Palladium theologicum, Tomus quintus: De virtutibus
Gaudenzio da Brescia (1612–1672)
Reuerendi patris Gaudentij Bontempi, ... Palladium theologicum, seu Tota theologia scholastica in septem tomos distributa. Ad intimam mentem d. Bonauenturae seraphici doctoris ... Tomus quintus, De virtutibus
First published 1676
Bontempi's Palladium theologicum (Lyon 1676) is a complete scholastic theology composed ad mentem D. Bonaventurae, arranged in seven tractatus on the order of the Secunda secundae. This fifth volume, De virtutibus, treats the theological virtues (faith, hope, charity, with their gifts, beatitudes and fruits), the cardinal virtues and their opposite vices, and the states and offices of men (religious and prelates, bishops, princes), including the extensive disputations on contracts, religion, vows, fortitude, temperance and the judicial process. It is a significant example of the Bonaventurian scholastic school and a counterpart to the Thomist manuals of the period.
Tractatus I: PRIMUS DE VIRTUTIBUS THEOLOGICIS
Proemium I: Prooemium
Disputatio I: DE FIDE
Quaestio I: Quid FIDES significet, et quid sit
Quaestio II: Quodnam sit FIDEI obiectum
Quaestio III: An obiectum FIDEI sit aliquod complexum
Quaestio IV: An FIDEI obiectum possit esse falsum
Quaestio V: An obiectum FIDEI possit esse evidens scientifice
Quaestio VI: An FIDES sit de his, de quibus habetur visio in via
Quaestio VII: An articuli FIDEI sint evidenter credibiles
Quaestio VIII: An credibilia recte per articulos sint disposita
Quaestio IX: Utrum articuli FIDEI, decursu temporum, creverint
Quaestio X: Utrum FIDES creverit quoad lumen
Quaestio XI: An Fides creverit certitudine
Quaestio XII: An Fidei articuli exponendi sint auctoritate aliqua, quae sit infallibilis magistra, et quae sit
Quaestio XIII: Quae sint notae verae Ecclesiae, apud quam stat authoritas exponendi FIDEM
Quaestio XIV: Quidnam sit necessario credendum, necessitate medii
Quaestio XV: Quae sint credenda necessitate praecepti
Quaestio XVI: An teneamur FIDEM confiteri, et quando
Quaestio XVII: An liceat de FIDE disputare, et quando
Quaestio XVIII: An Fides sit in Intellectu
Quaestio XIX: An Fides perficiatur per Charitatem, tanquam per formam
Quaestio XX: An certum sit, FIDEM sine CHARITATE manere
Quaestio XXI: An, et quomodo FIDES sit VIRTUS
Quaestio XXII: An FIDES sit UNA VIRTUS
Quaestio XXIII: An FIDES sit prima Virtutum
Quaestio XXIV: An FIDES sit certior quacumque scientia; vel habitu quocumque intellectivo
Quaestio XXV: An quis certo scire possit, se FIDEM habere
Quaestio XXVI: In quibusnam sit FIDES
Suppono, eam in hominibus viatoribus esse; et in Angelis viatoribus extitisse.
Probatur a D. Bonav. 3. dist. 25. quaest. 2. ad 2. ex 11. ad Hebr. Accedentem ad Deum oportet credere. Sine fide impossibile est placere Deo.
Suppono secundo, in beatis evacuatam fidem, ut dicitur 1. Cor. 13. manere tamen in purgatorio, quia iusti sunt, et peregrinantur a Domino.
Quaestio est de damnatis hominibus, et daemonibus.
Assero primo, in daemonibus non esse habitum infusum fidei. Hoc adeo certum est, ut Suarez lib. 8. de Angelis, cap. 6. dicat esse temerarium concedere daemonibus habitum fidei. Idem fere ait Bannes quaest. 5. art. 2. sed ab omni nota ita asserentes liberant Hurtado disp. 59. sect. 2. Granado tract. 13. sect. 1. Lugo disp. 17. sect. 1.
Fundamentum D. Bonav. et D. Thom. est, quia fides infusa, est donum Dei, ordinatum ad opera bona, et ad merita, ac vitam aeternam; sed daemones obstinatissimi inepti sunt ad meritum, et vitam aeternam: Ergo. Sic etiam Valentia quaest. 5. p. 2.
Assero secundo, in daemonibus esse fidem aliqualem.
Probatur primo a S. Bonav. ex illo Iacobi 2. Daemones credunt, et contremiscunt. Secundo ex Glossa in primum ad Rom. id asserente. Tertio ex Marci primo, et aliis locis, ubi daemones clamant, Christum esse filium Dei. Hinc deducit S. Doct. eos cognoscere Trinitatem; nam eam etiam in via agnovere.
Dubitatur etiam de haereticis: an retineant habitum fidei.
Asserendum, eos non retinere fidem.
Probatur ex prima Timot. 1. ubi haeretici dicuntur, naufragasse in fide: Quidam circa fidem naufragarunt, ex quibus est Hymenaeus et Alexander.
Probatur etiam ex Concilio Tridentino sess. 6. cap. 15. Ideo oppositum est erroneum, ut ait Fulient. lib. 3. cap. 3. alioqui haeretici essent fideles.
Ratio est, quia non manet in eis ratio formalis habitus fidei, ut inclinet ad credendum omnia credibilia, ut a prima veritate revelata; negato enim uno articulo, negatur prima Veritas. Est communis sententia Theologorum 3. dist. 23. et D. Thom. quaest. 5. art. 3. apud Lugum disp. 17. sect. 4. D. Bonav. art. 2. quaest. 2.
Quaeres: An habitus fidei destruatur ab haeresi physice, an moraliter.
Respondetur, probabilius esse, eum expelli demeritorie, sicut et gratia pellitur a peccato, ut dixi prima secunda, tract. 3. disp. 1. quaest. 6. Ita Scotus, Gabriel, D. Bonav. et alii, apud Suarez disp. 7. sect. 4. et tom. 3. in 3. partem, quaest. 63. art. 5. et lib. 11. de gratia, cap. 7. Maldorus, Lorca, et alii apud Coninch. disp. 18. dub. 4. num. 35. aliique apud Lugo disp. 17. sect. 4.