Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus

Ut praeclare definitionem, et essentiam Fidei inveniamus, oportet obiectum scrutari, a quo sumitur essentia, vel saltem a posteriori cognoscitur.

Observant ex D. Bonav. in corpore, duplex assignari obiectum et alterum materiale, et dicitur Quod: alterum formale Quo, de quibus p. 1. tract. 1. quaest. 4. Materiale est res considerata: Formale est ratio, quae, et sub qua consideratur.

Omnes concedunt, Deum esse obiectum principale Quod nostrae fidei, contra Calvinum lib. 2. Institut. cap. 6. qui vult, non Deum solum esse obiectum fidei, sed, ut est etiam Homo, Christus. Ita S. Doctor hic, et D. Thom. hic, et p. 1. quaest. 1. art. 7. Alensis 3. p. quaest. 79. membr. 6. Albert. 3. dist. 23. art. 12. Durand. ibi quaest. 1. Capreolus in Prol. sent. quaest. 4. art. 2. circa quintam conclusionem, Caiet. ad art. cit. D. Thomae, Valentia disp. 1. quaest. 1. punct. 1. Caspens. tract. 15. sect. 1. Morand. tract. unico in 2. 2. quaest. 1. Scotus 3. dist. 23. quaest. un. G. et asseclae, Mastrius tom. 3. disp. 6. quaest. 1. art. 1. Vulpes tom. 2. p. 3. disp. 30. art. 2. Arriaga tom. 5. tract. 1. disput. 1. sect. 1. Suarez disp. 2. sect. 1. et 2. Cardinalis Lugo tract. de fide disp. 3. sect. 2. Amicus tom. 4. disp. 1. sect. 1. et sequentibus. Tannerus disp. 1. quaest. 1. dub. 2. qui aiunt esse communem. Aliqui tamen negant, Deum esse obiectum attributionis, ut Deus, sed volunt, esse Deum complexe, ut volentem beare. Ita Vulpes cum Gregorio quaest. 4. prol. art. 2. et aliis Nominalibus; Nituntur autem eo Ioan. 20. Haec scripta sunt, ut credatis, et ut credentes vitam habeatis in nomine eius; sed hanc sententiam refellunt etiam Scotistae; neque Scoto nititur, ut advertit Mastrius num. 8. Arriaga concedit quidem, Deum esse obiectum principale fidei; sed negat esse obiectum attributionis; et Mastrius advertit, multos Recentiores in hoc impingere, confundendo obiectum principale cum obiecto attributionis, quod vocant multi adaequatum.

ALII vero haec duo obiecta distinguentes asserunt, Deum esse utroque modo obiectum. Ita Morandus.

ALII, obiectum principale, et attributionis materiale, distinguunt ab adaequato, ut Caspensis, cum Suarez: Haec tamen sunt dissidia non gravia.

D. Bonaventura vult, obiectum materiale principale, et attributionis, esse Deum; non tamen est materiale adaequatum. Est communis sententia ex Tannero disp. 1. quaest. 1. dub. 2. Fulsensi lib. 3. cap. 1.

ASSERO primo, obiectum principale, et attributionis fidei, esse Deum.

PROBATUR primo a D. Bonav. quia Fides est virtus Theologica, quae habet Deum pro obiecto. Ideo enim saepe denominatur Fides a Deo, Marci 11. Habete fidem Dei. Ioan. 14. Creditis in Deum, et in me credite. Ephes. 4. Unus Dominus, una fides. Vide, ex unitate Dei elici unitatem fidei, Prima Thessal. 1. In omni loco fides vestra, quae est ad Deum, profecta est. Hebr. 6. Non rursus iacientes fundamentum ab operibus mortuis, et fidei ad Deum. Hebr. 11. Accedentem ad Deum oportet credere, quia est. Confirmatur a S. D. ex Symbolo: Credo in Deum. Idem docent SS. PP. Aug. lib. 4. de civit. cap. 20. Cyrill. Hierosol. catech. 5. Irenaeus lib. 4. cap. 13. et alii. Sic arguunt Caspens. et alii.

PROBATUR secundo a D. Bonav. Omnis habitus simplex debet habere unum obiectum, ad quod omnia reducantur; sed fides est unus habitus, nec habet aliud, ad quod omnia obiecta reducantur, quam Verum increatum, idest Deum: Ergo. Maior est clara. Minor probatur primo ex Apostolo, qui saepe protestatur, fidem nostram ordinari ad Dei cognitionem. Sic. Ephes. 1. Coloss. 2. et 3. apud Valentiam, et ex D. August. l. 1. de civitate, capite 2. Confirmatur; Nam Deus est praestantissimum obiectum fidei.

ASSERO secundo, obiectum adaequatum materiale complecti multa, praeter Deum.

PROBATUR a S. Bonav. primo e Symbolo, in quo proponuntur credenda, praeter Deum, Creatio, Incarnatio, et alia Mysteria Redemptionis, Iudicium universale, Ecclesia, remissio peccatorum, resurrectio, et vita aeterna.

PROBATUR secundo a D. Bonau. Tantae amplitudinis est fides, quantae est charitas; nam credimus ea, quae amanda sunt; et amantur supernaturaliter ea, quae creduntur. Imo fides credit etiam non amanda, ut poenas aeternas; At charitas non solum diligit bonum increatum, sed et proximum, et alia creata: Ergo.

PROBATUR tertio a S. D. quia nullum futurum est Deus. Sed creduntur futura, nempe vita aeterna, retributio, et poenarum inflictio: Ergo. Maior patet; nam Deus est aeternus.

PROBATUR quarto a S. D. Si quis non crederet historias Scripturae, et minutula, ut Saulem quaesiisse asinas, 1. Reg. 9. et Tobiae canem movisse caudam; esset haereticus.

NEGAT autem Arriaga, haec ordinari ad Deum. Imo eorum fidem ordinari ad Deum negat Scotus 3. dist. 25. quaest. 2. Sane, et haec non frustra de fide credenda proponuntur: Corde enim creditur ad iustitiam: ore autem confessio fit ad salutem: Roman. 10.

RESPONDET ergo, ea minuta ordinari ad Deum, qui et in minutulis verax est. Insuper illa sollicitudo Saülis denotat eius obedientiam, qua dignum se reddebat imperio; et exultatio canis indicat Divinam bonitatem, quae bestiolam etiam laetabundam nunciam praemisit caeco ILLI. Denominatur tamen fides ab obiecto principali; idest Deo, et a Christo, quia haec est nostra fides propria. Hinc illuditur Calvinus.

PROBATUR tandem, quia prophetia concomitatur fidem; illa autem est de bono creato.

QUOAD obiectum formale, est maior difficultas.

PRIMA sententia, quae adscribitur Aureolo 3. dist. 24. art. 2. et defenditur a Caietano 2. 2. quaest. 1. art. 1. asserit, obiectum formale fidei esse Deum sub ratione primae veritatis in essendo, et consequenter sub ratione deitatis. Sequi videntur Bannes hic, Valent. quaest. 1. p. 1. Tanner. num. 25. et alii apud eum. Hi tamen vocant formale, Quod.

VERA sententia est, obiectum formale fidei esse Deum sub ratione veracis revelantis. Ita S. Bonav. in corpore, ubi affert similitudinem: Sicut enim Lucidum movet, ut obiectum, potentiam, dum illi exponitur, vel in Lumine, vel ut est materiae terrenae incorporatum, puta adamante, et carbunculo; ita Divina veritas dupliciter movet intellectum, vel ut est per se in articulis ad Deum spectantibus, vel ut unita creaturae, puta in humanitate Christi, vel in alio opere. Eum sequuntur omnes Thomistae, et Scotistae cum Scoto quaest. 1. Prol. et aliis relatis a Mastrio num. 21. Tannero dub. 3. Valent. quaest. 1. p. 1. §. 4. Fulsensi lib. 3. cap. 1. Bassaeo v. Fides.

UULPES tamen transverso ungue declinat, dicens, Deum, ut volentem revelare, esse obiectum formale fidei. Sane creditur, quia Deum habemus de facto iam revelasse; possumus tamen dicere fidem amplecti omne, quod Deus voluerit revelare, tenemur enim credere etiam, quod Ecclesia declaratura sit in Concilio. Decreto, vel simili.

ITAQUE nostra sententia est etiam Alensis 3. p. quaest. 78. membr. 4. Alberti 3. dist. 23. art. 7. et 12. Altisiodor. lib. 3. summa, Tract. 3. cap. 1. quaest. 3. Richardi 3. dist. 23. art. 4. quaest. 3. Durand. ibi, quaest. 7. num. 12. et dist. 24. quaest. 1. et quaest. 2. Capreol. dist. 24. quaest. unica, art. 1. concl. 4. Gabrielis dist. 23. quaest. 2. art. 1. Marsil. 3. quaest. 14. Cani. Lib. 12. de locis Theolog. cap. 3. et caeterorum supra.

DECLINANT Soto 3. dist. 23. quaest. un. art. 2. Gulliel. Paris. de fide, dicendo, credi Deo; non quia verax est, aut quia verum est, quod ipse loquitur; sed quia iubet sic credi, et sic fidem esse effectum obedientiae intellectus, Deo exhibitae.

ASSERO cum D. Bonaventura, obiectum fidei formale, Quo, esse primam veritatem revelantem.

PROBATUR primo a S. Doctore in fundamento 4. In eo est ratio formalis fidei, secundum quod firmiter assentimur articulis, et mysteriis; sed hoc est Divina veritas, et authoritas revelans: Ergo. Ita arguunt Valentia, Mastrius, et caeteri. Minor probatur: nam Scriptura id testatur prima Ioan. 5. ubi rationem, ut credamus ait, nullam aliam esse, nisi quia: Spiritus est, qui testificatur; et arguit a minori: Si testimonium hominum accipitis; testimonium Dei maius est. Prima Thessal. 2. Cum accepissetis a nobis verbum auditui Dei, accepistis illud, non ut verbum hominum, sed (sicut est vere) verbum Dei, qui operatur in vobis, qui credidistis. Et 1. Timot. 3. Omnis Scriptura divinitus inspirata, etc. Et Secunda Petri 1. Spiritu Sancto inspirati locuti sunt Sancti. Eadem habentur Matth. 16. Caro, et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus. Ioan. 1. Unigenitus, qui est in sinu Patris, ipse narravit. Secunda Corinth. 4. Deus illuxit in cordibus, etc. Galat. 1. Neque enim ego ab homine accepi illud (Evangelium,) sed per revelationem.

IDEM habet S. Dion. cap. 7. de Divinis nominibus. Irenaeus libro 4. cap. 14. Athan. in oratione, quod unus sit Christus. Chrysost. homil. 8. in secundam ad Corinth. Ambrosius serm. 21. Hieron. in cap. 1. ad Titum, August. contra epist. fundam. capite 14. Confirmat id S. Doct. ex Richardo de S. Victore.

Ex his habes, veritatem Divinam entitative in essendo esse potius obiectum Quod, partiale fidei nostrae. Scio, veritatem Divinam in essendo, esse primam radicem credulitatis: cum enim revelatum aliquod credo; idco credo, quia est revelatum a Deo, qui non potest mentiri.

ENIM vero insurgit difficultas admodum torquens. Si enim prima radix nostrae credulitatis est veracitas Dei, sequitur circulus: Cum enim interroger, quare credo Incarnationem? et respondeam, quia Deus revelavit: Et rursus interroger: Cur credo revelationi? et dico: Quia Deus mentiri non potest. Rursus, cum quaeritur: Cur credo ipsum veracem? Respondeo: Quia ipse dixit, et revelavit, se esse veracem. En circulus.

DEINDE revelatio est obscura, ideo non potest parere sui assensum: Ergo oportet, ut reducatur in fidem humanam, ut ideo credam, quia revelatur ab Ecclesia, quae id revelatum sibi dicit a Deo; At unde; nam sciam hoc a Deo illi revelatum? Sic nunquam erit finis.

ALIQUI videntur sentire, nostram credulitatem reduci in fidem humanam, tanquam radicem. Et videtur Scoti, eo quod dist. 23. art. 1. dixit cum D. August. contra Manichaeos: Non crederem Evangelio, nisi crederem Ecclesiae Catholicae. Sed vere id non sentit Scotus, ut optime advertunt Caspensis d. 1. sect. 3. et Mastrius num. 37. nam sciebat Scotus, fidem humanam esse fallibilem, atque adeo non posse esse nostrae credulitatis basim.

VIDEBITUR ergo resolvi nostra credulitas in Deum veracem, qui tamen, cum mihi sit incidens, debet fieri evidens revelatio per aliquid: Exitne igitur alia revelatio? sane, et haec erit per aliam; et sic in infinitum: Vel oportet, ut sistatur in aliqua revelatione, quae me primo certiorem reddat; quaelibet autem est inevidens, nisi addatur Lumen aliquod: Eritne habitus, qui nos ferat in assensum? Sed profecto tunc non esset assensus propter extrinsecam authoritatem dicentis; et ita non erit actus Fidei. Neque erit actus liber; sed necessarius. Sic enim puer, ad discretionem perveniens, habitu infuso determinatus erit ad articulos credendos, praecognitis solis terminis; sicuti cognitis terminis principiorum naturalium assentimur illis. His dubiis agitatur Scotus, inclinat tamen in nostrum modum dicendi, qui fidem in veridicam Dei revelationem resolvit, ut observant Smisingh. Aretinus, et Mastrius.

IGITUR sciendum, causam formalem mei assensus esse revelationem Dei veridici dicentis: Causa vero materialis est ipse articulus, et inter articulos, ille: Credo sanctam Ecclesiam, cui credo, non simpliciter motus attestatione nuda eius; unde enim sciam, illam non posse errare? Moveor igitur dispositive ab Ecclesia: Quia fides ex auditu: Rom. 10. Est autem multis de causis fide digna; tum ob authoritatem tot sapientum, ob integritatem, ob miracula, quae humanitus fieri nequeunt, etc. Attamen neque haec sufficit, sed requiritur efficiens Lumen. Ideo Ephes. 2. dicitur: Fides donum Dei, et Ioan. 6. Nemo venit ad me, nisi Pater, qui misit me, traxerit eum. Sic igitur Lumen Spiritus Sancti, operante etiam habitu infuso, inclinat nostram voluntatem, ut praecipiat intellectui assensum dare articulis traditis ab Ecclesia, cui credo tanquam mihi propositae magistrae veritatis a Deo, attestante, et mihi dictante sua infallibili veritate, eam docere veram fidem. Ita D. Bonav. in 2. dist. 23. quaest. ult. et in 3. dist. 24. dub. 2. litt.

Si igitur interrogeris: Cur credis Symbolum? Dic: quia Deus revelavit, qui verax est. Quo pacto scis hoc a Deo revelatum? Dic: Ecclesia hoc mihi dicit. Unde autem scis, Ecclesiam non falli? Quia prima Veritas dixit, hanc esse magistram veritatis; et hoc solum principium est per se divina fide credibile, agente divino lumine Spiritus Sancti, et habitu infuso inclinante. Et ita devenitur ad radicem, quae est Dei veracitas; haec vero praecedi debet aliqua dispositione, ut vitetur circulus, et sane etiam ratione naturali constat, Deum veracem, quia est summum Ens. Vide Valentiam loco cit. Artiagam disp. 1. sect. 4. num. 58. Cardinalem de Lugo disp. 1. sect. 6. Caspensem sect. 3.

Ex quo fit, ut Veracitas Dei sit veluti principium; Veritas vero revelationis sit conclusio deducta, ut ostendit Lugo sect. 7.

Neque vero dispositio naturalis ad Dei veracitatem credendam, et articulorum veritatem inferendam, est satis, sed requiritur concursus supernaturalis.

HINC solvitur quoddam argumentum Poncii disput. 27. quaest. 2. Quam (ait) connexionem habet veracitas Dei cum adventu Antichristi? Esset enim Deus verax, etiamsi Antichristus non esset futurus: Ergo veracitas Dei non est obiectum formale fidei. Confirmatur; nam credimus, etiamsi non cogitemus de hac Dei veracitate.

RESPONDETUR, Veracitatem Dei, non entitativam, sed dicentem, esse obiectum formale fidei; et ita, licet posset Deus non revelate Antichristum; tamen supposita revelatione, est obiectum materiale, creditum, quia a Deo revelatum, unde oritur ratio ipsius formalis.

Dices cum Vulpio, et Auctore Controv. inter Scotistas. Si ratio credulitatis est Divina veracitas, quatenus voluit Deus revelare. Ergo voluntas Dei est ratio formalis fidei.

Respondetur, voluntatem non ingredi obiectum fidei, sed supponi ut conditionem. Ex dictis fere solvitur quaestio illa: An revelatio intret in obiectum formale fidei.

Prima opinio est, eam esse meram conditionem, ut articuli credantur. Ita communiter Scotistae: Smisingh. Vulpes disp. 19. art. 1. Arretinus, et alii apud Meldulam Tom. 3. disp. 6. quaest. 2. Hunc modum videtur approbare Suarez disp 3. sect. 2. et alii.

Secunda sententia est, eam solam esse obiectum formale fidei. Sic Poncius disp. 17. quaest. 2.

Tertia sententia est, obiectum formale fidei esse Divinam Veracitatem dicentem, et revelantem, et hoc modo esse de obiecto formali fidei. Ita Suarez loc. cit. Valentia disp. 1. quaest. 1. p. 1. Caspensis disp. 1. sect. 2. in fine, Turrianus, Lugo, Coninch disp. 9. dub. 4. Torres, Amicus, Arriaga, Tannerus, et alii Recentiores apud Meldulam num. 54. Idem sentit D. Bonav. ad ultimum.

Probatur a S. D. fundamento 6. Id spectat ad rationem formalem, quod nos arctat ad credendum; sed hoc est articulus, ut a Deo revelatus: Ergo. Minor probatur; Nam semper, quando est sermo de fide, explicatur in ordine ad revelationem, ad testimonium, et ad verbum, ut constat ex testimoniis Scripturae supra allegatis.

Nec sufficit dicere, hanc esse conditionem; Nam dicimur per fidem accipere verbum Dei; At profecto non accipimus conditionem, ut advertunt Arriaga, et alius.

Respondet Mastrius, nos credere revelatione Dei, quatenus est verax, seu quatenus est testis infallibilis, et hoc subintelligi in scripturis; Igitur rationem formalem nostrae credulitatis esse Dei veracitatem; At revelationem esse conditionem, sicut applicatio ignis est causa caloris.

Contra; nam ex Mastrio num 55. Sola interna Dei locutio non sufficit ad obiectum formale fidei in actu completo; sed requiritur externa revelatio: Ergo haec ingreditur obiectum formale. Quod vero interveniat etiam Veracitas Dei, nihil obest; nam intervenit ut dicens, et revelans. Quare non eodem modo se habet revelatio ad assensum fidei, sicut cognitio boni ad appetitum, quae est tantum conditio; nam revelatio est connexio Veracitatis Dei cum rebus, et est obiectum credulitatis; non enim veracitas entative est ratio formalis, sed in dicendo, ut asserit Mastrius num. 23. sane non ut asserit intra se, hoc enim nil refert, sed ut extra dicit mihi revelando. Unde sicut in Syllogismo non sola evidentia praemissarum est causa assensus conclusionis, sed etiam evidentia consequentiae; ideo enim conclusioni assentior, quia video sequi e praemissis, quas scio, esse veras; ita etiam hic. Vide Coninch. disp. 9. dub. 4. Confirmatur; nam testificatio externa Dei habet eandem certitudinem, quam habet ipsa prima veritas, ut advertit Amicus; et unit primam veritatem cum obiecto. Haec tamen quaestio est parvi momenti.

Ex dictis etiam oritur quaestio: An de ratione formali obiecti fidei sit revelatio, ut obscura est, ita, ut non exponatur institutioni clarae.

Prima opinio est spectare ad obiectum formale fidei, ita Suarez disp. 3. sect. 7. Turrianus 2. 2. disp. 8. dub. 1. Albertinus tom. 1. corol. quaest. 4. disp. 3. et alii plurimi, est D. Bonav. Fundamento 3.

Secunda sententia dicit, esse tantum conditionem. Ita Scotus 3. dist. 31. quaest. unica, C. ad 2. quem sequuntur Scotistae, et Caietanus 2. 2. quaest. 1. art. 6. Bannes ibi, art. 4. disp. 1. Durandus 3. dist. 24. quaest. 1. Coninch. disp. 11. dub. 1. Amicus disp. 2. sect. 4. Bassol. 3. disp. 24. quaest. unic. art. 1. Mastrius disp. 6. quaest. 3. art. 1.

Assero cum priori sententia, revelationem obscuram ingredi rationem fidei formalem.

Probatur efficacissime a D. Bonav. loco cit. Id, in quo Fides differt ab aliis habitibus intellectus, spectat ad rationem formalem; Sed fides essentialiter differt a scientia per inevidentiam: Ergo. Minor probatur; nam id quod essentialiter destruitur, adveniente scientia clara, est oppositum secundum differentiam; sed haec est obscuritas: Ergo. Minor probatur; nam adveniente visione patriae, evacuatur fides, prima Corinth. 13. Esto autem possit esse scientia, et fides de eodem obiecto, ut dicam quaest. 5. tamen fides adhuc retinet obscuritatem, quia nititur authoritate obscura, non demonstratione, in credendo.

Respondet Scotus, maiorem, vel minorem claritatem venire ex maiori, vel minori approximatione agentis, et passi, quae est mera conditio: Sic ex maiori vicinitate ad lumen, magis illuminatur corpus, neque tamen est alia formalis ratio agendi. Ita, et Mastrius.

Respondet secundo cum Amico Mastrius, negando, actum fidei differre per obscuritatem, sed per proprium obiectum formale, quod est testificatio Dei veracis dicentis.

Sed haec sunt inania; nam circa idem obiectum est scientia visionis, et fides; neque solum secundum rationem materialem; sed etiam, ut revelatum a Deo ipso, et tamen fides, adveniente visione, destruitur: Ergo ab opposita differentia. Quid autem est, fidem esse a Deo revelante, aut dicente diversum a revelante clare in patria, nisi id quod dico? nam neque cessabit omnino authoritas illa concepta in revelatione viae, sed evidenter videbitur, amota viae obscuritate.

Scio obscuritatem aenigmatis esse conditionem, additam statui huic caeco, ut dixi p. 1. tract. 4. disp. 5. quaest. 2. et tract. 10. disp. 1. quaest. 9.

Profecto obscuritas in definitione fidei traditur ab Apostolo, a quo dicitur argumentum non apparentium: Ergo. Confirmatur; Nam in hoc ubique expresse ostenditur fides. Pro hoc statu autem 1. Cor. 13. dicitur AEnigmatica. Et secunda Petri 1. comparatur lucernae in caliginoso loco. Idco D. August. Tract. 40. in Ioan. Quid est fides? credere, quod non vides. Confirmatur Suarez argumento D. Bonav. opusculo, Principium Scripturae, sumpto ex D. August. lib. de utilitate credendi, cap. ult. Quod intelligimus, debemus rationi; quod credimus, auctoritati; Sed auctoritas non ostendit rem in se: Ergo obscuritas obiecti est de ratione fidei.

Respondet Mastrius num. 83. illam non esse definitionem fidei, quod probat, quia omittitur praecipuum in fide, idest auctoritas Dei.

At SS. Patres clare dicunt, esse definitionem. Eas retuli quaest. 1. Quod vero ibi ponatur etiam auctoritas Dei, fatetur Mastrius num. 64.

Occurrit vero dubium: An esset assensus fidei de re obscura, quam scirem evidenter, ita a Deo esse revelatam, et ita evidens esset ex parte revelantis.

Prima opinio est negativa Durandi 3. dist. 23. quaest. unica, Suarez disp. 3. sect. 8. p. 3. Turriani disp. 8. dub. 1. Coninch. disp. 9. dub. 8. Hurtadi disp. 27. sect. 1. Lugo diff. 2. sect. 1. Bannes ad articulum citatum D. Thomae. Et est D. Bonav. 2. dist. 23. quaestione ultima.

Affirmant Caietanus 2. 2. quaest. 5. art. 1. Ferrar. 3. cont. Gent. cap. 40. Medina p. 2. quaest. 90. art. 1. Valentia disp. 1. quaest. 1. p. 4. qui allegat S. Bonav. Vasquez p. 1. disp. 135. cap. 3. et 3. p. disp. 53. cap. 1. Amicus disp. 2. sect. 5. et alii. Est autem sententia Scoti 3. dist. 24. quaest. unic. §. sed si loquamur. Eum sequuntur discipoli, et Mastac. disp. 3. sect. 4. Pasqualigo disp. 33. sect. 1. Tanner. quaest. 5. art. 2. apud Mastrium, qui subscribit disp. 6. quaest. 3. art. 2. Caspensis disp. 1. sect. 5. Morand. tract. un. quaest. 3. ubi adducit D. Bonaventuram, Alensem, Durandum. Imo Tannerus et Mastac. adducunt D. Thomam quaest. 5. art. 2. sed ibi loquitur de evidentia credibilitatis, ut ponderat Morand. loco citato, et Cardinalis de Lugo tom. de fide, disp. 2. sect. 1. num. 46. qui tamen dicit, priorem sententiam esse communem, et veriorem.

MEDIAM sententiam videntur secuti Becanus cap. 1. quaest. 5. Arriaga disp. 4. sect. 4. ut referam in argumentis.

FATEOR, me in D. Bonav. ubi allegatur 3. dist. 24. art. 2. quaest. 3. non invenire id, quod quaeritur hic, sed solum, posse dari fidem cum cognitione aliqua scientifica. Eam tamen sententiam videtur in Hexamor. serm. 2. et 9. indicare: sed oppositam docet locis citandis.

ASSERO cum D. Bonav. evidentiam attestantis reddere rem extra obiectum fidei.

PROBATUR a Suarez argumento S. Bonavent. 3. dist. 24. dub. 1. litt. Assensus fidei nostrae est liber, et pendet a voluntate. Ideo Rom. 10. dicitur: Non omnes credunt Evangelio. At si esset evidentia revelantis, ut clare cognosceremus, revelantem esse Deum, qui est prima Veritas infallibilis; iam intellectus necessario rei clarae assentiret: Ergo non esset assensus fidei. Minor probatur hoc Syllogismo, cui necessario assentimur. Quidquid prima Veritas revelat, est verum; sed hoc prima Veritas, ex suppositione, revelat, puta, Deum Trinum: Ergo hoc est verum.

RESPONDET Becanus, et Arriaga; obiectum fidei includere adaequate non solam revelationem, sed etiam veracitatem Dei. Iam vero Deo revelante agnito, agnoscitur clare sola evidentia revelationis, non autem veracitatis Dei, atque adeo non est evidens secundum totam rationem obiecti formalis.

AT argumentum probavit, claram esse etiam veracitatem Dei, nam cognito evidenter revelantem esse Deum; cognoscitur etiam prima Veritas. Unde in maiori assumitur: Quidquid Deus revelat, est verum:

Respondet Mastrius num. 91. non sequi in illo Syllogismo consequentiam. Ergo evidens est, Deum esse trinum. Sed: Ergo verum est; testimonium de Trinitate verum esse. Igitur evidentia est solum extrinsece, non autem in obiecto.

Contra arguit Suarez, nam idem est, verum esse hoc, et hoc ita esse; nam propositionem esse veram, nihil aliud esse, quam ita esse.

Respondet Mastrius, concedendo, ea esse idem, quando habetur cognitio de re per principia intrinseca, vel per effectus inetrinsece manantes; non vero quando cognitio habetur per principium extrinsecum attestantis. Ita concludit cum Amico, ex principiis notis in attestante, deduci conclusionem notam eodem modo.

Cardinalis de Lugo num. 9. protestatur, se non capere hanc solutionem, et merito. Contra eam arguo sic: Omnis veritas a posteriori evidens, infert consequentiam evidentem; sed haec propositio: Deus, qui est prima Veritas, cognitus evidenter dixit, Incarnationem factam: Ergo evidenter sequitur, eam esse factam: Nam non ex sola revelatione oritur haec evidentia ad modum, quo haec dictio: Pontifex aegrotas, mihi pronunciata a Tabellione, qui potest mentiri, et ita obscurum est mihi obiectum, tametsi evidens sit, illum esse Tabellionem Romae; sed in evidentia revelantis includitur veritas rei evidens, quia Deus non potest mentiri. Ex quo ruit funditus argumentum Mastrii num. 86. Potest esse evidens, testem quempiam hoc asserere, v. g. Constantinopolim incensam, et tamen manere inevidens, rem ita esse; est enim dispar ratio, ut dixi.

FIAT ergo hoc argumentum: Evidens est, omne revelatum a Deo, esse verum, quia Deus est prima Veritas: Sed evidens est, hanc esse revelationem Dei: Filius Dei est Incarnatus: Ergo evidens est, esse verum.

QUAERES: An Syllogismus constans una praemissa de fide; altera evidenti naturaliter, habeat conclusionem de fide.

RESPONDETUR, negando, nam conclusio sequitur debiliorem partem; debilior autem est veritas naturalis, quam veritas de fide. Vide Caspensem sect. 6. Valentiam puncto 2.