Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus

Dominationes Pontificibus, aliisque Ecclesiae Praelatis S. Doctor comparat.

Dicuntur autem Dominationes, quia, ut ait S. Isidorus Lib. VII. Ethymol. cap. V. inferioribus Angelis dominantes, eos instruunt, et informant qualiter in praelationis officio debeant subditos ad Deiformem similitudinem revocare, et sine tyrannide subditorum facta liberaliter ordinare. Unde S. Dionysius de coelesti Hierarchia, cap. VIII. Nominatio Dominationum absolutam, et liberam Anagogen absque ulla tyrannica servitute liberaliter ferentem, et ab omni subiectione ignominiosa remotam declarat. Quasi dicat: Sicut per Anagogen, idest, per excellentiam universalem super alios Angelos, sine subiectione elevantur; ita per nullam tyrannidem ad depressionem aliorum inclinantur. Quorum dominatio, et liberalis est, et severa: liberalis in benignitate; severa in potestate, et hoc proprie convenit Praelatis, qui in spiritualibus singulariter dominantur; sicut Sacerdotes, et Episcopi, qui in spirituali officio reputantur aliis digniores. Haec S. Doctor.

Dicuntur igitur illi, qui praesunt pure in spiritualibus, Dominationes; quia verum dominium obtinetur, quando superantur vitia, ac virtuosa opera in regno animae, sive Ecclesiae dominantur. Non autem possunt extirpari mala, ut bona efficaciter dominentur, nisi per praelatorum ministerium, quibus coelitus collata est auctoritas, ut per ipsorum officium, et Sacramentorum Ministeria evacuentur vitia, et mores in hominibus corrigantur, et sic subditorum mentes per morum disciplinam ad Deiformem similitudinem reformentur. Et ideo apud Praelatos animarum istiusmodi Dominationis auctoritas est a Domino relicta, ut ipsis cooperantibus peccati servitus exulet, et vera libertas Spiritus per eorum ministerium dominetur. Unde dicitur Sap. IX. In sapientia tua constituisti hominem, ut dominaretur creaturae tuae, quae a te facta est, ut disponat orbem terrae in aequitate, et directione cordis, et iustitia.

Recognoscant igitur (ait S. Doctor.) Pontifices Christi, ac Sacerdotes, quod a Dominatore universae terrae receperunt supremum Dominium, et a diebus saeculi non solum hominibus, sed et Angelicis spiritibus penitus inauditum, quia ut dicit Bernardus sermone de coena Domini, nec Regibus, nec Principibus legitur attributum, ut conficiant gloriosum, ac Sanctissimum Christi corpus, illud offerentes Deo. Istud donum concessum est Praelatis non ad turpem quaestum extorquendum, neque ad superbiendum, vel subditos opprimendos; sed potius ad verae libertatis statum per Sacerdotum ministerium reducendum, et hoc dicit Zachar. VI. Sedebit, et dominabitur, et erit Sacerdos in solio suo, et erit consilium pacis inter eos, et erunt coronae memoriales in templo Domini.

Dicuntur igitur Christi Sacerdotes, non ut tanquam dominantes in cleris se gerant ad superbiam, sed ut formam gregi ex animo sese ostendant, prima Petri V. et ad Angelorum conformitatem verbo, et exempla promoveant subditos.

Igitur Praelati Ecclesiae Dominationibus comparantur. Primo quia, sicut illae nullius terrestris dominationis dignitati subditae sunt, ut ait S. Dionysius de coelesti Hierar. cap. VIII.: ita Ecclesiastici Laicis praeeminent, nec ullis eorum legibus, contra Ecclesiasticam immunitatem urgentibus, subduntur. Unde eis dicitur id Deuter. XV. Dominaberis omni nationi, et nullus tibi dominabitur.

Deinde quia, sicuti coelestes Dominationes nullam in subditos Angelos tyrannicam, vel gravem exercent potestatem, sed simpliciter eis condescendunt; ita debet talis esse clericorum vita.

Tertio quia, sicuti Dominationes vocantur a S. Dionysio loco citato sursum altius, quia conversi ex suo ordine alios inferiores convertunt, et perfecti in se, alios perficiunt, et illuminant; sic illi, qui praesunt verbo, et exemplo alliciant; et qui audit, dicat: Veni, Apoc. ultimo, et fiat id Ecclesiastici X. Qualis est Dominus, vel rector civitatis, tales sunt, qui habitant in ea.

Quarto quia, sicut Dominationes Angelicae dicuntur Liberales cum severitate; Ita Praelati Ecclesiastici liberales, et benigni circa humiles, severi circa superbos, et rebelles, censuris eos puniendo. Sic monet Apostolus Episcopos, Timotheum, et Titum, ut faciant: Increpa, obsecra, etc.

Quinto quia, sicuti Dominationes Angelicae sunt magna perfectionis dissimilitudine segregatae, quia nihil indecens divinam similitudinem in illis reperitur; Ita Ecclesiastici magna vitae disparitate a peccatoribus praeemineant, ne illis dicatur id Rom. II. Qui praedicas non furandum, furaris. Vel id Isaia VIII. Audite illusores, qui dominamini super populum meum.

Sexto, quia sicuti Dominationes Angelorum dicuntur, quia hi dominantur potentissime etiam sibi ipsis, ut ait S. Dionysius loco cit. sic dominantes in Ecclesia debent suis dominari passionibus, ut veluti Melchisedech sine patre, sine matre, sine Genealogia, etiam charos non agnoscant, ubi ratio sui officii est adimplenda.

Septimo quia, sicuti Angeli Dominationes dicuntur, quia bonam, et stabilem affectus immutabilitatem tenent in Deo, ita ut nihil eis apparens dominetur, sed ad verum Ens incommutabile sint perpetuo conversi: Sic et Ecclesiastici ita in Deo stent, ut ad vanitates, et insanias non convertantur, ut ait Tobias cap. IV. Nunquam in tuo sensu superbiam dominari permittas.

Sic igitur Ecclesiastici omnes inferiores, purgant, illuminant, et perficiunt, ut ab eis nec purgentur, etc. Sicut enim Spiritus praeest corpori, eique praecellit; sic Spiritualis potestas corporali. Unde bene sortitur nomen Dominationis. Unde Regalis potestas spirituali subest Dominationi. Ideo Petrus prima cap. II. Vos estis Regale Sacerdotium, gens sancta. Nam temporale regnum, velut quoddam adiectum subiacet Sacerdotio in novo testamento; tametsi in veteri testamento Sacerdotium temporalium promissionum umbraticum, regiae potestati adiectivum videatur apponi, Exodi 19. regnum Sacerdotale, ut ait S. Doctor cum D. Hieronym. lib. 1. cont. Pelag. et epist. ad Dardan. August. quaest. 33. in Num. et lib. 19. cont. Faust. cap. 31. Quamvis adiectivum apponatur ibi etiam, ut adiiciens dignitatem, et virtutem necessariam Ordinis superioris; nam sine Religione regna corruunt. Hinc 27. Num. iubet Deus, Principem etiam Iosue a Pontifice pendere, et Lev. 4. exigitur altius Sacrificium pro Sacerdote, quam pro Rege: ut videtur Philo lib. de victoria Theodoretus quaest. 1. in Levit. Procop. in cap. 4. Levit. Quod si Abiathar Pontifex a Salomone depositus opponatur; dic cum S. Bonav. iuxta priorem Doctrinam, disparem esse rationem: Vel, id factum, iuxta verbum Domini, ut dicitur 3. Reg. 2. Vide de hac re fuse Seraphicum cap. 1. de ecclesiast. Hierarchia, part. 2. prope finem.

ENIM vero ut Pontifices etiam Deo valeant vacare, simulque populum ingentem ad Deiformem similitudinem elevare, atque reformare, debent alios in partem sollicitudinis assumere. Ideo et Iethro Moysi suasit, Exodi 18. Ultra vires tuas est negotium, solus illud sustinere non poteris, etc. Esto tu populo in his, quae ad Deum pertinent, ut referas, quae dicuntur ad eum: ostendasque populo ceremonias, et ritum colendi Deum, viamque, per quam ingredi debeant, et opus quod facere debeant. Provide ergo viros potentes, et timentes Deum, in quibus sit veritas, et qui oderint auaritiam, et constitue ex eis Tribunos, qui iudicent populum in omni tempore, leviusque sit tibi, partito in alios onere: Et tales sunt Decani, Praepositi, Archidiaconi, et Iudices, sive ordinarii, sive delegati, qui lites sopiunt, et ad concordiam satagunt revocare. Et tales Potestatibus, et Virtutibus caelestibus comparantur, ut statim dicam sect. seqq.