. 1. hist. cap. 12. Isid. lib. 2. de off. cap. 15. Bernard. serm. de excell. Ioan. Baptistae.

Habemus, et Hier. 35. nepotes Rechab, qui austeram ducentes vitam, Religionum maxime obedientiam adumbrarunt, ut docet D. Hieron. epist. ad Paulinum.

VENTAMUS ad novum testamentum, et ostendemus ante annos CCC. fuisse Monachos.

ACTORUM cap. 5. ubi vitam, in qua omnia erant communia, instituerunt Apostoli. Ubi non omnium Christianorum eius vitae obligationem fuisse probatur ex reprehensione Petri, facta Ananiae: Nonne manens tibi manebat, et venundatum in tua erat potestate? Quod autem voto ad eam perfectionem se ligarent Apostoli, asserit D. August. lib. 17. de Civitate Dei, cap. 4. dicens: Hoc votum potentissimi voverunt.

QUOD vero ab Apostolorum exemplo coeperint Religiones, testantur Eusebius lib. 2. hist. cap. 16. Hieronymus de viris illustribus in Philone. Augustinus serm. 2. de vita communi Clericorum. Possidonius in vita Augustini. Isidorus lib. 2. de offic. cap. 15. Cassianus, collat. 18. cap. 5. Itaque (ait) Coenobitarum disciplina a tempore praedicationis Apostolicae sumpsit exordium.

QUOD vero Magdeburgenses Centur. 12. aiunt, tunc non fuisse vestigium Monachorum, et adducunt S. Ioan. Chrysostomum homil. 25. in epistolam ad Heb. frivolum est; nam ibi Sanctus loquitur de Ecclesia sola Corinthi; exponit enim ea verba: Si quis frater nominatur in vobis, ac dicit nomine fratris, non intelligi Monachos, sed quoslibet fideles, quia tunc ne vestigium erat Monachi apud Corinthum. Quod vero in Palaestina tunc essent, et in AEgypto, asserit idem Sanctus lib. 4. contra vituperatores vitae Monasticae, non procul a fine, et homil. 11. in Acta, ubi ait, Monachos sic vivere, ut olim initio Ecclesiae vivebant fideles omnes in Hierusalem. et homil. 17. ad populum ait: Tanti est Philosophia a Christo introducta.

QUOD vero assereret D. Bonavent. Antonium illustratorem esse, non Principem, vitae Monasticae. Probatur ex Athanasio in vita D. Antonii, ubi asserit, ante Antonium Monachos fuisse, qui in agris, civitatibus vicinis Monasteria sua constituebant, et Antonium ad quemdam ex eis senem accessisse, ut ab ineunte aetate Monasticam disceret disciplinam: Ex quo sequitur, multo ante B. Antonium fuisse Monachos. Fuit autem B. Antonius ante annos CCC. anno enim trecentesimo, erat annorum quadraginta, ut colligitur ex Chronico D. Hieronymi.

S. DAMASUS in vita Dionysii Papae scribit, hunc ex Monacho ad Pontificatum fuisse assumptum. Constat autem ex Chronico Eusebii, Dionysium Romae sedisse, anno 266.

PRAETEREA de velandis sacris virginibus scripsit Librum Tertullianus, et de eodem argumento scribit Beatus Cyprianus. Hi vero fuere Dionysio Papae antiquiores.

PRAETEREA D. Dionysius Areopagita scribit ad Demophilum Monachum. Et lib. de Ecclesiastica Hierarchia, cap. 6. prolixe explicat Monasticae professionis formam. Frustra autem Centuriatores, Erasmus, Valla, Lutherus, et Calvinus negant, eum Librum esse Dionysii, Apostoli Pauli discipuli; nam ea opera, ut Dionysii Areopagitae, allegant tres veteres Pontifices, Martinus I. in C. Romano. Agatho epist. ad Constantinum IV. Imperatorem. Et Nicolaus Papa I. ad Michaelem Imperatorem citat epistolam hanc ad Demophilum. Item duo Generalia Concilia, quartum, sextum, ac septimum can. 2. Praeterea S. Maximus, qui annotationes scripsit in Dionysium, Sophronius Patriarcha Hierosol. in oratione, quae habetur act. 11. sextae Synodi Damascenus lib. 1. de fide, cap. 12. Euthymius Panoplia, part. 1. titulo 2. Anastasius Bibliot. epist. ad Carolum Calvum. Hildoin. ep. ad Ludov. Pium, et alii posteriores omnes. Valeant igitur Erasmus, Valla, etc.

PRAECLARE id testatur Apostolus de voto etiam castitatis addito prima Tim. 5. Adolescentiores viduas devita. Cum enim luxuriatae fuerint in Christo, nubere volunt: habentes damnationem, quia primam fidem fregerunt.

FIDEM voto praestitam fregisse declarant Conc. Carth. IV. can. 104. quod fuit 214. Episcoporum. Tol. IV. cap. 55. ubi 70. Episcopi, sic ut et tres Pontifices. Clem. lib. 3. const. cap. 1. Innocent. I. epist. 2. cap. 13. Gelas. I. epist. 1. cap. 23. Adde Tertull. de Monog. Basil. lib. de virg. Hieron. lib. 1. in Iovin. cap. 44. Ex ab. Epiphan. haeres. 48. August. lib. de sancta virg. cap. 23. et lib. de bono vid. cap. 8. et 9. et in Psal. 75. Fulgent. epist. 1. et omnes huius loci expositores, tum Graeci, Chrysost. Theodoret. Theophylac. Oecum. Tum Latini, Ambrof. Primas. Beda, Haymo, Sedul. et Anselm. apud Bellarm. cap. 24.

His autem Apostolus damnationem indicit, cui subscripsit Concilium Chalced. can. 16. Concilium Turon. II. cap. 16. Gelas. Pap. epist. 1. cap. 21.

ADHUC autem Philo Iudaeus, Dionysio antiquior lib. de vita contemplativa supplicum, prolixe admodum describit vitam, et mores Monachorum, et factarum Virginum, quos in AEgypto instituit S. Marcus Evangelista, ubi aperte ponit professionem paupertatis, continentiae, ieiuniorum, psalmodiae, etc.

EUM autem de Christianis locutum, non de Essenis, ut fingunt Centuriatores, probatur: nam Eusebius lib. 2. hist. cap. 17. Epiphanius haeresi 29. id asserunt. Idem accinit D. Hieronymus de viris illustribus in Philone, ubi concludit: Ex quo apparet, talem primam Christo credentium fuisse Ecclesiam, quales nunc Monachi esse nituntur, et cupiunt. Praeterea Cassianus lib. 2. cap. 5. de Institutis Coenobiorum asserit, a Sancto Marco AEgyptios Monachos accepisse primam vivendi normam, id quod non potest Cassianus didicisse, nisi ex hoc libro Philonis. Idem asserunt deserte Beda prolog. in Marcum, Sozomenus lib. 2. cap. 12. Nicephor. lib. 2. cap. 15.

ASSERO primo, aliqua esse consilia Evangelica sancta contra haereticos, relatos a Bellarmino lib. 1. cap. 8. Primo probatur consilium Castitatis.

PRIMUS locus Scripturae afferitur a D. Bonavent. in Diaeta salutis, titulo 6. cap. 2. Matth. 19. Sunt Eunuchi, qui seipsos castraverunt propter regnum caelorum. Qui potest capere capiat. Hos autem esse, qui continentiam vovent in religione, asserunt S. Epiphanius haeresi 58. S. Hieronymus ad hunc locum S. Augustinus lib. de sancta Virginitate, cap. 30. S. Fulgentius lib. de fide ad Petrum, cap. 3. hic vero non praecipi patet, quia supra dixit, laudans matrimonium: Quod Deus coniunxit, homo non separet et Confirmatur ex sequentibus: Qui po- test capere capiat, ut notat D. Bonavent. serm. 6. de tempore.

RESPONDET Pseudomartir de caelibatu, et alii, illud propter regnum caelorum significate, ob Evangelium expeditius praedicandum.

At quidem contra sunt Sancti PP. omnes, nobiscum exponentes, Cyprianus de habitu Virginum. Hilarius in hunc locum. Chrysostomus hic. Hieronymus lib. I. in Iovinianum. Augustinus de sancta Virginitate, cap. 24. Idem habent Beda, et Anselmus hic.

Hic alludit ad illud Isaïae cap. 56. Non dicat Eunuchus : Ecce ego lignum aridum. Quia haec dicit Dominus Eunuchis : Qui custodierint sabbata mea, et elegerint, quae ego volui, et servaverint foedus meum : Dabo eis in domo mea, et in muris meis locum, et nomen melius a filiis, et filiabus : nomen aeternum dabo eis, quod non peribit.

QUOD hic agatur de continentibus voluntariis, de quibus Matth. 19. non de abscissis, vel sic natis, qui necessario continent, docent Sancti, Hieronymus, et Cyrillus ad hunc locum; Augustinus Libro de sancta Virginitate, cap. 24. Basil. lib. de vera virginitate. Ambrosius in exhortatione ad Virgines; et Gregorius 3. part. Pastoralis, cap. 29. et patet ex praemio, quod eis promittitur maior gloria, quam sit filiorum, et filiarum Dei.

ADDIT subtiliter S. Augustinus : Si quis contendat, Isaiam loqui de veris Eunuchis, adhuc iuvari causam nostram; nam si Eunuchis, qui necessario se continent, promittitur maior gloria, quam iustis coniugatis; certe maior dabitur voluntarie continentibus.

QUOD vero hic continentia non praecipiatur, sed suadeatur, docent praedicti Patres; Probat S. Hieronymus ex illis verbis : Qui elegerint, quae ego volui. Quod vero continentiae votum sit sanctum, probatur; quia promittitur ei gloria aeterna. Egregie hoc votum laudat D. Augustinus lib. de sancta Virginitate, cap. 25. ut refertur in fine ex D. Bonaventura.

PROBATUR secundo a D. Bonavent. ad 3. sapientiae : Felix sterilis : et incoinquinata, quae nescivit thorum in delicto, habebit fructum in respectione animarum sanctarum : et spado, qui non operatus est per manus suas iniquitatem, nec cogitavit contra Deum nequissima : Dabitur enim illi fidei donum electum, et sors in Templo Dei. Bonorum enim laborum gloriosus est fructus, et quae non concidat radix sapientiae. Quem locum similem esse superiori docet D. Hieronymus loco citato.

PROBATUR tertio a D. Bonavent. in 4. d. 38. art. 2. quaest. 1. in corpore, nam Dominus comparat Ecclesiam terrae bonae, cuius una pars reddebat fructum centesimum, alia sexagesimum, alia trigesimum, quem locum exponentes Cyprianus de habitu Virginum, Hieronymus lib. I. in Iovinianum. Augustinus de sancta Virginitate, cap. 44. et 45. docent, ea parabola distingui meritum casti coniugii, viduitatis, et virginitatis. Ex quo patet. Virginitatem esse maius bonum, et magis meritorium, quam sit castitas coniugalis, atque adeo esse consilium Dei.

PROBATUR quarto a D. Bonavent. in expositione Missae, ad sanctissimae Hostiae fractionem, et in serm. de Virginibus, ex prima Corinth. 7. ubi multis modis proponitur consilium continentiae : Bonum est mulierem non tangere. Item : Bonum est homini sic esse. Pariter : Solutus es ab uxore? Noli quaerere uxorem. Similiter : Dico autem innuptis, et viduis, bonum est si sic permanserint, sicut et ego. Item : Volo vos omnes esse, sicut meipsum. Item : De Virginibus praeceptum Domini non habeo, consilium autem do, tanquam misericordiam consecutus a Domino, ut sim fidelis. Ubi nota, Paulum exhibere se ut ministrum Dei fidelem in hoc consilio dando. Item : Qui matrimonio iungit Virginem suam, bene facit : et qui non iungit melius facit. Inupta, et virgo cogitat quae Domini sunt, ut sit sancta corpore et spiritu. Denique de vidua : Cui vult nubat : tantum in Domino. Beatior autem erit si sic permanserit secundum meum consilium : puto autem, quod et ego Spiritum Dei habeam. Ubi vides, hoc consilium attribui Spiritui Sancto.

RESPONDET Lutherus in epithalamio, Apostolum quidem indicare, se inclinare ad continentiam; at eam tandem dissuadere : Propter fornicationem autem unusquisque suam uxorem habeat; et unaquaque suum virum habeat.

IDEM fere respondet Calvinus in commentario huius loci, nempe velle dicere : Ego suaderem continentiam, sed quia est impossibilis, unusquisque uxorem habeat; sicut si quis diceret : Bonum esset nec comedere, nec bibere; at quia sine his non potestis vivere; edite, et bibite.

AT contra, nam Apostolus dicit : Volo : consilium do; non autem darem : Hoc vero est unanime Sanctorum PP. commentarium. Vide Chrysostomum, et alios ad hunc locum, Ambrosium lib. de viduis prope finem. Hieronymum lib. I. in Iovinianum. Augustinum lib. de sancta Virginitate, cap. 13. qui quasi praevidisset inane commentum apostatae sui, nempe Apostolum deterrere a continentia; ipse scripsit contrarium cap. 16.

Hoc modo exhortator ad virginitatem, continentiamque perpetuam, ut aliquantulum a nuptiis etiam deterreret.

PRAETEREA, si impossibilis est continentia, cur tantopere laborat Paulus in hoc consilio dando. Et patebit absurditas, si applicentur dicta Apostoli exemplo Calvini. Ridiculum sane esset, Apostolum dicere : Bonum est non comedere. Item : Cares cibo, noli quaerere cibum. Item : De non comedendo praeceptum Domini non habeo; consilium autem do : ut nemo edat. Item : qui comedit, benefacit, et qui non comedit, melius facit. Item : non peccat qui comedit, beatior autem erit, si sic permanserit secundum meum consilium; Ex ridicula Calvini doctrina haec sequerentur absurda.

NEQUE omnes vult necessitatem habere nubendi, ut ipse Lutherus fatetur, qui excipit eos, qui habent donum continentiae, sed monet eos, qui nolunt contineri, ut nubant, ne fornicentur : Qui non se continet, nubat.

RESPONDET Petrus Martyr ad hunc locum, sensum esse : Contineant, qui habent donum continentiae. Bonum est homini mulierem non tangere, idest, non habere uxorem; at quia nulli fere hoc donum, se habere promittere valent; accipiat Dei mandatum, sive consilium, Genes. 2. Non est bonum hominem esse solum.

AT inanis est responsio, nam Deus hoc dixit Adae, qui in statu innocentiae erat dono continentiae ornatus, et hoc dixit ad speciem conservandam, et bonum temporale; at Apostolus universaliter loquitur ob bonum spirituale individui. Quare sicut est donum Dei virginitas; ita etiam continentia coniugalis : Unusquisque donum suum habet ex Deo : unus quidem sic, alius vero sic. Itaque, sicut qui nubit, eget hoc dono, neque ob id removetur a nuptiis, quia potest a Deo obtinere; ita etiam hic.

Respondent tertio, Paulum laudare tantum continentiam, tanquam utilem sive ad molestias coniugii fugandas (ait Lutherus in epithalamio) sive ad Deo facilius serviendum (aiunt Melancthon, et P. Martyr.)

At vero etiam ad Deo placendum valere asserit Apostolus, ut notat D. Bonavent. loco cit. Mulier innupta, et virgo cogitat quae Domini sunt, quomodo placeat Deo, ut sit sancta corpore, et spiritu.

Probatur quinto ex illo Lucae primo: Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco? et ex prima Timot. 6. Cum enim luxuriatae fuerint in Christo, nubere volunt: habentes damnationem, quia primam fidem irritam fecerunt. Haec loca satis exposui disputatione praecedenti, quaest. 10. ubi vota esse Deo grata ostendi.

Probatur etiam ex sacris Conciliis Ancyrano can. 18. Chalced. generali can. 16. Carthag. tertio cap. 33. et Carthag. quarto cap. ultimo, Toletano quarto cap. 55. Turon. 2. cap. 16. Maguntiensi cap. ultimo, ubi adducit Elibettinum decreto 13. et sextum Coloniense. Romano sub Sylvestro can. 10. et Fotouilicense, ubi votum virginitatis solenne gravissime observandum iniungitur.

Idem imponunt SS. Pontifices, Clemens lib. 3. Constit. Apostolicarum, cap. 1. Cyricius epist. prima, cap. 6. Innocentius I. epist. 2. cap. 12. Leo I. epist. ad Rusticum Episcopum Narbonensem, quae est 90. cap. 13. Gelasius epist. 33.

Itidem Constantinus Magnus Imperator legem illam Romanorum abrogavit, qua privabantur haereditaria successione steriles, vel orbati liberis. Causam autem abrogationis scribit Eusebius lib. 4. fuisse propter eos, qui caelibatum ex pietate vovebant, ne videretur Lex politica pietatem punire.

Sic et Iovinianus Imperator Legem tulit, ne quis auderet sacram Virginem in sponsam petere, neve impudice aspicere, sicuti tempore Iuliani Apostatae actum fuerat, et poenam capitis imposuit. Huius poenae reus fuit Lutherus. Scribit hanc legem Sozomenus lib. 6. cap. 3. et extat adhuc in C. lege si quis, de Episcopis, et Clericis.

Probatur etiam a D. Bonavent. tum in Pharetra lib. 1. cap. 38. tum in 4. sent. d. 38. quaest. 9. ex PP. qui votum castitatis mirifice commendant, tanquam Deo gratissimum, et saluti proficuum.

S. Gregorius lib. 15. moral. cap. 12. Carnis virginitas nequaquam iussa est, sed tantummodo laudata. Nam si illa iuberetur, nimirum iam coniugium in culpam verteretur.

S. Augustinus lib. de virginitate sancta, cap. 12. Tom. 6. Profecto habebunt magnum aliquid Virgines praeter caeteros in illa sanctorum communi immortalitate, quoniam habent aliquid iam non carnis in carne. Et infra cap. 27. Virgines sunt, et sequuntur Agnum quocunque ierit. Quo ire putamus hunc agnum? Certe quo nemo eum sequi vel audeat, vel valeat, nisi vos? Ubi credo grandia sunt gaudia, a caeterorum omnium gaudiorum in eo regno forte distincta. Gaudia Virginum Christi sunt, de Christo, in Christo, cum Christo, post Christum, per Christum, propter Christum. Et cap. 5. Ille unius sanctae Virginis partus, omnium sanctarum Virginum est decus. Et ipsae Virgines cum Maria Virgine Matres Christi sunt, quia patris eius voluntatem faciunt.

S. Cyprianus de habitu, et disciplina Virginum, cap. 3. Tom. 2. Si Christum continentia sequitur, virginitas regno Dei destinatur.

D. Ambrosius lib. 3. de virginitate, Tom. 4. Qui non nubunt, et uxores non ducunt, sicut Angeli in terris sunt, ut tribulationem carnis non sentiant, servitutem ignorent, ut tanquam exuti corporis infirmitatem, non quae hominis sunt, sed quae Dei cogitent.

Assero secundo, Votum paupertatis esse Sanctum Dei Concilium. Argumenta, authoritatesque plurimas habes in D. Bonavent. in Apologia Pauperum, responsionis tertiae, capite primo.

Probatur a D. Bonavent. primo loco cit. et in Diaeta salutis, tit. 4. cap. 1. circa finem, et tit. 6. cap. 2. ex illo Matth. 19. Si vis perfectus esse: Vade, vende omnia, quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in Caelo. Egregie D. Aug. epist. 89. quaest. 4. et in Psal. 103. concion. 3. totum hunc locum refert ad professionem Monasticam.

Respondet Calvinus lib. 4. Instit. cap. 13. § 13. adolescentem illum mentitum, cum ait: Omnia haec custodivi (id est praecepta) a iuventute mea, ideo Christum irridendo ei dixisse: Vade, vende, etc. Quod vero non implevisset praecepta, probat, quia magnum praeceptum est diligere Deum super omnia, et tamen ipse non diligebat Deum ex toto corde, quia audito: Vade, vende, pro mei amore, omnia, abiit tristis.

At Calvinus ligone pedem ferit; si enim Christus illi iuveni imposuit illud praeceptum, impossibile non minus, quam stellas caeli numerare (ut ipse ait) qua ratione redarguitur peccati, quia abiit moerens?

Idem fere Petrus Martyr cum Calvino respondet; ideo iam reprobatus utetque iacet.

Urgeo nam 10. Marci dicitur: Christus dilexit eum. Qua vero ratione, vel mendacem redarguunt, vel ironice ad simpliciter impossibilia inducunt?

Instat Pseudomartyr, hoc est praeceptum: Si vis perfectus esse, nam Matth. 5. praecipimur: Estote perfecti, sicut et Pater vester perfectus est.

Respondetur, eam perfectionem, ut Pater aeternus, esse simpliciter impossibilem, nisi sit aliquis Deus, ideo suadetur sola imitatio in charitate, non omne opus praecipitur.

Respondet Martyr, hoc praeceptum datum soli huic iuveni.

At hoc falsum ests: Nam multi Sancti id sibi etiam dictum agnoverunt. Sic D. Antonius, ut testatur S. Athanasius in eius vita, et S. P. Franciscus, ut in eius vita notat S. Bonaventura, ubi advertit S. Doctor, hoc consilium datum sub hac conditione: Si vis perfectus esse, quasi dicat: Haec est via, et scala ad perfectionem, ad quam quisquis vult ascendere, debet omnia relinquere.

Ex his ruit etiam expositio Osiandri apud Alphonsum Viviesium Phil. 20.

Probatur secundo a D. Bonavent. in Diaeta, tit. 4. cap. 1. ex 4. Actorum: Multitudinis autem credentium erat cor unum, et anima una: nec quisquam eorum, quae possidebat, aliquid suum esse dicebat, sed erant illis omnia communia. Quod autem voto ita convenirent, asserit D. Augustinus sermone primo de communi vita clericorum.

Confirmatur, nam ideo Ananias, et Saphira morte puniti sunt, quia aliquid proprium retinente; alioqui non fuissent tanta digni poena.

Quod vero iam vovissent. Probatur, nam dicitur: Fraudavit de pretio agri, non esset autem fraus, nisi res esset iam promissa, et ideo Apostolus ait: Nonne manens tibi manebat, et venundatum in tua erat potestate? Quod vero violatio illa fuerit sacrilega, testatur Apostolus: Anania, cur tentavit Sathanas cor tuum, mentiri te Spiritui Sancto? Non es mentitus hominibus, sed Deo.

CONFIRMATUR ex sanctis PP. qui hanc voti fractionem agnoscunt. Ita Chrysostomus homil. 12. in Acta. Hieronymus epistola 8. quae ad Demetriadem. Augustinus serm. 27. de verbis Apostoli, et sermone 10. de diversis. Fulgentius epistola de debito coniugali, cap. 8. Gregorius lib. 1. epist. 33. Arator lib. 1. in Acta Apostolorum. Oecumenius, ad hunc locum. Beda ad hunc locum.

PROBATUR deinde a D. Bonavent. in operibus suis de Paupertate, ex Patribus, praecipue in Apologia, loco citato, ubi plurimos refert lib. vero 1. Pharetrae, cap. 41. affert inter alios D. Bernardum epistola 103. et sermone primo sanctorum omnium, exponentem illud Matth. 5. Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum caelorum. Sic etiam exponunt sancti, Ambrosius in 6. Lucae, Nyssenus, Hieronymus, Beda in 5. Matth. Leo sermone de hoc Evangelio, Chrysostomus, et Anselmus ad eum locum, Basil. quaest. 105. Abulensis, Lyra, Caictanus, Iansenius, qui de actuali paupertate voluntaria sic exponunt: nam etiam verbum Graecum πτωχὸς mendicum sonat. Confirmatur, nam Lucae 6. Pauperes, qui beati esse dicuntur, non superbis, sed divitibus opponuntur, sic enim mox subdit: Vae vobis divitibus, ut notat Bellarminus ad eum locum, ubi confirmat nomen pauperis hoc eum illo: Qui cum esset dives, egenus factus est. 2. Corinth. 8. unde deducit S. Bonavent. de voluntaria actuali paupertate loqui: et infra observat, opponi vae divitibus, oppositum Beatitudini pauperum.

HINC igitur S. Bonavent. arguit, optimum esse vovere paupertatem loco citato in Lucam.

Hinc ruit expositio Calvini, qui, per pauperes, exponit afflictos.

CONTRA enim, quia ut notat Bellarminus post D. Bonavent. ad 6. Lucae, distinguit pauperes a lugentibus.

E professo autem id disputat S. Bonavent. opuscul. de paupertate Christi, contra Guillelmum.

PRIMO id ostendit ex illo Matth. 19. Si vis perfectus esse: vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus; et sequere me.

SECUNDO ex illo Petri, qui promissionibus factis pauperibus, animatus ait: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te; quid ergo erit nobis? et Christus eis promittit: Amen dico vobis: quod vos, qui secuti estis me, sedebitis super sedes duodecim, iudicantes duodecim tribus Israël, et omnis qui reliquerit domum, aut fratres, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut filios, aut agros propter nomen meum, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit.

OBSERVAT autem S. Bonavent. cum Glossa, non partem facultatum, sed omnes fuisse renunciandas.

TERTIO id probat ex illo Marci 12. ubi Christus laudavit viduam, quae duo illa minuta sibi necessaria misit in Gazophylacium. Haec autem de penuria sua, omnia, quae habuit, misit totum victum suum.

QUARTO id probat ex illo Lucae 12. ubi vituperato illo divite, avido congregandi, hortatur ad omnia renuncianda, atque ad vivendum more volucrum, praecipue corvorum, qui nil habentes, a Dei providentia aluntur: Considerate corvos, qui non seminant, neque metunt, quibus non est cellarium, neque horreum, et Deus pascit illos, iuxta id Psalm. 146. Qui dat iumentis escam ipsorum, et pullis corvorum invocantibus eum. Advertit autem S. Bonavent. ad eum locum Lucae, apponi inter caetera volatilia corvos, tum quia sunt maximae edacitatis, ut innuitur Genes. 8. de illo corvo, qui egrediebatur, et non revertebatur; quia insederat cadaveribus. Tum quia pulli corvorum derelinquuntur a parentibus, et nudi, ineptique cibo quaerendo, aluntur a Deo, ut habetur Iob 38. Quis praeparabit corvo escam suam, quando pulli eius clamant ad Deum? Unde per corvos intelligit etiam alia Volatilia, ut dicitur Matth. 6. Respicite volatilia caeli.

HINC elicit Christus illationem: Quanto magis vos pluris estis illis: Enim vero, quia poterat aliquis argumentari, nobis convenire magis sollicitari, quia pluribus egemus; redarguit Christus: Quis autem vestrum cogitans adiicere potest ad staturam suam cubitum unum. Sic igitur arguit: Qui dat vobis incrementum corporis usque ad capillum ultimum, dabit etiam corpori necessaria, ideo concludit: Si ergo neque quod minimum est potestis, quid de caeteris solliciti estis?

SUBDIT etiam: Considerate lilia, quomodo crescunt: non laborant, neque nent, etc. Hinc vero pedetentim Christus incedit ad suadendam omnium venditionem: Vendite, quae possidetis, et date eleemosynam, ubi respondet illi consilio, Matth. 19. Si vis perfectus esse, etc. ut notat D. Bonavent. loco cit. in Lucam, ubi etiam PP. ad hoc refert.

QUINTO ex illo Lucae 14. Nisi quis renunciaverit omnibus, quae possidet, non potest meus esse discipulus, ubi observat ex Glossa, discipulos Christi, qui religionem praecipuam profitentur, debere renunciare etiam effectu. Quod idem observat S. Bonavent. ad 14. Lucae ex eadem Glossa, ubi etiam notat ex D. Bernardo loco supra citato declamat. hoc poni tanquam fundamentum aedificationis, ut dixerat Lucae 12. Quis enim ex vobis volens turrim aedificare, non prius sedens cogitat, si habeat sumptus ad perficiendum? et ideo initio positam primam beatitudinem pauperibus: Beati pauperes spiritu, etc.

CONFIRMAT autem S. Bonavent. opusculo citato; quem sequitur Bellarminus loco addicto, Christum suasisse paupertatem affectu, quia ipse pauperrimus fuit, ut dicitur Matth. 8. Vulpes foveas habent, et volucres caeli nidos: Filius autem hominis non habet, ubi caput suum reclinet, ut notat Glossa. Unde D. Chrysostomus, homil. 28. in Matth. Quid pecunias expellas sequens me congregare? Non vides, quia diversorium mihi, neque tantum quantum avibus?

DEINDE Matth. 17. Christus non habuit staterem ad solvendum tributum. Unde ait Petro: Vade ad mare, etc. sic observat Glossa.

IOANNIS C. 14. Venit Princeps mundi huius, et in me non habet quidquam, ut notat Glossa, et secunda Corinth. 8. Propter vos egenus factus est, cum esset dives; in hoc consilium do. Ubi D. Bonavent. subdit Augustino in originali: Factus est egenus in tantum, ut non haberet, quod habent Vulpes; et in hoc consilium do, subauditut, ut eius paupertatem imitemini. Sic exponitur etiam a D. Hieronymo in Glossa, et Lyrano, aliisque expositoribus.

IAM vero sic arguit D. Bonavent. validissime contra Guillelmum: Christus opera sua fecit sancta, dignissimae imitatione, maxime in patiendo nuditatem, paupertatem, etc. ut dicitur prima Petri 2. Christus passus est pro nobis, vobis relinquens exemplum ut sequamini vestigia eius: Ergo vovere paupertatem, sanctum est.

HINC D. Hieronymus ad Hedibiam, epist. 150. Vis esse perfecta, et in primo stare fastigio dignitatis? fac quod fecerunt Apostoli: Vende omnia, quae habes, et da pauperibus, et sequere Salvatorem. Idem habet epistola 1. ad Heliodorum, et Matth. 6. ad ea verba: Respicite volatilia, etc.

ID confirmat aliorum sanctorum PP. testimoniis. Hi sunt Ambrosius in Lucam lib. 6. cap. 9. Tom. 3. et lib. 2. de offic. Tom. 4. Augustinus lib. de bono coniug. cap. 8. in fine, Tom. 6. de eccl. dogm. cap. 71. Gregorius homil. 20. in Ezech. Bernardus epist. 42. Prosper de vita contemplativa, lib. 2. cap. 9. et habetur 12. quaest. 1.

PROBAT deinde rationibus. Prima est : Quanto magis receditur a cupiditatis occasione, tanto magis ascenditur ad civitatem Dei: sed per paupertatem omnino separamur ab occasione cupiditatis: Ergo. Minor est evidens. Maior probatur, quia quanto magis receditur ab uno opposito, tanto ad aliud oppositum acceditur: sed civitas Dei, et civitas Diaboli sunt oppositae, quia illa habet pro fundamento amorem aeternorum; et civitas diaboli cupiditatem: Ergo. Alias rationes vide in D. Bonaventura.

PRAECIPVA vero ad probandam sanctitatem paupertatis, etiam communia excludentis, est: Sicut se habet simpliciter ad simpliciter, ita magis ad magis; sed paupertas simpliciter est laudabilis: Ergo maior paupertas est magis laudabilis. Talis est haec: Ergo.

ASSERO tertio. Votum etiam obedientiae est consilium sanctum Domini.

PROBATUR a D. Bonavent. loco cit. Diaetae, titulo 6. cap. 2. ex Matth. 16. Qui vult venire post me, abneget semetipsum, tollat crucem suam, et sequatur me, quo fere unico solide nititur Bellarminus lib. 2. cap. 21.

PROBATUR secundo a D. Bonavent. in Pharetra, lib. 2. cap. 43. ex sanctis PP. quos etiam Bellarminus refert.

PRIMO D. Augustinus de operibus monachorum, cap. 17. Tom. 3. Citius exauditur una obedientis oratio, quam decem millia contemptorum.

D. HIERONYMUS epistola 4. ad Rufinum monachum, post medium Tom. 1. Servias fratribus, hospitum pedes laves, passus iniurias taceas, Praepositum monasterii timeas ut Dominum, diligas ut patrem, credas tibi salutare quidquid ille praeceperit, nec de maioris sententia iudices, cuius officium est obedire, et implere, quae iussa sunt.

D. BERNARDUS de praecepto, et dispensacione, ante medium: Quidquid vice Dei praecipit homo, quod non sit tamen certum displicere Deo, haud secus omnino accipiendum est, quam si praecipiat Deus.

IDEM epistola 7. ad Adam monachum. Hoc advertendum, quod quaedam sunt pura bona; quaedam pura mala, et in his nullam deberi hominibus obedientiam: quoniam nec illa emittenda sunt, etiam cum prohibentur; nec ista, cum iubentur committenda. Porro inter haec sunt media quaedam, quae pro modo, loco, tempore, vel persona, et mala possunt esse et bona: et in his lex posita est obedientiae, tanquam in ligno scientiae boni, et mali, quod erat in medio paradisi. In his profecto fas non est nostrum sensum sententiae praeferre magistrorum: in his omnino praelatorum, nec iussio, nec prohibitio contemnenda. O Monachum obedientissimum, qui ex quibuslibet seniorum verbis ne unum iota praetervelet, non attendit quale sit quod praecipitur, contentus quia praecipitur. Et haec est obedientia sine mora. Similia habet D. Gregorius Magnus, qui fuit Monachus lib. 35. moral. cap. 10.

IDEM D. Bernardus Declamatione super Evangelium: Ecce nos reliquimus omnia, Age, eis age qui relinquere omnia disponis, te quoque primum inter relinquenda numerare memento, imo vero maxime et principaliter abnega te ipsum, si deliberas sequi eum, qui exinanivit propter te semetipsum.

IDEM serm. 3. in Adventu Domini: Redde reverentiam, et obedientiam praelato, quarum altera cordis, altera corporis est. Alia multa refert S. Bonavent. lib. 1. cap. 11.

MULTA ex D. Bernardo protuli, quem Calvinus pium scriptorem confitetur.

S. BENEDICTUS in Regula, cap. 5. Obedientia tunc acceptabilis erit Deo, et dulcis hominibus, si quod iubetur, non tepide, non tarde, aut cum murmure, aut responsione nolentis efficiatur; quia obedientia, quae maioribus praebetur, Deo exhibetur, et cap. 7. Obedientia bonum non solum, Abbati exhibendum est ab omnibus, sed etiam sibi invicem obediant fratres, scientes per hanc obedientiae viam, se ituros ad Deum.

Alia quoque horum Patrum testimonia refert S. Bonavent. lib. 1. Pharetrae, cap. 11. et duodecimo. Tandem statum Religionis totum sanctum ostendit S. Doctor cap. 3. Resp. primae.

ILLE est status sanctus, qui ad Charitatem velociter ducit: Talis est status Religionis: Ergo. Maior patet, quia Charitas est finis perfectionis 1. Timot. 1. et ex D. Augustino lib. 1. retr. cap. 6. Minor probatur, nam perfectionem hanc laudavit Christus super observantiam ordinariam, ac necessariam Matth. 19. et 16. Hinc D. Chrysostomus homil. 17. ad populum vocat eam Philosophiam Christi. Confirmatur a S. Doctore; nam iniungit opera supererogationis, ut supra vidimus, quae talia afferunt SS. Cyprianus lib. de habitu Virg. Hieron. lib. 1. in Iovin. Ambrosius lib. de vid. Gregor. lib. 15. moral. cap. 9. Chrysostomus homil. 8. de Poenit. Basil. lib. de Virg. Nazianzenus orat. 2. in Iul.

QUIDQUID videt Calvinus lib. 4. cap. 13. sect. 12. negans opera supererogationis, sed omnia dicens praecepta: Cur ergo nulla necessaria ad salutem clamitat?

PROBATUR adhuc a S. Doctore supra: Ille status est sanctus, qui omnia temovet incentiua ad malum: Talis est Religio: Ergo. Minor Probatur, nam: Quidquid culpae est in mundo, aut est concupiscentia carnis, aut concupiscentia oculorum, aut superbia vitae, ex D. Ioan. Primum quo ad occasiones removetur voto Castitatis. Secundum, Paupertatis. Tertium, Obedientiae voto. In hac declinatione Evangelica consistit perfectio, ut docent scripturae, Concilia, et Patres, ut ait S. Doctor ibi.

SANCTA profecto Ecclesia id testata est in Conciliis Chalc. act. 15. cap. 6. Gangr. cap. 9. Ancyr. c. 18. Carth. I. cap. 3. Carth. 4. cap. 11. Tol. 4. et 10. Eliber. cap. 13. Tur. 2. cap. 21. Constan. sess. 8. Trid. sess. 25. Actus non Religionis sunt actus Religiosorum, ut perbelle ait S. Doctor, et cum eo Valentia.

OBIICIES primo: opera spontanea Deo Chariora sunt, quam coacta: At opera ex votis sunt necessaria: Ergo. Maior constat a scripturis Psalm. 5. prima Corinth. 7. ubi protestatur nolle eos ad votum cogere, sed liberos esse: Non ut laqueum vobis iniiciam, secunda Corinth. 3. Non ex tristitia, aut necessitate: Idem habet ad Philem.

RESPONDETUR ex D. Bonau. in 4. dist. 38. quaest. 2. praecipue argumento primo secundo loco, voventem spontanee, se operi non debito exhibere, et voluntarie se subdere obligationi, necessitatique reddendi; quae necessitas est voluntaria, nec minuit, sed auget alacritatem, quia ex amore procedit. Neque hilaritati in reddendo repugnat, quae in propositione cordis, et vultus serenitate stat, ut docet D. Bonau. in Diaeta, tit. 2. cap. 7. ad finem.

ILLUD vero prima Corinth. 7. ubi Pseudomartyr clamat, Apostolum hortari ad continentiam, sed non velle, ut voto se illaqueent: Respondet S. Bonau. velle Apostolum dicere, se non cogere ad vovendam virginitatem, quasi reprobet coniugium; sed hortari ad eam vovendam, tanquam coniugio honestiorem.

Vult autem etiam indicare, votum posse esse laqueum vi detinentem ad ruinam, si aliquis temere voveat, vel coactus; sicuti etiam nuptiae laquei sunt nubentibus invitis. Adducit Bellarminus cap. 29. id Proverb. 20. Ruina est homini devotare sanctos, et post vota retractare, ubi in Hebraeo pro vocabulo ruina est מוקש quod proprie laqueum indicat.

Obiicies secundo contra primum assertum, Apostolus prima Corinth. 7. hortatur matrimonium: Propter fornicationem, unusquisque suam uxorem habeat; et unaquaeque suum virum habeat, et prima Timot. 5. Volo, iuniores nubere, et filios procreare.

Respondet S. Bonavent. in 4. dist. 31. q. 1. homines vocari ad matrimonium non ob solas tentationes, sed ob fornicationem, quia alias vivunt incontinentes. Ideo Apostolus prius dixit: Si non se continent, nubant; melius enim est nubere quam uri, idest, quam non continere, et ideo etiam dicit: Bonum est homini mulierem non tangere: propter fornicationem autem unusquisque suam uxorem habeat, et subdit: Iterum revertimini in idipsum, ne tentet vos sathanas propter incontinentiam vestram. Sic ex D. Hieronymo respondet S. Bonavent. ad 2. et post eum Bellarminus, eodem modo explicant id ad Tim. quia aliquae iuvenculae abietant post Sathanam, ut ipse Apostolus testatur ibidem.

Sic autem ait S. Hieronymus Apologia pro libris, contra Iovinianum: Si autem se continere non possunt, et ardorem libidinis non tam continentia volunt quam fornicatione restinguere, melius est nubere quam uri, idest, melius est maritum ducere, quam fornicari. Eodem modo exponunt SS. Clemens Alexand. lib. 4. stromatum initio, ubi reprehendit expositionem Basilidianorum haereticorum, nempe melius esse nubere, quam uri, idest, tentationibus cruciari; etiamsi non assentiamur, quod est exemplum Lutheri in Epithalamio, Calvini, et Petri Martyris ad hunc locum. Novatores enim omnium errores evertrunt, ut cloacam effodiant caeteris spurciorem.

Nostra vero expositio est etiam authoris in epistolas D. Pauli, qui censetur Ambrosius, D. Augustini lib. de sancta Virginitate, cap. 34. et de bono coniugali, cap. 10. Theodoreti, imo et Chrysostomi, si attente legatur, ut notat Bellarminus.

At esto id: Qui non se continent, nubant. Melius est nubere, quam uri, intelligat quam acribus carnis stimulis percelli, adhuc nil obtinent; non enim praecipitur matrimonium, ut vult Calvinus lib. 4. Instit. cap. 13. §. 17. sed permittitur, quod clare ostendunt verba Apostoli, sicut enim ad removendam ustionem, dicit; nubant; ita efficaciori modo, nempe in modo verborum imperativo ait coniugatis, ut si aliquo tempore continent: Rursus: revertimini in id ipsum, ne tentet vos sathanas, et subdit: Hoc autem dico secundum indulgentiam, non secundum imperium. Quae expressit coniugium esse a se mere permissum, non autem praeceptum, ut notat Bellarminus cap 30. post D. Bonavent. in 4. dist. 31. art. 2. quaest. 2. argumento secundo.

Sic intelligitur etiam id: Volo iuniores nubere, nam prima Corinth. 7. ait: Volo omnes esse sicut me ipsum. Ita Chrysostomus, Ambrosius hic, Hieronymus epist. 11. Augustinus lib. de bono viduit. cap. 8.

Tandem haec non habentibus votum, sed solutis dicta sunt, ut notant SS. Ambrosius ad virg. lapsam, c. 5. Hieronymus lib. 1. in Iouin. Augustinus lib. 1. de adulter. coniug. cap. 15. Gregorius in Pastorali, part. 3. admonitione 28. Chrysostomus lib. de virginitate, cap. 39. Theodoretius, Theophylactus, Oecumenius, et alii ad eum locum.

Obiicies tertio contra primum assertum. Insanum est vovere, quod non est in nostra potestate: at continentia est talis, quia est donum Dei, ut habetur Sap. 8. Nemo potest esse continens, nisi Deus det. Matth. 19. Qui potest capere capiat, et prima Corinth. 7. Sed unusquisque proprium donum habet ex Deo; Ergo, etc. Hoc argumentum ait Bellarminus cap. 31. esse difficillimum.

Respondet D. Bonavent. in 2. dist. 28. art. 2. in corpore, donum continentiae esse quidem a Deo, ita, ut non sit continens aliquis propriis viribus; attamen Dei auxilium semper adest, et nobis volentibus integrum est eo auxilio continere, ita ut possimus etiam vovere continentiam. Hoc autem est argumentum Pelagii, quem sectarii imitantur, nempe, id, quod solis viribus arbitrii non possumus consequi, non esse in nostra potestate, quod falsissimum est, quia gratia Dei adiuvans, nunquam deest; non enim hoc est de illis donis, quae actiones non necessarias communicant, ut prophetia; esse vero caelibatum in nostra potestate certum est, Dei gratia saltem adiuvante, quae cuique volenti presto est.

Probatur primo a D. Bonavent. in stimulo diuini amoris, part. 3. cap. 9. ex eodem, ubi ait: Volo vos omnes esse sicut me ipsum: sed unusquisque suum donum habet a Deo, unus quidem sic; alius vero sic.

Probatur secundo ex PP. Tertullianus lib. de Monogamia, prope finem, ait: Elige quod bonum est, si non potes, est quia non vis. Origenes in eum locum: Qui vult capere verbum de castitate positum, petat, et accipiet. Hieronymus ad eundem locum: His datum est, qui petierunt, qui voluerunt. Nazianzenus oratione 31. in hoc Euangelium: Cum Audis, quibus datum est; adde, datum esse iis, qui volunt, et assentiuntur. Ambrosius lib. 3. de Virginibus, et lib. de viduis, ubi habet: Hoc non omnibus imperatur; sed ab omnibus flagitatur. Idem habet Chrysostomus ad eundem locum: His datum est, qui sponte id eligunt; quod ideo dixit, ut ostenderet superiore nobis auxilio opus esse, quod quidem omnibus paratum est, si volumus in hac lucta superiores evadere. Augustinus in Psal. 137. Qui te hortatur, ut voveas, ipse adiuvat ut reddas, et lib. 6. confess. cap. 11. Utique dares nimirum continentiam, si gemitu interno pulsarem aures tuas. Idem ex professo ostendit S. Augustinus lib. de adulterinis coniugiis, cap. 10. 13. et 20. et D. Basilius lib. de Virginitate, ultra medium.

Locus vero ille sapientiae 8. de continentia, in genere accipi debet. Salomon enim, qui ibi loquitur, non erat virgo, aut viduus, sed maritus, ac proinde maritalem continentiam petebat, ut notat Bellarminus post D. Bonavent. loco cit. et in commentario sapientiae.

Ad id vero Matth. 19 Non omnes capiunt, etc. Respondetur ex D. Bonavent. in Diaeta, tit. 6. cap. 2. in fine, hoc esse consilium, quod in nostra est voluntate liberum, atque adeo non omnes capiunt, idest, volunt intelligere. Sic enim solet dici: Non capit consilium hoc bonum, licet sit capax, idest, posset capere, unde subdit: Sunt enim Eunuchi, qui seipsos castraverunt propter regnum caelorum, idest, multi id consilium acceperunt. Quare non denotat, aliquos esse incapaces, ut adversarii praetendunt. Quod vero dicitur: dicitur : Qui potest capere capiat, sonat : Qui ita est a passione concupiscentiae non obcaecatus, ac a Deo illuminatus, ac potest percipere, quanta sit dignitas castitatis, intelligat. Idem enim sonat, ac qui legit, intelligat. Stat enim in nobis velle attendere Divino auxilio ; sicuti dicitur in Isaia cap. 6. e contra : Non poterant intelligere, nempe quia nolebant, passionibus quippe obcaecati.

Tertius vero locus prima Corinth. 7. indicat donum continentiae virginalis, et matitalis, quae in nostra potestate sunt.

OBIICIES quarto contra primum assert. Incommoda, quae ex caelibatu sequuntur. Primum est, quia finitetur mundus, si omnes essent caelibes. Secundum, morbi ex caelibatu oriuntur.

RESPONDET Bellarminus cap. 32. post D. Bonavent. in 4. dist. 38. art. 2. quaest. 3. ad 2. ex D. Hieronymo lib. in Iovin. non esse periculum, omnes mori, vel omnes vovere, neque morbos esse, qui aliter curari nequeant. Ut vidimus cum Medina lib. 4. de continentia, cap. 11. Quod si esset sanctitas certa a morbo lethali, adhuc pluris facienda est continentia, quae est fructus centesimus, ut supra dixi.

ALIA obiiciunt haeretici, nempe voto castitatis impediri generationem hominum ; minui vires Reipublicae ad expugnandos barbaros, impediri inclinationem ad gigendum, quae est bona, tandem meliorem esse arborem, quae fructus reddit, quam si flores solos, etc.

RESPONDETUR, hos petulanter, et carnaliter locutos ; at vero si eos perlegas, qui caelestia, veraque bona sapiunt, intelliges tes alio modo se habere. His omnibus respondet S. Bonavent. in Diaeta, Tit. 4. cap. 4. ubi castitatis habet panegyricum ; praeclarum esse hoc votum prae caeteris, e coniugio manantibus, ideoque in parobola fructuum terrae centum ferre ; coniugium vero triginta. Vide S. Bonaventuram. Ideo D. Augustinus lib. de sancta Virginitate, cap. 8. Nulla ergo (ait) carnis foecunditas sanctae virginitati etiam carnis comparari potest. Idem late ostendit D. Hieronymus ad Demetriadem, et epist. 22. ad Eustochium, et eundem D. Augustinum loco cit. capite 10. ubi refellit id, quod ait Erasmus in dialogo Proci et Puellae, nempe ex concubitu nasci Virgines. Respondet autem, ex concubitu, non ut honestum est, nasci virgines, quae etiam ex adulterio nascuntur. Ita sit ut virgo nascatur etiam de stupro : facta autem virgo nec etiam de coniugio nascitur.

OBIICIES quinto Consilia, Ancyr. can. 19. ubi violatores voti solemnis castitatis inter bigamos ponit : sed bigamia non est peccatum : Ergo.

RESPONDETUR, in hoc assimilari bigamis, quod sint irregulares, et inhabiles ad sacerdotium.

Alia etiam Concilia afferunt, quae solum afferunt, non esse nuptias vituperandas.

OBIICIES sexto PP. primo quia ex D. Ambrosio, omnes Apostoli, exceptis Paulo, et Ioanne, habuerunt uxores.

RESPONDETUR, Apostolos post vocationem continentes fuisse. Ideo Matth. 19. Ecce nos reliquimus omnia, et Christus respondet : Omnis, qui reliquerit uxorem, etc.

SECUNDO referunt Tertullianum lib. de monogamia, ubi tractans illud prima Tim. 6. Volo iuniores nubere, ubi videtur eas hortari ad nuptias, quae primam fidem voti fregerant, ut dixi in assertione.

RESPONDETUR, Tertullianum loqui de viduis, quae nondum voverunt ; ait enim : Propter quod vult, eas nubere, ne primam fidem viduitatis postea rescindant ; nam si de iam lapsis a voto loqueretur, quomodo posset cavere, ne primam fidem rescindant, cum iam rescissa fuerit ? Cautior igitur factus a lapsu aliarum, vult alias nubere, quae non se volunt continere.

TERTIO opponunt D. Cyprianum lib. 1. epist. 11. ubi scribit de quibusdam virginibus, quae postquam se Deo dicaverunt, cum masculis cubare repertae sunt : Quod si ex fide se Christo dicaverunt publice ; et caste sine ulla fabula, perseverent ita fortes, et stabiles, praemium virginitatis expectent ; si autem perseverare nolunt, vel non possunt, melius est ut nubant, quam in ignem deliciis suis cadant. Hunc locum urgent Petrus Martyr, Calvinus, Brentius, et alii.

RESPONDET Bellarminus, urgere in ea epistola, ut quae lapsae erant separarentur a procis, alioqui minatur excommunicationem ; eas igitur hortatur ut nubant, quae nondum voverunt, ne, sicut priores, labantur.

Ego quidem faciliorem responsionem exhibeo, ut non loquatur S. Cyprianus de iis, quae voverunt Christo, etc. Videtur enim de eisdem loqui, quae se dicaverunt, et quae nubere possent. Itaque eas cum Apostolo ad votum edendum hortatur, quod si nolint, vel non possint, idest existiment, se non posse, nubant. Est enim modus dicendi, sive nolis, sive non possis continere.

URGET Martyr Hilarium in cap. 19. Matth. ubi ait : Christus circa Eunuchos, si possimus, admonet, ubi obiicit, non dixit : si velimus.

RESPONDETUR nil addere Hilarium Evangelio, sed monere, ut consideremus vires voluntatis nostrae, an Divino auxilio capiat hoc consilium.

ALIOS etiam plures obiiciunt, qui vel solum nuptias laudant, ut Ignatius ad Philadelphios, Nazianzenus, Chrysostomus, etc.

Vel exagerant contra eas, quae votum habent, et non servant, atque clamant non quidem melius esse, sed futurum fuisse, ut nuptae essent, ut Basilius lib. de Virginitate, Epiphanius haeresi 61.

Vel continentiam, vel prodesse extra Ecclesiam, ut Hilarius in Psalm. 64.

RELIQUOS vero Papistas fracidos, insanos, et deceptos conclamant.

INSTAT Petrus Martyr, quia D. Augustinus licet deceptus asserat, peccare nubentes, post votum, tamen valide nubere.

RESPONDETUR cum D. Bonavent. D. Augustinum de voto simplici locutum, non de solemni, quod iure Divino naturali invalidat matrimonium.

OBIICIT contra secundum assertum, quia eleemosynis absorbendis fiunt monachi, quod est contra Apostolum Ephes. 4. prima Thessal. 4. et secunda Thessal. 3. et D. Augustinum lib. de opere Monach. cap. 17.

RESPONDET Bellarminus cap. 42. ex D. Bonavent. in quaestionibus circa regulam S. Francisci, q. 11. et in lib. Apologetico contra quendam innominatum, circa finem et de paupertate Christi, contra Guilelmum, art. 2. ad 9. et in Apologia Pauperum, et D. Thom. opus. 19. et 22. quaest. 187. art. 3. ad victum manuum labore quaerendum non teneri religiosos, ut dicitur Actorum 6. Non est bonum nos relinquere verbum, et ministrare mensis. Apostolus vero scribit saecularibus quibusdam otiosis, ut patet legenti. Hortatur (esto) etiam religiosos, sicut hortatur suos S. Franciscus ad aliquid operandum pro fugiendo otio, ita tamen, ut non infringat spiritum orationis, et devotionis. Idem dic ad D. Augustinum, qui solum obligat eos, qui antequam religiosi fierent, ex labore manuum vivebant, et nunc idem facere possunt absque impedimento maioris boni, et tamen ex otio, et pigritia nolunt. Nam cap. 21. excipit religiosos, qui Ecclesiastica ministeria exercent, quales sunt hoc tempore omnes mendicantes. Sic enim ait: Si Euangelista sunt, si ministri Altaris, si dispensatores Sacramentorum, bene sibi istam non arrogant, sed plane vendicant potestatem, nimirum vivendi ex facultatibus populi. Ita S. Bonavent. qui addit etiam D. Hieronymum prologo in Iob.

Obiicit secundo Brentius in confess. Vuirtemberg. Vel vovens paupertatem est pauper, et tunc non habet quid relinquat; vel dives, et tunc vel ponit omnia in commune, et certius sibi providet; vel dat pauperibus, et sic se reddit molestum sua mendicatione proximi, atque adeo contra Charitatem.

Respondet Bellarminus cap. 20. Etiam pauperem relinquere, quod acquirete potest ex D. Augustino epistola 89. quaest. 4. Quod si Dives, ponendo in communi relinquit dominium exemplo Apostolorum Actorum 4. Neque est contra Charitatem, quia ansam divitibus dant emendi caelum, alioqui Christus laudaret rem contra Charitatem. Ita etiam D. Bonav. locis adductis.

Quaestio IV: An tria Paupertatis, Castitatis, et Obedientiae vota, sint Religione essentialia

An tria Paupertatis, Castitatis, et Obedientiae vota, sint Religione essentialia.

Assero primo, haec requiri ad statum religionis.

Probatur a D. Bonavent. in Apol. Pauperum, cap. 3. prima responsionis, quia ad perfectionem requiritur ut homo abstrahatur ab his, quae graviter impediunt Charitatem, et abstrahunt ad noxia: sed haec tria sunt Concupiscentia carnis, Concupiscentia oculorum, et superbia vitae, quae maxime abstrahunt a Deo ad noxia; et haec reciduntur votis: primum quidem voto Castitatis, secundum Paupertatis, Tertium Obedientiae: Ergo. Hoc argumentum vide quaest. praecedenti.

Confirmatur, nam his votis omnia bona nostra Deo offeruntur, quae sunt exteriora corporis, et animae, ut docet Aristoteles 1. Eth. cap. 8. et lib. 1. cap. 13. Hinc D. Gregorius homil. 20. super Ezech. vocat hoc Holocaustum.

Quod vero haec per vota debeant firmari probatur, nam ad statum exigitur immobilitas, et ut non facile quis retro aspiciat, ut dicitur Lucae 9. sed hoc firmatur per vota: Ergo. Ita etiam D. Thom. hic et Valentia disp. 10. quaest. 4. puncto 2. Vide et Alphonsum Rodriquez de Votis.

Assero secundo: inter haec, Votum obedientiae est praecipuum.

Probatur a D. Bonavent. loco citato, et in cap. 1. regula, et D. Thom. art. 8. quia offerimus Deo praestantius bonum, scilicet voluntatem, quae praecedit bonis corporis, et fortunae.

Observat autem S. Doctor etiam clericos promittere Episcopo obedientiam, ut dicitur 11. quaest. 1. cap. Non dicatis; attamen sublimiorem esse obedientiam Monachorum, ut dicitur extra. de officio ordinary, cap. 5. Ratio est, quia clerici promittunt obedire, salva stabilitate loci, et non in omnibus, sed in quibusdam spiritualibus. At Religiosi se exponunt obedientiae, ut quaqua voluerit praelatus eos mittat, et in omnibus subiiciuntur, quae ad regulam spectant.

Assero tertio, haec tria vota satis esse ad constituendum in statu religionis.

Ratio D. Bonavent. est, quia per haec satis dedicamur immobiliter Deo.

Nota vero, emissionem votorum simplicium in Societate Iesu, post Nativitatem, constituere eos religiosos. Sic declarant Paulus III. Iulius III. Gregorius XIII. qui poenas excommunicationis latae sententiae, et inhabilitatis ad omnia officia, et beneficia, eo ipso absque declaratione, incurrenda indixit contradicentibus. Vide Valentiam. Hoc privilegium confirmatum est illis a sancto Concilio Trident. sess. 26. cap. 16. de reform.

Assero quarto, Votum ordinarie paupertatis religiosae duo imponere; alterum non habere aliquid proprium: alterum non habere superflua.

Priorem partem docent omnes cum D. Th. art. 3. et patet ex cap. cum ad monasterium de statu monachorum. Posterior pars patet ex Clement. 1. de statu monach. et traditur a Nauarro cap. Non dicatis, num. 27. Sylvester verb. Religio, 6. quaest. 7. Lessio lib. 2. cap. 41. dub. 9. Valentia disp. 10. quaest. 4. puncto 3. Tannero disp. 6. quaest. 3. dub. 4. et aliis.

Notandum tamen haec sufficere iis, qui Paupertatem tantum vovent particularem, habent tamen in communi, quales sunt omnes religiosi, exceptis Capucinis, et de observantia, ut declarat Concil. Tridentinum sess. 25. cap. 3.

Aliqua obiiciuntur nullius ponderis.

Cum omnes ordines in essentia votis nixa conveniant, sequitur, eos non distingui essentialiter; sed solum quo ad fines cuiusque, ut dixi quaest. 2. et ut docent D. Bonavent. loco cit. D. Thom. quaest. 188. 189. Sylvester ibi, Lessius lib. 2. cap. 41. dub. 2. Laym. lib. 4. tract. 5. cap. 3. Faust. in skef. lib. 5. quaest. 17. Bassaeus V. Religio 1. num. 10.

Quaestio V: An Pontifex valeat in Votis solemnibus dispensare

An Pontifex valeat in Votis solemnibus dispensare.

Suppositis his, quae definivi disp. 1. quaest. 28. facile haec quaestio solvitur, admittendo iuridicam declarationem.

Praecipua controversia est de voto solemni castitatis.

Prima, eaque celebris opinio est, posse Pontificem in voto solemni castitatis dispensare, atque idem de votis caeteris solemnibus astruunt. Ita centum ac decem Doctores relati a Sanchez libro 8. de matrimonio, disput. 8. Solus ex his, quem viderim Nauar. commentar. 2. de regularibus, num. 17. excipit votum paupertatis. Alios etiam refert Tannerus disp. 5. quaest. 4. num. 122. Platus de bono status Relig. libro 2. capite 16. et 27. Vasquez prima secundae, disput. 165. Adde Bassaeum V. Votum 7. num 28. qui ait esse communem Canonistarum, et fere Theologorum.

Secunda sententia negat, Pontificem valere in votis solemnibus dispensare, Ita D. Thom. 2. 2. quaest. 88. art. 11. cum aliis viginti duobus, quos refert Sanchez loco citato, num. 5. ubi pro hac adducit D. Bonaventuram, qui, ut diximus quaestione prima, hanc sententiam non audet reprobare: eam vero oppositae praeferre non praesumit, sed ait, se nescire vera sit melior.

ASSERO primo probabilem esse hanc secundam sententiam. Ita fatetur Sanchez citatis innumeris fere Doctoribus pro opposita sententia.

PROBATUR primo ex cap. cum ad monasterium, ubi dicitur: Custodia castitatis adeo est adnexa regulae monasticae, ut contra eam, nec summus Pontifex possit licentiam indulgere.

VIDE responsiones recitatas quaest. prima. Est autem Innocentii III. hoc decretum. Hunc textum graviter urgent Thomistae, praesertim vero Petrus Labata Tom. 7. tract. 3. disp. 6. dub. 8.

RESPONDET ore omnium Mastrius in 4. dist. 7. num. 512. sensum esse, Pontificem non posse dispensare in sensu composito, ita ut a votis exemptus maneat adhuc Religiosus; vota enim sunt de essentia Religionis. Ita respondent etiam gemini de sacramento matrimonii eximii scriptores, Sanchez, et Pontius.

INSTAT Labata, nam ibi Pontifex infert, non posse Abbatem dispensare subditos in voto castitatis, quia nec ipse summus Pontifex id valet: at si iuxta praedictam responsionem posset summus Pontifex dispensare extrahendo monachum a statu Religioso, non satisfaceret quaestioni.

RESPONDET Mastrius, hunc authorem nullo fundamento inferre, quod si Pontifex valeret Monachum a statu Religioso avocare, posset aliquis deducere, idipsum valere etiam Abbatem.

EUM tamen non recte visus est retundere Mastrius; non enim est hoc, in quo Labata vim facit, nec id inferre praetendit, sed ita arguit: Absit, ut Abbas existimet, se posse in votis solemnibus cum Religiosis suis dispensare, quia vota sunt Religioni adeo intrinseca, ut contra ea nec Summus Pontifex possit licentiam indulgere. Iam vero respondere Pontificem posse dispensare avocando a Religione, videtur ludibrium, quia Pontifex supponit in sua ratione contrarium; nempe non posse dispensari in votis Religionis, quia Religioni irrevocabili sunt intrinseca; seu quia non potest a promissis in Religione et ab ipsa Religione retrocedere, et Religioni sunt vota intrinseca. Itaque miror, hoc responsum a tot viris amplexum, Socino, Richardo, Durando, Paludano Caietano, Palacio, Azorio. et Valentia apud Sanchez lib. 8. disp. 8. num. 7. et 12.

URGEO adhuc pro Labata; nam ratio Pontificis videtur his illud Divinum supponere, Lucae 9. Nemo mittens manum ad aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei, ut indicat S. P. Franciscus c. 2. Regulae, et ibi D. Bonaventura, et id Levit. ult. Animal, quod Deo devovit, sanctum erit, nec mutari poterit. Hoc autem supposito fundamento inferre. Cum irrevocabilis sit legitime a statu Religioso, et Religio essentialiter includat haec vota, sequitur, nedum ab Abbate posse dispensari, sed absurdum esse hoc dicere; cum neque Papa id facere queat.

MIHI videtur sensus obvius esse exprobrantis Abbati existimanti, sibi integrum esse dare licentiam, seu licitam concessionem retinendi aliquid proprium, cum et de ipso Pontifice plurimi negent probabiliter; etsi gravissima de causa id aliquando concessum est, debuisse Pontificem adhibere supremam authoritatem, et plenitudinem potestatis, qua fungitur in toto orbe ad status mutationem ob bonum universale, qua potestate, et superintelligentia Abbas non gaudet. Ita vero ius divinum in illis casibus permisisse. Multoties vero casum evenisse referunt Caietanus tract. 1. opus. tit. 27. et alii apud Sanchez. Ita Alexander III. dispensavit cum Nicolao Iustiniano Monacho, instante Serenissimo Duce, ne Iustiniana praeclarissima soboles periret: Hic sumpsit Annam, ex qua sex filiis masculis acceptis, et tribus foemellis, ambo religionem adiere, ac claruere miraculis. Ita refertur a Surio in vita B. Laurentii Iustiniani, et apud Azor lib. 11. Instit. cap. 7.

RAMIRUS Aragoniorum Rex, Monachus factus, cum eius Pater sine prole obiisset, dispensatum est cum eo a Pontifice; et uxorem duxit, atque filiam genuit.

CASIMIRUS huius nominis primus, Poloniae Rex et Monachus, dispensatus filios genuit. Constantia Rogerii filia Monachali professione dispensata Henrico VI. nupsit. Alios etiam referunt.

OBSERVAT autem Azorius, hos fuisse professos. Quod ex historiis recte ostendit, atque redarguit Soti, et Sylvestri responsa.

HANC vero praxim damnare nefas est, ut monet Petrus a S. Ioseph Fuliensis lib. 4. de Relig. cap. 4.

PROBATUR secundo a D. Bonavent. quia ut valida sit dispensatio, necessaria est causa praeponderans; at nulla talis causa potest esse ad dispensandum in voto castitatis, quia Omnis ponderatio non est digna animae continentis, ut dicitur Ecclesiastici 26. Ergo.

RESPONDET Sanchez num. 7. et alii fere omnes; posse dare bonum praeponderans, puta totius regni pacem, vitam Regis, quae maxime sit regno conservando necessaria, aliaque huius ponderis, quae sane cum bono spirituali unius monachi librata praeponderant. Haec responsio sumpta est ex D. Bonau. loco cit. qui tamen advertit, ne decipiantur, ponendo has causas, nisi sint certae moraliter effectum consecuturae; tunc vero S. Doctor dat dexteram.

ADDIT Sanchez rationem illam bonitatis continentiae incompensabilis etiam voto simplici adaptari posse, et tamen certum esse in hoc posse Pontificem dispensare.

AT D. Bonavent. cum aliis eum locum afferunt pro voto solemni, quod tradit perfecte animam simul cum corpore Divino mancipio, atque ob id arbitror, Spiritum Sanctum dixisse: non est ponderatio animae continentis, loco supra cit.

HINC sumitur alia ratio a D. Bonavent. Id quod est penitus Deo traditum, non potest ab eo auferri a quoquam inferiori: Sed per vota solemnia fit omnimoda traditio hominis Deo, atque adeo iure Divino remanet omnino Deo devotus, ut ostendi quaest. 1. Ergo.

RESPONDET Sanchez num. 120. ex D. Bonavent. loco cit. gratia communis boni posse rem Deo traditam auferri, quia Deus cum velit semper, quod melius est, satis compensatum se existimat. De hoc quaest. 1. disp. 1.

PROBATUR quarto a D. Bonavent. dist. citat. 14. art. 2. quaest. 1. Id, quod est iuris Divini naturalis est indispensabile ab Ecclesia: Sed votum solemne castitatis est iuris Divini naturalis, hoc pacto irritans matrimonium: Ergo. Maior est axioma omnium, ut dixi quaest. 1. Minor ibi probata est quo ad priorem partem. Quod vero iure Divino naturali irritet matrimonium. Probatur ex Syricio Papa epistola 1. cap. 6. et refertur cap. si quis sacro, §. si quis sacra, §. velata, 27. quaest. 1. ubi ait: contrahentes post votum solemne separandos esse verbo Domini, et authoritate Canonica. Ergo non solo iure Ecclesiastico, sed etiam Divino illud matrimonium irritum est.

CONFIRMATUR a D. Bonavent. quaest. 3. Res uni tradita, invalide traditur alii ex iure naturae.

Nemo enim transferre valet in alium id, quod non habet, ex regula cap. Quod autem de iure patron. At per votum solemne Religionis transfertur dominium personae in Deum, ita ut non habeat amplius usum sui corporis ad actus matrimonii: Ergo. Confirmatur, nam ob hanc rationem coniux non potest alteri nubere, et licet Ecclesia ut acceptans consensum assistat, non tamen solo iure Ecclesiastico coniux uni coniugi tenetur, et alteri non nubere, sed iure naturae.

Respondet Sanchez loco citato, ex dictis disp. 6. num. 2. posse dispensari super iure Divino naturali, quod a voluntate humana ortum agnoscit, qualia sunt vota, et iuramenta, licet non semper in iure Divino naturali absoluto; quamvis aliqui, inter quos est D. Bonavent. in 4. dist. 38. art. 2. quaest. 3. negent fieri relaxationem, sed tantum declarationem in illo priori iure, modo explicito disput. 1. quaest. 1.

Haec itaque non sunt adeo firma, ut non iaceant elisa disputatione praecedenti, quaest. 1. et hic quaest. 1. quod si in omni iure pendente a nostra voluntate potest dispensari, licebit etiam dispensari in polygamia; obligatio enim coniugum est talis.

Tandem probatur, quia, ut refert Abdias, S. Matthaeus noluit dispensare, ut Iphigenia monachalis nuberet Regi, qui se, totumque regnum Baptismo sacrandum offerebat.

Respondet Sanchez ex Caietano, id factum, quia non decebat initio nascentis Ecclesiae religionem propagari, relaxatis iis, quae ad eandem valde pertinent, et tam apparenti religionis defectu.

At (pace eorum) quis ignorat, initio aliqua tolerata, ne scandalum incremento religionis opponeretur? sic etiam D. Gregorius Papa scripsit S. Augustino in Angliam. Sic annalia Ecclesiastica testantur, multa tunc temporum tolerata; quae postea roboratis Ecclesiae viribus sunt restricta.

Assero secundo; Probabile etiam est, integrum esse Pontifici in votis solemnibus dispensare supposito Tract. de matrim. disput. 7. quaest. 6. probabile esse Votorum solemnitatem esse e Iure Ecclesiastico.

Probatur primo a D. Bonavent. Nihil authoritati Pontificiae denegandum, quod gubernationi Ecclesiae convenit, nisi sequatur aliquod implicans, vel inconveniens: at dispensatio in votis solemnibus est proficua Ecclesiae, ut si ad pacem regni alicuius, vel salutem Regis, Ecclesiae proficui, conveniret; Neque sequitur implicantia: Ergo.

Probatur vero extrema pars Minoris. Vel repugnat, quia sit de iure Divino; et hoc non, quia dubio omni procul dispensatur in voto simplici, quod est de iure Divino. Vel repugnat ex materia continentiae, cui nullum bonum aequari valeat; et hoc neque; ut vidimus, quia bonum regni integri praeponderat: Vel repugnat ex solemnitate; et hoc neque; nam in solemnitate non est posita ratio voti. Vel tandem repugnat ex parte traditionis; et neque hoc, quia ob bonum publicum potest iuste traditum revocari.

Haec tamen ratio ex dictis infirmari potest, negando Minorem ob rationes allatas quaest. 1. et disputatione praecedenti, quaestione 1. cum D. Bonaventura. Eam tamen plurimi acclamant apud Mastrium num. 510.

Probatur secundo ratione allata a D. Bonavent. initio corporis. Voluntas hominis quatenus politici, et ad commune Reipublicae bonum ordinati, subordinatur capiti in iis, quae ad bonum commune politicum spectant: Ergo in voluntate religiosi, vinculo se voti adstringentis, includitur conditio, nisi Caput communitatis, idest, Pontifex communis boni gratia relaxet haec vincula. Et confirmatur, nam si ob oeconomiam conceditur Patri irritare vota filiorum, et marito uxoris, cur id negetur summo omnium Parenti, et Principi ob publicam totius Ecclesiae utilitatem?

Haec tamen ratio, quam Sanchez principalem iactat, non admodum Seraphico probatur, quia cum vota haec sint Deo gratissima, eiusque consilia, non videtur probabile ea esse facienda sub conditione, cum non omnino probatum remaneat bonum aliquod praevalere.

Ultima ratio D. Bonavent. quae habetur dist. citata, art. 2. quaest. 1. quam magni facit, quaque nititur Sanchez, ea est. In dubio pro Pontificis gestis praesumendum est, quippe a Spiritu Sancto in gubernatione Ecclesiae speciali ratione dirigitur; at constat ex historiis relatis a Caietano Tom. 1. opusc. Tit. 17. de dispensatione matrimonii, in occidentali Ecclesia quaest. unica, et aliis. Haec sane ratio caeteris praevalet, eaque Seraphicum ab opposita sententia deterruit. Adde Pontifices vere saepe dispensasse testari Sanchez: Indignum vero responsum Sylvestri V. Votum explodit Petrus Mastrius et iuste.

Hinc vero sequitur, idem dicendum etiam de aliis votis: est enim par ratio, ut indicat Sanchez lib. 5. Decal. cap. 2. num. 9. eo magis, quia non potest coniugatus paupertatem religiosam servare. Ita Rebadene. in Instituto Societatis Iesu, cap. 18. Azor, lib. 12. Instit. moral. cap. 7. quaestio 2. Vasquez prima secundae, disp. 165. cap. 9. num. 104.

Idem etiam de voto obedientiae argumentum urget, debet enim coniugatus esse caput dominans.

Hinc vero sequitur multo magis posse Papam dispensare in voto adnexo sacris ordinibus; non est enim adeo solemne, nec per se; sed adnexum sacris, et ita de hoc est minima controversia, cum hoc sit ex iure Ecclesiastico adnexum.

Quaestio VI: Qui recipiendi sint ad Religionem

Suppono, Ordines singulos habere aliqua de hoc statuta peculiaria. Cum autem quatuor sint Regulae praecipuae, scil. Basilii, Augustini, Benedicti, et Francisci, tamen et singuli Ordines statutis differunt, multo magis alieni, ut Carthusiani, et Iesuitae.

Dicam vero in hac re, quae fere communia sunt, et cuique obviant.

Primo, Episcopi iureiurando Papae sanctissimo adstricti, nequeunt absque eius licentia recipi. Ita D. Thom. quaest. 189. art. 7. ex cap. Nisi cum pridem de renunc.

Secundo, nec coniuges matrimonio consummato cap. Quidam, et cap. Placet de convers. coniugat. Possunt tamen mutuo consensu cap. Cum sis, cap. Uxoratus, cap. Ad Apost. de convers. coniugat. mulier vero, si iuvenis, vel talis sit ut timeri de eius incontinentia possit, si maneat in saeculo, tenetur monasterium ingredi, marito intrante. Aliter vero sat est, si voveat continentiam in manu Episcopi.

ERIT autem iudicandum e personae statu, valetudine, vita antacta, ut ait Poncius de matrim. lib. 9. cap. 12. An vero periculum sit, Episcopus iudicabit cap. si vir, et uxor, 27. quaest. 2. cap. Quia Agatho, cap. scripsit nobis, 27. quaest. 2. ut observat S Bonavent. ad cap. 2. Regulae, ubi S. Pater Franciscus id providit.

NOTAT vero S. Doctor, aetatem ad hoc debitam, ut uxor possit manere in saeculo absque suspicione, initante viro Religionem, mensurandam magis stabilitate virtutis, quam tractu annorum; nam dicitur Sap 4. Cani sunt sensus hominis, et aetas senectutis vita immaculata. Consentit Poncius loco citato, Bassaeus V. Religio 2. num. 2. Ideo non determinat, ut sit quinquagenaria, ut vellent Sanchez de matrim. lib. 7. disp. 32. num. 15. Guttierrez de matrim. cap. 95. Bonacina quaest. 3. puncto 3. num. 12. Filliucius tract. 10. part. 2. num. 133. Neque statuit, ut sit sexagenaria cum Fausto in thes. relig. lib. 5. quaest 55. Azor tract. 1. lib. 12. cap. 1. quaestio 6.

IN matrimonio tamen rato, potest invito coniuge religionem ingredi, cap. verum, cap. ex publico, de convers. coniug. Vel si intra bimestre vi consummaverit vir, Diana de sacr. resol. 242. part. 3. Vel si alter adulteret cap. Agathosa 27. quaest. 2. cap. Porro de divort. non tamen si condonavit. Vel si coniux incidat in haeresim dist. 32. quaest. 1. cap. 1.

TERTIO, quia virginem sub spe matrimonii defloravit. Vide Dianam part. 3. de sacrament. Resol. 203.

QUARTO, servus invito domino cap si quis 17. quaest. 2.

QUINTO, qui est debitor; ita D. Thom. 2. 2. q. ult. art. 6. debitor inquam e contractu, vel delicto, ut dixi de Pess. Erit tamen valida professio, etsi illicita ex Clement. 8. In suprema, ubi moderatur Bullam Sixti V.

SEXTO, reddendis ratiociniis obligati ex Sixto V. Cum de omnibus.

SEPTIMO, filii, quorum parentes in gravi iacent egestate: vel e contra.

OCTAVO, impuberes absque licentia parentum, vel tutorum, D. Thom. 1. 2. quaest. 88. art. 9. et q. 101. art. 4. et quaest. ult. art. 5.

NONO, illegitimus, cuius Pater superstes in ea religione professus sit. Propriis vero statutis aliqui ordines excludunt homicidas, infames, et natos e Iudaeis, Saracenis, vel haereticis.

UNDECIMO vitiati corpore; nam hi ab altari arcentur. c. De corp. vitiato, et cap. 2. de cler. aegrot.

DUODECIMO, Infames. Adde e Const. Sixti V. criminosos. Hi sunt, qui facinora turpia patrarunt, et haec sunt nota. Item graviter suspectos exclude.

DVODECIMO, Bigami nequeunt esse Clerici.

TENETUR vero Praelatus informari; et si eius culpa recipiatur criminosus, ratiociniis obligatus, etc. incurrit poenas privationis vocis, inhabilitatis ad omnia officia, honores, etc. Vide Tamburinum tract. 3. de iure Abbat. disp. 6. quaest. 4. Portel. dub. Reg. v. Novitii informat. Rodriquez tract. 3. qq. regul. quaest. 10. Mirandam tract. 1. quaest. 17. 18. 19. Peyrinum tract. 2. de Praelat. quaest. 3. cap. 1. §. 1. Vecch. in prax. disp. 6. dub. 7. Bassaeum V. Religio 2. qui monet, teneri recipiendum pandere suum impedimentum grave.

RECIPIENDI sunt igitur, qui apti sint Religioni inservire. Quare lethali culpa damnantur recipientes damnosos, vel ineptos.

Quaestio VII: De NOVITIIS

De NOVITIIS.

SPECULUM apponit D. Bonavent. versum, in quo adamussim Novitii suos mores componant, et Patres admittendis ad professionem destinati, novitiorum vitam anatomice examinent. Opusculum quidem caeleste.

ALIUD opus simile apponit. De Institutione Novitiorum; opus sane aureum. Omnia vero latius disserta colligit in Regula Novitiorum.

Rursus, Opusculum aliud apponit pro monialibus de perfectione vitae.

DECERNIT sanctum Trident. Concil. sess. 25. cap. 15. non esse validam professionem, si novitius 16. annos non compleverit, et integrum annum probationis non peregit, et hoc in nostra Regula observat S. Bonav. ad cap. 2.

ANNUS debet politice ad morem impleri, ut si bissextus sit, duo dies unum constituant.

Si e privilegio moriturus novitius ad professionem admittatur, succedunt parentes ab intestato, quidquid dicat cum aliis Diana part. 3. de dub. reg. resol. 17. et part. 5. tract. 5. resol. 139. Ratio est, quia in solum spirituale solatium conceditur, ideo nequit in foro externo praeiudicare legitimis haeredibus, et devolvere hereditatem ad monasterium, ubi nullum ius est; nullum pariter debitum.

DEBET annus integer continuatus esse, non interpolatus; Rodriquez tomo 2. cap. 8. et tomo 3. qq. quaest. 15. art. 8. Sa V. Relig. num. 9. Azor tract. 1. lib. 12. cap. 2. quaestio 8. Bonacina de claus. quaest. 2. puncto 10. diff. 2. Nauar. de reg. consil. 32. et 33. Henriquez lib. 13. de excomm. cap. 40. Sylvester V. religio 5. q. 4. D. Anton. 3. part. tit. 16. cap. 3. §. 2. Faust. in thes. lib. 5. quaest. 163. et 164. Sanchez lib. 5. cap. 4. Bassaeus V. Religio 3. num. 5.

Si novitius aufugiat ad duas horas cum habitu, et redeat, interruptus est annus, iuxta decisionem Cardinalium apud Barthosam de im. can. lib. 1. c. 42. n. 139. Vecch. disp. 11. dub. 3. num. 6. et 15.

DEBET annus compleri cum habitu Religionis, ut docent Sylvester V. Religio 5. quaest. 5. Angel. V. novitius, Vecchius disp. 11. dub. 7. et alii apud Bassaeum num. 7.

SI novitiatus fuit irritus, est iterandus, quia non est causa, nec ad praeteritum est potentia: Ita Nauar. et Rodriquez apud Bassaeum num. 9.

Recipientes ad professionem inter Mendicantes, ante annum completum, excommunicantur, et suspenduntur ipso facto a facultate admittendi ad professionem cap. Non solum de reg. in 6. eadem censura nodantur, qui toto illo anno impediunt, ne libere transeat novitius ad alium ordinem, nisi maior 16. annis professionem emiserit. In aliis autem Ordinibus graviter peccant contra praeceptum Concilii Trident. sess. 25. de regul. cap. 15.

POSSUNT superiores ex causa prolongare professionem, ex iure veteri, cui in hoc Tridentina Synodus non derogat. Conceditur vero a Pio V. apud Rodriquez loco citato, et Bassaeum num. 10. dummodo intra sex menses ille speretur futurus habilis.

NOVITII non tenentur statutis Religionis cum non adhuc sint membra. Vide Bassaeum n. 11. et 13.

Gaudent privilegio Canonis, et Fori, Sanchez lib. 4. cap. 39. num. 17. et lib. 6. cap. 10. Layman lib. 4. tract. 5. cap. 4. Diana de dub. regular. Resol. 73.

REDIENS ad saeculum non reincidit in censuras, aut irregularitates, a quibus in Religione fuit absolutus vigore privilegiorum, quae adducit Vecch. disp. 9. dub. 25. Vide Suarez tract. 5. in 3. part. disp. 7. sect. 5. num. 35. Dianam cit. resol. 44. Bonacina de leg. dist. 4. quaest. 2. puncto 7. §. 4. num. 28. Id probabilius ait Bassaeus num. 16.

Quaestio VIII: Quae requirantur ad professionem in Religione

Quae requirantur ad professionem in Religione.

PROFESSIO haec alia est expressa, alia tacita. Expressa editur expressis verbis, scripto, vel nutibus: Tacita vero praesumitur facta, primo si peracto probationis anno, habitum professorum, distinctum quidem a novitiorum habitu, triduo gestes cap. ad Nostram de regul. Secundo in tali suscepto habitu facias etiam ante triduum aliquid proprium professorum, puta praebere suffragium in comitiis. Tertio, si anno integro habitum professorum gestes, transacto anno praesumeris professus. Clement. eos, de Regul. Vide Manuelem tract. 1. sum. cap. 8. num. 13. Azor. lib. 12. ap. 4. quaestio 2. Sanchez lib. 5. cap. 3. Mirandam tract. 1. quaest. 14. art. 1. Layman lib. 4. tract. 5. cap. 5. Lessius lib. 2. cap. 41. num. 57. Vecch. disp. 13. dub. 8. Bassaeum V. Religio 4. num. 1. Ita uno ex his modis erit tacite professus.

NOTANT vero Tridentinum Concil. id non immutasse, aut abstulisse, hos modos, sed solum addere, ut completus sit annus probationis, et aetatis annorum 16. integre ad punctum. Susceptio etiam Sacrorum Ordinum ab huiusmodi inducit professionem, ut declaravit Sacra Congreg. 1619. apud Tamburin. de iure, Abb. dist. 6. quaest. 13. num. 12.

NOTA etiam, professionem e constitut. cap. fin. quaest. 1. esse scripto a profitente, si scribere norit, consignandam.

¶ PRAETER conditiones, relatas e Concilio Tridentino necessarias, ubi Concilium receptum est, aliae requiruntur.

PRIMA, ut in monasterio sui sexus fiat. Ita hermaphroditus aeque utriusque sexus nullibi profitetur. Portel. V. Professio, qui ait, foeminam professam, si in marem erumpat, teneri ad religionem virorum transire. Sed non placet; nam praecise eius professio est Monialium. Vide Dianam part. 5. tract. 14. Resol. 49.

SECUNDA conditio est, ut recipiatur a potestatem habente. Hi sunt Generalis, Provincialis, et immediatus loci cum familia Praelatus; sine consensu enim maioris partis familiae nequeunt Praelati ullum admittere, nec familia, renitente Praelato; Rodriquez tract. 5. qq. 17. art. 7. Vecch. disp. 12. dub. 1. et Sanchez lib. 5. 14. a num. 62. cum Bassaeo num. 3. Provide autem receptio Praelatis, ut prudentioribus commendatur, et additur prudentum fratrum consensus ad receptionem, ut ait S. Doctor ad cap. 2. Regulae Minorum. Quare potest Generalis, seu Provincialis praecipere superiori Novitiatus, ne aliquem absque sua licentia admittat sub declaratione nullitatis, Nauar. lib. 2. cons. reg. 61. Rodriquez tract. 3. qq. quaest. 57. art. 7. nam eius potestas est eminentet in Praelato maiori.

TENENTUR vero omnes, idoneum non excludere, Suarez tract. 3. de relig. lib. 4. cap. 3. num. 7. Vecch. disp. 11. dub. 1. Portel. V. Novitius, num. 55. et in addit. num. 17. Mirand tract. 1. quaest. 25. art. 1. et 2. Diana part. 7. tract. 11. resol. 26. Bassaeus V. Religio, 4. num. 3. Et indicat S. Doctor ad cap. 2. Reg. minorum.

RATIO est, quia malum grande infertur illi, dum tanto privatur bono; sicuti malum grave Religioni infertur, sive idonei pellantur, sive noxii, et inepti admittantur. Ideo enim eis demandatur, ut arte praediti piscatoria, bonos in vasa mittant, malis non idoneis foras missis, ut disserit S. Doctor.

QUOD si, etiam datis votis, aliquod grave in novitio offendant, vel detegant, possunt adhuc Patres conventus eum eiicere: Annus enim datur in approbationem cap. ad Apostolicam. Et sicut licet in matrimonio raro, ita in spirituali cap. Inter corporalia, de transl. Episcop. Ita Bassaeus num. 3. Vecch. disp. 12. dub. 7. qui disp. 5. ait privatos voce, non posse suffragium dare.

TERTIO exigitur animus profitentis liber a vi, metu gravi, vel importunis precibus, et offensione parentum, etc. cap. Perlatum de his, quae vi. Sanchez de matrim. lib. 4. disp. 6. num. 18. et disp. 7. num. 7. Coninch. disp. 28. dub. 2. num. 35. Lessius lib. 2. cap. 17. num. 35. Vecch. disp. 13. dub. 12. Bassaeus num. 5. In dubio autem: an metus fuerit gravis, iudicandum pro ipsa professione, quae possidet, ita Sanchez lib. 4. moral. cap. 3. Bonacina de leg. disp. 4. quaest. 2. puncto. 3. §. 1. num. 11.

PROFESSIO irrita potest ratificari, nisi facta sit in Religione non approbata. Vide Bassaeum.

CONCILIUM Trident. sess. 25. de reg. cap. 19. concedit, ut qui praesumit invalide se professum, reclamare possit solum intra quinquennium, nisi tamen intra fuerit impeditus. Adducat vero causas reclamandi coram superiore suo.

NOTA vero, si irrita fuit professio, non ratificari elapso quinquennio, quia non firmatur tractu temporis, quod de iure ab initio non subsistit; ita Diana part. 6. tract. 7. Resol. 56.

CAUSAS reclamandi vide cum reliquis in Bonacina de claus. quaest. 2. puncto 10. Sanchez de matrim. lib. 7. disp. 37. Suarez de relig. tract. 3. lib. 7. cap. 3.

EFFECTUS obligationis recensebo, cum de singulis votis agam.

MULTA vero bona affert. Primum bonum, quod circumfertur, est Restitutio Baptismalis innocentiae: Ita D. Thom. q. 189. art. 5. Navar. tract. 2. de reg. num. 60. Peyrin. tract. 2. de prael. quaest. 3. cap. 1. num. 154. Sà V. religio, num. 17. Layman lib. 4. tract. 5. cap. 10. Villalobos tom. 2. tract. 35. diff. 26.

ALIQUI addunt eum, qui in professione obicem posuerit, si resipiscat, recipere innocentiam; Sed non video, unde id probent ex opere operato, ubi haec promissio reperiatur, ut notat Caietanus ad locum citatum D. Thom. art. 3. ad 3. Azor tract. 1. lib. 12. cap. 5. quaestio 11. Navar. de indulg. not. 20. num. 17.

DEINDE professio tollit irregularitatem, quae ex defectu natalium ad ordines, et beneficia simplicia cap. 1. de filiis Presbyt.

MACULAS quo ad actus temporales ex Amb. de monach. collat. 1.

Insuper a patria liberatur potestate quo ad gravamina. Vide Sanchez numero 29. Tandem professio emissa ante parentis mortem, abolet ingrati notam, ob quam exhaeredari poterat. Vide Layman lib. 4. tract. 5. cap. 10.

Multas rationes recenset S. Doctor quaest. 10. in Reg. cur non sint omnes ad Religionem recipiendi.

Plurima congerit motiva, ob quae recipiendi sint ad religionem idonei quaest. 15. in Regulam, Illas autem rationes, sicut et haec motiva, cum ex communi praxi per se pateant, hic praetermitto.

Quaestio IX: An, et qualiter teneantur Religiosi ad perfectionem

Religiosum teneri ad perfectionem non quidem actu habendam, sed procurandam, communiter concedunt Doctores cum D. Bonavent. lib. 1. de profectu religiosi, cap. 1. et in qq. super Regulam, quaest. 16. et p. p. de Eccl. Hierarch. cap. 2. 3. et 4. et part. 4. cap. 4. LI. 1 D. Thom. 1. 2. quaest. 184. art. 5. ad 2. et quaest. 186. art. 2. et 9. et ibi Caietanus, Abul. quaest. 144. in cap. 9. Matthaei: Astensis sum. 2. part. tit. 47. art. 1. quaest. 3. Carthus. de reform. claustr. lib. 1. art. 1. D. Antonin. 3. part. tit. 16. cap. 1. §. 1. Angelus verb. Religiosus, num. 27. Sylvester ibi 1. quaest. 3. Armilla n. 3. Tabiena quaest. 4. Navar. com. 1. de Regular. num. 10. disto 10. Corduba in reg. S. Francisci, cap. 1. quaest. 3. dicto 2. Viguer. lib. Instit. cap. 7. §. 1. Azor lib. 11. tract. 1. Instit. cap. ult. quaestio 11. Valentia disp. 10. quaest. 4. puncto 4. Bannes prima secundae, quaest. 53. art. 3. dub. 3. Manuel qq. regul. tract. 3. quaest. 48. art. 1. Beltram. tract. de voto paupert. cap. 3. Sanchez in Decal. Tom. 2. lib. 6. cap. 5. Ratio D. Bonavent. est, quia haec est Schola virtutum. Ideo Christus ait, Matth. 19. Si vis, etc. Haec sententia multis Religiosis est terribilis, ut ait Bassaeus V. obed. num. 17. cum Navar. com. 1. de Reg. num. 10.

Non tamen ad omnem perfectionem sectandam tenentur cuncti, sed iuxta regulae suae conditionem. Ita D. Bonavent. in epistola ad Provinciales, et Custodes, et locis allatis, et D. Thom. quaest. 186. art. 2. et reliqui cum SS. DD.

Ratio D. Bonaventurae locis adductis, est, quia religiones ex Institutoris mente, et sedis Apostolicae confirmatione institutae sunt, sicut acies ordinatae ad finem aliquem assequendum adhibitis certis mediis: Ergo illis tantum insistendum; alioqui non erit unquam alicuius religiosi firmum exercitium virtutum.

Est autem difficultas: An hoc sit peculiari praecepto nobis iniunctum.

Assero, non esse peculiare praeceptum. Est sententia D. Bonavent. qui locis citatis, et ubique perfectionem per observantiam regulae iniungit, atque declarat. Ideo et Caietanus quaest. 186. art. 6. Corduba cap. 1. Regulae, quaest. 3. dict. 3. qui videntur asserere, esse peculiare praeceptum, concludunt, contemptum regulae, et huius obligationis tendendi ad perfectionem, esse inseparabiles.

Probatur primo a D. Bonav. de profect. relig. cap. 1. nam Apoc. 2. Christus increpans illum Praelatum, qui tepidor iam factus erat, ait: Habeo adversus te pauca: quia charitatem primam reliquisti: quapropter poenitentiam age, et prima opera fac.

Ibi nil aliud iniungitur, nisi ut prima opera virtutum, praecipue charitatis, resumat, et viam interruptam per avia recalcet: Ergo sufficit ea opera charitatis ad finem facere. Sic enim et Eccles. 9. dicitur: Quodcunque potest manus tua, instanter operare; et hoc dicitur etiam saecularibus, quibus tamen nullus dicet, iniunctum esse distincto praecepto perfectionem: Alioqui oporteret omnia peccata mortalia esse duplicata, quod nullus etiam timoratus dicet. Sic etiam religiosus quoties vota, aut praecepta violat, gemina mortalia patraret, quod est inauditum, neque sunt peccata adeo multiplicanda sine causa, ut monet Sanchez num 5.

Quaestio autem est, quandonam peccetur contra hanc obligationem?

D. Thomas quaest. 186. art. 2. et 9. et Caietanus eo art. 2. et 9. D. Antoninus, Angelus, Armilla, Valentia, adducti num. 1. dicunt, tunc contraveniri, quando est contemptus consiliorum, quibus pervenitur ad perfectionem, et Valentia disp. 10. quaest. 4 puncto 5. col. penult. cum Caietano explicant, hunc contemptum esse, quando Religiosus ideo regulas transgreditur, quod nolit illis subiici. Loquntur autem Caietanus de religiosis, et saecularibus, ut notat Azor tract. 1. lib. 11. cap. ult. quaestio 11.

At Sylvester verb. religio 1. quaest. 3 Tabien. quaest. 4. Corduba in Reg. cap. 1. quaest. 3. dicto 3. dicunt, contemnere, esse non aestimare, itaque eum religiosam contemnere perfectionem, qui non habet intentionem tendendi ad illam; Etsi talis non peccet ex contemptu, sed ex negligentia, vel cupiditate. Eodem modo loquuntur D. Antoninus, Angel. et Sylvest. n. 1. allegati cum D. Thom. quaest. 184. art. 5. ad 2. religiosos esse mendaces, quoties a perfectione, quam profitentur, animum revocant. Ubi Caietanus in fine, et Navar. Commentar. 1. de regular. num. 10. censent, D. Thomam hoc in loco, sentite, hoc esse peccatum mortale; alioqui nullum esset discrimen inter religiosos, et saeculares: nam et hi peccant mortaliter contemnentes consilia, et ita inanis esset quaestio de obligatione Religiosi, ratione sui status, qui est schola perfectionis.

D. Bonaventura in Compend. Theol. verit. lib. 5. cap. 6. ait, Religiosum teneri ad perfectionem, quia omnia renunciantur: saeculares vero ad praecepta, sine quibus non habetur Charitas. Eadem fere habet in Apolog. Paup. cap. 3. resp. prima, ubi ait, perfectionem religiosi esse in observantia consiliorum Evangelii. Hanc autem sic explicat, ut sicuti perfectio omnibus necessaria, est observatio mandatorum; ita perfectio Evangelica religiosi sit euitate etiam ea, quae sunt occasiones peccatorum, quae numerantur a D. Ioanne epist. 1. cap. 2. Quidquid est in mundo, aut est concupiscentia carnis, aut concupiscentia oculorum, aut superbia vitae. Vitantur autem incentiva concupiscentiae carnis Voto castitatis, Matth. 19. Sunt Eunuchi, etc. Incentiva concupiscentiae oculorum, consilio Christi, Matth. 19. Si vis perfectus esse, etc. Vex superbia, consilio eiusdem Christi, Matth. 16. Qui vult venire post me, abneget semetipsum, etc. Voto obedientiae, quod non extenditur ad omnia voluntatis obiecta, ut late ostendi cum D. Bonav. Tract. de voto, disp. 1. sect. 2. quaest. 2. et in hac triplici declinatione a malo, et origine eius, primam partem Evangelicae perfectionis consistere, et Sacra Scriptura insinuat et SS. Patres Religionum Institutores affirmant.

Igitur in his declinationibus a malo, et occasionibus eius primam partem Evangelicae perfectionis collocat.

Secunda vero stat in prosecutione boni supererogativi per vitam activam, et contemplativam ad Deum, per vehementem charitatem ad proximum, per grandem beneficientiam erga inimicos, de qua Matth. 5. Benefacite his, qui oderunt vos. Estote perfecti, etc.

TERTIA in supererogativa perpessione adversitatum, ex laeto animo eas tolerando, ut dicitur Iacobi 1. Omne gaudium existimate, cum in varias tentationes incideritis.

Illa quidem prima tria cadere sub voto ait. Ideo S. P. Franciscus regulam tradit: Regula fratrum minorum haec est, sanctum Domini nostri Evangelium observare, vivendo in obedientia, sine proprio, et in castitate.

ALIA vero tria ponit admonitorie desideranda, commendans: Attendant fratres, quod super omnia desiderare debent habere spiritum Domini, et sanctam eius operationem, orare semper ad Deum puro corde, et habere humilitatem, et patientiam in infirmitate, et tribulatione, et diligere eos, qui nos persequuntur.

SUBINFERT vero, ad perfectionem obligari ex voto religiosos, et aliquos ratione status, idest Episcopos, qui ad perfectionis actus est astrictus.

HANC autem perfectionem in votorum, et praeceptorum regulae observantia ponit, concluditque: Ex his omnibus aperte clarescit, quod religionis votum in statu perfectionis collocat.

Ex his deduco duo illa asserta, quae sequuntur.

PRIMUM assero, perfectionem, Christianis sufficientem, esse servare Praecepta.

Probatur a S. Doctore, 1. ex Matth. 19. Si vis ad vitam ingredi, serva mandata. Hanc esse scalam ait S. Doctor ad Graduale Missae.

DEINDE id probat loco cit. ex D. Prospero de vita contemplativa, lib. 1. cap. 15. Perfecti sunt, qui volendo, quod Deus vult, nullis peccatis, quod Deus offenditur, acquiescunt.

Idem testimonium affert de septem Itineribus, itinere 4. dist 4. art. 3.

ADDIT illud Deuter. 18. Perfectus eris, et absque macula coram Domino tuo, ubi Glossa absque macula criminali.

SI tamen proponat, non exequi consilia, solum esse veniale asserunt Sanchez lib. 6. cap 5. num. 8. cum Caietano quaest. 186. art. 2. Corduba ad Reg. cap. 1. quaest. 3. disp. ult. Valentia disp. 10. quaest. 4. puncto 4 Azor lib. 11. Instit. cap. ult. quaestio 11.

Quoad Religiosos.

SYPPONO ex D. Bonavent. lib. 5. Compend. Theol. verit. cap. 69. et 70. Perfectionem hanc addere observantiam consiliorum, quae a praeceptis differunt ex natura sua, quia consilium est persuasio melioris boni supererogationis.

DUODECIM autem Consilia in Evangelio S. Doctor reperit.

PRIMUM est paupertatis, Matth. 19. Si vis perfectus esse, etc. Lucae 14. Qui non renunciat omnibus, etc.

SECUNDUM obedientiae, Matth. 23. Super cathedram moysi, etc. omnia, quae dixerint, etc.

TERTIUM castitatis, Matth. 19. Sunt Eunuchi, qui se ipsos castraverunt, etc.

QUARTUM beneficentiae in inimicos extra necessitatem, Matth. 5. Benefacite, etc.

QUINTUM mansuetudinis Matth. 5. Si quis te percusserit in maxilla una, praebe illi et alteram: et qui vult tecum in iudicio contendere, et tunicam noli prohibere.

SEXTUM est misericordiae supererogationis, Luce 6. Omni petenti te, tribue.

SEPTIMUM, simplicitatis verborum, Matth. 5. Sit sermo vester est, est: non, non.

OCTAVUM vitandi occasiones remotas peccati, Matth. 5. et 18. Si oculus tuus, etc.

NONUM, finis perfecta intentio, Matth. 5. Luceat lux vestra, etc.

DECIMUM, conformitas perfecta ad doctrinam, Matth. 23. Alligant enim onera.

UNDECIMUM vitandae sollicitudinis 1. Cor. 7. Rom. 12. Lucae 10.

DUODECIMUM corripiendi etiam de venialibus, nam quo ad mortalia est praecepta correctio, et ordo eius. Ex his consiliis aliqua sunt promissa votis; alia admonitionibus suadentur.

ASSERO ergo, Religioso necessariam perfectionem esse eam, quae in votis, et praeceptis regulae, ac superiorum Constitutionibus consistit: Consilia vero, et admonitiones reliquas omittere volentem Religiosum, non illico peccare mortaliter dicetem; Ita et Bassaeus V. obed. 17. Sanchez lib. 6. cap. 5. et Azor tract. 1. lib. 1. cap. 11. quaestio 11.

Probatur ratione ducta e D. Bonavent. locis citatis. Status perfectionis necessaria est ille, qui in regula necessarius exprimitur; caeterae vero, cum simplices sint admonitiones, non inducunt mortale: Non enim novi peccatum, nisi per legem. Itaque solum erit mortale ex gravi contemptu, ut colligit Caietanus ad art. 2. quaest. 186. ex D. Thom. Et idem censent Azor tom. 1. lib. 11. cap. ult. quaestio 11. Sanchez lib. 6. cap. 5. num. 9. Itaque si contemptus sit levis; culpa tantum venialis erit.

ADDO tamen cum Sanchez lib. 6. cap 4. num. 18. et cap. 5. num. 9. ex D. Bonavent. in epistola ad quemdam Provincialem, et in altera ad ministros, et Custodes, fore mortiferum illud propositum ob periculum transgrediendi etiam praecepta, et vota, et ob scandala, quae inducet molestias, inquietudines, quas invehent, exempli gratia, si nolit orationes, silentium, et solitudinem servare, aliaque regulae monita sancta. Subscribit Bassaeus cit.

ADDIT Sanchez num. 10. peccare lethaliter religiosum contra hoc praeceptum, si servans regulam, et vota, intendat non attingere perfectionem vitae religiosae, neque finem per illam intentum.

Probatur quia habet intentum contrarium attingendi finem promissum, et hoc voluit S. Doctor, dicens, ad perfectionem supererogationis necessarium esse saltem habere desiderium, scilicet, ut non habeatur ad minus contraria intentio. Idem censet Corduba in cap. 1. Regulae, quaest. 3.

Quaestio X: Unde sumenda sit maior Religionis perfectio

Unde sumenda sit maior Religionis perfectio.

EX doctrina D. Dionysii communiter recepta cap. 7. de diu. nom. quam refert, et sequitur D. Thom. Paludanus 4. dist. 38. quaest. 3. art. 1. D. Antonin. 3. part. tit. 16. cap. 4. §. 4. latissime aliis citatis Manuel qq. regul. tom. 3. quaest. 48. art. 1. Tanner. disp. 6. quaest. 3. dub. 2. num. 34. Valentia disp. 16. quaest. 6. puncto 2. qui proinde docent praestantiam maiorem Religionis prae aliis esse eam, quae vel meliorem finem, vel plures e melioribus prosequitur, quoad media, quae non ab austeritatibus, seu ex quantitate operum, sed ex proportione mediorum ad finem laudatur.

SUPPONO primo cum D. Bonavent. in Apol. cap. 3. resp. prima, et quaest. 18. ad Regulam S. Francisci, religiones in multis convenire. Primo enim conveniunt in fine Charitatis, quem sibi praestituunt non modo praecepta servando, quibus peccata contra Charitatem removentur, sed etiam arcentur occasiones ad malum, et impedimenta ad bonum. Talia sunt vota; per observantiam enim legis arcetur quidquid est in mundo, sive concupiscentia carnis, sive concupiscentia oculorum, sive superbia vitae, quae sunt tria capita peccatorum maxima, unde alia diramantur. Per vota autem separantur etiam ab his, quae ansam praebent peccatis. Sic per votum Castitatis removetur quidquid fovet concupiscentiam carnis: Per votum paupertatis, Quidquid fovet concupiscentiam oculorum: et per votum obedientiae, id quod fovet superbiam vitae.

DEINDE conveniunt, quia omnes Religiones sibi constituunt peculiare opus aliquod Charitatis, vel etiam aliqua tanquam finem immediatum, per quem demum ad finem Charitatis perveniant, et addunt insuper peculiaria exercitia, et observantias, quo facilius vota servent, et immediatum, atque ultimum finem consequantur, tales sunt vigiliae, poenitentiae, etc.

DEBENT etiam omnes ab Apostolica sede esse approbatae. Haec habet etiam Valentia puncto 1. et alii.

OBSERVAT deinde S. Doctor serm. 22. Hexamet. et locis adductis, ad Ecclesiae ornamentum facere religionum varietatem, quibus induta Ecclesia fulget, in vestitu deaurato circumdata varietate. Psalm. 44. Aliquae enim soli contemplationi vacant, quos comparat S. D. Thronis. Tales ait esse Monachos. Alii intendunt contemplationi, et erudiendae etiam plebi, edocendaeque concionibus, et ad salutem ducendis populis; et tales ait Praedicatores, quos comparat Cherubim. Alii maxime insistunt Divino amori separatione omnimoda a rebus mundanis, sequestrati a mundo, perfectissima paupertate etiam communem possessionem excludente; et alia commoda abiiciente: Perfectissima castitate cavente etiam a consortiis, et aliis foventibus amorem. Per altissimam obedientiam, obediendo in omnibus, ubi non est Dei offensa, et hanc dicit esse religionem Seraphicam, quae Seraphim continet; dum etiam aliis purgandis, illuminandis, et perficiendis destinatur, ut late prosequitur etiam p. p. Ecclesiastica Hierarchia.

ITAQUE sistendo in assumpto, Dico illam religionem esse meliorem, quae magis finem attingit, et ea media meliora, quae sunt magis ad lineam ordinata; ad finem enim Charitatis sumenda est nobilitas, et praecellentia religionum, et ex austeritatibus, quatenus ordinant ad maiorem separationem a mundo, et accessum ad Deum; quanto enim ab uno extremo receditur, tanto ad aliud oppositum acceditur.

IN hoc autem nonnulli Recentiores assumunt falsum, dicentes, non esse sumendam aliquam perfectionem religionis maiorem ex chori frequentatione, eo quod potest esse, ut non conducat ad finem intentum Charitatis, imo impediat maiora bona, nempe exercitia docendi, concionandi, et si quando in ordine huiusmodi Chorus ingestus est, eum destinatum esse solis ineptis ad spiritualia exercitia salutis animarum. Unde concludunt, esse posse religiones perfectissimas, nullatenus Choro utentes, eo magis, quod tenentur ineptos ad suum institutum concionandi, et docendi excludere.

PROFECTO vero Chorus a SS. Patribus acclamatur utilissimus ad finem elevationis in Deum, ac vitae contemplativae, quae activae praevalet. Neque vero aliquis activam recte prosequitur solam, sed debet cum Christo a turbis adscendere ad montem contemplationis, et sic vitam mixtam perfectissimam inibunt. De sanctissimo Chori instituto vide Boverium nostrum Tomo primo Annalium.

MULTA signa tradit S. Doctor quaest. 18. circa regulam S. Francisci, e quibus maior religionis perfectio colligitur.

PRIMUM est studium ferventius virtutum, maxime separationis a rebus mundanis, et unionis cum Deo per Charitatem.

SECUNDUM est, si omnia vitia extirpare, et virtutes serere, occasiones amputare malorum, et munditiem zelentur maiorem.

TERTIUM, si iustos diligant, pravos odio habeant, soli recti assumantur ad regimen animarum, et ab his regitur ordo, et modicae etiam corruptelae eliminentur: Qui enim spernit modica, paulatim decidet, Eccl. 19.

QUARTUM, si a saecularium frequentia se subtrahant, honores fugiant, divitias non ambiant, et conformari huic saeculo erubescant.

QUINTUM, si iniurias, et persecutiones libenter patiantur: Patientia enim opus perfectum habet, ut late etiam prosequitur in Apologia loco citato.

Ex dictis colligit S. Doctor quaest. 12. super regulam S. P. Francisci, posse ex qualibet religione fieri transitum ad Religionem Minorum, tanquam ad perfectiorem, nisi ob scandala vitanda, et perturbationes aliter a sancta Sede sit dispositum.

RATIO D. Bonavent. est, quia in ea religione vota regularia sunt eminentiora, ut supra ostendi, esto aliquae religiones in abstinentia a carnibus, silentio, et officio Ecclesiastico eminentiores sint: haec enim spirituali observantia votorum perfectioni, in quibus essentia religionis posita est, compensantur, sicuti modico auro magnum pondus argenti.

Quaestio XI: De transitu ad aliam Religionem

De transitu ad aliam Religionem.

TRANSITUS hic non debet absque grandi causa fieri, sed standum est iuxta Apostoli Consilium 1. Corinth. 7. Quisque in vocatione, qua vocatus est, permaneat.

QUATVOR conditiones requiruntur ad hunc transitum: Prima, ut non sit eis vetitus: Secunda, ne fiat ex temeritate, etc. sed solo melioris vitae studio. Tertia, ut transitus fiat ad meliorem religionem. Quarta, ut petatur facultas a Praelato, licet non obtineatur. Habetur cap. statuimus, et cap. mandamus 19. quaest. 3. cap. non est, cap. sane, cap. significatum, praecipue cap. licet, de regular. Neque hoc derogatum est motu Pii V. anni 1569. incipiente: Quaecunque sacrarum; ibi enim solum abrogat facultates quasdam particulares circa hunc transitum, Iure Divino naturali licitum esse, ut in melius vota, et vita mutentur. Ita Caietanus quaest. 88. art. 12. Sanchez lib. 6. cap. 9.

OMNIBUS autem religiosis hoc esse licitum, habetur 20. quaest. 4. cap. 1. et cap. unic. in princip. verb. perpetua, de statu regular. in 6. et ibi Canonistae, ac Sanchez num. 6. ubi ostendit non esse revocatum pro monialibus. Subscribunt Faust. lib. 5. quaest. 127. Rodriquez tract. 3. gg. quaest. 52. art. 6.

QUOAD intentionem, ne temere, vel ex levitate fiat, sed studio perfectionis, insuper ne fiat cum gravi damno sacrae religionis, a qua receditur, ut dicitur, cap. licet de regulis. Itaque si grave damnum obveniret derelictae religioni, posset ea repetere, ut notant Canonistae in cap. licet, dummodo perversi mores illius religionis non essent in causa, quia tunc sibi debet malum adscribere. Ita Sanchez a num. 11.

Est autem quaestio circa tertiam conditionem: an transitus debeat fieri ad perfectiorem, an vero ad austeriorem.

Prima opinio censet concedi transitum ratione perfectionis maioris. Ita D. Thomas quaest. 189. art. 8. Paludanus 4. dist. 38. quaest. 2. et quaest. 3. art. 1. Turrecremata cap. 1. num. 1. versu 1. Quidem 19. quaest. 3. D. Antonin. 3. part. tit. 16. cap. 4. Rosella verb. religio, 4. Sylvester 4. quaest. 1. Tabiena 3. quaest. 23. Navar. com. 4. de regular. num. 2. et 3. Cucus tract. 3. Instit. moral. tit. 1. num. 136. eamque probabilem ait Sanchez lib. 6. cap. 7. num. 20.

Secunda sententia est, attendi: an sit arctior. Ita Ioan. Andreas cap. sane, num. 8. de regular. et ibi Antoninus, Anchar. Abbas, Cardinalis, Henricus, Rosella, verb. religio, 4. Angel. verb. Religiosus, num. 34. Passarellus in privil. minim. cap. 39. Lessius de Iustitia, lib. 2. cap. 41. dub. 13. Azor Tom. 1. lib. 13. cap. 14. quaestio 2. Manuel qq. regul. tract. 3. quaest. 52. art. 4. et hanc sententiam amplectitur lex regia 9. et 10. tit. 7. part. 1. ibi: A otra orden mas aspera, et ibidem, mas estrecha vida, ut ibi advertit Gregorius Lopez ad eam legem 9. et Bassaeus V. Religio 5.

Sententia D. Bonavent. quaest. 12. in regulam, est, hanc perfectionem sequendam desumi ex eo, quod religio sit altior, et strictior, et hoc est ad litteram id, quod habet textus, cap licet, ubi habetur: Libere potest sanctioris vitae propositum adimplere, et in fine concluditur: quae melior censeatur, dicens, ut apud eos vitam duceres arctiorem. Itaque haec maior perfectio mensuratur ex arctiori vivendi instituto, ex quo profecto maior etiam perfectio in religione colligitur, si fit in observantia votorum.

Hic quisque suam religionem in apice tueri conabitur, sic Paludanus in 4. dist. 38. quaest. 3. art. 1. D. Antonin. 3. part. tit. 16. cap. 4. §. Sylvester verb. religio 4. quaest. 6. asserunt a Religione fratrum Praedicatorum ad nullam concedi transitum; bene tamen omnibus ad illam.

Passarellus in Privil. minim. idem asserit de sua religione, quia ea est strictissima ob ieiunium perpetuum Quadragesimale, ut dicit Iulius II.

D. Bonaventura quaest. 12. et 13. in Regulam, Corduba cap. 2. quaest. 17. in reg. asserunt idem de religione nostra Minorum; addit tamen S. Doctor, nisi specialiter interdictum sit, et hoc modo interdictum observat ad evitandas seditiones, tumultus, etc. Sic in extravag. Viam de regular. expresse vetitum est sub poena excommun. latae sententiae, Summo Pontifici reservatae, quam incurrunt tam recipientes, quam recepti, ne transitus fiat a quavis religione mendicanti ad quamcunque aliam, praeterquam ad Carthusienses, a qua posse transire ad mendicantes, ubi regula observatur, docent Sylvester verb. religio, 4. quaest. 6. Navar. tit. de regular. consil. 88. Tannerus disp. 6. quaest. 3. num. 164.

Et quidem quoad recipientes restricta est poena ad quosdam Ordines ibi numeratos, ut notat Suarez Tom. 5. in 3. part. disp. 22. sect. 5. num. 7. Quoad societatem vero, extenditur ad omnes Religiones.

Ex dictis habes, non recte Sanchez n. 29. adscripsisse Seraphico, dixisse absolute, posse transire a quacunque religione ad nostram, quasi nulla exiet prohibitio: Loquitur S. Doctor ex natura perfectionis, sed addit extare prohibitiones aliquas, et idem intelligit quaest. 13. dum ait non posse a religione S. Francisci ad alias transire ex vi perfectionis essentialium votorum, quae altiora sunt apud nos.

Quoad quartam conditionem petenda est licentia, et si iniuste negetur a Praelato, potest Religiosus transire dummodo constent aliae duae conditiones, quod religio sit arctior et religiosus zelo tantum maioris perfectionis transeat. Vide Sanchez a num. 32.

Neque tamen illico petita licentia licet transire, sed debet tempus expectare iuxta regulam, cap. cum in veteri ad finem, de elect.

Non sunt autem dimittendi absque dimissoriis Praelati religionis cap. statuimus 19. quaest. 3.

Praelatus vero immediatus potest concedere, positis illis quatuor conditionibus, licentiam, ut notat Sanchez num. 59. Azor lib. 12. cap. 14. quaestio 7. et alii apud Sanchez.

Quamvis autem ius commune cap. licet, de regul. negata licentia concedat transitum; tamen ex decreto S. Congregat. iussu Urbani VIII. 1624. die 21. Sempt. debet expectari, donec superior certior factus sit, eam religionem paratam esse illum recipere, et hoc praecipue constat de monialibus, quae et dotem exhibeant, et transeant honestis comitantibus matronis, neque uslibi pernoctent, nisi causa hospitii, et apud honestas personas, et recta via ad monasterium tendant absque spe redeundi ad primum. Licentia vero petenda est a superiore, qui potest incorporare ipsi religionis. Hic vero apud minores est Provincialis, vel Generalis; in religionibus vero, in quibus etiam Locales superiores valent recipere, ad eosdem spectat dare licentiam, Vecch. disp. 15. dub. 2. Mirandus tract. 19. 31. art. 5. Bassaeus V. Relig. 5. n. 2.

Regulares possunt ex causa transire ad laxiorem, obtenta tamen licentia. Sane cum votorum aliqua fiat relaxatio, necessaria est causa etiam Papae dispensanti. Hanc facultatem dare potest Episcopus in Monasteriis sibi subiectis; at in exemptis Praelatus habens iurisdictionem, quasi Episcopalem in suos, cum consensu tamen Capituli, quia hoc est unum e maioribus negotiis, in quibus, ut procedatur iuxta Canones, requiritur, Navar. conf. 56. de regular. Azor tract. 1. lib. 12. cap. 15. quaestio 1. Mirand. tract. 1. quaest. 31. art. 6. Sylvester V. vel 4. quaest. 2. Lessius lib. 2. cap. 41. dub. 15. num. 103. Sanchez lib. 6. cap. 7. num. 70. Diana part. 3. de dub. reg. Resol. 43. Vecch. disp. 15. dub. 5. Faust. quaest. 345. Bassaeus V. Relig. 5. num. 3. Hunc transitum sine gravissima causa factum, carpit S. Doctor ad cap. 2. Regulae.

Mendicantes iure communi ad non mendicantes nequeunt transire, praeterquam ad Carthusianos, absque Papae licentia, ex Extrav. In viam ambitiosae, de regular. ex privilegio tamen aliqui Generales possunt id concedere.

Religiosi Iesuitae neque ad Carthusianos transire valent absque sui Generalis licentia, Bonacina de claus. quaest. 2. p. 9. §. 5. diff. 2. nam Societas ex indulto Pii V. gaudent privilegiis Carmelit. his autem concessum est a Paulo V. die 3. April. 1610. ne ad Carthusianos transire valeant sub excommunicationis poena ipso facto incurrenda. Idem concessum est ab Urbano VIII. Capucinis 9. August. 1628. ubi prohibet, ne ullus nostri ordinis ad laxiorem transeat absque sedis Apostolicae licentia; ad Carthusiam vero, seu quemquam alium ordinem, nisi de ministri Generalis dicitur: Qui potest capere capiat, sonat: Qui ita est a passione concupiscentiae non obcaecatus, ac a Deo illuminatus, ac potest percipere, quanta sit dignitas castitatis, intelligat. Idem enim sonat, ac qui legit, intelligat. Stat enim in nobis velle attendere Divino auxilio; sicuti dicitur in Isaia cap. 6. e contra: Non poterant intelligere, nempe quia nolebant, passionibus quippe obcaecati.

Tertius vero locus prima Corinth. 7. indicat donum continentiae virginalis, et maritalis, quae in nostra potestate sunt.

Obiicies quarto contra primum assert. Incommoda, quae ex caelibatu sequuntur. Primum est, quia finiretur mundus, si omnes essent caelibes. Secundum, morbi ex caelibatu oriuntur.

Respondet Bellarminus cap. 31. post D. Bonavent. in 4. dist. 38. art. 2. quaest. 3. ad 2. ex D. Hieronymo lib. in Iovin. non esse periculum, omnes mori, vel omnes vovere, neque morbos esse, qui aliter curari nequeant. Ut vidimus cum Medina lib. 4. de continentia, cap. 11. Quod si esset sanctitas certa a morbo lethali, adhuc pluris facienda est continentia, quae est fructus centesimus, ut supra dixi.

Alia obiiciunt haeretici, nempe voto castitatis impediri generationem hominum; minui vires Reipublicae ad expugnandos barbaros, impediri inclinationem ad gigendum, quae est bona, tandem meliorem esse arborem, quae fructus reddit, quam si flores solos, etc.

Respondetvr, hos petulanter, et carnaliter locutos; at vero si eos perlegas, qui caelestia, veraque bona sapiunt, intelliges res alio modo se habere. His omnibus respondet S. Bonavent. in Diaeta, Tit. 4. cap. 4. ubi castitatis habet panegyricum; praeclarum esse hoc votum prae caeteris, e coniugio manantibus, ideoque in parabola fructuum terrae centum ferre, coniugium vero triginta. Vide S. Bonaventuram. Ideo D. Augustinus lib. de sancta Virginitate, cap. 8. Nulla ergo (ait) carnis foecunditas sanctae virginitati etiam carnis comparari potest. Idem late ostendit D. Hieronymus ad Demetriadem, et epist. 22. ad Eustochium, et eundem D. Augustinum loco cit. capito 10. ubi refellit id, quod ait Erasmus in dialogo Proci et Puellae, nempe ex concubitu nasci Virgines. Respondet autem, ex concubitu, non ut honestum est, nasci virgines, quae etiam ex adulterio nascuntur. Ita sit ut virgo nascatur etiam de stupro: sacra autem virgo nec etiam de coniugio nascitur.

Obiicies quinto Concilia, Ancyr. can. 19. ubi violatores voti solemnis castitatis inter bigamos ponit: sed bigamia non est peccatum: Ergo.

Respondetvr, in hoc assimilari bigamis, quod sint irregulares, et inhabiles ad sacerdotium.

Alia etiam Concilia afferunt, quae solum afferunt, non esse nuptias vituperandas.

Obiicies sexto PP. primo quia ex D. Ambrosio, omnes Apostoli, exceptis Paulo, et Ioanne, habuerunt uxores.

Respondetvr, Apostolos post vocationem continentes fuisse. Ideo Matth. 19. Ecce nos reliquimus omnia, et Christus respondet: Omnis, qui reliquerit uxorem, etc.

Secvndo referunt Tertullianum lib. de monogamia, ubi tractans illud prima Tim. 6. Volo iuniores nubere, ubi videtur eos hortari ad nuptias, quae primam fidem voti fregerant, ut dixi in assertione.

Respondetvr, Tertullianum loqui de viduis, quae nondum voverunt; ait enim: Propter quod vult, eas nubere, ne primam fidem viduitatis postea rescindant; nam si de iam lapsis a voto loqueretur, quomodo posset cavere, ne primam fidem rescindant, cum iam rescissa fuerit? Cautior igitur factus a lapsu aliarum, vult alias nubere, quae non se volunt continere.

Tertio opponunt D. Cyprianum lib. 1. epist. 11. ubi scribit de quibusdam virginibus, quae postquam se Deo dicaverunt, cum masculis cubare repertae sunt: Quod si ex fide se Christo dicaverunt publice, et caste sine ulla fabula, perseverent ita fortes, et stabiles, praemium virginitatis expectent; si autem perseverare nolunt, vel non possunt, melius est ut nubant, quam in ignem deliciis suis cadant. Hunc locum urgent Petrus Martyr, Calvinus, Brentius, et alii.

Respondet Bellarminus, urgere in ea epistola, ut quae lapsae erant separarentur a procis, alioqui minatur excommunicationem; eas igitur hortatur ut nubant, quae nondum voverunt, ne, sicut priores, labantur.

Ego quidem faciliorem responsionem exhibeo, ut non loquatur S. Cyprianus de iis, quae voverunt Christo, etc. Videtur enim de eisdem loqui, quae se dicaverunt, et quae nubere possent. Itaque eas cum Apostolo ad votum edendum hortatur, quod si nolint, vel non possint, idest existiment, se non posse, nubant. Est enim modus dicendi, sive nolis, sive non possis continere.

Urget Martyr Hilarium in cap. 19. Matth. ubi ait: Christus circa Eunuchos, si possimus, admonet, ubi obiicit, non dixit: si velimus.

Respondetvr nil addere Hilarium Evangelio, sed monere, ut consideremus vires voluntatis nostrae, an Divino auxilio capiat hoc consilium.

Alios etiam plures obiiciunt, qui vel solum nuptias laudant, ut Ignatius ad Philadelphios, Nazianzenus, Chrysostomus, etc.

Vel exagerant contra eas, quae votum habent, et non servant, atque clamant non quidem melius esse, sed futurum fuisse, ut nuptae essent, ut Basilius lib. de Virginitate, Epiphanius haeresi 61.

Vel continentiam, vel prodesse extra Ecclesiam, ut Hilarius in Psalm. 64.

Reliqvos vero Papistas fracidos, insanos, et deceptos conclamant.

Instat Petrus Martyr, quia D. Augustinus licet deceptus asserat, peccare nubentes, post votum, tamen valide nubere.

Respondetvr cum D. Bonavent. D. Augustinum de voto simplici locutum, non de solemni, quod iure Divino naturali invalidat matrimonium.

Obiicit contra secundum assertum, quia eleemosynis absorbendis fiunt monachi, quod est contra Apostolum Ephes. 4. prima Thessal. 4. et secunda Thessal. 3. et D. Augustinum lib. de opere Monach. cap. 17.

Respondet Bellarminus cap. 42. ex D. Bonavent. in quaestionibus circa regulam S. Francisci, q. 11. et in lib. Apologetico contra quendam innominatum, circa finem et de paupertate Christi, contra Guillelmum, art. 2. ad 9. et in Apologia Pauperum, et D. Thom. opus. 19. et 22. quaest. 187. art. 3. ad victum manuum labore quaerendum non teneri religiosos, ut dicitur Actorum 6. Non est bonum nos relinquere verbum, et ministrare mensis. Apostolus vero scribit saecularibus quibusdam otiosis, ut patet legenti. Hortatur (esto) etiam religiosos, sicut hortatur suos S. Franciscus ad aliquid operandum pro fugiendo otio, ita tamen, ut non infringat spiritum orationis, et devotionis. Idem dic ad D. Augustinum, qui solum obligat eos, qui antequam religiosi fierent, ex labore manuum vivebant, et nunc idem facere possunt absque impedimento maioris boni, et tamen ex otio, et pigritia nolunt. Nam cap. 21. excipit religiosos, qui Ecclesiastica ministeria exercent, quales sunt hoc tempore omnes mendicantes. Sic enim ait: Si Evangelistae sunt, si ministri Altaris, si dispensatores Sacramentorum, bene sibi istam non arrogant, sed plane vendicant potestatem, nimirum vivendi ex facultatibus populi. Ita S. Bonavent. qui addit etiam D. Hieronymum prologo in Iob.

Obiicit secundo Brentius in confess. Vvitemberg. Vel vovens paupertatem est pauper, et tunc non habet quid relinquat; vel dives, et tunc vel ponit omnia in commune, et certius sibi providet; vel dat pauperibus, et sic se reddit molestum sua mendicatione proximi, atque adeo contra Charitatem.

Respondet Bellarminus cap. 20. Etiam pauperem relinquere, quod acquirere potest ex D. Augustino epistola 89. quaest. 4. Quod si Dives, ponendo in communi relinquit dominium exemplo Apostolorum Actorum 4. Neque est contra Charitatem, quia ansam divitibus dant emendi caelum, alioqui Christus laudaret rem contra Charitatem. Ita etiam D. Bonav. locis adductis.

Tractatus I: PRIMUS DE VIRTUTIBUS THEOLOGICIS

Proemium I: Prooemium

Disputatio I: DE FIDE

Quaestio I: Quid FIDES significet, et quid sit

Quaestio II: Quodnam sit FIDEI obiectum

Quaestio III: An obiectum FIDEI sit aliquod complexum

Quaestio IV: An FIDEI obiectum possit esse falsum

Quaestio V: An obiectum FIDEI possit esse evidens scientifice

Quaestio VI: An FIDES sit de his, de quibus habetur visio in via

Quaestio VII: An articuli FIDEI sint evidenter credibiles

Quaestio VIII: An credibilia recte per articulos sint disposita

Quaestio IX: Utrum articuli FIDEI, decursu temporum, creverint

Quaestio X: Utrum FIDES creverit quoad lumen

Quaestio XI: An Fides creverit certitudine

Quaestio XII: An Fidei articuli exponendi sint auctoritate aliqua, quae sit infallibilis magistra, et quae sit

Quaestio XIII: Quae sint notae verae Ecclesiae, apud quam stat authoritas exponendi FIDEM

Quaestio XIV: Quidnam sit necessario credendum, necessitate medii

Quaestio XV: Quae sint credenda necessitate praecepti

Quaestio XVI: An teneamur FIDEM confiteri, et quando

Quaestio XVII: An liceat de FIDE disputare, et quando

Quaestio XVIII: An Fides sit in Intellectu

Quaestio XIX: An Fides perficiatur per Charitatem, tanquam per formam

Quaestio XX: An certum sit, FIDEM sine CHARITATE manere

Quaestio XXI: An, et quomodo FIDES sit VIRTUS

Quaestio XXII: An FIDES sit UNA VIRTUS

Quaestio XXIII: An FIDES sit prima Virtutum

Quaestio XXIV: An FIDES sit certior quacumque scientia; vel habitu quocumque intellectivo

Quaestio XXV: An quis certo scire possit, se FIDEM habere

Quaestio XXVI: In quibusnam sit FIDES

Quaestio XXVII: An FIDES sit Donum DEI substantialiter

Quaestio XXVIII: Utrum differentia FIDEI, et aliorum actuum naturalium a supernaturalibus moralibus proveniat semper ex obiecto

Quaestio XXIX: De FIDEI effectibus

Quaestio XXX: De DONO INTELLECTUS

Dubitatio I: An INTELLECTUS sit donum Spiritus Sancti

Dubitatio II: Utrum DONUM INTELLECTUS possit esse simul cum FIDE

Dubitatio III: An DONUM INTELLECTUS consistat in contemplatione Creatoris, et Creaturae

Dubitatio IV: Utrum DONUM INTELLECTUS insit omnibus habentibus gratiam, et an his solis

Dubitatio V: Qua sit necessitas, et utilitas DONI INTELLECTUS

Dubitatio VI: Utrum* **DONO INTELLECTUS** *respondeat sexta beatitudo, scilicet Beati mundo corde, etc.

Dubitatio VII: An* **DONO INTELLECTUS** *respondeat, inter fructus Spiritus Sancti, Fides

Quaestio XXXI: De Dono Scientiae

Dubitatio I: An* **SCIENTIA** *sit donum Spiritus Sancti

Dubitatio II: An scientia sit de rebus Divinis

Dubitatio III: An donum scientiae sit speculativum

Dubitatio IV: An Dono Scientiae respondeat tertia Beatitudo: Beati, qui lugent, etc.

Disputatio II: De Infidelitate

Quaestio I: Quid, et quale peccatum sit INFIDELITAS

Quaestio II: An opera omnia Infidelium sint peccata

Quaestio III: Utrum infideles possint compelli ad FIDEM audiendam

Quaestio IV: An cogi queant Infideles ad FIDEM nostram, sufficienter propositam, amplectendam

Quaestio V: An Infideles non baptizati, cogi queant ad relinquendos errores, vel ritus, rationi naturali contrarios

Quaestio VI: An permittendi sint ritus Infidelium

Quaestio VII: An liceat cum infidelibus pacisci de eorum ritibus tolerandis

Quaestio VIII: An Infideles, non baptizati, possint retinere potestatem supra Fideles, et an possint ea privari

Disputatio III: De Haeresi

Quaestio I: Quid sit HAERESIS

Quaestio II: An dubitans de articulis FIDEI sit haereticus

Quaestio III: An, qui actu opinativo mero assentitur articulo FIDEI, sit haereticus

Quaestio IV: An, et Quae Ignorantia excuset ab Haeresi

Quaestio V: Qua pertinacia ad HAERESIM requiratur

Quaestio VI: An, ut quis censeatur Haereticus, necesse sit, ut fuerit baptizatus, et fidelis

Quaestio VII: Utrum Ecclesia cogere possit haereticos ad FIDEM Catholicam recipiendam

Quaestio VIII: De alio medio, quo utitur Ecclesia contra haereticos prohibendo eorum Libros

Quaestio IX: An teneamur haereticorum conversationem vitare

Quaestio X: Quae excommunicatio haereticis infligatur

Quaestio XI: De aliis Poenis spiritualibus haereticorum

Quaestio XII: De poenis temporalibus Haereticorum

Disputatio IV: De Spe

Quaestio I: Quid sit SPES

Quaestio II: Quodnam sit obiectum materiale SPEI

Quaestio III

Quaestio IV: An SPE certo obiectum exhibeatur, et speretur

Quaestio V: An Spes sit Virtus

Quaestio VI: An SPES sit Virtus Theologica

Quaestio VII: An aliquando SPES sit informis

Quaestio VIII: An SPES oriatur ex meritis

Quaestio IX: An Spes praecedat Charitatem

Quaestio X: Quodnam sit SPEI subiectum proximum

Quaestio XI: Utrum SPES maneat in Beatis

Quaestio XII: An detur praeceptum sperandi in DEUM

Dubitatio VI: Utrum* DONO INTELLECTUS *respondeat sexta beatitudo, scilicet Beati mundo corde, etc.

Dubitatio VII: An* DONO INTELLECTUS *respondeat, inter fructus Spiritus Sancti, Fides

Dubitatio I: An* SCIENTIA *sit donum Spiritus Sancti

Quaestio XVII: An omnia dona gratuita sint CHARITATE diligenda

Quaestio XVIII: An irrationalia ex CHARITATE sint diligenda