Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus

An Timor gratuitus maneat in patria.

Difficile est quidem, in Beatis Timorem, quantumvis sanctum, admittere; et tamen omnes Scholastici illud admittunt, ne dono insigni Spiritus sancti eos expolient; adeo ut illum beatis negare erroneum dicat Valentia disp. 2. quaest. 2. puncto 5. nam in Missa etiam dicitur: Tremunt potestates. Varii modi dicendi extant, ut salvent motivum timoris filialis, qui est Divinae offensae fuga; etenim beati sunt impeccabiles.

PRIMUS modus dicendi est Suarez disp. 1. sect. 4. num. 20. Timoris donum manere in Beatis eo modo, quo Temperantia infusa, et aliae virtutes, quae manent in eis, non modo quoad habitus, sed quo ad actus simplices voluntatis, quibus complacent in suis obiectis, et honestatibus eorum, et detestantur oppositas turpitudines; Quia odium mali formaliter, et expresse est amor boni contrarii, v. g. odium tenebrarum est amor Lucis, ut ait Hurtado disput. 113. sect. 9. subscribit Caspensis disp. 2. sect. 1. num. 10. Cum igitur timor sit odium peccati, aut poenarum, est formaliter amor carentiae poenarum, aut peccati, quam carentiam amant Beati, sed tanquam rem non contingentem, cum sint impeccabiles.

SECUNDUS modus est Medinae apud Caspensem disput. cit. Timorem Domini in patria amittere nomen Timoris filialis, quia iam non invenitur peccatum, quod timeatur, neque, ut est separatio a Deo, neque ut offensa eius, et inducere nomen timoris reverentialis, quia novo modo tendit in Deum.

TERTIUS modus est Caietani, et Bannes, art. cit. D. Thom. Timorem reverentialem patriae respicere omnipotentiam Dei, ut potest sane inferre malum, seu poenae, inferendo; sive culpae, permittendo; non tamen ut actu inferet. Sic enim reverentiali quodam timore demittuntur. Huic arridet Valentia citandus infra.

QUARTUS modus est, timorem illum beatorum non esse fugam, cum non amplius sint in pugna, sed reverentialis prosecutionis, ortum ex consideratione suae parvitatis, et Dei magnitudinis, et iustitiae, quae potuisset punire, et tamen miserta est, et praemiat ultra condignum, et ita prosternuntur reverentes. Neque est admiratio, ut infert Caspensis num. 10. sed humiliatio profunda, esto cum admiratione. Ita sentiunt cum D. Bonavent. hic, D. Thomas in corpore, Valentia disp. 2. quaest. 2. puncto 5.

ASSERO igitur primo, Timorem filialem esse in Beatis.

PROBATUR a D. Bonaventura, primo, ex illo Psalm. 18. Timor Domini sanctus permanens in saeculum saeculi.

SECUNDO ex illo Isaiae 11. ubi ait: Requiescet super eum Spiritus Domini; Spiritus Timoris. Christus autem fuit semper comprehensor.

TERTIO, Plenitudo sapientiae Timor Domini, Eccl. 1. ergo cum in beatis sit plenitudo perfectionis sapientiae, erit et Timor.

QUARTO. Sicut summae bonitati debetur summus amor, ita summae maiestati, summus reverentialis Timor.

TANDEM in corpore, innuit testimonia Scripturae, et Ecclesiae, asserentia, Timorem istum in Angelis esse. Sic in Apoc. 14. et 15. Hierem. 10. Iob 26. et in Praefatione Missae: Tremunt Potestates. Addunt igitur Sancti nostri DD. ex D. Augustino 14. de civit. cap. 9. ex Gregorio Lib. 7. moral. cap. 15. ad ea verba Iob 26. Columnae caeli contremiscunt, et pavent ad nutum eius; diversum esse timorem filialem viae, et patriae; et etiam timorem illum in Christo fuisse diversum a nostro, ostendam 3. part. Tract. 1.

OBIICIES primo. Perfectior est Spes, quam Timor: sed illa non manet in patria: Ergo.

RESPONDET S. Doctor, quoad actum resiliendi a malo, perfectiorem esse Spem, sed quo ad reverendam summam Maiestatem resiliendo in propriam parvitatem, excellentiorem esse actum Timoris.

CAETERA resolvuntur per distinctionem timoris fugacis, et reverentis.

EGREGIE autem hac de re discurrit S. Doctor de septem Donis. De Dono Timoris, cap. 2. ubi etiam edisserit, qui timor in via excludatur a perfectione charitatis, supponit autem illud Ioan primae, cap. 4. Perfecta charitas foras mittit timorem.

PERFECTOS autem alios perfectione necessitatis distinguit, qui sunt in gratia; de quibus Deuter. 18. Perfectus eris, et absque macula coram Domino. Alios perfectione excellentiae. Utrosque distinguit S. Prosper Lib. 3. de vita contemplativa, cap. 15. Perfectos autem excellentia vocat eos, qui maximo enixu ad virtutes properant, de quibus etiam Bernardus in epistolis ait: Et haec Charitas horum pellit omnem timorem, qui poenam habet. Quid enim timebit Charitas ait Gilbertus, serm. 19. in Cant. veteres offensas? Nam Charitas operit multitudinem peccatorum, ex 1. Petri 4. Quid? Infirmitatem conscientiae? Fortis est, ut mors dilectio, Cant. 8. Quid? temporales molestias? Cum nec etiamsi aeterna sint, diffatigari, aut evanescere poterit dilectio consummata? Non ideo amat Charitas ne pereat, sed magis vult perire aeternum, quam privari usu amoris interni aeternaliter. Si enim dederit homo omnem substantiam pro charitate, quasi nihil despiciet eam; idest substantiam.

CONCLUDIT, perfectam Charitatem consummatam non expellere timorem filialem perfectissimum, qui iam fere est amor, cum fere desierit esse timor, qui non habet quid timeat, nec offendere metuit. Hunc timorem ait esse reverentiam, et votivam subiectionem; est enim necessitas obsequendi, sive conditionis, sed necessitatem ignorat libertas dilectionis.

QUIDAM dicunt, ut Bernardus Lib. de diligendo Deo, circa Finem, quod Timor filialis augetur, augmentata Charitate; et Charitate perfecta, perficietur, et ideo habebit in patria eundem omnino actum, quem habet modo, et illi adducunt authoritatem Augustini Lib. 14. de civitate, cap. 9. ubi ait: Timor ille castus permanens in saeculum saeculi, si erit in futuro saeculo, non erit timor exterrens a malo, quod accidere potest, sed tenens se in bono, quod adimi non potest, et ita alium actum habebit, quam modo. Haec S. Bonavent. Ratio huius est, quia ubi boni adepti amor immutabilis est, profecto si dici potest, mali cavendi timor securus est.

PRAECLARE vero cap. 3. ostendit, quo pacto Timor Domini, quasi Lux primae diei faciat nobis Mane, et Auroram vitae spiritualis, Meridiem, et Vesperam, permanens in saeculum saeculi. Ipsum vide.

DEINDE cap. 4. Timorem Domini convivium nobis parare ostendit caelicum, unde exclamat psalmista, Psalm. 30. Quam magna multitudo dulcedinis tuae Domine, quam abscondisti timentibus te. Ipsum Lege obsecro, et Paradisi epulas degustabis ad eius mensam.

Nititur autem illo Eccles. 1. et Psalm. 111. Initium sapientiae, idest, sapidae cognitionis. Timor Domini; Timor Domini delectabit cor. Ipsum vide.